Arnobii Disputationum aduersus gentes libri septem. Quibus accessit eiusdem argumenti Dialogus; M. Minutii Felicis Octauius. Geuerhardus Elmenhorst recensuit & notis illustrauit ..

391쪽

38 Mi Nucii FELD: is pullorum solistimum tripudium expectandii non putaueriant Quid Regulust nonne auguriasi uauit Ec captus est 'mancinus religionem tenuit,&sub iugum nussus est, deditus Pullos edaces habuit & Paulus, apud Cannas tamen cum maim re Romani populi parte prostratus est C Caesar ne anto bruma in Africam nauigia transmitteret auguriis Mauspiciis renitentibus, spreuit eo facialius dc nauigauit,& vicit. Quae vero doquanta de oraculis prosequar,Postmorte Amphiaraus is tura respondit, qui proditum iri sese ob monile ab uxorenescius Tiresias caecus futura videbat, qui praesentia non videbat. De Pyrrho Ennius Apollinis Pythi responsa confinxit, cum iam Apollo versi facere desiisset: cuius tunc cautum illud Mambiguum defecit oraculum, cum despolitiores homines&minus creduli esse coeperunt. De mosthenes quod sciretres ins simulata φιλωα-

ων Pythiam ciuerebatur. At nonnunquam tamen veritatem velauspicia vel oracula tetigere'Quam .

quam inter multa mendacia videri possit industriam casus in itatus, aggrediar tamen fontem ipsimerroris & prauitatis unde omniscatao ista

manavit, & altius eruere, Maperire manifestius. Spiritus sunt insinceri,d vagi,a coelesti vigore leo

aritis labibus de cupiditatibiis degrauati: isti igitur spiritus posteaquam simplicitatem substantiae sitae onusti immersi vitiis perdiderunt, ad solatium

calamitatissuae non desinunt perditi iam perdere,& deprauati errorem priiuitatis infundere,& alie- a Deo inductis pravis res onibus a Deoi gregare. eos spiritus daemonas esse poetae sciunt, philosophi disserunt,Socratesnouit,quiad nutum

392쪽

daemonas sed etiam quicquid miraculi ludut,per monas faciunt:illis aspirantib 4 infundentibν praestigias einini: Vel qira: non sunt Videri vel quae iunt o videri eorum Magorum Meloquio, negocio primus Hosthanes, M verum Deum merita maiestate prosequitur:&angelos,id est,ministros 3 nuncios Dei sed veri: eius venerationi nouit ac distere,ut&nutu ipso& vultu Domini territi contremit cant idem etiam daemonas prodidit terr nos,vagos,humanitatis inimicos. QuidPlato,qui istare Deum negocium credidit 'nonne Ma gelos sine negocio narratac daemonast& in Symposio etiam is naturam daemonum expriniere connititur ' vult enim esse substantiam inter monis talem immortalen que, id est inter corpus dospia tuum,mediam, terreni ponderi, coelestis leuia

talis admixtione concretam,ex qua manare in nos

inpidinem amoris dicit , dc informari, illabi pectoribus humanis,&umsunt mouere,i affectus fingere,&ardorem cupiditatis infundere. Isti igitur impuri spiritus Hostensima Magis, a phim, sophis,&a Platone)sub statuis&imaginibus consecratis delitescunt,& asstatu suo auctoritate quas proentis numini, eonseouuntur, uni inspirantur interim vatibus, dum ranis immorantur, dum nonnunquam extoruin fibra inimat, autum, latus gubernant, sortes regunt, oracula efficiunt

falsis pluribus inuoluta nam falluntur,& fimiunt,ut Mnestientes sinceram veritatem,&qmari sciunt, in perditionem sui non confitentes. Sic coelo de sum gravant, M a Deo vero ad materia

393쪽

auocant,Vitam turbant, somnos inquietant,sere potes etia corporibus occidia, vis tritia terruis, moibos fingunt, terrent naentes, membra disto quent, ut ad coelium sui coganta ut nidore alia

rium, vel hostiis pecudum saginati, remissis, quae

constitnxeram, curasse videantur. Hi sunt &s rentes, quos in publicum videtis excurrere: vates dolosi absque templo sic insaniunt, sic bacchantur,

scrotantur. par in illis instigatio daemonis,sed argumentum dispar furoris. De ipsis etiam illa, quae paulo ante tibi dictassent, ut Iupiter ludosis peteret ex soninio, cum equis Castores vid

rentur, ut cingulum matronae nauicula sequeretur. haec omnia sciunt plerique vestrum ipsos daemonas de semetipsis confiteri quoties a nobis ctorinentis verborum4 orationis incediis decorpori sexigunturApse Salvinus, Serapis,&I .piter, quicquid daemonum colitis, victi axore, quod sunt,eloquuntur nec utiq; in turpitudinem sui nonullis pr sertim vestrum assistentibus,metiistiuntur. Iplis testibus esse eos daemonas de sevexum coistentibus credite adiuratienim per Deum strum: solum,inuiti miseris coiporibus inhaer stupi:& vel exiliunt statim,vel evanesciintgi ad xii mutfides patiatis adiuuat, auigratia curantis aspirat. Sic Christianos de proxim6 fugitant, quos long an coetibus per Us lacessebant. Ideo insem mentibus imperitorum, odium nostri4 Lune occulte per timorem. qaturale est enim odisse qdem uinos vi quem metuer infestare,si possis. Sic occupant animos, obstruunt pe sto-xa, ut ante nos incipiant homines odisse, quam . . nosi ne cognito autumiari possint,aut damnare

394쪽

proderer, non tantum facti Veniam vero metiam indicii gratiarii coiecit urum Malum autem deo non esse, ut Christi anus reus nec erubesceret, nec timeret, unum solummodo quod non ante suo rit,poeniteretiNos tamen cum sacrilegos aliquos, desincestos, parricidas etiam, defendendosactu

endos suseipiebamus , hos nec audiendos in t iatum putabamus: nonnunquam etiain miserantes eo tum crudelius kuiebamus, Vt Vrgeremus cini stentes ad negandum, videlicet ne perirent,exe is centes in his perueriam quasionem , non quae verum erueret, sed quae mendacium cogeret. e

s quis infinitor malo pressius Minctus Christi

num se negasset fauebamus ei, quasi eierato no-isine iuuii omnia facta sua illa negatione uigaret. Agnoscitis ne eadem nos senilisei egisse, quae selititis de geritis cum, si ratio non instigatio da monis iud:caret, vigendi inagis, non ut dissilere tur se Christianos sedit de incestis stupris, de immatis sacris, de infantibus immolatis fit entur: His enim ciuiusmodis bulis iidem det mones ad

execi tionis horror imperitorum aures aduers sus nos referserunt.nec tanten mirum,cumonilitia um fama quae senaper in Iparsis mendaciis alitur

395쪽

3 M. MINV cII FEL Icis ostensaveritate consumitur Sic est negocium di. monum es,ipsis enim rumor falsus&seritur fouetur Inde est quod audite te dicis, caput asinirem nobis esse diuinam. Quis tam stultus vili ineolat' quis stultior ut hoc coli credasitus quod vos totos asinos in stabulis cum vestra Eponaco Acrati, Meosdem asinos cum Iside religiosedo uotatis item boum capita, capita vervecum,& immolatis, docolitis,de capro etiam Zohomine mixtos,& leonumdicatiunt vultu Mos dedicatis. Nonne rapim bouem cum AEgyptiis adoratis repascius 'nec eorum secra damnatis instituta sempentibus, crocodilis, heluis caeteris, .uibus, piscibus,quorum aliquem deum si quis occiderit,etiamcapite punitur Hem Egy priscum plerisque vobis non magis Isidem, quam ceparuita acria nonias eluunt: necServiden magis quam o

pitu, per pudenda .rporis emprens extremu

icunt. Etiam ille, qui de doratis sacerdotis virili bus aduersum nos tabulatur,tematii nos confer re,quae sua sunt.Ista enim impudicitiae eorum forsitan sacra sint, apud quos sexus 'innis membrisoninibus prostaoapua quos tot inipudicitia. catur urbanitas: qui scortorum licentiae inuidentiqui medios viros lambunt: libidinoso ore inguibnibus inhaerescunt:homines malae linguae,etiamsi tacerent: quos prius aedescit impudicitiae suae,qua

pudestit. Proh nefas, id in se pessimi facinoris a

mittunt, quod nec aetas potest pati mollior, nec

coesseruitus durior. Haec&hi ius di propudii nobis non licet nec audire: etiam pluribus turpe defendere est. Ea enim de castis fingitis & udicis,muem non cre temus, nisi de visis probare

396쪽

o s. 3 oris Nani quod religioni nostrae homilio noxium, doctiiceni eius adscribitis, io,ge de vicinia verita tis eaeraris, qui putatis Deum credi, aut meruisse noxium,aut potuisse rerrenum. Nae ille miserabilis,cuius in homine mortali spes omnis innititur. totum enim eius auxilium cum extinct o homine

finitur. AEum sane hominem sibi quem colant

eligunt,illuminum propiciant,illum de omnibus consulunt,illi victimas caedunt: dc ille qui caeteris Deus sibi certEhomo est, velit nolit, nec enim conscientiam suam decipit, si fallit alienam. Etiam principibus legibus, non ut magnis electis viriScucut fasest sedit Deis turpiter adulatio fausa blanditur , cum dc praeclaro viro honor verius, 'di optimo amordulatu pr beatur.Siceorum nomen inuocant, ad imagines supplicant, genium,lid est, monemJeius implorant: est eis tutius

per Iouis genium peierare,quam egis Cruces et-i in nec colimus, nec optamus vos plane quili fgneos deos consecratis,cruces ligneas, ut acomni vestrorum partes, forsitan adoraxis nam digna

Usa,& cantabrax, vexilla castrorum, tuid aliud quam inauratae ei uces sunt Moriratae 'i opaea ve-iba victricia non tantum simplicis crucis faciem, verum&inixi hominis imitantur signum sani crucis naturaliter visimus in naui, cum velis tu- 'entibus vehitur ,ςWm expansis palmulis labitur: ticum erigitur iugum, crucis signum est cum homo porrectis nia'ibus Deum pura mente Veneraturata signo crucis aut rationaturalis innititur, aut vestra religio formatur. Illum iam velim conuenire, qui initiari nos dicitaui credit de caede

. Minus saoscine Putas posset fieri vitam molle,

397쪽

ιs M. Miri Vςx TELI Cistam paruulum corpus fata vulnerum capiat ut quisquam illum rudem sanguinem nouelli&vixdum holminisca,dat,fundatiexhauriat:Nemo hoc potest credere, nisi qui possit audere. Vos enim video procreatos filios nunc feris & auibus expore nere, nunc adstrangulatos misero mortis genere elidere. Sunt quae in ipsis visceribus medicamini, sus epotis originem futurii minis extinguant, &parricidium faciant antequam pariant. Et hae utique de corum vestrorum disciplina descen. dunt. Nam Saturnus filios suos noti e posuit,sed voravit Merito ei inuod nullis Africae partibus parentibus infantes immolabantur, blanditiis de osculo comprimente vagitum, ne flebilis hostia immolaretur, Tauris etiam Ponticis&AEgyptio Busiridi ritus fuit hospitesim molarerm Mercurio Gallos humanas vel inhumanas victimas caedere.

Romani Gricum Graecam, Gallum & Gallani,sicrificio viventes obruere hodieqtie ab ipsis Latiaris Iupiter homicidio colitur :&quod Saturni silio dignum est, malivi noxii hominis sanguine saginatur. Ipsum credo docuisse spinguinis foedere

coniurare Catilinam: Bellonam seruum situm haustu humani cruoris imbuere is comitial in morbum hominis languine,id est,morbo grauio re,sinare. Non diis miles & qui de arenaseinde uorant illitiari insedias cruore, vel membris homini. visceresa sinatas. Vobis homicidium nec videre fas nec audire tantumque abhumatio is suine cavemus, ut nec edulium pecqrum in cibis

tinguinem nouer inius Et de incesto.

ibulam grandem aduersum nos daemonum concio

op ta est; t gloriam pudi tuae deformis inis

398쪽

-ae auersione macularet ut ante exploratam veritatem homines a nobis terrore infandae opinio.. nisauςrteret. sis deis q&tuus Fronto, non utaφfirmator testimonium fecit ted conuitium ut ora tot aspersit. Haec enim potius de vestris gentibus nata sunt. Ius est apud Persas misceri cum niatriabis: AEgyptiis Athenis cum roribus legitima connubia Comoediae&tragoediae vestrae incestis gloriantur, quas vos libentervi legitis Mauditisi es sic deos colitis incestos, cum matWe, cum filla, cum sorore coniunctos merito igitur incestum penes vos s Edeprehenditur,semper admituturi etiam nescientes liferi potestis in illicita prorum re,dum Venerem promiscuhspargitis,dum passini liberos seritis, dum etiam domi natos alienae mi V serico Hiaestequenter exponitis: necesse est in v moriecutiere. in filios inerrare. Sic incestilis iam nectitis etiam cum conscientiam non hab*tis. 'enos pudorem non facie, sed mente praest mus. unius matrimoniivinculolibenterlahqremti .ctis piditatem procreadi aut unam scimus, aut nullam.

viuiuia non tantum pudica colimus, sedes

bria nec enim indulgemus epulis,aut conuiuitin mero ducimus: sedgravitate hilaritatem temporamus castosermone, corpore castiore pleriquei uiolati corporis virginitate perpetua fruuntur po- tius,quam gloriantur Tantum denique abest in .

sti cupido, ut nonnullis rubori sit etiam pudica coniunchio. Nec de ultima statim plebe consisti mus, si honores vestresa purpuras recusamus: nec fastidiosi sumus, si omnes unum bonum J a- pimus, iidemconὁregati quiete qua singuli:n in angulis garruli, ii indixenps publicὶ aut ei ut

399쪽

3s Mi Vc II FELICI sscitis, autumetis. Et quodiridies nostrinuinem augetur,non est crimen erroris, sed testimonium

audia nam in pinhro genere vivendi vi perstat

di perseuerat suus,& accrescit alienus. Sic nos de 'nique non notaculo corporis,ut puxatis, sed imis, cetitiaeas modestiae signo secit dignoscimus sic mutuo, quod doletis, amore diligimus, quoniam odissenon nouimur : sic nos, quod inuidςm tres vocamus, ut unius Dei paretis omnes, ut comini tes id ivt spei coha redeat, Vos enim nec astem agnoscitis,&inmutu odia sellum tres vos, nisi sane ad parricidium recognoscitis. P ut iis autem nos occultare quod crimitis side

luti a d aras non labemus quod enim simulMcrum Deo fingam, cum si recte,xistimes. sit homo ipse simit crui templum quodHMax m.

cum totus hic mundus eius opere fabrieatus eum g rxe non possit 'docum homo laxius maneam intra inaniareticulam vim xantaeniaiestatis inclu)dam nonne melius in nostra dedicandus est me

x 'in nostrium consecrandu estpe 'ore tho. stias de victimas Domino offeram, quas in usum iniri protulitὶut reiiciam ei suum mn Nipgr tu

est cum iis litabilishostia, nus inuitus,virnens,&sincera conscientia. Igitur qui innocentiam colit, Domino supplior qui ius trianti Deo libat: qui fraudibus abstinet,propiciat Deum: quiis neni periculo surripit,opimam victim in si Haren istin sacrificii, haec Dei siex sunt: Mapud nos religiosior est ille qui iustior. At eniti

quem colimus Deum n iste imus, nec vid mus,lino exhoc Deum credimus, quod cum seiv tu pinuinus Videro nonpossiimus. Inii eribus

400쪽

Mum eius, 3e in 'undi omnibus motibus viri s m eius sem per praesentem adspicimuit cum to nat,silgurat,fulminat,cum serenat. Nec mireris, si Deum non videas venio si a tibus omnia impelluntur,vibrantur, agitatur,d sub oculis tamen ion venit ventus,& latus solem adeo, qui videm sit omnibus causa est,intueri non possumus: radiis acies submoueturiobtutus intuentis hebetatur: S si diutius inspicias, omnis visus extinguitur. Qui ipsumssilis artificem, illum luminisfontem poli; ssustinere3cum te ab eius fulgoribus auertas, a ful- minibu ab mias Deum os Wlis Gu nalibui vis videre, cum ipsam animam tuam, qua vivificaris, ic loqueris,nec aspicere possis,nec tueri Sedet imD pus actum homitus gremii : e in copio consti tutus non potest aut omnes obire, aut lingulos nosse Erra , o homo, falleris unde enim Deus Jonge est,cum omnia coelestia terrenaque,&quar 4xtra istam orbis prouinciam sunt, Deo cus aplς-- sinit ubique non tantum minis pro si is se ianfusus est.In solem adebrursus intende: coelo Lixus, sed terris omnibu ri est paxite pra*stiis ubiq; interest,& miscetur omnibus. nuiquarii

enim claritudo violatur quanto magis Deus a*ctor quinium, ac spe Mor omnium a. Qii Jum potest esse secretum tenebris interest:inxem est cretiationibus nostris, quasi alteris tenebrisINon tantum sebit agimus, sed cum illo vi pro-pὲ dixerim Puiuimus. Nec nobis de nostra freque xia blandiai nur: multi nobis videmur ed Deo asmodum pauci sumus. Nos gentes nationesque di stinguimus:Lup una domuissimundushic 'tus