장음표시 사용
51쪽
IANI NICII ERYTHRAE Isus in Italiam , vitam S. Ignatii, & retum Indicarem historiam , edidit: quibus operibus principem , inter sui aevi historias Latina lingua loquentes , obtiuuit locum. Iustus deinde a Gregorio XIII historiam ecclesiasticam sui Pontificatus intexere, ille , tredecim libris
inprehensam , Etrusco sermon d explicavit. Habuit eam in animo in Latinum sermonem convertere; sed, delectatus opere , de sententia decessit, atque ad aliud studium animum appulit. Hoc opus , nondum editum, heredum Iacobi Boncompagni, Sorensis Ducis , cust diis asservatur. Munt etiam , ejusdem exemplum, in libris manu scriptis bibliothecae Barberinae numerari. Etru scis etiam his literis, duodecim illustrium Conlatarum vitas mandavit. Accersitus deinde est Clemente VIII Pont. Max. in aedes Vaticanas , ut inchoatam historiam ecclesiasticam, dc usq; ad Gregorii mortem perductam,
prosequeretur,&ad tua tempora protenderet. manum ille operi admovit,ac tres libros consecit. sed ne progredi longius posset, mors , quae omnia nostra consilia atque conatus, in medio cursu , saepe pervertit, causam sustinuit: ea enim illi, ad calcem operis seliciter properanti, iter perrupit, atque diremit. Mortem obiit Tibure, annos natus quatuor ac sexaginta, in Collegio suae Societatis. Fuit statura procera, forma neq; liberali neque honesta, ore macilento , atque oculis paulum transverse tuentibus ι sine ulla venere , sine lepore ; nulla in familiari
sermone facundia; neque cavillator facetus, neque eo viva commodus: verum ita iracundus , ut interdum se continere non posset. Sed habebat hoc, ut vespere, cum, more Societatis Iesu, in cubiculo clausus, introspiceret in mentem suam eamque omni cogitatione pertractans,
percontaretur ipse se, quid eo die egisset vel dixisset, si
occurreret, aliquem vehementioribus a se verbis fuisse appellatum , ex poenitentia , magno animi dolore correptus , ex sui gens, atque ad illum, quantum potest, accumrens , ad ejus se pedes abjiceret, & humilibus ac demisiss eum precibus, ut sibi ignosceret, exoraret. Tenui Minfirma erat valetudine , adeo ut saepe superiores nonni
hil quasi offenderentur in eo quod nimis nitide quodammodo delicateque in victu vellet haberi: asserens, nisi
52쪽
iantiuscule curaretur, se scribendi laborem ferre non posse . ut etiam, tuendae Valetudinis causa , regiones ac Ioca mutaret, neque diutius uno se oppido contineret. Summum , ad scribendum, Iaborem studiumque adhibebat. omnia Latina verba collegerat, ac pro ratione temporum , quibus inventa vel usu recepta essent, dustribuerat; tum, quae Verba historicis, quae poetis, qua que oratoribus euent aptiora, notaverat. Illud euimus
eo in eo serendum non erat, quod Sallustium Crispum. Romanae decus historiae, ad sui judicii calculum revocare ac damnare audebat; ideo fortasse, quod divinam illius prudentiam , illustremque brevitatem, qua nihil est in historia dulcius , se imitari posse dissideret . nam tantum qui'. laudat, quantum se imitari posse, non deis
sperat. Ceteroqui tanto accuratae, enucleatae, absolutari.
dictionis studio torquebatur , ut denas, vel summum quindenas, singulis diebus lineas amanuensi, easq; jacens in lecto dictaret: iisque, qui tantam in ipso tarditatem ac moram admirarentur, respondebat,eum ea, in quibus tantum operae solitus erat ponere , in hominum manus, atque in existimantium arbitrium, pervenissent, non, quam ea velociter, sed quam bene, scripta essent, quaesturos. Illud quoque non esse praetermittendum vid tur ; nimirum quo tempore Torquatus Tassus divinis suis carminibus aeternum patriae splendorem afferebat, eodein , Io. Petrum Masseium , soluta oratione, par etidem ornamentum ac decus peperisse, ut, qua felicitate unus,patriae illi virgilius obtigerat, eadem Tullius alter
cujus ruinis, Bergomatuin opes erevisse narrantur, in apertam Florentini soli planiciem descendainus; ubi, praeter eos, de quorulla memoria commemoravimus, plures alii se offerent, quorum imaginibus Pinacothecam hanc nostram, pulcre instructam ornatamque reddamus. ac primus occurret Petrus Strogra, domestico
summo genere ortua . qui praeter generosam stirpem.
53쪽
smmos principes viros dandis, habitus ad manum: cuius ille muneris, summa ambitione , se cupidum fuisse, mihi narrabat . suod , praeter existimationem ac decus quod habebat adjunctum, magnam prudentiae ostendendae, ingeniique declarandi, facultatem ac materiam aD serret. qu2m illi provinciam, Leone exstincto, qui quinque & viginti, non amplius, dies in Pontificatu conferit, Paulus V, qui Leoni successerat, non solum non abrogavitiverum etiain stabilivit atque firmavit,&,quoniam eam egregie,atque ex animi ipsius sententia ,serebat, insigne in AEde Vaticana, Apostolorum principi sacra, sacerdotium, quod Canonicatum appellant, aurubuit.Sed,quamquam eo titulo cohonestaretur,nunquain
tamen initiari sacris ecclesiasticis voluit; eo fortasse animo, ut, si, quae cogitabat, non recte procederent, illud Consilium caperet, quod postea cepit. Neque dubium est, quin ab jure, ab aequitate, a sacrorum canonum praescripto discesserit, quibus praecipitur, uti ante certain diam ii, quibus riusmodi munera conseruntur , sacris initientiar. Sed, cum in magna apud Pontificem Paulum ratia esset, eorum , qui illi obtrectabant,calumnia paulum est ab ea depulsus. AEdificabat Pont. in Basilica Liberiana S. Mariae M oris,regali sane cultu magnificentiaque, sacellum, eidem Virgini sacrum, cujus aedificandi exornandique Pont. Max. non postremas Ρetro Partes dederat 3 sed, cum adversi in eo aliquid accidisset, id illi ab inimicis tributum est . quam ob rem cum prompterea Pontifici minus esset gratus, abdicavit se sacerdotio , ac Florentiam abiit: ubi humanissime, a Cosmo, magno Etruriae Duce, exceptus , magno stipendio conductus est, ut, in Gymnasio Pisano Philosophiam doce-xςt. At consilio, quod postea iniit, indicio de se ipse fuit,
cur initiari se noluisset. nam puellam elegantissimam in matrimonium duxit: quo etiam tempore Io. Cosmus Geroldinus Amerinus, Cosmi, magni Etruriae Ducis, architriclinus, de septem viduarum sententia , quibus negocium dederat, ut uxorem sibi, usque ab unguiculo ad capillum summum festivissimam, quaererent,desor mem domum adduxerat. Itaque magnus Dux Cosmus,
in iaciendo mittetidoque ridiculo, sane perurbanus ,
54쪽
36 IANI N I C I I ERYTHRIE Idixisse fertur, in uxore diligenda , plus vidisse Petrum. cum perspiciliis suis inam parum longe videbat quar
Io. Cosmum eum septem viduarum oculis. Primum, quem ex uxore sua filium suscepit, tanquam Samuelem alterum, Ecclesiae ministerio, adhuc infantem, addixita
mandavitque, ut pueris illis adscriberetur, qui in AEde, Apostolorum principi dicata, privatis quotidianis sacria
NIhil homine, nobili loco nato, si sit militaribus diastiplinis de liberalibus artibus institutus, fieri pos
se praestantius, perspicuum est magis,quam ut explicari eloquentis cujuspiam oratione possit. Quod si elegans corporis forma, de suavitas morum, accedat, tum fit d. lud summum atque persectum. Quod in iis maxime de . sideratur, quos in principum viroru antis versuri contin-lit. Onimbus his laudibus cumulatus extitit Gerardus aracenus, Senis, ex vetere ac nobili prosapia ortus, honorarius S. Stephani miles. Magna erat in eo dignitas sormae; quam inores optimi honestissimique mire commendabant. Nunquam praeponere se aliis , neminem contemnere, sed omnes vereri, atque diligere; nemini in amicorum conventibus oblocutor,nemini orationem praeripere, ac velle solus omnia dicere, sed justam paratem orationis exequi . suam itidem partem aliis relim quere. Quibus rebus assequebatur, ut omnes ejus amicitiam expeterent, semper cum eo esse cuperent, nunquam expleri liberalissima ac jucundissima ejus consuetudine possent. Eruditus est, a Patribus Soc. Iesu, omnibus doctrinis , quibus puerilis aetas informari ad humanitatem solet. Neque apud eos operam perdidit. nam erat in puero, di ingenii docilitas, de mira, in accipiendis iis quae traderentur a magistro. celeritas; in iis autem literis , quae ab humanitate sibi nomen asciverunt, ad quae a natura factus videbatur, addiscendis , tantus ardor ac studium , ut brevi, tum Latina , tum
55쪽
PINAE OTHECA ALTER A. Etrusca lingua , versus quam eleganti minos faceret , fle, cum dicendum esset, pura , dilucida , nitida, de copiosa
oratione meretur; quae eo gratius hominum ad aures veniebat , quo summa eum oris vocisque suavitate erat
adjuncta. dc quo ea, quae docte , erudite , ingenioseque excogitaverat, in medium posset afferre, Zc, quae ab aliis afferebantur, accipere, Academiae Humoristarum frequentissime aderat. Sed magna plerumque ingenia, i tra unius facultatis terminos, tanquam seclusa aliqua aqua, teneri non postulant . per varia etiam studia pervagari seque diffundere properant; praesertim, si dulces amicorum consuetudines, si amoena cum illis convivia, si honestas nobilium mulierum amicitias . si regales principum virorum aulas meditentur: quibus omnibus an loeis iis, quorum ad venustatem mores valent, pluriamum possunt, ubi in primis Venus , amor, de amoeniatas exercetur. Igitur humanissimas illas elegantissimasque literas, quibus , tanquam Iovis poculo, pectus at hat . cum aliarum pulcherrimarum liberalissimarumquaartium studiis copulavit atque conjunxit. nam, scito fidibus canere, eleganter saltare , de psallere, domus etiam animi gratia pingere, quam plures, quibus artia ficium illud vita erat. Prima aulicae vitae rudimenta posuit, in casta Alexandri Cardinalis Ursini, optimi sanctissimique Principis, aula: suit enim cubiculi illius praefectus: sed ad breve tempus : nam celerius, quam opus fuerat, rebus humanis virum illum principem sua insentia in caelum merita evocarunt. Inciderat illius morsan initia alterius Pontificatus. a quo, ob veterem amia citiam , omnia summa sperabat, Ac, quoniam, literat homines , non levis omnium sere mortalium opinio in spem maximam induxerat, fore , uti eo Pontifice, sumininus ipsis honor haberetur , atque omnia virtutis prae nua deberentur. sed haec illi spes, una cum aliis doctis viris, decollavit. etenim nullum fere unquam fuit tem pus, quo magis literarum studia viluerint, nec, quo main
Iore viri, doctrina 3c eruditione clarissimi, Iudibrio sine habiti, ac virturis praemia largius, imperitis homini-hus reddita. quamquam haec non tam est virorum Principum culpa, quam semper adversae, literatorum n
56쪽
33 IANINICII ERYTHRIE Itioni, fortunae. Sed tandem adversus animi sui tentena tiam , arbitror , cum mitioribus esset Musis addictus, i. Ravennam missus est judex , ubi aliquot annos . causis 4 cognoscendis dijudicandisque, summa cum aequitatis justitiaeque laude, praesuit. Verum , transactis jam suis
Partibus, Romam reversus, cum aliquandiu sertunae suae ilpericulum secisset, caderentque omnia teterrime , ad iPrincipum Mediceorum benignitatem, & erga bonas literas studiuin, spei suae navim , mutata velificatione , dirigere statuit; quod memoria teneret, complurium , larissimorum doctrina virorum , spes naufragas at- α que afflictas, quae illuc appulissent, tutissinum in eo . perfugium portumque invenisse. Eo igitur, unde tam c secundus flatus ostendebatur , vela pandens , non soluin . inde, quo aggrediebatur, non est repulsus, neque in al- . tum rejectus , sed humanissime exceptus , ac Gymnasii Pisani Gymnasiarcha, hoc est, ut nunc loquimur, Praesidens , est factus : quod munus, honestatis de utilitatis . plurimum habet adjunctum. Tantus honor,Ρrincipis liberalissimi, rem illius familiarem labantem ruenteinque praefulsisset praemunissetque , si diuturnum esse licuisset ised . Pisani insalubris aeris gravitatem cuin scire non Posset, annos sexaginta natus , est mortuus.
T I F A N G A. SI Iulius Caesar Botti langa , Vrbevetanus, Lusitanae Christi militiae miles honorarius , quemadmodum
poeticae facultati operam dederat, in eaque se exercuerat, ita se Philosophuin professias esset, sane haberemus, quem cum vetere illo Eleo Hippia , cujus antea meminimus , non solum compararemus , verum illi etiam merito anteferremus. Ille enim industriae suae modum ,
cum a Philosephiae studiis discessisset, iis tantum rebus
terminasse legitur, Mae sunt in unaquaque earum artium , quae ad usum & ornatum corporis attinent; ut ,
in palliis sarciendis , calceis suendis , annulis , quibus digiti ornantur, conficiendis, sarcinatoris, sutoris , Maurificis munus impleret: nunquam tamen me lNisse
57쪽
PINACOTHECA ALTERA .es audivisse memini, in iis laudibus eum esse versatum, quod tibiis ac fiuibus optime caneret; quamquam verissimile sit, hanc ab eo laudem non abfuisse, quod summam eruditionem Graeci sitam esse censerent in nervorum vocum'ue cantibus ; ut etiam Socrates, jam senex, musicam didicisse narretur.sed ,ut demus,eam laudem ita illo fuisse , ut citharizare , & cantare ad chordarum sonum , non ignoraret, eam certe gloriam usurpare sibi non potuisse crediderim , quod citharas , tibias, aliaque musica instrumenta ua manu elaborasset persecissetque. tum , gloriatum eum esse non legimus, quod penicillo vel acu pingeret, aliaque multa ex se daret, in quibus hic noster longe multumque praestabat. Etenim , non solum femoralia , thoraces, sagos, qui essent apti atque habilesnd ea corporis membra quibus parabantur. sibi ipse de scribebat, formabat, suebatque . verum etiam vestes , unde haec sibi concinnaret, sua manu texebat: non Ium fidibus praeclare canebat, atque ad earum sonum voinsem accommodabat, verum etiam versibus,quos cantabat,modos faciebat; tum,quod incredibile dictu videatur, una manu tibiis , altera clavicymbalo, do ste scienterque canebat; praeterea , fides, testudines, clavicymbala , melius quam quivis alius artifex , conficiebat: atque unum ex his , quod cantus suavitate ferebatur in Prunis, Sodalitati B. v. Assiimpiae, in domo prosessa Societatis Iesu , testamento legavit. Ad pingendi veroortem quod attinet, ita ejus erat petitus, ut se ipse, suam formam in speculo aspiciens , coloribus ad vivum expresserit: acu vero non minus graphice sciteque pin-ζebat . ea praesertim collaria , quae tunc usus frequentainat, pinnis , eleganti opere, acu formatis, obducta ; in quibus elaborandis, Arachnen , atque adeo Palladem ipsam , in contentionem certamenque vocare potuisset. credo equidem, si quis ejus lateri colum, & in ea linum apposuisset, ut subtegmen tenue neret, pro copia ac sa- pientia id cuin fuisse facturum. Quid multa i adeo vi tutibus omnibus abundabat, ut vulgo, flos Virtutum appellaretur. At sorma, in qua venustatis ac dignitatis plu-ximum inesset, suis aequalibus antecessit, quam . arbi
' tror, suisse cauis, ut ejus adolescentia aliquanto suerit
58쪽
intemperantiore nam mulieribus, ultro expetitus sibi temperare non poterat.Sed hoc adolescentiae vitium maximis est emendatum virtutibus. nam ad eam , quam
diximus, Sodalitatem adscriptus, insignia pietatis opera amplexus est , ac frequentem poenitentiae Be Eucharistiae usum obtinuit ; seque in eo , ad extremum usque spiritum vitae, continuit. Duobus S. R. E. Cardinalibus navavit operam , ab epistolis Card. Cornelio , 8c Card. Ausculi, e Dominicana familia; crius morte tantum ad eum honorum pervenit, qhantum esset, ad vitam h Deste traducendam , satis, neque esset ipsi necesse, inopiae cansa , suas alteri operas locare. Denique , ex diutumo scribendi labore, in renum morbum implicitus decessit. Scripsit librum de elephante, Romae visor ac convertit
ex Hispano in Italicum sermonem vitam B. Aloysii Bertrandi Dominicani. Edidit poema, de admirabili Corporali, quod ur veteri, summa ab omnibus religione. colitur , quod mira quaedam, tota Italia , privatim ac publice, religio sit Corporalis Urbevetani. quamquam, dolasse se illud opus, non autem persecisse, fateatur.
O Vantus, in Lusitania, bonis artibus semper honor
sit habitus, declarant primum florentissimae in no-hil inimis ejus Regni urbibus Aeademiat 1 suis Regibus excitatae,declarant plura Patrum S . Iesu Collegia, ad erudiendam in omnibus liberalibus disciplinis juventutem instituta , Olysipponense , Conimbricense, atque alia non parum multa; ac Collegio Conimbricensi ,
Ioannes Rex , hoc nomine tertius , uno sere eodemque tempore , regali sane magnificentia, vectigalium annuorum , quod satis esset ad socios ducentos alendos , attribuit i ostendit deinde magnus illorum numerus, qui ex Academiis illis, maximarum rerum omnium scientia eruditi, ad illustranda atque exornanda, doctri
nae ipsorum lumine, praestantissimarum disciplinaruinstodia . prodierunt. Neoue solum singulos , qui summa ingenii doctrinaeque laude praestarent. singulae ejus Re- . I urbes extulerunt, sed ex uno oppido vimaranensi, Brac
59쪽
Bracarensis dioecesis, atque adeo ex upa Barbosarum familia, plures extiterunt, qui,multarum praeterea praeci
xistinarum artium ornamentis instructi, summum juria privati ac publici scientiae culmen attigerint; ut, quemadmodum in unam arborem plura genera videas. sic in istam domum. multorum insitam & illuminatam 1 pientiam , aspicias. Ex hac tam generosa stirpe , claris. simum illud , atque optimis ac praestantissimis resertum fructibus , germen enituit, Emanuel Barbosia, Adum Catus regius, qui commentarios edidit in ordinationes xegias Lusitanorum. Ex hac eadem, quasi planta, eme Rens , patulos Ionge lateque ramos effudit Petrus Barinhosa , summus Regis Liasitani Cancellarius, qui, doctis. simis suis interpretationibus , complures Iuris civilis losum nodos, multis atque arcanis inter se nexibus -- uelicatos ac consertos, explicatos ac liberos reddidit. ertius ab istis numeratur Augustinus Barbosa , Emanuelis filius 3 qui, quamvis generosus, multos Romae annos quae misera est condicio eorum , qui dant ope xam literis, in pannis & inopia vitam exegit. habit vit in taberna diversoria , angusto humilique cubiculo , ad Divi Andreae ad sepes. non his , sed semel tantum , in die, cibum capiebat. Ac, si eum ex libris, quos edidit, spectasses , quorum tam magnus est numerus, insignem domi bibliothecam habuisse jurasses,at ne unum quidem ibi librum invenisses. memoria erat summa, singulari ,
ineredibili: haec erat illi pro bibliotheca. immo haec omnes omnium bibliothecas superabat. Quidquid est is
urbe bibliopolarum, arcta sibi familiaritate devinxerat, non alio vinculo , nisi vitae probitate atque innocentia, morumque suavitate; quibus facile se in hominum gratiam insinuabat. Itaque quotidie, modo in hac, modo in illa, bibliopolae cujuspiam taberna, mane usque ad vesperam, sedens, totum se librorum, quibus sibi maxime esset opus, lectioni tradebat, quaeque legebat, memoriae
custodienda mandabat: cujus tanta erat vis, ut, domum Rediens, non solum eorum, quae legisset, fixas in animo
sententias , verum etiam versuum ordinem numerumque reserret, Iiterisque mandaret. Hinc illa sunt orta volumina, quibus editis, immortalem sui nominis memoriam
60쪽
εa I A N I NICII ERYTHRIE Imoriam reddidit. Ac primum , prodiit in lucem , opus illud egregium . de ossicio Episcopi, J iobus voluminibus comprehensu in : quod tantum habuit commenda tionis, ut inultorum beneficentiam, ad illius inopiam sublevandam, illexerit. Alterum opus, quod non mino rem illi famam ac benevolentiam hominum peperit,suit illud insistiae , de jure ecclesiastico universo volumen. quod opus , magno alieno labore partum, in se illum transtuliste , Munt, hoc modo. die quodam ejus famulus , salsa quaedam muriatica in prandium coemerat, suae, ne manus digitosque inficerent, tetroque odore imbuerent, cetarius chartis quibusdam , ut moris est, amiciebat: quem postea amictum famulus, domum reversus, cum , praesente domino ac vidente, muriatica illa exuisset, quo in aquam injecta macerarentur , & in terram abjecisset, dominus, curiosus inspiciendi, quid chartis illis contineretur, eas sustulit, ac lustrare oculis coepit; viditque, elegantissimi doctillimique cujusdam operis initium esse; statimque sit spicatus est id quod erat, auctore . antequam potuisset illud impressum typis emittere, d vivis erepto, heredes, ignaros , quantum in eo boni inesset, tanquam ineptas, nescio quas, chartas,& inutiles, cetario vendidisse;& statim magnam in spem venit, auctore E medio sublato, si librum illum quoquo modo nactus esset, pro suo edendo , maximam sibi ex eo gloriam posse contingere: ac percontari diligenter h famulo coepit, in quonam macello , & a quo cetario,muria ica illa coemisset. qui aperuit illi omnia, cc siinui signa & notas ostendit, quibus ad cetarii illius tabernam, sine ullo errore, perveniret. abiit ille curriculo , quo mittebatur; librum invenit, cui paucae quaedam chartae fuerunt detractae; ac vili eum precio rede mit a tum, subrogatis iis , quae deerant, ac pluribus etiam aliis adjectis , imprimendum, pro suo , Curavit. Quod debet esse exemplo omnibus, qui scribunt,ut dent operam , quantum potest, quo vivis ipsis, sua scripta lucem aspiciant. Haec ab homine. Barbosae amicissimo, riniaque arcanorum omnium conscio, accepimus. Edidit deinceps alia plura, de ossicio Parochi de Canonici dignitate , Collectanea super Ius canonicum ; quae in volumina quin