장음표시 사용
471쪽
tor Cieeronis errores deprecatur, ei risnon suil, inquit, Ciceronis hoc vilium sed temporis: necesse erat hase dici, eum illa legerentur. Deinde adscribit Ciceronem haec ipsa interposuisse ad es-13 fugiendam infamiam nimis lascivae orationis et nitidae. BeVirgilio quoque eodem in loco verba haec ponit:
-Virgilius quoque noster non ex alia causa duros quosdam versus et enormes et aliquid supra mensuram trahentes interposuit quam ut Ennianus populus agnosceret in novo carmine
aliquid antiqui talis. 114 Sed iam verborum Senecae piget, haec tamen inepti et insubidi hominis ioca non praeteriborisse uidam sunt, inquit, tam magni sensus se. Ennii, ut licet
seripti sint inter hircosos, possint tamen inter unguentatos placere. et cum reprehendisset versus, quos supra de Cethego posuimus risqui huius ceJmodi, inquit, versus amant, liqueat tibi eosdem admirari et Soterichi lectos. 115 Dignus sane Seneca videatur lectione ac studio adolescentium, qui honorem coloremque veteris orationis Soterichi leelis comparavit quasi minimae scilicet gratiae et relictis iam contemplisque: audias lamen commemorari ae referri pauca quaedam , quae idem ipse Seneca bene dixerit roseuid enim refert, quantum habeas 3 multo illud plus ost, quod non habes. Bene hoc sane, bene. sed adolescentium indolem non tam iuvant quae bene dicta sunt, quam inficiunt quae saepissime, mulloque tanto magis , si et plura sunt, quae deteriora sunt, et quaedam in his non pro enthymemale aliquo rei parvae ae simplicis , sed in re ancipiti pro consilio dicuntur.
II 6 Seneca epist. 106, 2. 0uid ergo fuit, quare non protinus
rescriberem ei, de quo quaerebas 3 veniebat in conisextum operis mei. scis enim me moralem philosophiam velle conplecti et omnes ad eam pertinentis quaestiones explicare. itaque dubitavi, uirum differrem te, an, donec suus isti rei veniret locus, ius tibi extra ordinem dicerem: hum*nius visumuDisitigoo by Corale
472쪽
Est tam longo venientem non delinero. itaqus et hoc ex illa
serie rerum cohaerentium excerpam et si qua erunt eiusmodi,
non quaerenti tibi ultro miliam. Puae sint haec, interrogas quae scire magis iuvat quam prodest, sicut hoc, de quo quaeris r obonum an corpus sit.
M. epist. 108, 1. 39. Id, de quo quaeris, ex his est, quae Il7 'scire tantum eo, ut scias, perline l. sed nihilominus, quia pertinet, properas nec vis exspectare libros, quos cum maxime ordino, continentes totam moralem philosophiae partem: statim expediam. - desiderio tuo salissaciam et in alteram epistulam integrum, quod exegeras, transferam, ne ad rem spinosam et auribus erectis curiosisque audiendam lassus accedas. Epist. 109, 1. se An sapiens sapienti prosit, H8scire desideras. ibid. S 14. Necesse est ex hac quaestione argumenti causa in alteram transeam. quaeritur enim, sean deli beraturus sit sapiens, an in consilium aliquem advoeaturus. ibid. g 17. Persolvi quod exegeras, quamquam in Ordine rerum erat, quas moralis philosophiae volumi nibus complectimur.
Lactant. institi. lib. I. c. 16, 10. Non illepide Seneca in I 19 libris moralis philosophiae roseuid ergo est, inquit, quare apud poetas salacissimus Iupiter desierit liberos tollere 3 utrum sexagenarius factus estot illi lex Papia fibulam imposuit an impetravit ius trium liberorum an tandem illi venit in mentem rab alio exspectes, alteri quod feceris et timet, ne quis sibi faciat, quod ipse Saturno Lactant. instat. lib. II, c. 2, 14. Recte igitur Seneca inire libris moralibus risSimulacra, inquit, deorum venerantur. illis supplicaut genu posito, illa adorant, illis per totum adsident diem aul adflant, illis stipem iaciunt, victimas caedunt: et quum haec lantopere suspiciant, labros, qui illa secere, contemnunt. Ibid. e. 4, 13.14. Non videbat enim Persius) simulacra 12Iipsa et effigies deorum - nihil aliud esse quam grandes pupas, non a virginibus, quarum lusibus venia dari potest, sed a barbalis hominibus consecratas. merito igitur etiam senum stultiliam Seneca deridet:
473쪽
-Non, inquit, bis pueri sumus, ut vulgo dicitur, Sed semperi verum hoc interest, quod maiora ludimus. I 22 Ibid. c. 8, 23. Melius igitur Seneca omnium Stoicorum acutissimus, qui vidit, nil aliud esse naturam quam deum. Ergo, inquit, deum non laudabimus, cui naturalis est virtus nec illam didicit ex ullo. immo laudabimus. quamVis enim naturalis illi sit, sibi illam dedit, quoniam deus ipse natura est. 123 Ibid. lib. VI, c. 25, 3. Puanto melius Seneca et verius lisVultisne vos, inquit, deum cogitare magnum et plaei dum
et maiestate leni verendum, amicum et semper in proximo, non immolationibus et sanguine mullo colendum- quae enim ex trucidatione immerentium Voluptas est 3 - Sed mente pura, bono honestoque proposito. non templa illi congestis in altitudinem saxis exstruenda sunt r in suo cuique consecrandus est pectore.
124 Ibid. c. I7, 28. Vera igitur Ciceronis illa sententia est item Senecae in libris moralis philosophiae dicensisisHic est ille homo honestus, non apice purpurave, non lictorum insignis ministerio, sed nulla re minor, qui quum mortem in vicinia videt, non sic perturbatur, tamquam rem novam viderit. qui, sive toto corpore tormenta patienda sunt, sive flamma ore rapienda est, sive extendendae per patibulum manus, non quaerit, quid patiatur, sed quam bene. 125 Lactant. institi. epit. c. 4, 3. Longum est recensere, quae de summo deo vel Thales vel Prthagoras et Anaximenes antea , vel postmodum Stoici Cleanthes et Chrysippus et Zenon vel nostrorum Seneca Stoicos secutus et ipso Tullius praedic verint, quum hi omnes et quid sit deus, definire temptaverint et ab eo solo regi mundum adfirmaverint nec ulli subiectum esse naturae, quum ab ipso sit omnis natura generata.
126 Tacit. Ann. XV, c. 63. Et novissimo quoque momento suppeditante eloquentia advocalis scriptoribus pleraque tradidit, quae in vulgus edita eius verbis invertere Supersedeo. Ibid. c. 67. Ipsa rettuli verba Subrii Flavi tribuni postrema ante mortem), quia non, ut Senecae, vulgata erant.
474쪽
Ibid. c. M. Postremo stagnum calidae aquae introiit, re-127spergens proximos servorum, addita voce, libare se liquorem illum Iovi Liberatori. Exin balneo inlatus et vapore eius exanimalus sine ullo laneris sollemni crematurr ita codicillis praescripserat, cum etiamtum praedives et praepotens supremis suis consuleret.
Isidor. etymol. I. c. 22. Vulgares notas Ennius primus mille I 28 et centum invenit. - Romae primus Tulliust Tiro, Ciceronis libertus commentalus est notas, Sed tantum praepositionum. post eum Vipsanius, Philargyrius et Aquila, liberius Maecenalis , alius alias addiderunt. Deinde Seneca contractu omnium digestoque et aucto numero opus effecit in quinque milia. At vid. Sen. epist. 90. 25.J
475쪽
AD GALLION ΕΜBE REMEDIIS FORTUITORUM LIBER.
Tertullian. Apol. c. 50 eaere. p. 164 ed. Havere. Multi apud vos ad tolerantiam doloris et mortis hortantur, ut Cicero in Tuscu-culanis, ut Seneca in tortuitis, ut Diogenes, ut Pyrrhon, ut Callini e . De Hildeberio Cenomanensi vid. Devit. ad Varronis sententias p. 89. Vincentius Bellovacensis in spee. hist. lib. VII, c. 116. Scripsit quoque Seneca) librum de moribus et de remediis fortuitorum. Ibid. c. 123 sequuntur flosculi ex libro de remediis fortuitorum
Iacobin Magni in Zophilostio passim Senecam libro de remediis fortuitorum citat, veluti lib. I. tract. II. c. 16. ivit. lib. Id,
Petrarcha de remediis utriusque fortunae, ipsa hao inseriptione Senecam aemulatus, testatur pag. s. libellum eius passim in manibus vulgi eSse.
1 Ι. Licet cunctorum poetarum carmina gremium tuum sem per illusirent, aliquando deliberans hoc tibi opusculum pro aecidentibus casibus dirigere curavi, quod non praecedentes sed posteri narrabunt.J2 Unde ergo primum incipimus si tibi videtur, amor te. M Ab ultimo inquis r immo a maximo. Ad hoc praecipue gens humana contremit, nee immerito videtur sibi hoc sacereJr celeri enim limores habent aliquem post se loeum: 3 mors Omnia devorat. Omnium, quae horremus, ad hane eXitus spectat, aliorum frecta invadentium, aliorum per circuitum. etiam qui aliud se non timere iudieant, hoc timent. Dui equid aliud extimescimus, habet aut remedium aut solatium: fhoc unum Sine remedio est. hoc unum et respuit solatium.J Sic ergo
476쪽
te forma, ut, si quis tibi palam mortem minetur, omnes terriculas eius deludas. II. se Morieris. Ista hominis natura est, non poena. IMMorieris. Hac conditione intravi, ut exirem. se Morieris Gentium lex est, quod acceperis reddere. Morieris. Peregrinatio est vita: cum mullum ambulave-2ris, domum redeundum est. se Morieris. Putabam te aliquid novi dicerer ad hoc veni, hoc ago, huc me singuli dios ducunt. nascenti mihi prolinus natura posuit hune terminum: quid habeo, quod indigner in haec verba iuravi. se Morieris. Stultum est timere, quod vitare non possis: 3 istud non effugit etiam qui distulit. se Morieris. Nec primus nee ultimus: multἰ me antecesS
si Morieris. Nihil gravo festJ, quod semel os t. aes alie-4num meum novi. hoc equidem cum eo creditore contraxi, cui de eoquere non POSSum.
se Morieris. Di melius, quod nemo mihi istud minari immortalis potest. si Morieris. Ηie est humani officii sinis r quis sanus exaelo- 5 rem moleste tulit 3 isse Morieris. J luidy ego nescio me esse animal rationaleel mortale cum rationali est et mortale. Morieris. Ad hane conditioncm cuncta gignuntur: quod coepit, et desinit. quo transit orbis, ego transibo. ADDIΤΙ0. se Nori timeo. Et nasci timuisses et vivere: Guilae limen initium mortis est, vita ipsa cursus ad moriemseu verius mors quasedam. Quidquid est natum, moritur. quidquid moritur, natum erat. Mortem metuo. Nihil est metuendum, quod assert necessitas naturae.
Animus mortem timet. Si sibi, supervacuus timor. 7 immorialis est fenim ipseJr si corpori suo, hosti curam gerere pietas debita. Mortem horreo. Si quid in morte mali ost, id ipsum
metus mortis exasperat. at si nihil mali, ipse metus est malum. Stultitia est, malum suum vel augere Vel sacere. Diuit tred by Cooste
477쪽
8 se Morieris Immo carnis tributum naturae debilum persolves , mox futurus liberi sae libens, quod vel nolens saceres. cupias, quodcunque necesse est. non est utilius, immo quidem non est aliud in necessitale consilium. 0uidquid fila volente, fit levius, et desinit esse necessitas, si voluntas
9 -Ιn Delo morieris. Non ubi, sed qualiter moriaris, ad rem pertinet se tuo devenient opes Unde Venerunt, revertentur, hoc est ad fortunae manus, inde rursus ad alios abiturae, apud neminem diu mansurae r Vagae sunt fenimJ, Stare nequeunt.
I III. si Sed decollaberis. 0uid interest, caesim moriar an punctim Sed saepe serieris et multi in te gladii convenient. Puid refert, quam multa sint vulnera non potest amplius quam
unum esse mortiserum. 2 se Peregre morieris. Hoc est in patriam sine viatico pervenire. is Peregre morieris. Undecunque ad inferos una via
- Peregre morieris. Ego quod debeo, solvere paratus sum: videat senerator, ubi me appellet. is Peregre morieris. Nulla terra aliena mortuo. o Peregre morieris. Non est gravior foris quam domi
1 N. is Sed iuvenis morieris. μ' Optimum est, antequam optes, mori. o Iuvenis morieris. Hoc unum est, quod aeque ad iuvenem quam ad senem pertinet. non citamur ex censu nec exigitur numerus annorum i fetJ adolescentes et imauberes eadem sali necessitas ducit. Optimum est mori, cum iuvat Vivere. quae enim virtus est, cum eiciaris, exire J2 is Iuvenis morieris. stuicunque ad extremum sati sui venit, senex moritur. non enim reseri, quae sit hominis aetas, sed quae sit meta. Iuvenis morieris. Fortasse alicui malo subducit me sortuna , ut nulli alii, certe senectuti.
478쪽
DE REMEDIIS F0RTUITORUM LIBER. ' 449
is Iuvenis morieris. Non reseri, quot annos habeam, sed 3 quot acceperim. si plus vivere non possum, haec est senectus
V. si In sepultus i ac e bis. Quid aliud huic respondeam iquam Virgilianum illud: facilis iactura sepulcri. Meilis, inquam, sic, ut nulla facilior.J Si nihil sentio, non pertinet ad me iactura corporis insepultir si sentio, omnis sepultura tormentum est.
- Ιnsepultus iacebis. luid interest, ignis me an fera con- 2
sumat an tempus, ultima omnium sepultura istud non sentienti supervacuum est, sentienti onus. -Ιnsepultus iacebis. At tu combustus, at tu obrutus, at tu 3 inclusus, at tu putridus, at tu evisceratus et constrictus aut traditus lapidi, qui te paulatim edat et exsiccet. Nulla est sepulturar non sepeliemur sed proiciemur. - Non sepelieris. uuid in re tutissima trepidas ultra poe- 4narum omnium terminum iste locus est. Vitae multa debemus, morti nihil. Non defunctorum causa sed vivorum inventa est sepultura, ut corpora et visu foeda et odore amoverentur: alios terra obruit, alios flamma consumpsit, alios lapis ad ossa redacturus inclusiti Isiel non desunelis sed nostris oeulis parci
ADDITIO. is Insepultus abiciar. Atilibus invides an se- 5ris an piscibus 8 nam si metuis tibi, baculum seu custodem iuxta te poni iube, quo a cadavere depellantur. OLudis in malis meis. nam prosecto nil sentiam. uuid ergo times, quod non senties nam si sentias, pro hiJbe uJs. sentientem enim sepelire necare est. Te nisi terra conlexerit, coelum teget. notum est illudi coelo tegitur, qui non habet urnam. o Defuncto mihi terra negabituri praedurum. Non id 6 durum, sed tu mollis, qui nee sentiens inec non sentiensJlaedi queaS. se Inhumalus linquari horrendum auditu. insepultus abiciar l Age res tuas: curam hane linque viventibus. VI. o Aegrolo. Venit tempus, quo experimentum mei 1
479쪽
eaperem. Non in mari lanium aut in proelio vir sortis apparet texhibetur otiam in lectulo virtus. 2 is A e olo. Non potest istud toto seculo fieri: aut ego se-brem relinquam aut ipsa me. semper una eSSe non p0SSu
is Aegrolo. Cum morbo mihi res est: aut vineetur aut vincet.
1 VII. si Male de te opinantur homines. Sed mali moverer, si de me Marcus DCicero, Si J Calo, si Laelius sapiens, si alter Calo, si Scipiones duo ista loquerentur: nune malis displieero laudari est. Non potest ullam auctoritatem habere sententia , ubi qui damnandus est, damnat. 2 si Male de te loquuntur. A Moverer, si hoc iudicio sacerent: nune morbo faciunt. non de me loquuntur sed de se. is Male de te loquuntur. Bene enim nesciunt loqui. faciunt non quod mereor, sed quod solent. quibusdam enim canibus sic innatum est, ut non pro seritate sed pro consuetudine latrent.
3 - Homines de te male loquuntur. Si merito, non quod loquuntur, molestum est, sed quod non mentiuntur: si immerito, innocentia mea nune maxime gaudeo. apparet enim illos obiecturos vera, si possent.J1 VIII. is Exulabis. Erras: cum omnia secerim, patriam meam transire non possum: omnium una eSt. extra hanc nemo
proici potest. - Εxulabis. Non patria mihi interdicitur sed locus. In quamcunque terram Venio, in meam venio. nulla terra exilium est, sed altera patria est.2 si Non eris in patria. Patria est, ubicunque bene es. illud aulem, per quod bene est, in homine, non in loco est. in ipsius, inquam, potestate est, quid sit illa fortunar si enim sapiens est, peregrinatur, Si Stultus, eXulal. - Εxulabis. Hoc dicis: alterius loci civitate donaberis. 3 ADDITΙ0. -Ire in exilium cogor. Si sponte, Peregrinatio est, non exilium. et memento, quibusdam exitum, quibusdam vero reditum pro exilio fore. sunt quibus nusquam peius quam in patria sua sit.
480쪽
se In exilium sto. Immo forsan in requiemi sub obtentu salsae miseriae vera felicitas. iam saltem ab invidia tutus
is Mittor in exilium. Immo in experimentum tui: vide- 4ris, quem te in exilio praebeas: si Succumbas, exul ver-rus, si consiStis , exilio clarus, ut mulli olim, qui invi eli et sulgidi per asperitales incesserunt, ut sequentibus iter rectum ostenderent.
VIIII. se Dolor imminet. Si exiguus est, seramus: le-1 vis est patientia. si gravis est, seramus et non levis est gloria. se clamorem dolor exprimit. Dum secreta non eXprimat. - Νοn potest homo par dolori esse. Nec rationi dolor. o Dura res est dolor. Immo tu mollis. 2is Pauci dolorem ferre potuerunt. Simus ex paucis. se Imbecilles natura sumus. Naturam infamare noliter illa nos sortes genuit. si Fugiamus dolorem. Puid, quod ille sequitur fugientem contemnito dolorem: aut solvetur aut solvet.J X. APaupertas mihi gravis est. Immo tu pau- 1 portali. non in paupertate vitium est Sed in paupere: illa expedita est, hilaris, luta.
,, Pauper sum. Nescis te opinione, non re laborarer pauper es, quia Videris. o Pauper sum. Nihil deest avibus. pecora in diem vivunt. seris in alimentum solitudo sua sufficit. se Non sum potens. Gauder impotens non eris. 2,, Iniuriam accipere potero. Gauder sacere non poteris.
is Accepit ille grandem pecuniam. Ergo et superbiam. si Magnam pecuniam habet. Ηominem illum iudieas area 3ostr quis aerario, quis plenis invidet loculis et iste, quem dominum pecuniae existimas, locutus est. , Mullum habet. Aut avarus aut prodigus est: si prodigus, non habebit, si avarus , non habet. Iste, quem tu felicem admirantibus erodis, saepe dolet, Saepe S pirat. si Mulli illum comitantur. Mel muscae sequuntur, cadavera lupi, frumenta formicae: praedam sequitur ista lurba, non hominem.