장음표시 사용
291쪽
quibus cordi est bonam mentem cum bonis literis coniungere. At Bembum impensius tum amare, tum mirari ccepi, posteaquam eas legit iteras ; quas Longolius vestrae quondam benignitatis alumnus evulgandas curavit . Videbam quantopere referret & studiorum & Christianae religionis , tales animas incolumes esse ex hoc incendio . Ac de Petro Bembo nondum posuimus sollicitudinem , incerti quid
agat. Τ ibi vero majorem in modum gratulamur, quem numen aliquod non tibi modo, sed optimis etiam studiis ac pietati Christia nae propitium , imminenti procellae subduxerit, atque utinam totum subduxisset. Magnam tui partem audio perisse , videlicet Bi-hliothecam utriusque linguae monumentis exquisitissimis opulentam . Domi conjecturam facto , quam tibi gravis acciderit Ista iactura, praesertim irreparabilis. O barbariem inauditam i Quae fusi unquam tanta Scytharum ,
Quadorum, mandatorum, Hunnorum , GOthorum immanitas, ut non contenta quicquid erat opum diripere,in libros, rem sacratissimam saeviret incendio λ Atque hic non tam amici vicem dolemus , quam nostram . Nobis enim studiosis omnibus ereptum esse ducimus ,
quicquid ibi periit . Quemadmodum urbi 2
Romae calamitas , omnium nationum calamitas fuit, quippe quae non solum arx erat Christianae religionis , ct ingeniorum altrix, ac musarum , ut ita dicam , tranquillissimum dom Icilium , verum etiam Omnium gentium communis mater . Quem enim illa civitas , quamvis in alio mundo natum , non placido gremio excipiebat, fovebat, edueabat λ Quis illic , licet ab extremo orbis angulo profectus , sibi vid Ebatur hospes Imo quam mul-
292쪽
tis illa patria sua fuit charior , dulcior , atque etiam felicior λ Aut quod ingenium tam efferum fuit , quod illa sua consuetudine non mitius ac mansuetius nobis remiserit λ Aue quis illi e aliquandiu vixit, qui non invitus discesserit , qui non ejus repetendae da tam occasionem libenter amplexus sit , non datam captaverit 3 Nimirum orbis hoc excidium erat verius , quam urbis . Tot opinionum dissidiis labefactata nutat Christiana religio Bellonae furor nusquam abest , ct in tanto tumultuum fremitu , musae liberalesque disciplinae, aut prorsus jacent frigentque , aut conterritae silent. Et perinde quasi parum sitheic calamitatis , adjungunt sese pestilentiae ,hulimiae , ct rerum omnium caritas . Nec in
his rerum fluctibus , slus bonae spei portus aperit sese: Caelum undique, undique pontus .
Quanquam arbitror futurum , ut Ecclesiae princeps Clemens in tam saeva tempestate fortem S egregium nauclerum praestet. Requirit hoc malum insignem medicum , quem in illo nobis etiam Medicis cognomen polli ceri videtur. Requirunt hi Μonarcharum animi magnum aliquem consultorem , qui illos
nimium exacerbatos ad clementiam revocet.
Et hic arridet nobis laetum omen Clementis Septimi , cujus pietati non dubito, quin adfutura sint numinis praesidia, si modo PopuIus Christianus , agnoscens Dei manum ad vi
tae correctionem invitantis , sua scelera confiteris , non ficto pectore confugerit ad illius misericordiam . Alioqui verendum est, ne no-
his eveniat, quod evenit AEgyptiis , quos remediis tam multis tamque gravibus insanabiles , tandem unda maris absorbuit . Huc
293쪽
Evangelica febris, csic enim appellare libet
magna ex parte remittit sese bonamque spem rediturae sanitatis praebet . Nam quae nunc prodit Lutherus , ejus fere generis sunt, ut videatur πιιλορδοῦν , adeoque non placet suis discipulis , ut eum , si Deo placet, appellent haereticum , a stirmantes illum Evangelico spinritu destitutum , humano spirita delirare . Nec pauci cives , imo civitates resipiscunt. At veror ne per quosdam recrudescat morisbus . Per quos inquies λ Per eosdem, quorum sinistris consiliis , & vesanis clamoribus , malum hoc & ortum est, ct hucusque progre sum . Victoriam autem Christo debitam
c 3 Erasmus eum saepe aliar, tum hoe etiam loeci mmerito quidem videtur carpere , atque insectari Theologos Seholasticos Monachos , ae praesertim FFaex S. Domini ei familia, qui quum ement Fidei Quaesiis
tores , Etro carbone notarunt complurium Seeuli xv
Grammaticorum, hae quidem arte insignium , sed Thea Iogiae plane rudium libros , in quibus mulis dictitabanis tur , quae novitatem saperent , atque a doctrina more institutoque maiorum recepta longe lateque discrepa rent. Ioannem Reuchlinum , Capnio vulgo appellatum, aeriter sane Erasmus delandit . At Reuehi in i , literiseerte praestantissimi , sed in re Theologiea, haud satis exeulti librum inscriptum SpeeuIum stetitare, facultates Coloniensis , Parisiensis , Lovaniensa , Er ordiensis , R Moguntina proscripserunt, atque Generalia Triden tina Synodus opera damnavit. Erasmus profecto Gramismatieus suit suis omnibus numeris absolutus a quantua vero esset in Theologica saeultate, ipsemet in EpistoIaad Albertum Pium Principem Carpentem data , quae est
ordine CCCxxx m. fatetur his verbis . Si me venditarem
pro magno T colust aus Philosopho , merito mihi δε- raris
294쪽
ad se rapere moliuntur , nec satis magnificum triumphum existimant, nisi non solum haereses prostratas videant, sed & bonas literas proculcarint . Siquidem earum cultores aliquanto vehementius impetunt , quam ipsoahaeresiarchas . Sed adversus horum insolentiam, confido summi Pontificis, Episcopo- Turri, ac Principum aequitatem honis ac docti a viris auxilio futuram . Bene vale . Basileat Calendis Octobris , anno M. D. XXum.
Habet aliquis Leonis exuvium. Linguarum autem peis Titia , etsi per se utilis apprime sit , attameu absque Theologiae studio potest aliquando perniciei eri , ita Plaesertim qui nimium ingenio tribuentes suo , faleem , ut est in adagio, audent intieere in messem alienam , deque reeeptis in Ecclesia ritibus , institutis , moribus , iudieium serre ; quemadmodum Erasmo eontigisse , vidimus in notis ad Sadoleti vitaia par. XIN. di seqq.
295쪽
JAc. SADOLETus EPISC. CARPENTORA T. Des. Erasmo Roterodamo S. P. D.
Has litteris inciose respondet. ACcepi tuas literas , Basile a Calen. Octobris datas , in quibus erat manu tuiua scriptum , asteras te eodem exemplo ante dedisse et quas non aeceperam . Sed S hae tardius huc allatae sunt: medio enim Novembri mihi sunt redditae e quas habui, mi Erasmedoctissime, omni ratione gratissimas . Nam S e figiem tuae eximiae virtutis , summaeque Aumanitatis, mihi ante oculos totam posue-Funt, quam ego semper soleo & mirari , α amare: S tuae erga me singularis benevolen-tIae fuerunt mihi fidelissimae testes . Quod
enim tantam de salute mea euram susceperis: atque usque eo fueris follicitus , quoad ha-huerps certum,quid de me factum esset: meque In his locis constitisse cognoveris : amici nimirum animi, & egregie benevoli, haec magna est significatio, in qua ne vivam mi Erasin me si tibi coneedo, ut in amando me sis superior . Multa equidem quae in te sunt, atque haud scio an multo plura quam in quoquam alio, dilexi semper & admiratus sum , Ingenium , eruditionem , copiam et atque il- Iud imprimis , quod tu ista tanta doeitinae ornamenta ad pietatis studium , & ad ChristῆLela acidum nomea contulisses . Huic ver
296쪽
tuo tanto in meipsum amori, etsi animo aebenevolentia sum par, verbis tamen & literis
satis tacere non possum . Dam enim avide cupio exprimere quam me tibi devinctum putem , mihi nec stylus , nec oratio suppetit: quod tu per te melius poteris existimare . Sanh , quod ad me attinet, admirabili Dei beneficio salus mihi tum & incolumitas est inventa, cum viginti diebus ipsis ante miser rimum casum Romae , ex urbe illa exivi, iter habens ad Ecesesiam meam , ct in ea residere , quod reliquum esset vitae , constituens : quo quidem voto jam ante a Deo eram obstrictus Nec vero dubito , quin recta & grata Deo haec
Voluntas , causa meae incolumitatis extiterit.
Nam mea reliqua ejusmodi sunt, ut mihi illius magis misericordia sit opus . Sed quo ego minus meritus sum , hoc sumini ejusdem Dei clementiae ct benignitati major a me debetur
gratia. Μeas quidem fortunas omne is, acerba mihi urbis fortuna eripuit. In his ipsam bibliothecam , quam ego Graecis & Latinis libris magna diligentia undique comparatis , referseram : quae omnium fuit, ut S tu existimas , ct ipse sentio, iactura gravissi ina . Sed tamen omnia in partem bonam accipienda sunt. De Bembo meo nihil est quod labores. Is, vivo etiam tum Leone , morbo coactus , coeli mutandi causa, contulit se Patavium zibidemque consedit, ct nunc quoque comm Offatur , totus literis & studiis deditus , omnemque habens cum Musis rationem et quem ego arbitror pangere prosecto aliquid , quod ipsi laudi futurum fit, caeteris non mediocri voluptati. Urbis Romae casum , quem pluri
bus defies, non alterius arbitror eloquentia
297쪽
digne posse deplorari, quam tua . Incredi bile est , quantum calamitatis & damni , ex illius urbis ruina , omni humano generi invectum sit. In qua etsi vitia quoque nonnulla inerant, maximam tamen multo partem dominabatur virtus et domicilium cer th humanitatis , hospitalitatis , comitatis , omnisque prudentiae civitas illa semper fuit e cujus ex cidio , si qui, ut scribis, laetati sunt ii non homines, sed ferae potius immanes sunt existimandi . Quanquam hoc paucis usu arbitror contigisse , ut aut non doluerint nobilissimae omnium & multo praestantissimae urbia clade , aut si furore quodam usque eo debacchati sint, ut hoc illi exitii malique optave- sint, nunc saturatis odiis non aliqua furoris sui poenitentia , ct vidissitudine rerum humanarum moveantur ia Sed de his viderit Deus Quos tu quod scribis , resipiscere jam coepita se, cupio equidem ut ita sit ' idque precarῆDeum non desinam e non enim odi illos , qu In eos reverti ad sanitatem opto I sed tamem Deus viderit . Ego quod te habeo socium hujus doloris , neque parum ex eo me consolorct de tua optima mente atque natura egrogium iudicium facio. Quod utinam pacis Rconcordiae communis aliqua a II quando ratio habeatur : quo melius consolari nosmetipsos ,
S rem sperare de omni republica possimus . Nunc S tu prudentissim h scribis , S ego Intelligo . omni hac spe nisi Deo aliter statutam sit J penitus sublata , nihil neque bonis literis loci , neque studiis pietas relictum iri . Nec tamen propterea deficere animo , aut defatigari debemus , quin cum ii ,
qui altibus optimia imbuti & instituti sumit L s
298쪽
subveniamus pro sua quisque parte hu Ietan to damno , communique jacturae : ct in libris nZvemus pacis S pietatis operae , si minus in republica S in coetu homicium possumus , in qua quidem actione & ego elaboro, & te
video tantam jam laudem consecutum esse , ut non modo aessequi te , sed vix imitari quisquam confidat: Nam quae nos multo cum Iabore , longo tempore rudia tamen & imperfecta facimus , tu nullo negotio brevissimo aut tempore, planὲ expolita absolutaque lucubratis: ut jam non in te curae sit, sed naturae, orationis ille nitor, ct verborum sententiarumque incredibilis ubertas . Quo etiam minimὲ mirum tibi videri debet, multos esseCbtrectatores tuae laudis, S invidos r est enim
edita in altum laus tua, neque omnes ejusmodi , ut magis eos virtus ad amorem , quam celebritas famae ad malevolentiam a
ducat. Qui tamen abs te contemnendi & nihili faciendi sunt non enim digni sunt, qu-
Tum vel habeatur mentio . Ego scut & amor erga me tuus , meusque vicissim erga te, Smea natura , S inprimis ossicium amicitiae postulat , semper futurus sum , ct tuarum clarissimarum virtutum fautor , & dignitatis
ac nominis praecipuus amator . Vale . XI . Cal. Decembris, M. D. XXVIII. Carpentoractu.
299쪽
IACOBus SADOLETUS EPIsCoP. CARPENT. Federico Fregosio Archiepiscopo Salerni S. P. D. Dedicatio interpretationis In malinum xCIII. Q Uod diu ae multum optaverant, Federice Fregosi , ut mihi exsoluto Reipublicae curis , ct eis occupationibus, quae me nimirum diu in Romana aula apud summos Pontifices districtum tenuerunt, aliquando liceret in otio esse , ct sacrarum litterarum, omniumque artium optimarum studio , ac vera delectatione perfrui ; id nunc demum Dei immortalis beneficio prope singulari, videor Consequutus e atque cujusmodi divina dona esse solent, nihil ferme habeo amplius , quod requiram . Nam cum in his Iocis eonstitutus. sum , in quibus me maxime esse convenit, vel ossicii Deo praestandi gratia , vel pacis S tra quillitatis in animo retinendae ; in Ecelesia mea videlicet, quam mihi coelestibus nuptiis
copulatam , omni a me ope ac studio eurari S confoveri est debitum : tum vero cetera cum mea ista voluntate sic omnia consenserunt, ut facile appareat, non solum integrorum atque innocentium, sed eorum etiam , qui labe
aliquae 3 De Freauso erimus in notia ad Sadoleti vitam
300쪽
aliqua peccati infecti sunt, quorum de numero ipsi sumus , pie tamen in eo spes suas collocantium , salutem & libertatem Deo essec 'rae . Quamquam quod ad ipsius Dei infinitam atque immensam bonitatem pertinet, major nostra esset debet, quam ut huic orationi S tempori conveniat , praedicatio . De hominibus aliquid dicendum est , quorum mihi actolium, S litteras properanti, benignitas simul & justitia est suffragata. Quorum equidem nomen atque memoriam grata recordatione semper prosequar. Nam quum Romae cui tute scis 3 interioribus consiliis a Clemente VII. Pont. Max. adhibitus , summam illius erga me humanitatem , summam . benevolentiam obtinerem , meamque ille imprimis fidem operamque probaret; tamen quod diu ante intellexerat, me ad hoc otium , ct solius jam Dei servitutem aspirare ut vidit , ceteris honoribus praemiisque posthabitis , quae mili rab eo multa parata erant, in sententia nihilominus permanentem , non est ad extremum voluntati meae adversatus , precibusque concessit, aegre ille quidem, amorem ut cognosceres , sed concessit tamen . Atque ut est incredibili quadam anῖmi moderatione praeditus , qua omnes suas appetitiones , Omnia. desideria sub leges aequitatis S temperandiae redacta esse vult , maluit se opportunitate Operae meae , quam me optato eventu consilii mei carere : cuius ego etiam nunc henev
lentia ct i i bera lita te sic fruor , ut patris in eo indulgentiam , cum maximi principis justitia. ac providentia quotidie absens experiar . Re stabat altera molestia , ct alterum meae qui ei timpedimonium allatum, quod vetustis qui