장음표시 사용
501쪽
nec Vitae parsimonia sordida, nec simplieitas ilibiJ nogieeta
nec lenitas iam languida. et si res tibi exiguae sunt, non sint iamen fanimo tuoJ angustae. Nec tua defleas nee aliena mi-6 reris. Si continentiam diligis, turpia fugito, antequam accedant, nec quidquam aliud vereberis plus quam te. Omnia tolerabilia esse praeter turpitudinem crede. a verbis quoque turpibus abstineto, quia licentia eorum impudentiam nutrit. Sermones utiles magis quam sacelos et assabiles ama, rectos 7 polita quam obsecundantes. Miscebis interdum seriis iocos sed tomperatos et sine detrimento dignationis et verecundiae. nam reprehensibilis risus est, si immoderatus sit, si pueriliter effusus, si muliebriter factus. odibilem quoque hominem facit risus aut superbus aut elatus aul malignus et saluus, aut 8 alienis malis evocatus. Si ergo lempus exigit iocos, hos quoque cum dignitate sapientiae gere, ut te non gravet urJ quisquam tamquam asperum nec te contemnat tamquam Vilem.
Non erit tibi scurrilitas sed grata urbanitas. Sales tui sine dente sint, risus sine cachinno, ioci sine vilitate, vox sine clamore, incessus sine tumultu. 0uies non desidia erit tibi ei cum ab 9 aliis luditur, sancti aliquid honestiquo tractabis. Si continenses, adulationes evila, sitque tibi tam triste, si laudaris a lurpibus quam si laudaris ob turpia. laetior esto, quotiens di plices malis et malorum de te pravas existimationes fadJ ve- 10 ram tui laudem ascribe. Dissicillimum opus continenliae eclassentationes adulantium mullorum repellere, quorum Serm nes animum quadam voluptate resolvunt. Nullius per assen- talionem amicitiam merearis, nec ad tuam gratiam promeren-II dam per hane faliis ad teJ aditum pandas. Non eris audaXncte arrogans. submittes te, non proicies, gravitate SerVata.
Admoneberis libenter, reprehenderis patienter. si merito Obiurgaverit te aliquis, scito quia profuit tibi, si immerito. Scito quia prodesse voluit. fmeliora sunt enim odia diligentis quam fraudulenta oscula odientis.J Non acerba, sed blanda verba
12 timebis. Esto viliorum fugaX ipse, alienorum vero neque curiosus Scrutator neque acerbus reprehensor, sed Sino eXprObratione corrector, ita ut admonitionem hilaritate praevenias. et errori veniam facile dato. Nec extollas quemquam neque 13 deicias. Dicentium esto tacitus auditor, auditorum promplus
502쪽
DE F0RMULA HONESTAE VITAE. 473
re replor. Requirenti facile responde, contendenti facile cede, ne in iurgia execrationesque sal nec ad iniuriarum excitationesJ descendas. St. continens es, animi et corporis motus 1 observa, ne indecori sint. nec ideo illos contemnas, quia la-ionL nam nihil differt, si nemo videat, cum tu ipse videas. Mobilis esto, non levis, constans, non pertinax. Alicuius rei scientiam te habere non sit ignotum nee molestum. Omnes Ibtibi pares facies: inferiores superbiendo ne contemnas, Superiores recte vivendo ne timeas. In reddenda officiositate neque negligens neque exactor appareas. Cunctis esto benignus, nemini blandus, paucis familiaris, omnibus aequus. Severior esto iudicio quam sermone, Vita quam vultu, cultor 16 iustitiae faP. clementiaeJ, saevitiae detestator, bonae famae neque tuae seminator neque alienae invidus. rumoribus, criminibus, suspicionibus minime credulus, sed malignis potius, qui per speciem simplicitatis ad nocendum aliquibus subrepunt, oppositissimus. ad iram lardus, ad misericordiam pronus , in adversis firmus, in prosperis cautus et humilis, Oeculialor virtutum sicut alii vitiorum, vanae gloriae contemplor, bonorum, quibus praedilus es, non acerbus exae lor. Nullius 17 imprudontiam despicies. Rari sermonis esto, sed loquenlium patiens, severus ac serius, sed hilares non aspernans, Sapientiae cupidus et docilis. quae nosti, sine arrogantia im PartieS. quae nescis, sine occultatione ignorantiae tibi postula impartiri. Non conturbabit sapiens mores publicos nec populum in se vitae novitate convertet.J
V. De iustitia. Iustitia post haec est opus. Quid autem est iustitia, nisi Inaturae tacita convenlio in adiutorium mullorum inventa. Ιustitia ost etiam habilus animi communi utilitate servata suam suique tribuens dignitatem. Et quid est iustitia nisi fnostraeonstitutio vel estJ divina lex et vinculum societatis humanae. In hac non est ut aestimemus, quid expediat. expedit enim quicquid dictaverit. luisquis ergo hanc sectari desideras, 2
time prius et ama deum, ut ameris a deo. amabis mim deum, si illum in hoc imilaberis, ut Velis omnibus prodesse, nemini nocere et tunc te virum iustum appellabunt omnes, sequentiarte, venerabuntur et diligent. Iustus enim ui sis, non solum 3
503쪽
non nocebis, sed etiam nocentes prohibebis . nam nihil nocere non est iustitia, sed abstinentia alieni est. Ab his ergo incipiaS, ut non auferas. et ad maiora ut proveharis, et ablata restituas aliis. Raptores ipsos ne aliis timendi sint, castiga et 4 cohibe. Ex nulla vocis ambiguitate controversiam neeleS, sed qualitatem animi speculare. Nihil tibi intersit, an affirmes, an iures: de religione et fide scias agi ubicumque de veritate tractatur. nam si in iureiurando deus non invocatur et invoeanti testis non est, tamen non transies veritatem, ne iustitiae 5 transeas legem. luod si aliquando coarcteris uti mendacio, utere non ad salsi fructum sed ad veri custodiam. et si contigerit fidelitatem mendacio redimere, non mentieris, sed potius excusaberis, quia ubi honesta causa est, iustus secreta 6 non pandit. lacenda enim tacet, loquenda loquitur. Atque illi pax est aperta et secura tranquillitas. in hoc enim si studere curaveris, laetus et intrepidus cursus tui finem exspectans prospicies haec tristia huius mundi et lumultuosa hilaris,
VI. De moderanda prudentia.JI In his ergo institutionibus hae quatuor virtutum species perseelum te facient virum, si mensuram reelitudinis earum 2 aequo vivendi fine servabis. Nam si prudentia terminos suos excedat, callida et pavida commiseris, investigator latentium et scrutator qualiumcunque noxarum ostenderis. notaberis limidus, suspiciosus et contemptus, allentus, semper aliquid
timens, semper aliquid dubitansJ, semper aliquid quaerens, semper aliquid convincens, qui subtilissimas suspiciones tuas ad reprehensionem impingas admissi. 'l'. ad animi lui ap-3 prehensionem impingas.J monstraberis digilo astu plenus, versipellis et simplicitatis inimicus, contemplator culparum, et
postremo uno nomine voeaberis a cunctis malus homo. In has ergo maculas immensurata prudentia te perducet. 9uieun-que in illa mediocri lance persistit, nec obtusum in se aliquid habebit nec Versutum. VII. Do moderanda magnanimi tale.J1 Magnanimitas autem si se extra modum extollat suum, sa- ciet virum minacem, inflatum, turbidum, inquietum et in quascunque extollentias diciorum et actorum neglecta hone-
504쪽
state sestinum, qui momentis omnibus supercilia surrigens ut bestiarius, etiam quieta exellat: alium serit, alium sugat. Sed quamvis audax sit impugnator, tamen mulla extra se va- 2 lenita serre non poterit, sed aut miserum appetit finem aut
aerumnosam sui memoriam derelinquit. Mensura ergo magnanimi talis est nec timidum esse hominem nec audacem.
VIII. De moderanda continenlia.J
Continentiae deinde hie terminus te astringat: cave ne Ipareus sis nec suspiciose et timide manum contrahas nee in minimis quoque speculum ponas. nam talis et tam circumcisa putrebit integritas. Hae ergo mediocritatis linea continentiam 2 observabis, ut nec voluptati deditus, prodigus aut luxurio-Sus appareas, nec avara tenacitale sordidus aut obscurus
IX. Do modoranda iustitia.JΙuslitia postremo eo mediocritatis itinere libi regenda est, Ino ductu iugiter levi immotam semper animi rationem negligentia subsequatur, dum nec de magnis neque de minimis errantium vitiis eorrigendi curam geris, sed licentiam pec- eandi aut alludentibus libi blando aut illudentibus proterve permittis, neque rursus nimia rigiditate et asperilate nihil veniae aut benignitatis reservans humanae societati durus appareas. Ita ergo iustRiae regula tenenda est, ut reverentia 2 disciplinae eius neque nimia negligentia comitata communitale despecta vilescat neque saeviori atro ei lato durata gratiam humanae amabilitatis amittat. X. fConclusio.J Si quis ergo vitam suam ad utilitatem non lanium propriam sed etiam multorum assistere desiderat, hanc praedictarum virtutum sormulam pro qualitatibus temporum, locorum, per sonarum atque causarum eo mediocritatis tramite teneat, ut in quodam velut meditullio summitatis exsistens quasi per abrupta altrinsecus praecipitia aut ruentem compos ipse devitet insaniam aut deficientem impugnet ignaviam.
505쪽
Lucius Annaeus Seneca Cordubensis, Solionis stoici discipulus et patruus Lucani poetae, continentissimae vitae fuit, quem non ponerem in calalogo sanctorum, nisi me epistolae illae provocarent, quae leguntur a plurimis, Pauli ad Senoeam et Senecae ad Paulum. in quibus, cum esset Neronis magister et illius temporis polentissimus, optare se dicit eius esse loci apud suos, cuius sit Paulus apud Christianos. Hic ante biennium quam Petrus et Paulus mariSrio coronarentur, a Nerone interseeluS eSt. EPISTOLA I..
Credo tibi, Paule, nunciatum esse, quod heri de tol cum
Lucilio nostro de apocryphis et aliis rebus sermonem habuerimus. erant enim quidam disciplinarum tuarum comites mecum. nam in hortos Salustianos secesseramus, quo loco OecaSione nostra alio tendentes hi, de quibus dixi, visis nobis adiuncti sunt. eerte quod tui praesentiam optavimus, et hoc scias volo: libello tuo lecto, id est de plurimis aliquibus litteris, quas ad aliquam civitatem seu caput provinciae direxisti, mira exhor talione Vitam moralem conlinentes, usque resecti sumus. Duris sensus non puto ex te dictos sed per te, certe aliquando ex loet per ter tanta enim maiestas earum est rerum tantaque generositate clarent, ut vix suffecturas pulem aetates hominum, quibus institui perficique possint. Bene te Valere, frater,
506쪽
SENEcAE PAULUS SALUTEM.Litteras tuas hilaris heri accopi, ad quas rescribere statim potui, si praesentiam iuvenis, quem ad te eram missuruS, habuissem. scis enim, quando et per quem et quo tempore et cui quid dari committique debeat. Rogo ergo, non puteSte neglectum, dum persona9 qualitatem respicio. Sed quod litteris meis vos bene acceptos alicubi scribis, felicem me arbitror tanti viri iudicio. neque enim hoc diceres, cenSor, So phista , magister tanti principis fellain omniumJ, nisi quia vere dicis. 0pto diu te bene valere. EPISTOLA III.
0uaedam volumina ordinavi et divisionibus suis statum eis dedi. ea quoque Caesari legere sum destinatus et si modo Sors proSpere annuerit, ut novas asserat aures, eris forsan et tu praesens: sin, alias reddam tibi diem, ut hoc opus invicem inspiciamus, et possem non prius edere ei hanc Scripturam, nisi prius tecum conferrem, si modo etiam impune hoc fieri potuisset, ut scires te non praeteriri. Vale. EPISTOLA IV.
Quotienscunque litteras tuas audio, praesentiam tui cogito nec aliud existimo quam omni tempore te nobiscum esse. Cum primum itaque venire coeperis, invicem nos et de proximo videbimus. Bene valere te opto. EPISTOLA V.
Nimio tuo secessu angimur. Puid est 3 vel quae res te remo fraJlum faciunt 8 si indignatio domnae, quod a ritu et a seeta veteri recesseris et alios rursum converteris, erit postulandi locus, ut ratione factum, non levitate hoc existimetur. Diuitigod by Cooste
507쪽
SENECAE ET LUCILIO PAULUS SALUTEM.
De his, quae mihi scripsistis, non licet arundine et atramento eloqui, quarum altera res notat et designat aliquid, altera evidenter ostendit, praecipue cum sciam inter VOS QSse, hoc est apud vos et in vobis, qui me intelligunt. Honor omnibus habendus est et tanto magis, quanto indignandi occasionem captant. quibus si patientiam demus, omnino eos aequa parte vincemus, si modo hi sunt, qui posenilientiam sui gerant. valete. EPISTOLA VII.
Profiteor me bene acceptum lectione litterarum tuarum, quas Galalis, Corinthiis, Achaeis misisti, et ita invicem vivamus, ut eliam cum honore divino eas exhibeamus. spiritus enim sanctus in te et super te exeelsos et sublimiores satis venerabiles sensus exprimit. Vellem itaque, cum res eximias proferas, ut maiestali earum cultus sermonis non desit. Et ne quid tibi, frater, surripiam aut conscientiae meae debeam, confiteor Augustum sensibus tuis permotum. cui lecto virlulis
in te exordio ista vox fuit: mirari eum posse, ut qui non legitime imbutus fuerit, taliter senserii. Cui ego respondi, solere deos ore innocentium etari, haud eorum, qui praevaricari doctrina sua quidem possint, et dato ei exemplo Vatinii hominis rusticuli, cui viri duo cum apparuissent in agro Realino, qui postea Castor et Pollux sunt nominali, salis instructus videtur.
PAULUs SENECAE SALUTEM.Licet non ignorem Caesarem nostrarum rerum admiratorem, si quando deficiet admirator, esse, permittes tamsen te nou laedi sed admoneri: puto enim te graviter secisse, quod ei in notitiam perferre voluisti id, quod ritui pi disciplinae eiussit contrarium. cum enim illa deos genitum colat, quid tibi viSum sit, ut hoc scire eum velles, non video, nisi nimio meo amore sacere hoe te existimo. Rogo de suturo, ne id agas. cavendum est enim, ne dum me diligis, offensam dominae
508쪽
sacies,. cuius quidem offensa neque oberit, si perseveraverit. neque, si non sit, proderit: Si est regina, non indignabitur, si mulier est, offendetur. Bene Vale.
Scio te non iam tui causa commotum litteris, quas ad te de oditione epistolarum tuarum Caesari laci, quam natura ipsarum rerum, quae ita mentes hominum ab omnibus artibus et moribus rectis revocant, ut non hodie admiror, quippe ut is, qui multis documentis hoc iam notissimum habeam. Igitur nove agamus. Celerum si quid facile in praeteritum iam factum est, Veniam irrogabis. Misi tibi librum do verborum copia. Vale Paule cariSSime. EPISTOLA X.
0uotiens tibi scribo et nomen meum tibi suprascribo, gravem et sectae meae incongruentem rem facio. debeo enim, ut Saepe professus sum, cum omnibus omnia esse et id observare in tuam personam, quod lex Romana honori senatus cone essit, perlecta epistola ultimum locum eligero, ne eum aporia et dedecore cupiam filludJ efficere, quod mei arbitrii fuerit. Vale, devotissime magister. Dala quinto Calondarum Iulii Nerone IV et Messala consulibus. EPISTOLA XI.
SENEcA PAULO SALUTEM.Λvo mi Paule carissime. Si mihi nominique meo vir tantus et dilectus omnibus modis non dico sueris iunctus sed necessario mixtus, bene actum erit de Seneca tuo. Cum sis igitur vertex et altissimorum omnium montium cacumen, non ego vis laeter, si ita sim tibi proximus, ut alter similis tui deputor Haud itaquo te indignum prima facie epistolarum nominandum censeas, ne iam lemplare me quam illudere videaris., quippe cum scias te civem osse Romanum. Luth nam qui meus, tuus apud te locus, qui tuus, velim ut meus. Vale, Paule earissime. Dala X. Cal. April. Aproniano et Capilone consulibus.
509쪽
Ave mi Paule carissime. Putasne me haud contristari et non luctuosum esse, quod de innocontia vestra subinde supplicium sumatur 3 dehinc quod iam duros tamque obnoxios vos reatui omnis populus iudicet, putans a vobis et sici, quod in urbo contrarium fit 3 Feramus aequo animo et utamur soro, quod sors concessit, donec invicta solicitas finem malis imponat. Τulit et priscorum aetas Macedonem Philippi filium et post Darium et Dionysium. nostra quoque Gaium Caesarem, quibus quicquid libuit, licuit. Incendium urbs Romana manifeste saepe unde patiatur, constat. sed si effari humilitas potuisset humana, quid causae sit, et impune in his tenebris loqui liceret, iam omnes omnia viderent. Christiani et Iudaei quasi machinatores incendii affecti supplicio fieri solent. Grassator iste, quisquis est, cui voluptas carnificina est et mendacium velamentum, tempore suo destinatus est. ut optimus quisque unum pro multis donatum est eaput, ita et hic devolus pro omnibus igne cremabitur. Centum triginta duae domus, insulae quatuor finJ sex diebus arsere, septimus pausam dedit. Bene te Valere semper opto. Dala quinto Cal. April. Frugi et Basso consulibus. EPISTOLA XIII.
Ave mi Paule carissime.J Allegorice et aenigmatiee mulla a te uSquequaque opera concluduntur et ideo rerum tanta vis et muneris tibi tributa non ornamento verborum sed cultu quodam decoranda est. Nec vereare, quod saepius te dixis, e retineo, multos, qui talia assectant, sensus corrumpere, Virtutes rerum eviscerare. Ceterum mihi concedas velim latinitati morem gerere , honestis vocibus Speciem dare, ut generosi muneris concessio digne a te possit expediri. Bene vale. Dala V. Non. Iul. Leono et Sabino consulibus.
Perpendenti tibi ea sunt revelata, quae paucis divinitas concessit. Certus igitur ego in agro iam fertili semen soletissi-
510쪽
inum sero, non quidem materiam, quae gorrumpi videtur, sed verbum dei derivamentum ereSeentis et manentis in aeternum. 9uod prudentia tua assecula festJ, indeficiens fore debet, ethnicorum Israelitarumque observationes censere vitandas. Novum te auctorem secoris Iesu Christi praeconiis ostendendo rhetorscis irreprehensibilem Sophiam. Puae propemodum adeptus fesJ, regi temporali eiusque domesticis atque sidis amicis insinuabis, quibus aspera et incapabilis erit persuasio, eum plerique eorum minime nectantur insinuationibus tuis. quibus vitale commodum sermo dei instillatus novum hominem sine corruptela perpetuamque animam parit ad deum istine properantem. Vale Seneca carissime nobis. Dala Cal. Augusti Leone ei Sabino consulibus.