장음표시 사용
51쪽
species picturae, daretur interior . Quod si igitur inveteribus fabulis modo tota Scena mathinis quibusdam versa, modo tractis istae, atque illa tabulatis, alias, atque alias picturς species formas exhibebat, prosecto plures igitur hujusmodi cenarum mutationes veterum sabulis inerant: Nam nostris quoque temporibus non alia ratione fiunt, quam aut tractis hac tua tabulatis, aut per machinas Onyersis. Confirmari autem potest haec sententia primo :Quoniam inter alios longe plurimos, qui scena mantiquitus apparatu superbissimo instruxerunt , referuntur Luculli Scenam fecisse versatilam . in tessi miraculo, atque admirationi Romanis civibus ex alii , profecto exinde tota orta est , quod itemrm, aterumque , ac saepius versa, pulcherrimarum semper
picturarum species, faciesque prae se tuleritri idque
Contirmari potest secundo. Namque in antiquit, senis Graecorum Tetralogiis , in quibus eximii illi poetae , una eademque die quatuor diversis ramatibus in certamen descendebant, constitutis judia cibus, qui Victores pronunciarent iisdemque statuta praemia dividerent , quartum Dram , erat semper Satyricum. Poetae veteres, testatur Laertius Dio
bant , quortim quartum erat a risum. Hi suppositis , cum Dram Satyricum aliam requirat Scenam
long diversam a Tragica alia enim est Scena Tragica, alia Comica, atque alia Satyrica, ut superius notabamus profecto cenam mutari summe necessum erat in veteribus Tetralogiis , dum editis Trajgicis , postremum rama quoque Satyricum edebatur . Cum enim post Tragica in eodem Theatro satim rama Satyricum ederetur , nisi Scena e t potuisset, atque aliam speciem prae se ferres, vix ac ne vix quidem, Satyricum Dram statim post Tragica edi potuisset non enim tam parum tempori
52쪽
,li suffecisset, ut scena, ex Tragica praesertim penichus diversa, in Satyricam adornaretur . Quod si ita igitur Scena erat constituti, ut facis ex Tragie in Comicam , in Minimai mone porit, profecto insistitis igitur eras adeoque ruinin diversis selum. mdiu dramatibus , sed in una , atque eadem fabis. ia , ubi licuisset, facilesverti poterat, atque plurimas
Scenarum mutationes prae se ferre utin nostratibus eum voluptate, di plausu usuvenit. His tamen non obstantibus, Scena in una 6 ea.
deris imbui in fuisse meieres, tam certum es.se obivii itur, ue aemulas hac aper re dubitiuionii euili, oui locus videatur Nam sive Pollucem, sive Uitruvium , sue alium quemvis ex Antiquis consulamus , qui Scenae veteris genera , ejusdemque paries enuculata atque enm.
cieate descripserunt. a. quidem missi Meminimne era, Tragicum. Comicum , sauricum; simmoeotis su reserunt, singularum etiam parte acciti a. ia expendunt caeterum instructam semel aut tragice, aut comice, aut Satyrice Menam , nunquam in eadem fabula mut tam advertunt, neque ullam adlu.jusmodi mutationes exequendas rationem , aut ina
umentxisponunt. Indicio vel maximo, semel in. strii , senas in notas ad catastrophe ea Memmiperaermansisse, neque ullam subivisse mutati nem, nisi ubi fabulas sorte mutari contingeret. Ratio facta validissime confirmatur Crescente nam
que luxu, pr sertim apud Romanos , tanta Scemqmagni centia instrui csperiuit, ut 3- . et ad 4 m , loci cilicet apparatus longo intervallo tabulis 3Met sit na industria ab ingeniosissimis Poetis concinnatis , admirabilior videretur . Non desinit unquam admirari Plinius lib. 34. cap. 7. 46 cap. . s. 6. Is varium istum, atque magnifidentissimum Scenarum apparatum quippe auro, argento, Attaliarii vestibus, tabulis pietis, ignis, coliminis atque aliis livi odi pretiosissimis ornamentis dimi ei
53쪽
Scenam triplicem fuisse, refert cap. Is lib. 36. in altitudinem 36O columnarum: Imam ejus partem e marmore ritisse mediam e vitro, inaudito etiam p se genere luxurii: Summae tabulis inauratis columnae imae duodequadragenum pedum Signa ςrea inter columnas suilli tria millia numero Addit ibiadem, C. Curionem , qui bello civili in Caesarianis partibus obiit, funebri Patris munere , Theatra duoauxta fecisse amplissima e ligno , cardinum singulorum versatili suspensa libramento , in quibus utri γ ue antemeridiano ludorum spectaculo edito inter se
aversis, ne invicem obstreperent Scenae,in repente circum actis, ut contra starent, cornibus inter se se coeuntibus faciebat Amphitheatrum,' gladiatorum spectacula edebat , ipsum magis aut hora tum Populum Romanum circumferens. Profecto majus aliquid est Theatrum universum versatile, quam solam Sc nam versilem facere. Sed tamen , in una atque ea dem fabula hae quoque verti , atque mutari Scenae consuevissent, jam obvium est cuique conjicere, quanto major fuisset earumdem varietas, quanto opulentior in admirabilior apparatus quem proinde describere nobis non neglexiissent accurati alias, lavi prodigialis Romanorum luxuriae descriptores. Cum igitur nusquam egamus hujusmodi Scenarum mutati nes, necesse omnino est fateri , illas minime in usu futue adeoque semel instructis Scenis, in illis integras fabulas reprςsentatas. Sed rem hanc adhuc confirmare videntur Machinae, quarum in Theatris frequentissimum usum fulsit se constat Nimirum ante portas, quibus Scena facies distinguebatur , machinae apponi consueverant , postibus portarum affxae , quas Graeci ,αιτM. hoc est versatiles appellabant, ut superius innui naus ut enim res aut tempus requirebat, circumagebantur ac spectatorum oculis nuntios, peregrinos, cives peregre revertentes sistebant . Tertia alia erat Machi
54쪽
m, quam alii e , alii si ii λη. nominabant: ratque sedes sublicis elata , strata longuriis , super ouibus sella, ubia i ea recitabantur , quae patrata sitant secreton iras . suta erat machina quae remedia accersebat humatus maiora demise iamque Deos ostenilabatis, improviso, aut Heroas per aerem serebat, ubi opus fuisset. Atque hinc Polulu lib. . cap. 19. ponit θειλογειον, unde Dii super scenam apparebant; Mραννο οπνεῖον , ex quo fulmina
Miter jaculabatur , Ἀρ-m locum post Menam, in vo utribus calausis confissis per aera versatis iniuim fietiit Hymna de his, atque aliis machinis me int apud istarum rerum scriptores, ossibus a
rebantur veteres Poetae ad ea repraesentanda , quae aut extra Urbem , aut in Urbe gerebantur, in locis scilicet, quorum imagines Scena ipsa spectatorum oculis non subriciebat. Non erat igitur, cur alias Sc
se crutationes adhiberent. Nam di temporibus suis, hisce mutationibus utuntiar Actores ad ea
serenda, quae aut in hortis , aut in sylvii, aut in m tu, aut in mari, aut in intimis penetralibus gerumtur mutatae Quippe Scenarum facies modo portum ,
modo mare, tum alia, alias nemora, atque alia id genus reterunt uae veteres sine Menae mutati
ne per Machinas supplabant. Sed praenam est igitur , dicet hie aliquis , divisio
illa Seenae in ductilem, atque versatilem, cuius nobis meminit Servius Equidem Μachinas alias versa. tiles, alias ductiles antiquitus in usu suisse, passim I go. cenam aliam versatilem, aliam ductilem selus appellat Servius, non contemnendus herclἡ gramin. ticus; sed id tamen nullo antiquioris auctoris citato testimonio. Restat igitur, illam appellatam ab Ser. vici filisse Scenam ductilem , atque versatilem , quae auctilibus , ac versatilibus machinis uteretur . Sana eruditissimus Turnebus, Adver lib. s. cap. 4 ad illud idem Virgilii testimonium ex L Georgicor. aD,
55쪽
periactos habet, ubi versatilas fotinaclanae , auctis
bus Uitruυio lib. s. s. . o Polluce lib. 4. I9. quae versatae, quae extra Urbem , aut quae in taris Grant, ostendebant nam ct dextra , ct sinistra erant Tai quinius Gallucius de Tragaedia ad calcem cap. 8.communem quidem cenam stabilem fuisse docti hoc est quae neque verteretur, neque diduceretur in partes , sed eandem semper ostenderet spectatoribus speciem sed ad ostentationem tamen majorem , luxum, varia eidem appingi additamenta consuevisi
se nec materia tantum, sed etiam forma diversa fulsisse adornatam Quemadmodum ergo Scena interdum aurea fuit, ut Petreii interdum argentea, ut Antonii ,' Murenis; interdum marmorea, ut Μ. Sca
ri interdum versatilis ex ligno, iuspensa cardinibus, ut Curionis ita interdum etiam fuisse ducti. Iem, hoc est quae hac, atque illac tabulis tractis interiorem picturae speciem denudaret ut vult Servius ad illud Virgilii ex g. Georg. citato.
. liter magis ad rem praesari rem fortassis , eadem virgilii verba exponit Ludovicus dea Cerda putansmaronianum illum locum de Romano e- amate intelligendum esse Pegma, machina quaedam erat diligno, cujus erat usus frequentissimus in Theatris, in Arenis. Eratque, ut optime describit Lipsius cap. χχ. de Amphith grandis quaedam di ingeniosa contabulatio raris quibusdam compa tabulis. sublicis, quae sponte statim cresceret, statim subsideret. Ita enim fabricata erat, ut conjun- , subito discederent, disjuncta subito conjungerentur convertebatur etiam quamcumque in partem ;necue id tantum, sed sursum etiam uirgebat, deprime Datur deorsum. Haec omnia Pegmatis munera exinprimit nobis Seneca ep. I. ubi Iegimus. His licet an-nmneres Macbinatores , qui Pegmata ex se surgentia excogitant, o tabulata in sublime crestentia , alias
ex inopinar varietates, aut debiscentibus quae cobiser
bor, an quae distabant sua sponte cobaerentibus : M
56쪽
4is, quae emisebant, paulatim in se residentibus autem Machina duple habuit nomen, subdit deis
Cerda, Scenae nimirum o Pegmatis
Dicta est Sorana, g d constructii in modum Tabe aut si multatior significarione , temporari ou
cumque domicilia ex timidanis, cuinari , pellibus , tabulisque dicuntur Scenae Pegma vero dicta est rigine graeca Nσο τοῦ πήγνυμ . quod est figo, compingo. Itaque glossa priscae πῆγμs interpretantur Contixum: Apuleius ad vim ipsam verbi alludens, confixilem Maeninam,in ellavit.
Ex his isitur liquere potest, Oaenam emit,scen e
illae versitiles , ac ductiles e quibus loquitur Se vius. Non enim intelligendus est de Scena ipsa, quae frons erat Theatri, Chaec enim secundum rationem . fibularum stabilis erat verum de Pegmatis hisce .sem Scenis, quarum erat usus in Theatris ad repem .tinox Deorum adventus , ataue ad alia sinua, quodi. essent ri novo in Fabula exnibenda . Hae namquς eum tractis hac illac tabulatis, dehiscentibus quae emhςrebant, alias atque alias species referrent , modo
totae conversae aliam picturae faciem ostenderent, meis rito ductiles . atoue versatiles VPellari potuerunt.
Sed instabis et ,rtassis aestate: Nonlia selum Scenas, hoe est Pegmata , sed Scenam ipsim principalimn , o Theatri tontem versetilam esti deliruisse, nempe u datim post Tragica , Satvrica possent ramia
et, reprςsentari ab Actoribus verum enim vero plua ribus in dies ramalibus ad singulare certamen d . acerulere solitos sΛthenis Mores, legimus quorumi
etiam quartum Satyricum semue fuisse, testiuus L i retrici sim iiiijusmodi Tetriuisio atque certamina apud Romanos viguisse, legimus nusquain. Virgilius
autem , atque ex ipso Servius, de Romanis locumbatur, dum Scenas alias versites fuisse dixit , -- ue ductiles. Nil proinde mirum, si quae adesolve am hanc dificultatem ex Servio allatam facium: .aum converurent, nec satis re illi, parum Mia
57쪽
tationibus, quibus Graeci in suis etralogiis uterenis
tur Verum ne quis suspicari, aut dubitare queat, Graecos saltem nostratibus scenarum mutationibus usos fuisse , operae pretium fuerit exponere , qua ratione Frontem ipsam Theatri, hoc est Scenam mutarent, cum statim post Tragica , Satyrica ramata essent edenda Rem hanc autem nobis prorsus ob oculos ponit Daniel Barbarus in suis doctissimis commentariis ad cap. 7. lib. s. Vitruvii ibi namque te habet Ualvae mediae Ἐκ medio cuneo e quinque scenaeotiributis respondent , ab ornamentis S amplitudine quam habebant, regiae dicebantur. Utrimque aliae pomrae erant concharum modo, quas Nichios dicimus . Ita pro fronte cenae tres erant apertiones , ante quas in singulis machinae erant collocatae triangulares , axibus mersatiles: in singulis earum frontibus pi tum erant secundum fabularum , quas agebant , opportunitatem Nam in una Comica sena pro com diis , in ahera Tragica pro Tragrdiis , in tertia Sarsica pro Sauris designabatur.
Hactenus Barbarus d ex quo jam intellectu facillimum est , qua ratione Veteres illi post Tragicam
Comicam statim, aut Satyricam fabulam edere possent in eodem Theatro. Nam iis duntaxat versis machinis, alia statim atque alia Scenae facies apparebat, Tragidiae nempe, aut Comoediae, aut Satyris conveniens. Caeterum versis semel hisce machinis , atque Mena aut Tragica, aut Comica , aut Satyrica spectatorum oculis exposita, Scena non amplius mutari consueverat ad exitum usque ' catastrophen iutius fabulae. Ex his autem satis cIare demonstratum arbitror, nostratibus Scenarum mutationibus Veteres usos minim fuisse , licet in apparatu Scenico adornando quamcumque nostrorum temporum magnificentiam Iongissimo inter vallo superarent. Non deestaut emin validissima ratio, propter quam
sertassis hujusmodi mutationibus uti detrectarunt
58쪽
Artis namque PMticae peritissimi , atque intelligemiissimi Actores facile perspicere potuerunt, hujus m di mutationes nuda Mione verisimiles esse Mid e oo mirum si easilem neglexerunt , cum totius me rici laboris stopus, ct finis esse debeat verisimilis r presentatis. Sane quis adeo rudis hermas est , cui putares aut imaginari possit , locum illum qui tibi
Regiam, verbi gratia, reserebat, momento temporis in sylvam, aut carcerem, aut pelagus ius conver.
sum e adeoque non Reges, aulicos Proceres age tes,' eolloquentes, sed vel naus uia, et venatio.
nes , vel uenas, compedes, aut supplicia, vel idi enus alia exhibere Prosecto quemadmodum navus Dramatum scriptor spectatorem ab uno ad aliud di-sans tempus transferet nunquam idque summae in verisimilitudinis erM , qu mi u/m sine nos γistimare id reapse iis contigisse: ita si sapit, cu mro ut sapiat , rariu m pectatorem . καρει, mormento scilicet temporis, ab uno ad aliud Ionge dirustum atque distantem locum traducet. Quippq, mento temporis ad loca distantissima de rici vix , ac ne vix quidem Beatarum Mentium permotisti m
ceditur . Adeoque quemadmodum Poeta Dinnon negligens ita fabulae partes coaptabit, atque conis nectet, ut tota, integra, verisimilis, atque admira. bilis appareat illo tempore, quod pectatores trantiis re veritimiliter potuisso arbitrantur a principio ad Mnem usque repraesentationis: Ita quoque repraesent
tionem illam terminis circumscribet ullus loci , cui interess sibi videntur immoti spectatores . Proindes duemadmodum Priscis in more positum fuit, ita adornetur Scena, ut fronte Regia domos referat, a lateribus Hospitalia, aut Carcerem licebit ei reclusis Regiae, Hospitalium, aut Carceris valvi di laribus, quasdam velut illarum interim p xtra hiberes, atque in variis rerum imminibus atque pM.cturis spectatorum oculos pascere . Caeterum ubi G.
59쪽
vam, aut castra , aut aliud simile subiiciet nunquam.
hoc enim nunquam verisimiles, adeoque nunquam ex arte futurum est . Iure igitur omnes fere nostri temporis Actores damnabimus, dicet hic aliquis. Hi namque histe mutationibus Scenarum in eadem fabula passim utuntur qui tamen non reprehensionem, sed plausum potius admirationem maximam referunt. Ego vero , si in hac tantum re in leges verissimilis delinquerent nostrorum temporum Actores Scenici , non admodum grandem iisdem dicam imis pingerem, nec in invidiam raperem Masis doleo quod in aliis pluribus,' quidem gravioribus adhuc enormitis peccant. Sed in hac etiam re, qui excusari possint, non video ; nisi ut solent temere ne dicam, an libere fateantur, quod volentes, atque scientes peccant . Nam vel nulla ratione habita priscorum exemplorum , quorum tamen summa semper fuit authoritas, dummodo quidquam iis saliat in dextra parte mamillae , mutationes istas verisimiles non esse facile judicabunt. Et tamen, ut majori aliqua voluptate minus attentum , atque eruditum spectatorum vulgus perfundant, ab Artis suae, verisimilis legibus discedere tanti putant.
Inquiritu prima Scenisorum Ludorum Origo
S Cenicorum Ludorum quatuor praecipuas suisse
serma, seu mavis species , Tragoediam nimirum, Comoediam , Satyram, Mimum, Philologorum omnium est summa consensio . Porro quandonam hi primum civitate Romana donati su
rint, atque apud Martium illum Populum in usu esse
60쪽
se et perint, luculenter nobis tradit Uinis, ut infra solebit .major eaque dimissior controveriti est deprima istorum ludorum origine in universum, quam in praesentia disquisitius examinare animus est. Igutur cum Artes omnes persecta atque numeris omniabus absolutae ab extemporalibus quibusdam, cnearte miratio exortae lint quibus comitibus i an tura faces, dc stimulos addidit, quae idcirco μα Meti, ἡ χρυ- φεσεο σοι is sit σαντον οφω- primum scilicet, atque arcbe pumgenerationis principium rebus omnibus subest, ut optime advertit Longinus rideo Ludorum hujusmodi Scenicorum ars , quae mirum in
modum posterioribus temporibus exculta est ut vide himus , prima quidem sua initia ab extemporalibus quibusdam conatibus sertim est , quae dubio procul
orta sunt a natura . Nimirum tota Scenicorum I eorum celebritas in dies eorum festos referenda
esto adeoque primum , atque archetypum istorum ludorum initium in natura bouocandum esto cujus simulis in instinctu festivae illorum sacrorum ce-dehritates institui sunt MM nihil hominum natu rimagis est consentaneum, quam post labores qui ii indulgere , atque otio negotia interpolare . Cinnenim laborem ferre sempiternum datum non sit , inquit Natur genius Aristoteles Ethic. lib. Io cessatione pus est Atque primo Rhetor cap. 38. teX s. cum
1. Mum suu Qe statuisset , quoiam id accedis, quia
rebus est ex natura tex. 4 9 inter maximε jucunda, adeoque natur maxime convenientia, otia , cessati nec relaxationes , ludos , atque quiete recenset Cui concinens romanae fidicen ivr carm. lib. a. Od.16. omnes otium expquaere tradit . otium divis rogat in menti
Prensus a re finitu atra nubes Conuiuit L naum, iisque certa fulgent Sidera nautis solium bello furiosa Thrace, iam Medi phartara decori.