장음표시 사용
181쪽
Docet quomodo tam in fide quam in moribus Δ-: uersis diuersa sentientibus:scrupulosus tute ambulare possit. Et in sententia breuissime explicatur quis error excuset, requis non.
Vltimo quia supponitur in quaestio ae praeceden
iis capituli: quod de adhaerendo uni opimoni: ubi doctores contrariantii in moralibus sit sicut de credibilibus, quamquam supra si expeditum s in capitulo undecimo istius partis: tamen praeno eatis distinctionibus praecedentis capituli adhoc Pro latiori declaratione. Notandii quod cum pec cacia si exorbitatio a lege diuina, siue humana a di
uina derivata : B. Ambrosio dicente. Peccatum est .
praeuaricatio tegis diuin , 4nobedientia cηlestia madatoru .Et secundu Aug. Esst dictu sedisi; et cocupitu contra legem Dei. Iccirco necessaria est hic di stinctio pari formis ei, quae supra assignata fuit pertinentiu ad fidem, videlicet de pertinentibus ad lege
Dei. Quoniam aliqua sunt expressem lege Dei co- tenta, ut de non occide do,debaon furado,in inulta,quq sunt omnibus comunia. Alia autem ad lege po sunt pertinere, sicut conclusiones elicibiles ex contentis expresse in lege Dei non tamen expresse seu clare legis, aut scripturae testimpnio aut uniuersalis ecclesiae vulSata determinatione pa: et ad lege Dei ertinere: sicut sunt multa, super quibus variet ad-uc inter doctores currunt opiniones, sicut est materia de pluralitate beneficioris,&matella cotradituuphim n ustorum. His praesuppositi s, est prima conclusio ebeiis Nullus rationi copos absq. Dei offensa potest ag re contra expresse in lege Dei posita: quantiacumet; currit luper his opinio aduersarij:patet,quia inale' dicti, qui declinant a mandatis uis. Et ex dissiniti nibas peccati.Vule S. Tho quodli. LI. sic dicit. Fa-
182쪽
eIens siquid contra opiniones magistrorum: sic fa
citcontra opinionem vetam cuti inunc faciat contra legem Dei, non excusatur a peccato: quan uision faciat contra conscientiam o sic enim con
tralegem Dei secit haec ille Quod intelligendum
est, cum materia circa qllam varieras naagistrorum
est, perimeat ad ea, quae sunt lege diuina expressa: quorum quodlibet sicuti diuinam legem neccita riam ad salute tenetur scire, quilibet arbitri V sum
habens, nec aliquis homo ex horum Uaorantia ex cusationem peccati habere potest, cum sit ignoran tia iuris rSecunda conclusio. Potest quis absque offensa rati sine peccato facere contra ea quae sunt legis diuinae, secudo modo,quae sunt fidei explicitet,sicue enim supra dictum est: non est eadem ratio de omnibu', quae ad fidem pertinent: quaedam enim sunt notiora alijs,ad hoc quod homines dirigantur in finem lupernaturalem inedam etiam alijs sunt obscuriora: ita inter op rabilia siue ad mores per tinentia est distinctio. Non enim omnium est scire, quae sunt peccata mortalia, & peccatorii species, & huiusmodi Qumdam etiam alijs sunt planioria, aliis etiam ad sciendum accommoda magisque disponentiri scompositionem morum, tidirectionem operum in finem supradictum oci Unde sanctus Tho simct et dicit Sacerdotibus etiam curatis debet esse scieti amon quidem ut omnes dissiciles quqstiones legis sciant:quia in his debet esse ad superiores recursus, sed scia ut illa, quae populus debet credere, & obseruare de lege. Sed ad superiores facerdotes scilinet Episcopos pertinet, ut etiam ea, quae dissicultatem in lege facere possunt: sciantri tantomagis qua ito immori gradu collocantur. Pra terea tam pristia conclusio, quam secunda expres
fa probantur auctoritate Leonis Papae, de pes dist. IJ dicentisa Sicut quaedam sunt , quae nulla pol ssunt
183쪽
sunt ratione conuellicita multa sunt, quae aut pro necessitate temporum, aut Zro consideratione aetatum, oportet temporari illa semper conditione seruata ut iiijs, quae vel dubia fuerint,aut obscura illud nouerimus sequendum, quod non est praecep iis euangelicis contrarium, nec decretis sanctorum Patrum inueniatur aduersum glo super hoc nullaciunt ratione conuelli: dicit, ut praecepta deca gi, serma baptismi, forma coficiendi corpus Christi. Ex quibus omnibus patet quod argumen' tum ad probandam conclusionem: secundam potest D ariri ordinari sicut formatum fuit argumentuprobans quartam conclusionem praecedentis capitu Ii. Et tamen sciendum quod ut pratiata huius capituli secundam conclusio uniuersaliter sit vera prinsuppositis supra in pr cedet capitulo distinctioni,
Primum est quo absq; dubitatione probabili, aut notabili de co utrario, quis adhaereat praefatae opi nioni, ne discrimini, se exponat. De quo late diebuest supra cap. s. cap. s.&I3.&G. secundum quod requiritur est, ut adhaereat pr satae opimoni stne conicientia de opposito ut late etiam tradratum est in secunda parte huius tractatus Eride hac olficultate huius, videlicet capituli, latissime supra in muliis locis diffula diffinitum est. scd oriuntur circa praemissi, dubia duo scrupul si . Primum si simplices non teneantur de necessitate omnia credibilia, explicite distincte crederire: tunc non qualibet tenetur errorem suum cotra xium articulis fidei euitare: quia non tenetur oppositum illius cauere, cuius oppositum non tenetur
agnoscere: ita videtur quod posset aliquis licite
in errorem repugnantem alicui aesticulo cadere Meodem modo argueretur praecise , quod quis posset in actum peccati mortalis cadere sine peccato mortali quia non tenetur simplex omnes dicti entias peccatorum mortalium, praeceptorum Dei.
184쪽
ecclesiae scire explicite. Respondetur secundu In Saho. Sco in. 3. distin ari negando consequen tiam in uia non solum tenetur quilibet simplex cauere omnem errorem contrarium articulis numeratis esse tenetur caueae nane, quod est contrarium veritati scripturae, scilicet canoni bibliae, cuia nullus posset pertinaciter adhqrere contrario alicuius veritatis in Biblia quin hereticus iudicaretur,&Cum avguitur , non tenetur ad errorem cauendum:
nisi teneatur ad credendum explicite eius oppositum: dico quod consequentia non valet, sicut patet in moralibus alijsci quia quilibet tenetur cauere
omne peccatum moriale: iamen non tenetur scire incognoscero in quo gradu superbia est peccatum mortale, vel gula, quia nec hoc sciunt multi experti in scientia:sed circa hoc sunt multae altercationes. Secundum dubium est. Si lassiciat simplicibus habere fidem explicitam de aliquibus, de aliquibus implicitam, tunc scisse , cui incumbit instruere simplices, predicaret aliquid oppositum fidei: pose
set simplex licite adhaerere doctrinae eius: creden do tanouam verum aliquod falsum,& tunc simul esse set fidelis,& infidelis . Fidelis qnia non tenetur actnm explicatum habere de contrario articulo. In fidelis vero , quia credit aliquid esse verum: quod repugnat fidei Prefatum enim argumentum indu-c1t quendam doctorem notabilem scribere, & concedere: quod quis simplex etiam possit martyrietari quando ex ignorantia teneret erroneum ar ticulum sibi a suo praelato a retico praedic tum. Respondetur secundum s. Thom in diis stinctione x s. q. a. aco ubi supra quod aliqua sunt, quae communiter praedicantur in ecclesia: talia sunt necessaria simpliciter ad explicite credendum scilicet quod Christus natus est ex Maria Wrgine, quod fuit crucifixus pro edeptione hum na. Sesnsit aliquid, quod credendum, est quod tamcn non praeci catur communiter in ecclesa :
185쪽
sed proponitur specialiter in uno loco de novo,n est necessariu simplici credere illud firmiter,illici qui vero adheerendorimmo necessariu est magis illi non adhaerere, quousque sciat illud credi ab eccissa tamquam verum. Verba sunt Sco. in s.&S. Tho. ubi prius Clarius sit dicit in. . artic. 'raelato contra fidem praedicanti non est assentiendum quia in
hoc discordat a prima regula . Nec per ignCrantiam subditus excusatur a toto quia habitus fidei facit inclinationem ad contrarium: cum vnctio necessario doceat de omnibus pertinentibus ad fatutem Io.3.Vnde si homo non sit nimis facilis ad credendum omni spiritui, quando aliquid insolit uno praedicatur, non assentiet,sed aliunde requiret': vel Deo se committet in eius secreta, nosse supra suum modium ingerendo, Sed quetreret aliquis, homo simplex, qui ignorat diis ientias plures peccatorum, mortalium, vel articulos fidei, quae iunt litteratiori birs nota per quid cavebit iste simplex peccata quet
ignorat esse peccata mortalia, aut perfidiam, quam ignorat Respondet. S. Tho quod talis aut est extra cnaritatem, aut in charitate. Si primum, est fidelis stlinc fidei habitus eum a perfidia praeseruare potest. Si vero est insidetis, non mirum si caecus offendit,& vulneratur amplius.quia ignorans ignorabitur. Si vero est fidelis,4 in charitate tunc per habitum charitatis per alio habitus omniuncta virtutum moralium, theologicalium infusorum inclinatur per inhabitantem, scilicet, ut caueat peccata mortalia: quia unctio,scilicet Spiriciis sancti docet de omnibus, ut habes supra. Si etianus esset fidelis extra charitatem existenS, tunc quia habitibus gratuitis charitatis caretino ita praeserua tur, peccata,in quae incideret,essent poena pec cati. perfidia tamen propter habitum sidet,quem
haberet,inclinare tu contra omnem articulum perfidum . Vnde dicit. S. Tho in tertio dist. 23.A' a. arti primo . Sicut habitus.temperantiae inclinat ad
186쪽
resistendum omnibus , quae sunt contra fidem . Vnde in tempore quando emergit necessi as explicite
cognoscendi, vel propte coistrinam conrr riam is, quae imminet, vel propter moti m di bium, Quod
insurgit, tunc homo fidelis ex illuminatione fidei, non consentit iis,quae sunt contra fidem, sed ditate Quousque plenius m struatur . Idem odiendit in prima parte. q. prima artic. 6. quo qui est in praesta charitati habet ex consequenti septena dona Spiritus sancti inter quae summum elluapientia, quam etiam habet minus in Charitate existens. Et ideo etiam potest iudicare talis per modum inclinationis habitus de necessim j sibi aestautem Cum iii ruit iudicare ad lapientem pertineatu ideo secunum duplicem modum iudicanai,duplex scientia reperitur. Contingit enim aliquem iudicare uno modo per modum inclinationis: sicut qui habetin bi um iriniis recte dicat de js, quae stim virtute agenda, inquantum ad illa iacienda inclinatur. Vnde secundo ethicorum dic aur, quod virtuoius cst regula,& mensura lium anorum actuum . I lio modo per modum cognitionis sicut animus instructus in scientia morati, posset iudicare de actibus virtutis, etiam si habitum non haberet . Primus igit tir modiis iudicandide rebus diuinis pertinet ad sapientiam,quae ponitur donum Spiritus sancti se cundum illud. r. Corin. 1 spiritualis homo iudicat omnia. Item Dionysius. i. cap. de si v nom. dicit. quod Ierotheus doctus erat, non solum sciens, sed etiam discens diuina Secundus autem modus iudi candi pertinet ad doctrinam lacri Scripturae, secundum quod per studium habetur licet eius princi pia ex reuelatione habeantur. haec LΤho.
187쪽
sa diuersis diuisionibus determinat, de quam isti ignorantia, quando excuseι, squam 9 non excuset peccaιum. Cop. XXXI.
Inaliter pro eon insone notandum summopere ex quae agn6 antia excuset a peccato, 'inae Non: Vel quae augeat peccatum , es uuae minuat. Quia hi istius scientia resinet remediu principale ad subue- menclum timorati conscientiae . Omnis enim error ex ignorantia verat. Et quamquam supra parte se in uaca D. 3. Diura dicta Int de ignorantiar tamen si compendio haec eadem matella sumetur secundum distinetionem Virici de Argentina , antiquiutius noranilii midoctoris.
Qtamur Igitur an ignorantia excuset peccatum:
Remota detur distinguendo. Est enim quedam igno Tantia vinc Ilis, quae est in potestateucilicet scientis tu alior Dimne dicitur affectata, est multiplex, ut infia ditetur Alia inuincibi s scilice quae non est in potestate stientis:&est etiam multiplex:quia in incibilis aut inest a natura,qualis naturali ter i
aest stultis, maniacis,4 melancholicis: haec in se
non est peccatum, ex ea sequens excusat in toto. Asia inest ex accpGnte, vi ex infirmitate aut ebrie tate . Si inest ex accidente,aut eam habens non deis dit peram: ut quando aliquis non nouit virtutem vini .aut alteritis opiliuitas unis1ersaliter quando ignorat sibi futurum tale accidens: tunc etiam haec ignorantia non est peccatum m in toto exco. M sequens peccatum quamdIu manet tale accides. Aut causa, scilicet ignoranciam ex ac cidete habens
dedit operam: misi dedit operam, aut hoc factum est per rem licitam, sicut alicuis ea deuotione, vel alio exercitio sturituali incidit in insaniam, haec . tiam excusat a toto Aut factum est per rem illicitam. Et hoc dupliciter adhuc quia videlicet, aute, dedit
188쪽
peccatum: ut si aliquis per iram venialem inciderit in frenesim, & haec excusat a toto:aut dedit operam per rem illicitam qnaesiuit peccatum mortale. hec ignorantia in se est peccatum: non excu sat sequens peccatum in toto sed secundum Philosophum. 3. Ethicorum, talis meretur duplices maledictiones, tamen excusat a tanto,quia licet inquantum peccatum est sit voluntarium, ideo illa ratione non excuset,tamen inquantum est ex igno .rantia causat quodammodo in voluntarium. Et ideod inuit de ratione peccati,quia onane peccatum est voluntarium Modo sequitur primum meti brumprimae diuisionis, quia si ignorantia est vincibilis, aut est ignorantia iuris, aut facti. Ignorantia ruris dicitur a philosopho, ignorantia uniuerialis, quod iii idem reddit, quia ius hic vocantur regulae ni uersales regentes vitam. Aut est ignorantia vincibilis facti, quae a philosophis, Ma theologis Voca tur ignorantia particularis, quod in idem reddit,
quia factum vocatur aliquo preticulare determi natum per aliquam circumstantiam, quam contingit etiam sapientem ignorare. Si ex ignorantia tu ris hoc fit adhuc dupliciter, quia aut est iuris uni uel salis quod omnibus imponitur ad sciendum retenendum; huiusmodi ignorantia crassa est, resupina, Jaqc non excusat Limmo est peccatum speciale secundum Augustinum si est voluntaria, aut est particularis, seu iuris: particularis quod non scitur nisi per studium, liqc excusat a tanto, a toto si sit casus multum difficilis. Si autem est igno rantia facti, hoc fit etiam dupliciter . Aut enim ipsa est causa actus, quia si non ignoraret, non faceret, huius signum est poenitudo in actu; 'ac
similiter causat inuoluntarium,& ideo excusat in toto: ut patet in Iacob aiae . Aut non es ausa
actus, sed per accidens se habet ad acto; quia idem
189쪽
tetit muco si aliquis eredens aecedere ad unam mulierem, accedit ad aliam, ad quam novi debet a talis non eicitur per is norantiam facere, sed ignorin δε talis ignorantia, nec diminuit peccatum is nec auget. Alia est autem ignorantia, quae consem 'uitur effectum peccati, ut quando concupisce tia peetati, quam voluntas non deprimit, absor-het iudicium rationis in particulari operabili uiis cui impedit ira animum,ne possit cernere eruntasς ut dicitur in s. Ethicorum, quod delectatio corrumpit aestimationem prudentitavi haec est ignorantia electionis, secundum quam omnis malus dicitur agnoranssae haec sequitur effectum peccati, ideo non minuit rationem voluntarijnmmo voluntas i sani praecedit. Et ideo nullo modo diminuit peccatum, quia nulla alia ratione ignorantia excusat, nec minuit peccatum,nisi inquantum causa alliquo modo inuoluntarium Haec ille,scilicet laicus de Ase
Tantum de consolatione timorata eonscientia
dixisse sufficin Meuiusmodi eompilationes qui seque quod suum est recipere velis nihil aut modi-
190쪽
VO conscialia primo modo capitur proste sponκntur septemfructus bona conscientia Cap. I. pag. I od mala conscientia eam habenti septem mala ingerit. Cap. II. Puod septem reperiatur disserentes c6cietia C. III 6 Quod conscientia bona regenda est ad ymilitudinem domus materialis cap. IV. II Quod consilenιia bona non debet semper sufficere eam: habent , sed multum laborandum est eιiam probo -
An qui scire possit se babere bonam conscieιium erde septem gradibus conscienιia Cap. UL P
Ter quae signa quis cognoscere posit se habere bonam consciemiam. Cap. VII. In tribus signis optimis bonae speientia C. VIII et 3 Secundae artis Capitula. Vid si conscientiaci pro ut dicit credulitatem f. xam, inquomodo originatur per silogi mum practicum. Quid sit 3nderos ratio superior itinferior, o eorum disserentiaia conscientia C. I. et Quid sit recta conscientiis erronea e quomodo er ror conscienιia oritur. Cap. 1L 3ocum conscientia ligat sicut lex. cap. III. 31 Quod conscietia no in omnicas ligas. ado aute liget xe no osseditμ diuersis modis ignorandi. C.IV. 33 Applica diuersos modos ignorandi ad propositum seu quastum,scilicet, quado conscienιia liget, o quando