장음표시 사용
41쪽
re, atque describere. Id enim licet plerique tum ex antiqui , tum ex recentioribus praestiterinta adeo tamen obscure , atque confuse id praestiterunt , ut si Scenam illam veterem ejusdemque partes disti Mante oculos mentis milierimus, et ximum sisti; ri simus operi pretium.
Scem Vetus ejusdemque partes sylvi
curatius desci ibuntur . . SCena igitur roncerae Theatri , sive illa Theaistri pars , quae ab uno eiusdem cornu ad alte rum cum coopertum extendebatur. Hujus au rem Menae duae erant partes , quarum interior a Iaeis, aut sipariis tegebatur, ne Aistores Scenici , atque totus apparatus spectantium oculis pateret. Existerior autem erat aperta , ubi Actores , atque Η m iones agebant , haeccipue Proscentum appetrabatur.
Mamusa libet , de priori illa atque intimiori parte,
mox de hac exteriori,in aperta. Pars igitur illa interior velo quodam obducebatur, quod Aularum , aut Siparium vocabatur . Aurium quidam existimant fuisse dictum in Scenis Tragicis , in Comicis vero Silurium . Festus pag. m. 423. Sia
paris aemu veli mimisum definiturque a Donato MeEuanthio , in s agmento de Trag dc Comed. R. misi miserum , quia populo ob it fabulatam
actus commutantur. Sed has tamen voces, Aulae nimirum atque Sipari , promiscue atque pro eodem fuisse usurpatas, author est nobis Festus in fragmento pag. m. 147 ubi ait Siparium, quo in senis mA
42쪽
εωetu alias Aidaeum . Fortassis antiquitus dicebaniatur Aesara, quae subsecutis temporibus Siparia vocurata fiant . Favet huic coniectivae Donatus locori praestati, dum ait et via quoque in cena tinxta nemini ri, ro quisus Siparia ae a posterior accepit. Erant autem hujusmodi illaec sive Siparia , vela
quae praetendebantur, iisdemque Scena velabatur, ne spectatoribus integrum esset, quae intra Scenam essent, conspicere. Quae proinde ducebantur reduc
ba in deponebamur , ut Scem interioris Decies spectatoribus appareret . Quamobrem cum tabula
quaevis in quinque communiter actus divideretur 1ub finem langulorum actuum Siparium obducebatur, atque reducebatur sub novi alius initium Cla-M id innuunt verba definitionis Siparii a Donato
superius allata, dum dicebatur, Si num esse Mi- inivrimis, quia vul ob is , dum fabularum actus
immutantur obducebatur enim Siparium , dum sim guli fabularum actus immutabantur. Interea vero his Aulaeis, aut Sipariis reductis, spectatorum oculis species ipsa ' Scena interior somma patebat. Cujus tres erant partes, Medii, Dextera , atque Sinistra . Cum autem Scena triplex inset, ex triplici nempesFabularum discrimine , atque alia quidem Trasica , alia Comica , alia Satyrica
pro sabularum diversitate tres etiam illae partes inisteriores Scenae erant diversae. In Scena Tragica dia pars Regiam exhibebat , ornabaturaue Prael
riis , Palatiis , regiisque Turribus . In comica, dia pars domus referebat magnificas , projectis , αmςnianis ornatas. In Satyrica vero mediam sibi paratem vendicabat Spelunca . extera pars in Trasu dia continebat mi ξενῶνα Hospitalia ; Edes scilicet hospitibus excipiendis accommodata . Laeva autem Pars carcerem . In Comoedia vero non semel Graeci praestriis addiderunt Tabernaculum , αλ- nunc patum ubi a nonnullis Poetis umentorum statio
posita erat a cujus ostia , --διι dictaa quia idcirco
43쪽
ampliora etiam fingebantur , cum per ea carros di umenta transmitterent . Alii vero Poetae hujuruinodi partem ad ossicinae usum transferebant. In partibus istis tres occurrebant ianuae media, Dextera , atque Sinistra is media primarum a tium Actores, Protagonistae nuncupati prodibant a dextera Actores secundarum partium atque iis nistra alia humiliores Personae exibant , dicti Trit. agonistae , aut Tetragonistae. Media anua alias utrimque adiunctas habebat quibus affixae erant machinae inivitis dicta , hoc est
versatiles pro re enim ac tempore hujusmodi a chinae circumagebantur, Qvertebantur. In his machinis a dextera quidem efferebantur ea, quae extra
Urbem acta, factaque essent A laeva vero , quae in urbe ussu , permissuque populi aut Principis , vel etiam iis invitis acta, est , aut transacta fuissent Per hanc autem Prisci quidam Tragici marinos Deos, Acheloum Thetim , Proteum , aliosque hujusmodi introduxere . Quae vero Personae non circumagebantur Machinis, 1ed pedibus veniebant , aliam e iam viam inibant. In scena aram etiam pro foribus statuit Pollux lib. . cap. XIX. quae diceretur ,μώ.
-τη σκηνουι verba ipsius sunt, α ἀγμά. ἔκ is Muli. ο τῶν Ερον raras namque pro soribus stantes , Atticis appellatas fuisse advertit Aristophanis enarrator in Vespis. Erant autem nil aliud, quam columnae οβελιω- appellat Eupolis pro foribus stantes, in summa parte acutae. Has autem alii quidem Α-
pollini , alii Baccho , atque alii utrisque proprias ct sacras fuisse docent. Alii dexteram Baccho in Tragoedia Apollini in Comoedia . Sinistram ei vel Deo, vel Divo, vel Hero , vel civi , cui fiebant Ludi
vel justa , vel parentalia. In iis verbenae apponebantur Apollini, ut est in And. Ter act. . cen. 3. Ba cho hederae Uide Scaligerum Poet.lib. I. Q 2I. Mensam quoque addit ibidem Pollux, πέμ- εχεσλa. θειπώς, ii θυορι ιδεο . o Mensam scilicet placentas, d bellaria
44쪽
aeontinentem , quae Mea , hoc est Diis sacra appella. batur. Erant in hac Mena& alia plures partes, epi scenii, parascenta , hyposcenta dictis de quibus vis de sis Auctores, at ex his Butengenii in desoru ptione Theatri Romani, o Graeci pag. m. 2I7. S domnium minipue adverte cenarum duo fuisse se. mera, ex Servio in lib. 3. Georg. ad illud Virgilii i in Seena ut es discedat frontibus. Alia enim erat versatilis , ductilis alia . Versatilis subito quibusdam a chinis tota vertebatur, aliam picturae ficiem ostendebat. In Ductili, triinis ab istis, Me atque illae, species picturae interior nita iratur. Atque de parte Sciriue interiori ἀρμένω -
. Ad exteriorem vero partem cenae spectat primo Proscentum . Hoc autem Isidoro teste, Loeus rem
-- Menam patens, liber, in---essis C muri Ῥυ Tragici , sive Planipedes bifrismam agelant. Ita Diomedes lib. I. - , latine lammes di ii , quod planis pedibus , idest nudis Profranium im
rrarent, non, Tra reci, cum corburno, neque, ut C
misi, cum soccis. Ergo Actores alii quidem cum in eis, alii eum cothurnis, aliique planis, nudisque podimis sed omnes tamen in Prostento agebant, a que munere suo histi ionali ibidem fungebantur sebant autem , atque histrioniam exercebant , non in toto Proscento , sed in suggestu quodam, quod in medio Proscenti excitabatur, appellabaturque uupitum . Atque hinc Iunior Plinius Epist. lib. . p.
Iuvem Satyri 6. Longa per angustos figamus pulpita iras. Pulpitum istud Graecis appellatum λομον , atque s. ad quod respiciens Martial lib. a. ad Domiti
45쪽
nes . Pollux autem θυμέλην appellatis v, 3ιβομο .suggestum scilicet, seu aram Antequam enim Trais scedi exornaretur, atque perficeretur, mensa qua liam seu suggestus , in ovo stantes in Agris Aet res canebant, θυμελ appellata est ex eo scilicet quia ara in ipsa esset, in qua et θνη . τουτέει rusacrificia scilicet dividerentur. Atque ad hanc aram in pulpito, sive Proscenio positam allusit Plautus in Amphitr dum ait: . . Etiam histriones anno cum in Proscenio bio ουem imocarunt, enit c. Planum autem hujusce Pulpiti erat altius orchestrae plano , altitudine pedum quinque apud Romanos . Nempe ut Senatores, qui in orchestrae plano sedebant , commode agentium gestus spectare possent Proinde apud Romanos Scena , atque Proscentum Pulpito ; Pulpitum altius erat orchestra . Amplius quoque multo erat Pulpitum istud in Romanis Theatris, quam in Theatris Graecorum. Discriminis ratio, quoniam Graeci Saltatores horum in me dio plano constituebant, quod τοῦ ρχει ι , nempe a saltando, orchestram appellarunt. Igitur apud ipsos Tragici solum in Comici Actores in cena QPulpito fabulas suas recitabant . Ast Actores reis liqui suas in orchestra agebant actiones . Non ita Romani . cum enim hi locum Senatoribus in o chestra destinassent, in Pulpito omnia agebant: π-que propter hoc etiam multo ampliore, quam Gra
Caeterum cum Pulpitum idem esset, ac suggestus; Pulpitum etiam appellatus est suggestus, ex ouo Professores docerent, aut declamarent. Atque huc veringit quod apud Suetonium legimus de claris Gram. c.4.
endam Principem nomine mane disserere , post, ridiem remoto Pulpito declamare solitum. Quintilianus quoque Demosthenem ait angus Pulpito stantem declamare solitum Graeci autem Christiani ἀμβῖνοι, umbonem appellaverunt Pulpitum , hoc est surgestum illum
46쪽
illum in Ecclesia, in quo Diaeoni, veISaeerdotes ad Populum sermonem haberent : Quod etiam Lect rium appellatum est, quod in eoae Euangelia ab Diaconis legerentur. Tandem post Pulpitum occurrebat orchestra cne, quod in ea apud Athenienses Chorus esset alisque Thymelici , musici Actores altarent . deo ut superitis advertimus orchestrae planum apud ipsos amplius erat , quam apud Romanos . Quoniam illi
Scenam, oc Pulpitui tragicis Actoriabus , orchestram vero Choro , atque aliis Thym
licis , musicisque artificibus assignaverant: qui cum in olano illo orchestrae saltationes ederent suas, exis inde nomen orchestrae dederunt. Ex quo cursu , Scsaltatione orchestra Tarentinis di fuit δροως ideoque Hesychius sim; - - μαα---ου- ν- Dramus, Orchestra lanasiae Theatri αμιTarentis Romani orchestram subselliis Senat rum assignaverant adeoque Vitruvius Lib. s. cap. 6. Orchestra , inquit , Iocus est inter cenam ct cuneos, Senatoribus ad pectandum assi natusci tuu hinc
Tullius de Provinciis Consubiribus , Coisil is ,
inquit , nun is Orebestra belluatur. antea post Sipis rium . Id vero posterioribus Reipublicae temporibus
factum est nam a principio , toto scilicet quingentorum annorum spatio , Senatus populo permixtus spectaculis interfuit. Sed ad extremum Atilius Serranus ,- L. Scribonius Ediles Majoris Dieani sententiam secuti separari Senatorum edilia jussere; quae non fuere stabilia , sed pro tempore in Thea trum ferebantur , ibique collocabantur: ubi docet
Vitruvius, ut ostendit Barbarus in Vitruvium inter Senatores , adeoque in orchestra locus sociarum gemrium Legatis datus . Quo more cum Germanorum
Legati accersiti non essehes, ultro se se ad Senat rias sedes contulere atque recepti consedere Bar-
fait , subdit ad hunea in Iul. Caes Maliger
47쪽
lib. I. Poet. e.2I. non accersere Germa m, uti etiam h ferictum Gentium praerogarisa Romanum, agnoscere,
quod o suum riser, ct aliorum quoque esse ellent. Sed labentibus deinde temporibus moribusque Caligula Equites quoque , QEquitum uxores in orchestram induxit . quod postea Claudius imitatus est, teste Dione lib. 6o pag. m. 669. ubi de lauis
ῶ M. Scilicet induxit etiam Equites , atque quiarum uxores in orchestram quod facere sub πιο consueverant . Sed di plures etiam Libertini generis in orchestram irrepserant , vel ante Cati , Claudii tempora . quam ob rem Augustus , teste Scaligero ubi supra, in orchestra Legatos sociarum Gentium non recepit, cum eum locum a Libertini generis hominibus occupatum deprehendisset. Advertendum autem est , hujusmodi Orchestram aliam quidem fuisse in Theatro , ubi Scenici Ludi spe,abantur atque aliam in Amphitheatro , ubi gladiatorum munera, venationes, naumachiae , tisque alia id genus spectacula edebantur. Namque in Theatris orchestra erat ipsum Theatri planum, ad quod recta ex Proscenio, lulpito detinendebatur. Atque in hoc plano subsellia pro tempore collocabantur, in queis Senatores, aliique honorati homines sedendo Ludos Scenicos spectarent. In Amphitheatro autem , cum istud planum cederet aut gladiatoribus , aut sylvis , seu navibus , cum naumachiae , aut venationes exhiberentur orchestra a pellabantur quatuor, aut quinque gradu inferiores, atque proXimiores Arena , unde optimus erat ininspectionis locus Igitur gradus illi quatuor , ut quinque, qui statim post odium assurgebant, Quapra quos erant alii quatuordecim , Equestria appellati utpote Equitibus Romanis destinati, constituebant orchestram in Amphitheatro. Erat autem Podium, ut optime exponit ipsius cap. XI de Amphitheatro s
48쪽
iris, Mur illa pars proiectior, et pro nentior, amisimum spectaculorκm gradum , cui columnae impositae eum poliis ad οπηπι- , Furi, cinniseret, a ,-xum . In hoc Pinlio eminentior quidam suuestus erat extructus in cubiculi sermam , ex Ἀ-V in res, Imperatores spectabant . In hoc eodem odio sedes erant Consulum, Praetorum, aliorumque Magistratuum , quibus jus esset Sedis Curulis . Imperatores tamen aliauando ex Proscenio spectarunt. Testis Suetonius in Nerone cap in ubi hau et mi
i dis spectamis e profereti fastigio . Alii autem --
instratuscum suis sedibus . lictoribus, viatoribus, ocmagistratus sui pompa ad odium pectabant Gahoc sedebant etiam ditores , quando fori non erant aut Caesares ins , aut Contules , seu Praet res Virginibus vestalibus datus etiam est locus in dio, contra Praetoris Tribunal, ius ipsius Am in , ut iique ex Suetonio . Gradus autem , qui patim supra Fodium assurgebant quatuor, vel quinque appellabantur orchestia, eratque locus ex quo spectabant Senatores Sacerdotes atque huc abludens Ausonius in udo Sapientum ait Orcis ae proximus Graditas propinquis is quam erim sedes. Nimirum in orchestra Senatores, proximi autem o chestrae erant quatuordecim gradus Theatri, in quibus Equites sedebant : unde rauetonius in Iulio cap. Decimus Laberius Eques R-m- --
oestram ruini re, Sed ex hac Amphitheatri ad illam Theatri Gchestram redeam. in qua Graeci ram Dionysiio collocarunt, quae M. τῆ θύειν , a sacrificando' Thymele dicta est. Ibidem Trinodes etiam Baccho sacros videre erat, ad quos allusit Aristides orat e concordia ad Rhodienses, dum ait: -οβλιψατε--- -- ,s ἀπι---r- -- δε ροττε -
49쪽
ἡ μορῖναι. nempe, Afficite bos Tripodas Liber sacros omnino autem auaeris eos aspicientes. Post orchestram erat Conistra , infimum scilicet Theatri solum, idcirco Cavea , Area appellatum. Ideo Plaut in Amphitruon Scen.
It conquisitores singuli i subsellia
Et M. Tunius de micitiaci sui Iamores tota Caυea nuper in hospitis , I amici mei ac ii fuerunt nova fabula cum c. Tandem illud advertendum, apud Latinos Auctores orchestrae nomine locum etiam illum appeIIatum , in quo a Poetis o oratoribus carmina, orationes suas recitaturis cathedrae auditoribus ob Iocabantur. Qui sensu Iuvenal. Satyr. 7. Muanti subsellia constent Et quae conducto pendent anabatbra Tigillo Ouaequae reportannis posita es Orchestra eatbedris. Ad quem locum , Orchestra, inquit Vetus Scho- Iiast spatium in Theatro , quod Pantomimo salianti maeabat . Gusmodi autem, Poetae Iegitur , in ussans recitet. Atque haec de Scena, ejusdem partibus, de quibus mirum quam involutE, obscure egerunt Auctores invenisse sussiciat. CA.
50쪽
CAPUT II LM λ Actores Veteres in eadem Fabia , prout res mem diversae,
Ar enetrandae, Scenas mutarem , ut
LIcet nostri temporis Theatraveteritin aem
sentiri onianorum ni nificentiae nulla ratione comparari queant racenicus tamen ap paratus splendid satis adornari consuevit. Actiis sinisguli plures Scenae mutationes exhibent , quae tantam 'arietatem prae se serunt, ut spectatorum oculos mirifice rapiant di sin minus exsili constitiitione, ex iis cere non parum admirabiles fabulas reddant An vero id ex arte sit, atque AEt oribus,' histrionibus mutationes hujusmodi permittendς sunt qui merito dubitant. Cum igitur de Scena cc ejusdem partibus hactenus egerimus , libet rem hanc ad di quisitionis calculi, revocarerior primo quidem per quirere . an huiusnodi mutationibus Veteres un quam uu fuerint: ac deinde , an ,' quatenus' centioribus permittendae, aut sitiem tolerandae sint, stabilire. Et sane mutationes istas Scenarum inter actus
usurpatas veteribus quoque fuisse , non invalidessita deri videtur Servii Gram itici haud spernendi a thoritate, qui ad illud Maronis ex g. Georgicoriini:
Vel Scena ut versis discedat frontibus utque Purpurea intexti tollant aulaea Britanni: nuo, inquit, fuisse Seenarum genera Versatilis una , Ductilis altera Versatilis erat , cum tota machim quia