장음표시 사용
31쪽
3a IANI NICII ERYTHRIEI decus i qui splendor i quanta, ex eo , generi hominum,
utilitas fructusque manaret Haereticorum hominum lactiones , quorum praesertim improbitas , stultitia , audacia. ex illius ordinis vitio , ubi incurrat in oculos, corroboratur ac nititur, dilaberentur atque dissuerenr, malarum artium , quibus improbi ad honores nituntur, Vastitas , pernicies , exitiumque contingeret; optimi in Repub. inores dominarentur, pestimi exularent. semper uni cuipiam Rei p. Christianar navis regendae clavus illi committeretur, qui, non imperitia vel cupiditate aliqua
adductus, eam in scopulos ac syrtes impelleret, sed sui
feliciter in portum adveheret, cui non bella, non Od Ia, cordi essent. led inter Christianos principes . pax, amor, atque concordia. Ad id exemplum . de quo loquimur, tresviri clarissimi nostra aetate extiterunt, ex quorum virtutum luminibus , maximus est Cardinalium Collegio splendor accersitus. Priinum, Alexander Vrsinus,
Virgilii Ducis Brachiani filius , & Pauli Iordani nepos; qui eximie I S sortia Pallavicino collaudatus est in dia- Iogo quem scripsit de bono; ubi de hoc homine certamefuisse narratur inter naturam, sortunam,atque Virtutem, quam ain illarum. pluribUs eum ornamentis ac donis instrueret. nain, in amplissima civitate summo genere ortus, cognatione & amnitate summis etia in Regibus implicatus , maximis honoribus amplis catus, nihil fero eoru in desideravit, quae a fortuna tribui solent. Tum, nactus est a natura ingeni uin perspicax, acutum , docile, nobile, incredibilem morum suavitate in elegantiamque. nam liberalis , splendidus, & in omni vita victuque assabilis, tantaque oris atque orationis commendatione praeditus , sit nemo esset, quem non ipse in sui amorem impelleret : praeterea. memoria tanta, quantam in iis fuiste legimus, qui tanto hoc naturae bono excelluisse narrantur ; neque ea tantum , quae si uin est ingenii praecipuum , cujus est virtus, facile percipere dc percepta fide-
liter continere , Verum etiam ea , qua . praeter sententias rerum , verba etiam, quibus sententiae explicantur, defixa in animo atque iusculpta tenemus. Educatus est in
domo Ferdinandi Medicet, Magni Ducis Etruriae, a visui materni; ubi, quod habuit a natura boni, non solum
32쪽
PINACOTHECA ALTER A. saimn alere, verum augere etiam posset. nihil enim hauriare , ab ea indole, poterat, nisi altum , regale, magni cum. inde illa ejus, sine molestia diligens affabilitas arua , cum quadam celsitudine animi, ad aliorum eo
icionem, cum erat opus, se submittebat: ut non alias magis videretur esse vir princeps, quam cum, ut se parem infimis faceret . prineipis personam conaretur exue. re. Incredibili erat vigilantia, qua, ut matutinas h Tas literis daret. multo surgebat maturius, quam ii,quia
bus opera vita erat. ut non , quemadmodum olim Demosthenem, ipsum puderet, suam in surgendo celeritatem ab artificum solertia vincia immo potius artifices ipsi pudore corripi possent, ouod ipsorum licitudo ac diligentia ab illius vigilantia luperaretur, cui, ob praestantiam dignitatis atque sortunae, concessum esset, ut nitidius, quam ceteri, se curaret, somnumque ad multam diem produceret. Scripsit, tum soluta oratione, tum versibus, elegantissime nitidissimeque, adeo, ut odam ejus quandam Urbanus Vrra, qui summus ejus generis carminum artifex erat, eum inspexisset, non solum maximam illi tandem tribuerit, verum etiam, modulatori in primis optimo, modos eidem faciendos mandaverit , ut in templis caneretur. erat autem, de Christi Domini cruciatibus & morte , scripta dulcissime. qu
Tum cruciatuum memoriam perpetuo in animo infixam habebat . ut etiam de eodem argumento , nocturnas
diurnasque quasdam composuerit typisque mandaverit horas, quas ipse aliique, qui vellent, recItarent. Praete ea ,h collo ad nudum pectus, Christi crucifixi imaginem , ex argento vel aere, sibi demiserat, hamis acubuiaque acutis probe resertam 3 quam identidem pectori adis stringebat, ut aliquam ex eo sanguinis gutram eliceret. di usque adeo pietatis De ne placendi studio flagrabar,
ut tentaverit, h purpurae celsitudine ad Soc. Iesu humiώILatem ciemissionemque descendere. Sed ab hoc cona tu depulsus est a summo Pont. cui non aequum visum est,
Patrum purpuratorum Senatum tanto ornamento sp
liari. Multa inchoata egregie , sed nihil plane absolutum, reliquit. quorum erinceps illud erat opus , in quo praecepta sapientis Regis exposuit, ex quatuor illorum
33쪽
3 I A N I NICII ERT THRAEI Restum rebus gestis excerpta , qui primi Regnum Hi
rosolymorum obtinuerunt . Saule , qui illud fundavit . Davide, qui stabilivit & auxit; Salomone, qui conservavit; postremo Roboam,qui perdidit.Verum,ad has landes illud vitium irrepsit, quo omnes sere principes viri l ' :-rant, ut semper eximium aliquem habeant, cui ipsi . o diant. Nam juveni cuidam, qui sibi erat a cubiculo vehementer suit addictus . cujus studiis ut obsequererer, multis illum aureorum millibus donaverat. Sed . quae
ejus erat in Deum pietas ac religio, cum , poenis l. tr susceptis, in se nimium saevus ac serus extitisset, 'io rem , quae longius aberat, accersivit, ac maturius m lio, quam per aetatem liceret, properare coegit.
MAjus quoque decus omamentumque ad purpuram
attulit, quam ab eadem mutuatus sit, Guido Bentivolus, Ferrariensis. Nam in eo etiam natura , fortuna, ae virtus, fuisse videntur expertae, quid possent eficere. Primum , id illi a natura genus obtigit, quod est, non soluin in Italia , ubi radices positas habet, verum etiam toto orbe terrarum , ex historia notissimum. Parentea etiam ac majores ejusmodi evenerunt, ut,si illi data esset optio, eos eligendi, neque meliores neque praestanti
res consequi potuisset. Nam patrem habuit Cornelium Bentivolum 1 cujus opera Herculi de Alphonis, Fer: riae Ducibus , in consiliis dandis, in Ferraria munienda, in militaribus spetctaculis edendis, magni sulti avum
vero Ioannem est consecutus;qui quamquam Remp. B noniensem dominatu regio tenuerit,tamen, magultiadine animi, consilii rerumque gestarum gloria, nihil fuit
illo excellentius. Ab hac igitur tam generosa stirpe r r fectus Guido , statim ab ineunte aetate dedit earu D' 3nae postea in ipso extiterunt, non adumbrata sed exp Q asgna virtutum. Non enim , tritas omnium fere adolescentium itineribus,fallaces ac lubricas secutus est viae in quibus consistere sine casu ac prolapsione non licet, sed rectum illud ad virtutem iteritenuit, arduum, ditacile , salebrosum, frondibus spinisque obsitum. Itaque-
34쪽
non ille amare, potare, animo obsequi, non aliquid temporis ad ludum aetatis, atque ad inanes adolescentiae cupiditates & studia , conserre, sed totum se literis tradere ; nullis uti hominibus , nisi literatis ac probis: nihil aeque studere, quam , prima illa initia aetatis integra atque inviolata praestare. Quid mirum , si, ab his seminibus jactis , tam eximiae in eo virtutes , firmata jam aeta- . te, extiterint ' Quibus tantum fretus, non autem pec nia, ut aliqui, qua inscitiam 3c ignaviam suam tegunt, di bonorum praemia mercatum adveniunt, Romam ad Remp. capessendam accessit. Aspexit indolem Clemens VII I, ac probavit . ac primum, honorarii cubicu- Iarii sui eum loco ac numero habuit. tum, Paulo U, in Reserendariorum , quos vocant, ordinem adscitum , aula, cui omnis exsuperantia virtutis suspecta esse solet, iisque eam . qui diversa ad honores via nitantur, oppugnandam tradit, invidia longe superiorem existimavit, nullumque in ejus vita locum, quem ferire illa posset, apertum immunitumque eatere, statuit. Quamobrem , quas perperam ad eum insectandum vires adhibuisset, ad eundem ornandum augendumque convertit : nec quodvis illi munus decrevit, sed arduum gravissimumque, Belgicam nimirum provinciam- Quam quemadmodum Sedis Apostolicae Nuncius adminu raverit, multarum in ea maximarumque impressa virtutum vestigia declarant. Nullam de se ibi luxuriae atque libidinis luspicioni locum aperuit, nullum avidi atque appetentis animi signum ostendit; quo vitio nullum , in iis qui Remp. gerunt, est tetrius, nullumque quod ace bius haereticorum in Catholicos odium struati sed semper continens , laboriosus , liberalis, splendidus , nihil
ad suam utilitatem,sed omnia ad aliorum commoda ire serens , miros , in eorum etiam animis. qui Catholieae relisioni bellum habent indictum , amores excitabat sui. Cujus administrationem muneris arbitror suisse cauissem,cur ille ad scribendain Belgicam historiam animum appulerit. quod opus, nihil habens ineptiarum , nihil
cincinnulis fucoque puerili conspersum, ted contra, gravitatis prudentiatque plenissimum, neminem eorum me
35쪽
as I A N I NICII YTHRAE Isu inserunt in historia. Verum , ita ille se in potestatibus ferebat, ut majore semeer provincia dignus haberetur. taque , transactis jam in Belgio suis partibus , a Paulo U missus est statiin Nuncius in Galliam. ubi quemadmodum Sedis Apostolicae negotia tractaverit, declara vit idemmet Pontifex , qui Cardinalem eum creavit antea quam h Gallia discederet: quemadmodum vero Regis, Regiliae, Regnique procerum sibi amorem ac benevolentiam conciliaverit, perpetua illorum in eum voluntas ostendit qua non solum officiis beneficiisque eum semper prosecuti sunt omnibus , verum etiam vic
rias Regni illius apud Romanum Pont. Protectoris
partes agere voluerunt. In illo autem augustissimo orbis terrae senatu, in consiliis de Rep. dandis, in senatoria sententia dicenda , nihil erat illo prudentius . nihil pr vius, nihil copiosius. Quod pondus in rebus i qui splendor in verbist quae venu stas in gestui in officiis vero persequendis quae urbanitast qui decori quae oris majestast
quanta ejus, sine arrogantiae suspicione, in dictis auctoritast quam accurata Etrusce loquendi scribendique , ac sine molestia diligens , elegantial quantus urbanitatis di facetiarum, intra viri principis gravitatem, non scurrilis lepost ut nunquam ad Urbanum um accesserit, quin Mus animum a moerore ad hilaritatem laetitiamque traduxerit. quae in eo mens , nihil nisi honestum , nihil nisi altum & mannum, excogitansi quae morum suavitas, amoenitas, sanctitast Quae mens lpirare etiam videtur in epistolis, quas edidit, in eisque rerum ecclesiasticarum commentariis , quos, a Clementis v I II Pontificatu inchoatos, ad haec usque tempora perduxerat. Uerum , tanta hominis virtus, tantum ingenium , tantum aulae, vel potius orbis terrae. lumen, quo tempore aequum erat opibus amuere,& in summa rerum omnium abundati a vivere carnit sere omnino rebus omnibus, non
solum ad tuendum illum dignitatis locum, in quoia
eum virtus collocaverat, verum etiam ad vitae usum ne cessariis. quamobrem , ne aere alieno trucidaretur , coactus est, aedes in Colle Quirinali amplissimas magnificentissimasque, & hortos, illis adjunctos, inscribere, dc precium, quod coegerat, creditoribus solvere, ac fidem
36쪽
suam liberare , atque inde in alias aedes , modica mercede conductas, sele conserre, numerum aulicorum minuere , sumtus , ad rei familiaris angustias modumque, Contrahere. At, ejus haec tam amicta tamque prostrata virtus,quae aliis erat miserabilis, rigidos eorum animos, ad ferendam illi opem , flectere non potuit, ex quorum superfluis di extraordinariis divitiis redundabat in alios, nescio equidem an dignos. At ille, qui totus erat aptus ex sese , atque in sola virtute beatam vitam positam esse statuerat, aequissimo haec animo omnia ferebat,nec quid-
m , a generis sui nobilitate 8c a sapientis dignitate
alienum,admisit. Interea Urbanus v I I I vitae functus est munere; neque cuiquam dubium videbatur quin, si sola candidatis merita, ad Pontificatum maximum , suffranarentur, is illi inprimis honor deberetur. sed, conclave ingressurus , qui optime suae sibi infirmissimae valetudinis erat conscius, palam omnibus dixerat, vitae sibi finem adeste ; non enim suffecturas sibi vires , ad ea incommoda perserenda , quae sustinere loci angustiae cogunt. Atque haec vaticinationis suae dicta , Int brevi Consecta: nam , tum inter cetera mala , quibus ille conflictatus est, ob altissimum cujusdam, ejus cellulae proximi , somnum , qui totas noctes, quantum poterat, Dasio stertebat, undecim noctes continuas somnus, eius ab oculis abfuit. quo factum est, ut lethalis eum se-bris corriperet, ac curationis causa in finitima conclavi cubicula deserretur: ubi est paucorum dierum morbo consumtus; saepe, ut dicebatur , querens, quod non posset, ob inopiam, aliqua grati animi significatione, suam in familiares benevolentiam testatam facere. atque, sine ullo funeris honore, quemadmodum ipse praeceperat, noctu elatus est in AEdem D. Silvestri, Patrum Theatinorum in Colle Quirinali, ibique sepultura affectus.
37쪽
33 IANI NICII ' ERYTHRAEI xi. SCIPIO C O N Z A G A. SI quando fit, id quod non ita sepe contingit, .ut exti
mia corporis pulcritudo praestantem forma nacta sit animam , tum nomine illo, in quem haec duo convoninni, nihil fieri elegantius, nihil excellentius, nihil admirabilius potest. Hinc Socrates, doctor ille singularis, qui philosophiam, ut dicitur, evocavit E caeso. & in hominum coetus induxit, adolescentes illos, qui ad ipsum
in disciplinain convenerant, saepenumero hortari sole-hat, ut in speculo formam suam contemplarentur, ac, si eam lepidam atque elegantem esse animadverterent, d Tent operam , quadrum possent, ut ad ejus similitudinem animum ingeniumque formarent. Non enim eadem est, animi & corporis, condicio : etenim non possumus corinporis formam nostrum ad arbitrium effingere, sed animi ingeniique possumus. Quae cum ita sint, quid mirum,s scipio Conraga , Marchio , dc S. R. I. Princeps, tantas , dum viveret, de se admirationes excitaverit, ac, mortuus , tam diuturnam tamque jucundam sui memoriam reliquerit, cum duo illa, quae diximus, ita in eum
convenirent atque concurrerent, ut essent omnibus admirationi atque spectaculo t Primum , oris ac corporis totius dignitas , quae tanta erat, ut nemo esset moribus tam agrestibus, tam immanibus , tam seris, quin ejus, non solum ad se oculos, verum etiam amorem ac studium alliceret. Tum, animi ingeniique forma ea illi natura contigit, qua sorma , nulla alia esset elegantior nec pulcrior. Etenim praeclarum illud ingenium quod tan- Isuam fertile ac pingue solum acceperat,non,ut plerique aciunt, quibus vivere in summa rerum omniurn abundantia licet, ociosum & a cultura desertum reliquerar,
sed pulcherrimis omnibus studiis, gravissimisque disciplinIs, excoluerat, atque excultum exornat Inque reddiderat. Primum, Graecae Latinaeque linguae intelligentia, tum optimarum artium notitia, omnisque liberalis Bedigna homine nobili ab eo percepta doctrina est: sed praesertim Theologiae , quae erat illi in amoribus ac deliciis , plus operae tribuit. Tam elegans, tamque Venu sta
38쪽
PINACOTHECA ALTER A. asta hominis ingenii forma, adamata est ab omnibus, qu itia aetate studii cujuspiam principes habebantur, , M. Antonio Mureto; oui etiam disertissimas elegantissimasque orationes suas, ejus nomini inscriptas . emisit: hΤorquato Tasso, non suae solum artatis, sed multarum etiam, poeta longe maximus atque clarissimus, arctiori quodam amoris & observantiae vinculo comprehensus est; nullum enim versum scribebat . quem non ille eius existimantis arbitrio judicioque submitteret: Baptista Guerrino; qui, cum ceterorum scripta suum ad arbitrium vocaret, se tamen suaque omnia illi subjiciebat, atque, ab ipso emendari ac corrigi, honestum sibi ac praeclarum esse ducebat. Ex hoc hominum genere, Patavii , illustrem illam , totoque terrarum orbe celeberrimam , AEtheriorum Academiam instituit. &. quoad ibi fuit, Principis nomine gubernavit ac rexit: sed postea, cum Ecclesiasticae vitae rationemdam inde ab ineunte aetate,propositam habuisset, sacris ordinibus initiatus, creatusque Patriarcha Hierosolymitanus. Verum, cum ad summam amplitudinem remigio , ut riunt, Veloque contenderet, paululum ad saxum navem offendit. Venerat ea tempestate Romam, religionis de ossicii erga Gregorium xI II, Pontificem Max. aratia, Gulielmus Conraga, Dux Mantuae , quicum illi, de quibusdam castris, lites erant graves de magnae. perfecit Scipio, auctoritate dc gratia,ut Dnci, ex templo Xenodochii Teutonum ad circum agonalem exeunti, dica per viatorem deferretur. quamobrem Dux, quanta maxima dici potest ira inflammatus, tantam injuriam questus est apud Pontificem: qui Pont. quo satis Duci fieret, jussit Scipionem in carcerem condi. Sed a Sixto V , qui Gregorio successerat, primis sere comitiis. Cardinalis est declaratus: neque ille, ad eum cooptandum, segnior est factus ideo , quod in Collegio Cardinalium esset alter eo nomine, Vincentius nimirum ConZaga. Sed purpura il-Ia visa est quidam quasi canalis fuisse, unde intolerabilis in eum vis morbi influeret; vel potius innicae illius similis, quam Hercules, sanguine Centauri tinctaIP. induerat. nam podagra, nescio an ex Orco prodiens, tam tetros tamque acerbos illi ciere dolores coepit, ut
39쪽
primum egregiam illam oris venustatern ac speciem, tum vitam, ademerint; cum, nescio quo, ad aquas, re cuperandae valetudinis causa, venisset. Et rusta aliquot carmina, elegantissime scripta , reliquit, in eo libro , quem Academia AEtheriorum , ex carminibus suorum Academicorum collectis, conficiendum typisque mandandum curaverat.
o I N I U S. A Neona, urbs Piceni celeberrima, semper optim rum ingeniorum , domi forisque praestantium, ste-cunda genitrix extitit. Quae urbs ideo Adriatici maris littus occupasse videtur, ut, quos ad communem omnium utilitatem genuit, ad transmarinas regiones , si sit illis opus , maris opportunitate transmittat 3 qua ver terrestres aditus habet, ut in mediterraneos populos, quod ab ipsa defluxit boni, transsundat. Sed nostra aetate, ex iis, quos suo ex sitnu prodiisse gloriatur , haud p stremuin locum obtinet Ioannes Renaidinius, nobili I co natus. Hic, simul ac aetas rerum gerendarum patiens filii. v fratribus, majoribus aetate, qui eum non uni in tum oppido natum videbant, missus est in eam urbem, zae est tanquain compendium orbis terrarum, videlicet domam . & in eam aulam, quae tunc omnium gentium erat oraculum . nimirum in domum Caes. Alexandrini. Hi v, qui tum rerum potiebatur, fratris filii. d,quamvis, quidquid est ubique praeclarum ac laudabile. R mam, tanquam amnis in mare, confluat,ejus tamen vi tus in unius urbis, quantumvis maximae, gyrum non se compelli sustinuit, sed totum sibi orbem terrarum,quasi campum, aperuit, in quo latius excurreret. Neque quidquam ad id, ouod animo conceptum habebat, portunius In prauentia se illi obtulit, quam Ferrantis Conragae, Molphetiae Principis, favor ac domus ; cui suas , pro pincerna , operas ea condicione addixit, si se muniendarum urbium castrorumque artem docendum
curasset. Quod suinma fide a viro illo principe pers ctum est. nam statim traditus est in diiciplinam Mar-
40쪽
ν INACOTHECA ALTER A. echioni Germanico Savormano, ejus artis longe peritis mo. ex cujus doctrinae sontibus cum tantum hausisset, quantum satis est sitim explere cupienti, continuo , tanquam equus exultans ac nobilis, qui vix tubae signum
expectat, se dedit in cursum. ac prima ejus excursio in Burgundiam &in Flandriam sulti quae tu maximis bel-Iorum ardebant incendiisi ubi ad belli munia adhibitus. statim ejus, quod didicisset, periculum secit. atque , ut tere se illi studio navasse operam, quaeque aggressus es et , recte sub manus succedere vidit, vim illam ingenii atque virtutis in Italiam ac Neapolin transtulit, atque ab eo, qui tum Regnum illud pro Rege administrabat, Hidruntinis in Calabria munitionibus praesectus est, atque inde Mediolanum missus ad exercitum, cui Cois minabilis Castellae imperabat, Mediolani ipsius Gube nator, ut, quam ipsi laudabilem operam dedissetieandem Gubernatori illi praestaret. Verum, in omni muniti num geneae, atque adeo in omni belli apparatu, ita sosessit, ut Gubemator, cuni diligentiam admiraretur, ingenium agnosceret. duxerit eum secum in Galliam squo ibat, ut isderis Catholici exercitibus suas copias adjungeret 3 neque istum veterem illi provinciam com firmavit, sed novam addidit,qua iis,quibus expugnanda
rum urbium onus, ac militarium tormentorum cura
incumbebat tanquam magister ac dominus praeesset. Sed tum licuit aspicere, quanta in virtute vis insit; cujus ea est seretes ac isma, ut omnium in se oculos attrahat, omnium in se ora convertat s omnium ad se amorem ac
benevolentiam alliciat. Hae primu delectatus Dux Η men qui omnibus foederatorum Principum copiis praeerat , postulavit ejus a Gubernatore in beneficio ac gratia, impetratumque omnibus Regni Galliae munitionibus arcibusque praefecit. Tum ea puleritudine impulsus Henricus I v, simul ac Regni fastigium attigit, dedit operam, ut sibi eum haberet; ac Laurentius Bargagna, Caes. Giriosae cubiculi eraesectus , saepius se vidisse testatur, Regem , dextera in ejus humeros rejecta, familiarissime cum illo deambulare. Hae deinde virtutis putieritudine . quae etiam essicit, ut eos quos nunquam via