장음표시 사용
21쪽
aa IANI NICII ERYTHRAEI plus erat illi cordis , quam lapidi. Fuerat, hy eme quadam, a viro principe, tunica serica pingui,& malaco calido pallio Hispano , ne alperet, donatus; sed postea
aestate urgente, cum sub illis vestibus sudaret, nec leviores haberet, forte transiit per forum Hebraeorum; quorum sere singuli, ut illorum mos est , caeperunt hominem ad se attrahere, ac dicere, vestes , quibus uteretur , esse graviores, quam ut anni tempus servidissimum posceret; se alias illi, magis ad id tempus accommodatas , exhibituros. homo , qui interdum non plus saperer, . quam sus occisa , hereditatem sibi obvenisse arbitratus est, ac se totum nebulonibus illis permisit, vestetque detritas ac pene laceras, iis , quas habebat, longe optimis
mutavit: ac postea, ut quemque amicum Offenderat, Hebraeorum in se caritatem ac benevolentiam commemorabat , ex semine Abrahae prognatos esse, qui ita hospitalis suisset, asserebat, ac, posthac pueris se inimicum futurum, sui eos lapidibus insectarentur, Hebat. At cucnius non intelligebat, vestes, quas dimiserat, lon- se pluris esse , quam eas, quas suscepisset, di a vastis il- is sibi manum aditam suisse. Voluit postremo sacris initiari, ut, re divina facienda, tantum lucraretur, quam tum esset ad sustentandam vitam satis. ac primum , Xenodochio S. Xisti navavit operam Cappellanus 3 tu in
Paulo Ssortiae gratus suit, ae demum Principi Gallicani acceptus, cujus domi cum in morbum incidisset, ac Principis illius munificentia, omnibus in rebus, libera- Iisiilne tractaretur , maluit ad no comium Basilicae Lateranensis; quo aeger saepe confugerat, deserri, ubi, paucos post dies, vi morbi sublatus interiit. Reliquit volumen egrentum, carminum Lyricorum; quod opus multas superstes aetates erit, nec una cum auctore, ut in plerisque usu venit, mortem obibit. Neq; id non intellexit ille. nam, quoties amicula cum eo altercabatur , quo illam ex fera mansuetam faceret, vide, Hebat; si pergis . odiosa esse, ego tibi immortalitatem adimam , quam parere meis versibus Possum.
22쪽
OVemadmodum, vicinis malis boni nihil expina
ri potest, unde verbum illud vetus , Aliquid mali
esse ρνopter vismum malum ; ita etiam , a vicinis bonis, multarum saepe utilitatum fructus emanant. Familia Alteria est cum primis Romae vetus ac nobilis; nam & platea, celeberrima parte Vrbis, iam pridem Alteria vocatur , multosque domi militiaeque claros viros Reip. genuit ; ac nostra memoria suatuor praestanti pietate fratres , ex optimo patre, edidit, Marium, Rutilium, Laurentium, , Horatium, non tam in sinu parentum, quam
in disciplina patrum Soc. Iesu educatos , ex vicinitate domus professae Soc. Iesu, illorum aedibus proxima. quae Societas florebat, ut cum maxime , illustribus doctrinati sanctitate viris ; δκ in his , generis auctore , Ignatio, tum cum isti puerili essent aetate; e quibus haurire Christianae vitae praecepta poterant, quae ipsis in omni aetate usui essent. tum , templi vicinitate , excitabantur ad frequentem Poenitentiae de Eucharistiae Sacramentorum usum , & ad conciones audiendas ι quae ab optimis sapientissimisque Patribus habebantur , quibus nondum
consilium erat, ea, quae dicebantur, inanibus verborum coloribus pingere, nec venustarum magis quam utilium sententiarum flosculis spargere, setenim, haud ita multo ante , nonnullos , qui ab ipsit prodierunt, aestus coninsuetudinis hujusce absorbuit, de ad sermonis morem ornati abstraxit; sed eorum omnis vehemens , incitata, plena sanctimoniae de gravitatis,erat oratio,quae'ue ner vorum vel plurimum , suavitatis autem vel minimum haberet. At, ex quatuor his fratribus, Rutilius, omnibus iis disciplinis instructus , quibus aetas puerilis inso mari ad humanitatem solet, ad percipiendum jus civile
se contulit, atque ex clarissimomm , per id tempus, le-pum doctorum scholis egressus , ac dignus habitus . cui auris utriusque interpretandi facultas tribueretur , primum civibus suis, io dubiis ipsorum rebus , a se consilium expetentibus , ingenii, prudentiae, dc eruditionis suae lumen exhibuit. tum , quod I. C. honorificum est B maxime,
23쪽
maxime, cooptatus est in collegium sacrae consistorialii aulae Advocatorum , Idemque electus , qui, ingenii legumque praesidio, pauperum innocentiam , ab iniquorum calumniis judiciorumque poena, defenderer. In praesertim munere , ad extremum usque vitae spiritam, non sine magua caritatis laude, versatus est. Tanta eniinui, eorum, quibus egestas imperabat, patrocinium acceperat , ut pro cujusque illorum salute non minus laboraret, quam si arcta sibi esset cognatione propinquus. Cujus tam insignem in pauperes misericordiam , tum ille, quo mortuit; est , annus declarasse videtur. annus enimc I I 2 L vitae illi initium fecit, annus vero e I I I cvitae ejusdem exitum attulit; qui omnes piaculares anni fuerunt. ut quodammodo divini numinis providentia factum fuisse videatur, ut eum, qui suturus esset ex misericordia in pauperes clarus ac nobilis , eo tempore dc nasci de mori contingeret, quo tempore divinae in omnes homines misericordiae lumen clarius elucesceret. At Horatius & Laurentius , pari probitatis innocentiaeque Iaude posteris commendati traduntur; uterque omnes
populi magistratus obtinuit, summaque cum prudentia atque justitia administravit; uterque aedilis, uterque consul saepius fuit. Sed Laurentius In primis, plures, ex uxore quam duxerat, sancti stima ac praestantissima scemina , liberos suscepit: qui ad unum omnes, ad majorum instituta , atque civitatis disciplinam , instituti eruditique, magno Rei p. usui fuerunt. de quibus sigillatim
dicere non est necesse; unusquisque enim longam orationem desiderat. sed silentio praeteriri non potest Io. Baptista, S. R. E. Cardinalis,&F piscopus Tudertinus . de quo nihil aliud dicam , nisi quod communis bonorum
omnium opinio praedicat; nempe , non illum semper in hoc eodem dignitatis gradu , in quo nunc est , permansurum, sed processurum, honoribus, longius. Verum. ut tandem ad Marium, a quo latius, quam voluntas suerat , evazata est, deducatur oratio ; fuit ille quidem omnibus fere iis laudibus ornatus, quibus reliqui fratres; sed ad eas divinarum rerum scientiam fuit enim Τheologus in ac summum honorum contemtum adjunxit. nam
cum, ob insignem probitatem atque doctrinam , locu
24쪽
PINACOTHECA ALTER A. Is pletes ipsi Episcopatus ultro deserrentur, nunquam animum induxit, illorum quenquatri accipere: ac propemodum unus, ex omnibus , intelligens, quanto satriis sit, onus omnium maximum fastidire , quam illi cervices
subjicere, nunquam passus est sibi persuaderi, ut in illud
fastigium se reciperet, sed, homo natura mitistinus acquietissimus, contentus canonicatu, quem in Iside prin- . cipis Apostoloruin obtinuerat, suinina animi tranquillitate , in literarnm studiis aevum agitabat. quorum studiorum fructus non avare intra se continebat: sed cum aliis etiam Iarge liberaliterque communicabat; cum canonicatui illi, quo fungebatur, id etiam oneris esset adjunctum, ut moralem Theologiam Parochis traderet, . qui ecclesiasticae, ejus Basilicae, ditioni subjicinntur. quo munere functus eu egregie ; neque solum doctrinae suae fontes in eos, qui praesentes essent, atque ab ejus ore Pendebant, aperuit, sed . posteritati etiam consulens, iaeos , qui futuri essent, effudit. nam librum de Censuris, in primis utilem ac doctum, emisit.
v 1. FRANCIS CV S VENTUR A. SI Principibus probis, doctis, atque sapientibus, pla
cuisse, in minima laude ponendum non est, Cur non hoc praesertim nomine celebretiar Franciscus Ventura Florentinus , cujus ingenio, eruditione, ac moribus, deIectabatur in primis Scipio Cardinalis S. Susannae , quisuinmat sapientiae doctrinaeque opinione,quam de se conis ceperat , fretus , fastidiebat & contemnebat omnes, in quibus mediocris earum doctrinarum facultas inesset, in quibus se principem ac ceteris superiorem esse opinabatur. Multum igitur ingenii, eruditionis, doctrinae , O-
inniumque bonarum artium,in Fra iacisco ertitisse opo
tet, qni. tantopere homini sapienti probatus sit. Sed, quod ad elegantes has literas attinet, omnis ejus facultas perspici potest ex vita S. Andreae Corfini, quam Latino sermone scriptam emisit. Quamobrem merito Card. illi fuit eximius, cui omne illud erat odiosum ac putidum , quod non esset in suo genere su inmum atque
persectum. A quo etiam , domi suae, in suorum famili B s riuin
25쪽
rs IANI NICII E R Y T Η R H rrium numero habitus est, educatus , & quibuscunque
honoribus posset, ornatus. Nam primum , perfecit, ut in Reserendariorum ordinem cooptaretur, tum,ut S. Severi Episcopus fieret. Creditur , illius opera Cardinalis usus , in constitutione illa literis mandanda, qua Gregorius xv, Pont: Max. Patruin Amplisii morum Collegio, eligendi Roin. Pontificis leges e& jura praescribit. Episcopatus autem honorem , ita sibi creditum dc commis. sum accepit, ut se omnium officiorum obstringi religione arbitraretur. itaque in eo administrando, non nomen amicitiae . non alterius cujusvis necessitudinis vinculum, non hominum potentioru in gratia, non utilitatis privatae ratio, plus apud eum valuit, quam mos majorum , quam leges , quam veritas, ac ratio , atque , ut
esset sui jurii & mancipii Ecclesia , cui non nemo conabatur libertatem eripere. Non dubitavit igitur hominum potentissimorum inimicitias suscipere , multorum in se odia convertere , laboris plurimum capere , vitae pericula, pro suarum ovium incolumitate, tanquam pastor bonus , adire. nam nefarios juris Ecclesiae praed nes , Cum, saepius admoniti, non resipiscerent. palam sacrificiis interdixit, statuitque , ut numero sceleratorum atque impiorum haberentur, neq; quisqua in aliquid cuia iis sermonis conserret, vel negocu contraheret, nisi ex eorum contagione infici, atque in ejusdein execrationis laqueos vellent incidere. Quo tempore , mira quaedam di horribilia divinae animadversionis exempla edita sunt,
in improbos di contumaces : nam , cum nulla eos sceleris, quod patrarant, poenitentia subiret, nec darent operam , ut ab eo , qui ipsos devovisset, resacrarentur, atque ex devotis eximerentur, factum est, ut tanti repente terrae motus existerent, ut oppidum corrueret, multis
ejus agri locis labes facta sit, terra desederit, & tanquam apertis faucibus , villas , homines , greges, & a
menta, in se ingurgitaret,& in ventrem anderet, Ipse Vero Episcopus, tanquam Lot alter , vix vivus evaderet.
Venit igitur Romam , amissis rebus omnibus , ubi cum, amictis suis rebus ac perditis, auxilii nihil inveniret, Florentiam, hoc est, in patriam , ad suos, petitum auxilium , se contulit. neque piissimus ille Princeps, de spe sua
26쪽
PINACOTHECA ALTER A. a sua decipi passiis est eunt. nam , cum per eos dies, Α chidiaconus , Delearae Virginis Deflore, excessisset E viata , in ejus locum illum subrogavit; ut tantisper , dum cujuspiam Episcopatus occasio se daret, ejus fructibus
vitam sustentaret. Sed hominem antea ad se coelum arripuit . quam aliqua ejus rei sese offerret occasio. Vernm magnus Etruriae Dux . ut propensam suam erga Franciscum voluntatem ostenderet, in ejus demortui locum, fratrem subrogavit.
VII. Io. ΒΑΡΤΙSΤARAI MUNDUS.Cum doctus ac peringeniosus vir aliquis properat,
quae olim recte cogitaverit inveneritque , literis consignata , omnium seculorum posteritati mandare, quidnam aliud studet, nisi ea omnium , quot sunt quotque futuri sunt, hominum arbitrio judicioque subjicere Quae judicia hominum cum sint varia , incerta , ac saepenumero absurda atque iniqua, ut apparet in iis qui, canino dente, divina Ciceronis Virgiliique , ingenii monnmenta lacerare sunt ausi . inventi sunt plures, qui maluerint, nihil omnino scripti relinquere, quam aliis invidiae ac maledicentiae exercendae facultatem ac materiem dare; tum , arbitrati sunt, se satis magnam adeptos esse ingenii gloriam, eamque etiam majorem , ut inquit Cicero, visum iri, si in existimantium arbitrium sua scripta non venissent. Atque,ex eorum numero, qui mem riam in posterum ingenii sui non desiderarunt , fuit Io. Baptista Raimundus. Erat in hoc homine ingenium peracre , acutum, amoenum , urbanum, facetumque . magnum in primis studium linguarum, pene omnium. nam Eteris Graecis, Latinis, Chaldaicis, Arabicis, multisque praeterea aliis, egregie doctus, multos in sui admirati nem & amorem attraxerat. in his Cynthium Cardi Αldobrandinuin, CIementis v I i I, Pontificis Max. sororis filium. qui, non usitato a reliquis viris principibus m re, quotquot erant in VrLae, atque etiam foris, praestanistes ingenio & eruditione viri, domum suam invitabat, in
27쪽
ag IANI NICII ER UT ARIE Iin clientelam recipiebat . qui biri poterat rebus ornabat. Hic ipitur Cynthius Io. Baptistam, quoad vixit, in suorum familiarium numero habuit, dilexit; eique quotidianis sumtibus suppeditando, ne quid deesset, curabat. Cardinali mortuo, quandam in domum se contulit, eamque usque ad vitae exitum habuit, amoeno lane ac remoto ab arbitris loco, non procul a porta Collina; ubi se literis abdidit. atque etiam erat fama , chymicae eum arti nonnihil operae studuque tribuere : quod arbitror fuisse causae, cur non multum reliquerit. nam qui sunt ejusmodi, parum heredem adjuvant. Sed quoniam, ut diximus, plurimum in eo erat leporis ac facetiarum, in apologis inveniendis scribendisque non minimum operae solitus erat ponere , quorum quasi involucris de integumentis aliquid contineretur, quod postea philosophica interpretatione , ex illis integumentis evolutum, non minimae, vitae hominum , utilitati atque usui esset. Quos deinde apologos cum doctis & eruditis viris, amicis suis, communicabat. Quorum unus Iulio Αntonio Rodulphio pene exitium ac pestem capitis attulit. Apologus autem, sicut ab ipso Iulio Antonio audivi, hic
erat. Fumus, Ventus , ac Daemon , olmi inter se foedus
societatemque coierant; ac sinul signa quaedam dederant , quibus, si dispersos errare contingeret, nullo sere negocio invenirentur. atque, Ego, inquit fumus, in vaporariis, ex quibus ignis erumpit, adero: Me autem, ait ventus, h rimulis ostiorum flantem, invenietis : Ego vero , subdidit Daemon, nusqualti nisi in gibbum gibberi , sedem ac domicilium meum collocatum habebo. Quam fabulam cum Iulius vetulae cuidam famulae suae narrasset, quae hoc corporis vitio laborabat, Ergo, inquit, Daemonem inclusum in scapulis gero ' Quid ni trespondit Iulius, si gibbera es t Tum illa , furore percita, hastili, quod ibi erat, arrepto, ibat, ut eum medium
transverberaret; neque , quod conata erat, non persecisset, nisi ille ictum, celeri ac docta corporis declinatione, vItasset. at, si ferrum eo, quo illud vis inimica direx rat, pervenire potuissset, nulla est tam diserta docti eu-jusquam oratio, quae possit explicare verbis damnum, quod Graecae Romanaeque literae, talis viri interitu , fecissent.
28쪽
PINACOTHECA ALTER A. Iscissent. Qui vir qualis sit & quantus,quamvis ex scriptis cognosci ipse suis potest , quae scripta, eruditiorum inainnibus contrita , non plus redolent doctrinae, quam suavitatis; adeo ut non quisquam ab eis fastidio ac satietate abalienetur: quamvis , inquam, satis suo sit ipse ingenio clarus , tamen deberi hoc di me tanti hominis virtutibus putavi, ut aliquas ex eis breviter ac stricti iri attingam. Nulla est in arte ,earum quibns liberales doctrinae continentur, quod ipse nesciat; nullus est Orator vel poeta Graecus, Latinus, Italus, quem non penitus ille cognoverit: nullus est de Theologia vel Philosophia liber, quem non attente diligenterque percurrerit, de quo scienter prudenterque non judicaverit; nullum sapiens cujuiquam dictuin vel factum audivit aut legit, quod memoria septum custoditumque non teneat; unde
eorum unumquodque , Cum opus est, tanquam ex penu, depromit; nulla quaestio, nulla dubitatio, in immentis illis D. Thomae Aquinatis voluminibus continetur. de qua, ex tempore, dc ad cujusvis arbitrium, non positIongas disputationes intexere. Graece autem sic loquitur, ut Athenas ipsas ejus sermo redolere videatur ; suem si vetula illa posset audire, cui Theophrastus hospitis speciem visus est habere , nullam illi peregrinitatem obji- Ceret. ita ejus est oratio pura , suavis, atque Athenarum urbis propria. Quam suavitatem in illam suam Tragico- Comoediam quam Vlyssis tubam inscripsit,est transferre conatus. Quod illi contigit ex sententia. Sed magnam sui iam is illius virtutibus injuriam facere videor dum eas ex latissimo, in quo vagantur , campo in exiguum sane
pyrum conor includere. Quamobrem, satius esse arbi-Lror , tanquam Agamemnonis caput, involutas silentio relinquere, quam non ex vero eas exprimere. Sed ut ad
Io. Baptistam , unde paululum digressa est, revertatur oratio ; postquam multos in literarum studiis annos exaplesset, tandem evocatus est eo , quo necessario eundum est omnibus. nec propterea, noluit mors eum ad se recipere, quod literatus esset, sed eodem,quo indoctos ac ruiades , jure comprehendit: ac priore etiam habuisset condicione, si a doctrina, quam profitebatur, mores discre passent. VIII. AT
29쪽
HVie , si non divinarum humanarumq; rerum scien tia, si non vita laudabiliter acta , si non mores ex vetere illa atque sanctissima disciplina , si directum illud
ad virtutem iter, quod semper tenuit, non propriam ac peculiarem laudem , non aeternam nominis famam confecissent, magno honori ac decori dandum existimem, quod ab Amaltheorum familia genus & originem duxerit. Nam parentem habuit Hieronymum Amaltheum, Io. Baptistae fratrem: quos , ex iis, qui, nostra ac paulo superiore aetate, ad scribendos versus se contulerunt, quibus & sententiarum gravitate , verborum splendore, suavitate, elegantiaque cedere debeant,plane non video. Verum Attilius, hanc poeticae facultatis laudem patri ac Patruo remittens, eorum , qui ex eadem familia , pravioribus disciplinis, quos enumerare non est necesse, floruerunt, aemulatus est gloriam : ac Iuri civili de Pomtificio primum, tum sacrarum literarum studiis, egre piam operam dedit. Et . quamvis arcanum earum nota
rum, quibus aliud scribitur aliud intelligitur , sibi commissum a summo Pont. esset, P. Mutio de Angelis , ac Gregorio de Ualentia qui illi suscesserat, ita erat tamen deditus, ut in illis occupationibus, quemadmodum i se sum testis , qui etiam tum adolescens summis illis doctoribus operam dabam , nullum fere diem, ab illis audiendis, intermitteret. totum se deinde Rei p. tradens, coeptus est adhiberi ad reserendas summo Pont. causas, ab eoque in illum ordinem cooptatus. post aliquot annosa Panto v Athenarum Archiepiscopus creatus, mis. sus est Coloniam, Sedis Apostolicae Nuncius. quam provinciam ita gessit, ut ingenium agnoscerent omnes, nimi integritatem suspicerent, abstinentiam admiratione prosequerentur. Nullum beneficium, nullum decretum vendebat, gratis fere omnia .dabat. nullum appetentis animi signum praebebat. Quamobrem eum omnes, tau quam a caelo delapsum, intuebantur. Incredibili erat erga pauperes beneficentia, & in eos praesertim , qui exuaereticorum castris in nostra praesidia confugissent. de quiri
30쪽
PINACOTHECA ALTER A. 3rmibus, in quadam ad Cardinalem Bellarminum epistola, quo rogatus fuerat, ut cujuspiam illorum necessitatibus subveniret, Si mihi, inquit, centum annua auis reorum millia contingerent, nonaginta quinque, ist ruin usibus assignarem. Romam reversus, totum se Deo ac pietatis operibus tradidit, Sodalitatem B. V. Assii piae, in Dorno professa Soc. Iesu , frequentabat, No co-Inia adibat, aegrotantium cubilia circuibaae, iisque sua manu lectos sternebat,cibum praebebat, atquevlia,quantumvis sordida, pietatis officia praestabat. in quibus ope ribus senex est mortuns, atque in AEde Nominis Iesu sepultura affectus.
SVnt quidam, quibus regalis purpurae dignitas, lem
doris 'rnainentique plurimum afferat; nempe ii, ita quorum vita nihil invenias, quod multum reprehendas, nec quod magnopere laudes. Itaque isti,quod celebre tur , quod niteant, non semper virtutis suae merito , sed fortunae quasi beneficio, debent. Sunt alii, qui plus ex dignitatibus dedecoris & damni, quam honoris & commodi contrahunt; quemadmodum ii, qui insignis cuius piam vitii infamia notati, in editum atque illustrem alia quem dignitatis locum invaserunt. Minus enim, sermonibus hominum vituperationibusque essent obnoxii. fiuitia, quibus laborant, in privatae vitae tenebris jac rent, neque ea clarissimi illius honoris lumen accend ret. Postremo, sunt alii, qui multo plura ornamenta ac decora ad honores asserunt, quam ipsi ab iisdem accipiant; videlicet illi, quos non ambitio, non hominum
favor, non magnitudo pecuniae, non vitiorum eorundem societas & eo unctio , sed multorum magnorum que in Rem p. meritorum ratio, ac persecta atque abs Iuta virtutum omnium laus, ad culmen illud attraxit. Cui generi hominum tertio si aditus soli pateret ad honor uin fastigia, aisne interclusus ceteris esset, quaenam