장음표시 사용
201쪽
neve sur clam domum quampiam sodiat, aut ne latro ullas per vias grassetur in quenquam, inprimis Venetae urbis orifinibus uterque hic magistratus magnae existimationis erat, postmodum adiunctis novis Reipublica masistratibus , prout ratio temporum d commoditas exigebat, horum dignitas desauctoritas est obscurataci summaque potestate ad novos magistratus translata, parva quaedam cuiliora negotia vehiti feces in eorum subselliis resedere. Hactenus de magistratibbus, qui capitales causis decernunt, di 'xisse sufficiat. De orensibus insequenti
OS ille in Republica Veneta perpetuus semper suit, ne quisquam magistratus in majoribus causis summam auctoritatem haberet sed
iummum illud jus Collegiorum seu Cotiliorum , ut usitatius loquar , esse voliterunt.Ideo tu, laxensibus quoque causis
202쪽
quae summam iti inquaginta quinq, nu-
morum aureorum excesserint, nullius magistrat judicium eis, quo non sit provocatio adAuditores urbanarum causserum, qui ingua vernaculi veteres appellatur, ad Collegia quadraginta virum, de quibus supra commemoravimus. Sed, ut perspicue tota haec iudiciorum forensi- iam ratio intelligatur , ab Auditoribus xiiii quidem duplices sunt, ordiemur. novi
enim sive recentes, atquc Veteres sunt. Ve
teres a Vetus a te nomen sbrtiti, quod hic magistratus apud Venetos multo vetustior sit, quam alteri qui non prius in haς Rempublicam induectus est , quam Conti, nentis imperium liabuerit, multis secu lis post arbem conditam Veteres .hi additores eandem sere auctoritatem obx nent in judiciis causarum forensiurri, 'me urbanis judicibus disceptantibus iiij ad , cantur, quam Advocatores in plerisquβὶ,-mnibus rebus, si qua in parte legibus D
sicere videntur, intercedendi, inquam,po testatem habent. cum ergo a judicibus hae banis contra aliquem sententia lata fuerit,licet illi ab eorum judicio ad auditore provocare Causa ad eorum subsellia. deductet &ultro citroq; agitata ab his, Hu intell
203쪽
inter quos controversia suerit, nisi serrhinam excedat quinquaginta aureorum nummum omnesque judices in ea idem sententiam convenerint, possint ipsi absque quadraginta viram Collegio rem decernere, quod si inter s dissenserint vel unu eorum potest intercedere causaq; il.
la apud minimum quoddam Collegium
agitatur, in quod uterque auditorum magiit fatus, tresque alii judices Conveniunt, Eut praefecti sunt iudiciis de inventis reb ibique minores hae causae dijudicantur. Quod si universa causa eam summa hxcedebat, ante nostram aetatem non poterat
ad quadraginta virum Collegium res deduci,nisi aliquis auditorum latae a iudicibus sententiae intercessisset, de eaque ad quadraginta viros retulisset. Nostra vero tepestate lata lex est, qua conceditur illi Contra quem priores judices sententiam
pronunciaverint, ut post tres exaetos meses, quamvis nullus auditorum intercessierit, possit diem adversario dicere, & ad Collegium provocare, qua lege audito
rum auctoritas valde est imminuta, quae iam cur intercedunt, nonnihil ad causam obtinendam valet. nam neque tres alienses operiti oportet, eorumque inte ces-
204쪽
cessio velut praerogativa judicii videtu cesse Si auditor intercesserit prioribus lu- didibus diem dicit, Collegium quadrii ginxa trum aditur. Ante nostram aetatem uterque magistratus orabat coram Collo gio, sententiamque uterque suam tuebatur paulatim vero segnitie quadam saetiim est , ut priores ludices, quorum sei tentia antercessum sit, non modo orent, sed ne intersint quidem, cum apud qua draginta viros causa agitatur , dici a quo
aliis per tabellionem dies, ut id , quod jus postulat , statuatur , respondeant.
mos vero ille , ut auditores primum rem ferrent ad Collegium de causa, cui in tercessissent, orationemque haberent, ad nostra usque tempora deductus est. Nunci vero penitus non intercedit, sed patroni
tantum eorurn, inter quos colatroversia suerit, hoc munus defunguntur, tuentur
que suorum clientum causa. quibus rebus esse num est, ut dignitas auditorii magistratus, quae diu illustris fuit, nostris temporibus obscura admodum imminuta sit. Quadraginta hi urbanarum causa rum judices eundem sere niorem servant in ludicando, quem a judicibus quadraginta capitalium , causarum servari so-
205쪽
D VENETORUM iere diximus, hoc tantum discrimen est, quod in causis, in quibus de capite agitur,
c sortunis reoruna, nullum certum ran di tempus statutum est. In his vero urbanis litibus praescriptum est temporis intervallum,ultra quod orationem protendere non possunt hora enim cum dimia dia tantum cuilibet 0ranti concessa est,
neque in forensibus iis causis judicandis
Variae referuntur sententiae, ut eam Coulegium eligat, quam maluerit, quemadmodum in sumendis poenis de nocentib. M parvi pretii hominibus sieri solere su- serius dictum est: sed tantum refertur, anata prius a judicibus sententia confirmanda sit, vel potius abroganda, de abrogaxione refertur, si auditor quis intercesierit quod si non fuerit intercessum, sed sine intercessore causa ad Collegium suerit deducta,praesecti Collegii perorata utrinque causa non de abroganda, sed de confirmanda lata sententia reserunt. iurati judices omnes in suffragia eunt. Tres item urnae deseruntur, viridi abrogatur id, de quo relatum uerit candida approbatur rubea vero eis destinata est, quibus nondum liqueat, sed velint cain
sim ampliari nihil autem decreuin
206쪽
REPPs. LIB. IV. betur, nisi plures clitam dimidii abrogaverint, aut approbaverint, quod si judicibus nondum liqueat, S in neutramla tem judicium factum sit, causa ampliata pronunciatur ad alteram diem, qua eadesere repetuntur, quod si etjam eadem dieiudicium pendeat, tertio cogitur Collegium , causa repetitur qua perorata, iitrinque itur in suffragia, neque amplius ulla eorum judicum, quibus nondum liqueat, a detur ratio. quare nisi paria fuerint suifragia, in alteram partem fit decretum . sive de abroganda, sive de confirmanda sententia lata Abrogata sente- ei nequaquam adimitur potestas actori quin de eaderi re iudiciu repetere possit. nihil enim abrogatione statuitur , sed talitum lata sententia antiquatur confirmatione vero dc approbatione rata fit sente-tia, quam priores judices pronunciaver mi, neque amplius provocationi est locus , neque judicium repeti potest super eadem re, nisi causae quippiani novi accedat. Atque satis hactenus de auditoribus Qeteribus dietum sit . hunc pauca de rece-cioribus perstringamus. Hic magistratus in nostra republica non suit prius tristitutus, quam in continentem aestuariis histo
207쪽
siniti naam Venetum imperiuntii extenncoepit. Ad hos a praetorum judiciis provo catio est, aliorumque magistratuum , qui extra urbem populis , qui in nostram venerim societatem, HS dicunt. Vetere Sitim auditores utriusque causis urbanis scilicet exteris, haud quaquam satisfacere poterant. Quamobrem eam appellationem etiam sortitus est, ut novorum sive recentium diceretur. Nam post constitutam rempublicam imperium Venetum extendi coepit in Venetiam oram, quae ad
veteres dominos, vehit quodam postliminio volens ac libens rediit. Etenim, ut in exordioiperis ostendimus nobilistinii quique provinciae Venetiae barbarorum impetum, Italiaeque totius devastationem fugientes se in nostra aestuaria receperui, urbemq; hanc opulentissimam condidere. Cui etjam nomen Venetiae indiderunt mulii tudinis numero : ut posteris testatu esset, florem nobilitatis Omnium civitatum Venetiae regionis eo convenisse. Igitur cum brevi imperium Venetum crevisset in immensum, unus haud quaquam magistratus urbanis desexteris causis satis esse poterat. Iccirco novus hic institutus
est, novumque quadraginta virale Colle
208쪽
ssium Provocatio quoque, quae ab aliis qui foris ius dicunt, fit, ad horum subsellia desertur atque hoc demum Collegio disceptante omnes ejusmodi causae discernuntur eadem in omnibus ratio est parque modus hujus magistrariis 6 Collegii, quem paulo ante docuimuς, ab auditoribus veteribus mollegio quadraginta virali urbanarum causarum judiace, servari solere illud tantum jus auditoribus recentibus additum est , quod in causis, quae summam quadraginta nummorum aureorum non exceserint latam
sententiam , de qua ad eos sit provocatum, moderari queunt ejusque partem, si ita ipsis videatur, abrogare , partem , Ver comprobare , dummodo omnes in
eandem sententiam conveniant. quod cade causa institutum est,ut exteri homines S advenae, quorum praecipue ratiCnem
haberi debere summi philosophi tradidere, molestia levarentur, c sine magno rei familiaris dispendio litium exitum invenirent. Hoc iure veteres priyati sunt necesse enim illis est, ut aut tota nisententiam approbent, aut totam rescindant, atque irritam faciant. Si novi parti intercedere possunt, reliqui non inter
209쪽
cessere at veteres contra aut enim toti intercedunt, auL universam integram dimittunt. Hocque pacto exterorum lites brevior spatio dirimuntur, quam causae urbanae quamVis patronorum de iurisco-sultorum versutia, quae nihil contra fas intactum relinquit, in immensum quaevis lites protrahuntur, quod ubique gentium fieri solet, ubi non temere, sed statuto O di ne judicia fiunt. Explicata sere a nobis est judicioru ratio. superest, ut pauci perstringamus eos magistratus , qui primi in causis urbanis jus dicular, a quibus ad vetere auditores provocationes fiunt, c ad collegium quadraginta virorum , Irorum judicum sex sunt subsellia pro qualiatate causarum d personarurn distributa nam aut lites uni de mercarura rebusque
ad negotiatores spectantibus , vel de sedibus d fundis quae hira aestuaria suerint: aut de possessionibus 8c agris quae in continenti sunt,aut de quibusvis aliis contra-ectibus stipulationibus a. personae autem,
quae lites inter se conserunt, aut sunt ci-Ve , aut eXteri, lici, aut alterutri inter se, aut alteri cum alteris experiuntur . denique vel cum pupillis res habetur, aut gut
210쪽
REPVB. LIB. IV. ertibus recuperandis ne ergo inter tot diversorum generum iudicia turbatio es set,neve aliud alii impedimentum asse ret,plura instituta suere judicum sub seblia: ita ut quantum fieri posset unusquisq, pro ratione negotii, destitis, suos judices Cognosceret quae enim lites ad aedes sive sindos intra fines Venetiarum, id est in aestuariis positos pertinent , hae omnes a judicibus, qui proprietatum nominantur diiudicantur, quos etjam adeunt viduae ab haeredibus maritorum defunctorum,dotes repetere volentes. Hancque
appellationem habuerunt, quod maiores nostri ea tantum civium suorum propria existimarunt, quae in aestuariis sita essent , utpote quae ad alienos dominos non sa-cile transferri possent. Martera vero in continenti existetia sive agri sue domus fuissent , ut quae facile invitis dominis Possent auferri, injuriaeque magis expol. 1a essent,mobilia dici voluerunt quod sisendis continentis orae controversia fuerit,judices procuratorum sunt adeundi.iisdem iudicibus cum pupillis , qui adhuc tutores habent, contenditur qua ex
re ipsi judices nomen obtinuerunt: nam apud Venetos curatores si tutores ,