장음표시 사용
611쪽
fame plurimum crassescere, atque extumescere solent, ob rationes quas habet Proclus Diadochus in quosdam Hesiodi versus de hoc ipso pedum assectu, & Aristoteles in quaestionibus encyclijs
Iam vero si exercitus ne fame pereat,prauis quibusdam,& nefanidis dapibus uti conducibilius existimet, incredibile profecto si quam innumeri castrenses, & cotagiosiassectus, ex ijs statim,haud
secus atque ex Pandorae pixide cateruatim se pe r castra dissim- .dant, & sane de oleribus in secunda mea quaestione Iatrophilolo- in poesilat. gica dixi quam noxia sint, te insuetis vero, & crudis carnibus, de φρ , reuisectis, te loris, pellibusque seruenti,aqua resolutis, nemo,quan- 'ς 'tum ego conicio, unquam dubitauit. Certe aqua ipsa si latos .sit obstructiones, & nephriticos cruciatus ; sifrigidior colicos dolores; si nivali, Bronchocelem si alo' O dysentericos fluxus, & tam haec, quam cibi deprauati, pestem excitare solent ex communi Medicorum pronunciato μὲι Q λιμο, ; hanc vero subita rerum omnium consternatio & dissipatio consequitur. unde Iustinus de exercitu Xercisiloquens, multorum inquit die- libro,. rum inopia contraxerat pesem, tantaque foeditas morientiu uit,υt viae cadaueribus implerentur-Sed non sola pestis timenda exercitui famelico, aut veterum morborum seges, cum noui, atque ud
plurimum horrendi,miserabilesque a cibis noui , ct insolitis prin Appian. - ..ueniant ; sic enim in expeditione Parthica eoasti, M. Antonij mi- partiulites, quae gustui insueta erant experiri, primum quidem in herbam incidunt quae perfurorem ad interitum adduceret qui enim comedissetnGil aliarum reminis batur rerum, aut intelligebat, nec aliud quam Iapidem continia es diebat vertebatque que quippiam magni op eis acturus . Erat igitur huiusmodi repletus ager terram, ac lapides odientium, inter quos debacchati, demum bilem euomentes intersebant, cum primum quod antidotum huic morbo aderat, vinum des esset. Nempe haec sunt ab esurie morborum incommoda, quia milites stomacho sunt venireque capaci, non vero Asomorum genti similes,quam Plinius circa Gangis sontes esse prodit, sine ore, toto hirtam corpore, quae frondium vestiatur lanugine, Vi- libror. uatque halitu tantum & odore quem naribus trahit, nullumque illi cibum alium,nullum esse potum, quam ex sylvestrium malorum, quae secum pro commeatu in itineribus deseri, ac quarundam radicum & f orum olfactu fragrantissimo .
612쪽
Reliquum est modo,ut quantum reficiendis,aut conservandis .m viribus, augendaeque in militibus audaciae,alimentu debito tem quia rei unus pore subministratum conducat, paucis quidem sed valde essic a cibus auctorum testimoniis comprobem, inter quae, illustris est V omnino versus ille ex secundo Odysse ubi Homerus, ut vires at-μ que animi sortitudinem, proba nutritione augeri; mirumque inna odum con firmari ostenderct, vinum, farinamsue polentam , medullam esse hominum asseuerat οἷσι γδ 39 αλφG μυελ ν πιθών quod item apertius insinuauit sub finem iX. lliados, &ab eo Virgilius quoque videtur illud mutuatus quod inquit Aeneide r. Tum victu reuocare vires,fusique per herbam Implentur veteris Bacchi. Se Valerius Flaccus in secundo Argonauticon Cereris tum muneresessas a'n. tibio . Restitu Ut vires, ct parco corpora Baccho . in quibus recte praeter cibum,Vini etiam mentio inducitur, quia neminem latet,illud ex se somenti plurimum suggerere, dea Di scoride vina foepe aliqua censeri σφωγώ ν idest oena rum pultas seu mauis robur totius corporis excitare , Vnde locutum quoque de eo sub cibi nomine Lucretiuexistimo cum dixit. Propterea capitur cibus, vis ulciat artus
Et recreet vires interdatus: atque patentem Per membra ac venas ut amorem obturet edendi.
Quanti vero reserat, utroque hoc, alimento milites ante pugnam refici, ut viribus integris hostes adoriantur,& praeclaram in ipsos operam nauare possint, patet ex antiqua loquendi formula, qua veteres cum hominem paratum ad rem aliquam, planeque instructum significare vellent, eum pransium paratumque dicere si Iebanti, tralatione scilicet 1 militibus facta, qui prausi, & curatis oririnum , corporibus, eXpediti dicebantur ad pugnam, ut ex illo Catonis libro s. patet exercitum suum pransu paratum,cohortatum eduxit foras atque instruxit. Ex eoque Onotander nulla de re alia in duode-1hi; ii, ubi. cimo cdpite strategici discrit,quam de prandio militum cui ado ;& Paulus Aemilius cum auditione percepisset, certum elle Thuscis praelium committere, ex templo tesseram dari ius sit, ut prandeant milites , firmatisque cibo viribus arma capiant. Sed
613쪽
adeo multus,& diligens in ea re declaranda sat fp glux, madisertim, ubi cladem duorum consulum Scipionis, &Sempronii ad
Trebiam describit, ut videatur serme huic tant uni incommodo 1cceptam eam tuli , ita illud exaggerati Annibal in qui ip=ima Iure Numidas equites rransuessos Trebiam sumen, obequitare iubet bosium portis', iaculandoque lacessere ad 'gnam bostem : cupiens eum in parat um , improuidumque, O quod plurimi ciebat nondupransiici aggredi . caeteris deinde ducibus militer ad praelia hortatii
prae tu or pradere omnes suos iuberet armissique atque equis infrumi praetis signum expriUMQ.deinde Vero addit de Romano ru exercitu loques,erat tu forte bruma te pus ct niualis,ae pvaefrigidus dies; ad haec ιumultuarie eductis militibus, a ue equis, nullo capto antem cibo parum caloris inerat. itaque milites Romam,qui principio prompti atque alacres erant, ubi men ingressi ob auctam nocturno im- Mi aquam,pectoribus tenus madidi ex uere; viaque adeo rigore primo, .ddinis procedente iam die tame abigi coeperunt; ut vix tenendorum armoram potentia militibus foreetia Carthagine es interim ignibus ante tentoria Dis Uncti, ciboque per ocium refecti, infructos pa-. torique equos babentes, mandatum ducis expectabaut. Atque ita si Polybius, quemadmodum est apud omnes in consesso,nihil quod verum non estet, nihil qMod non rectum, &exploratum locutus: - , fatendum nobis erit ex hac ipsius non relatione modo, sed exaggeratione tam crebra, cladem hanc, luce duabus postmodualijs occasionem priebuit, esuritione aliquot horarum breuissima penes Ronanos stetisse. Vnde quid de longiori inedia,qua sensim miles tabe tinc viribus neruisque, quasi illos striges comedisset, destituituri, timendum non est prosecto tam contumadi illa per moras euadit,ut etiam si Rex Aegypri Psammelichus,teste Athenaeo um scrutaria renas Libyae statuisset, iuuenes aliquot exercuerit, qui aridis in locis sine noxa possent carere potione , Sstini non sentire; qui tamen diuturnioris inedia: patientes lim
mines ciliceret nventus sit hactenus nemo. im
Quo fit ut Polemici striptorcs nullum proelientius 'aut certius icon filium proponant , hostibus eum se in aliqua iri egionem est undunt arcendis, piam agros populari, pago , & oppida suo n/β im isacendere,&loca omnia penitus devastare, quibus frumento ali
614쪽
mas,&molestissimas subuectiones commeatum omnem accipere cogantur, quo Vel turbato, aut intercepto, quod iacillimum est, ab aduersarius, aut 1 curatoribus non tempestiue Procurato, exercitum omnem nullo alio premente consternari, moxque effluere sen sini ac dilabi omnino sit necesse . Et certe vaserrimus Dux Vercingetori hac tantumarte Vsus,Caesarem Gergouia variisque locis excedere compulit: meliusque adhuc cum Gallis actum fuisset, si sapientissimi huius ducis consilio , succensis uno die vigioli Biturigum oppidis, idem de Avarico pulcherrima ferme Galliar um urbe sibi faciendum duxissent: nam cum semeiam grauiter laborare Cadaris exercitus coepisseti diesque aliquot
frumento caruisset,capto Avarico,non solum commeatu abii
dauit, sed praedae similis expectatione, per uniuersam Galliam ii
uectus est,tanti stetit non.obtemperasse Vercingetorigis consilio, quo ille.non lemcI eo angustiarum Caesarem pepulit, ut nisi multa ab hostibua inconsiderate facta,eum conti mitilant, fugam qua iam serio cogitauerat, arripuiset. Sed ne veteres tantum .
memorias sectari videar, quis unquam hostis Carolo Quinto Imperatore Gallis formidabilior extitit hic tamen postquam Do bonijsuasu bellam in Prouinciam intulit, quae .serro amniisque populata prius ab incolis fuerat, vix inipsam Mauibus appulit, quod summa rei frumentariae, totiusque pabulationis dissicultate consternatus, non modo Masiliam obsidione siluere, sed desosis in terram tormentis, recta festinanterque eo redire coactus sitit, unde parum consultodis iusserat. Praeterea ex Caesare obiastruo, quod ut faciliusannonaecopia susti ret, non prius milites e stativis atque hybennis educebantur quam fere matura essent frumenta, sic enim ex secundo libro belli gallici Caesis inita aestite Pedium Legatum missi, ipse cum primum pabuli copia esse
inciperet ad exercitum venit & rursiis libro sexto Caesar cum maturesc re frumenta inciperem, ad bellum Ambiorigis, Minucium in apophth. D asilium cum toto exercitu praemisit. Et sane eo tandem se reducit. omnis serme belli gerendi ratio,vt qui diutissime lamem in castris aut obsidionibus tolerare potest exercitus,tsciemum reliquis si perior existat. Vnde Scythas hin parte ningis elle ad bellua TL , idoneos,non inepte censebat Atheas, cum teste Plutarcho hunc
in sensum Philippo Macedoni scriberet, Tu Macedonibus imperas
615쪽
hominibus bellandi peritis,o ego Scribis, qui ct cum fame, O cum
sitipugnare valenti; nec si quis idem hac tempestate de Scotis asserat, is multum avem aberrabit, quandoquidem Bilibaldus in orbis descriptione,tradit eos patientissimos esse inediae atque t mis: quod vero asserit pariter Isigonus Niciensis, gentem cse supra Borysthenem, quae tertio tantum die cibum capiat,illud eiu dem generis esse existimo, cum eo quod supra ex Plinio de Astomis retulimus . Commeatum e mosiissicientem habere oporte , ex quo talinquam e domestico penu singula depromantur, quibus dux prinuidus , nec aliter quani Virgilij Simulus a =ν ν... Trista venturae metuens ieiunia lucis,. : hs i exercitum suum non solum in dies alere, sed in annos etiam si stentare,ac reficere possit Qua in rocum Marchio BalbasiusA- ni, min. brosius Spinota ita prae caeteris nostri superiorisque socculi ducibus excelluerit, ut dissicultates quas hac una ratione superauit, dum Belgicas Hispani Regiscopias,dii mi ducis titulo administraret, fidem vix apud homines inueniant; non possit in hic non
reser re,quod Eminentissimum meum Me enatem,eundemque Patruum tuum dignissimum,cui cum illo, dum vixit, aretissima semper necessitudo intercessurat, de eius in annona, ct rebus omnibus quae ad eam faciebant procuradis, solicitudine, sceptus ma-Σimaque mea cum animi voluptate,quotiesoccasio se otari, narrantem audio; asserit enim praestantissimum eum ducem, tomi'Io tempore quod publicis commodis impendebat, nihil ferme νaliud curare solitum, quam ut abunde cereuisae, & frumenti pro exercitu suppeteret, ut omnis generis legumina, carnes sale cor ditae, farina, stramen, auena, itanum, di similia an promptu essent , ut dolia, circines, molae trusatiles, cacabi maiores, clibani praepararentur videnique plaustra, de iumenta haberentur,quae tot rebus conueliedisessent idonea, quibus ordinandis adeo erat
intentus, ut quandoque sblidos dies in omnium subducendis rationibus transigeret, parumque de toto exercitu solicitus, in id tantum vires animi intenderet, ne consueta illinecessiriaque omnino deessent cibaria.
Atque ut erat ingenio mirum in modum suaui& perurbano, istud etiam familiaribus in colluqui frequenter addebat, se mu
616쪽
Gἰώ, .... gis iOrsan quam reliquos hominis, vehementioribus illecebrissi. . u.ritur pellectum suis ae , iii Boiardi, atque Tassi,& Ariosti lectionci .: led nunquam illi placuisse, quod suos Heroas omni virtutum ge-fuιs b.νbas nere exorneut, nec tamen det hac prouidentia, quae Viccum, O
. .: -- c0n meMum curat, tot militibu4 quoa ex una in aliam orbis pars
ea, obstri l.- tem traducebant nec est trium , ne veri um quidem ullum faciis;
Et certe licet haec per aposiopesiiii &subintelligentiam relinqui ab illis potuisse, certissimum sit; nihilominus dubium non est, quin Homerus, ct Virgilius qui suos comedentes stapius indu acrint, meliusquam ipsi fecerint, actionem hanc, praesertim cum, honorifice, aut ex aliarum rerum connexione exprimi debui ,.
non omittendo ;. ut scitissime Virgilius seci sie v istis est, cum in prima Aeneide,post Leuissimam tempestatem, qua Troes agitati fuerant,cibo illos se in lutore reficientes inducit , quoniam hac. arrepta Occasione, Aeneae simul in iaculando peritiam expressit S in eiusdem libri extremo Didonis coena,amoris ruit illiciun , sic Aeneide tertia ijdem Troes delati ad Strophades insulas,Dia lib. , si ν, Π IO'i ustui, quos inpraedae partem Vocant & in quinta cum O, M. ' Aeneas iusta patre Anchisae secisset,ob novendialia sacra, ut recte animaduertit Antonius Cerrius,gens omnis,dies nouem epulata . dicitur: libro etiam septimo Tybridis oras ingressi Troiani, c medisse recensentur, quia ad fatale solum deductis, sacra erant facienda, urula ibidem Aeneas Ssuis que erantie ignota precatur
nimirum quod facis Herculis exceptus luisset ab Euandro. Nam ut in his ic in omnibus aliis, coena apparabat ea reliquis hostiarib rartibus quae μιῶδs Graecis,Latinis mist dicebaninr : imo a kntibus quoque partem ex illis seruabant te plerumque etiam in
617쪽
Et natalitium cognatis ponere lardum Accedente noua , in quam dabat bouia carnem. cum igitur crebra haec mentio epularum apud Poetas antiquos, propter sacra secta sit, Tm non,ut moris est apud nori incruentae erant potuissent nuperiisti vates, saliares eiusmodi Upulas, quae
non minimum in se delectationis interdum habent, alia quadam ex occasione suis in Heroibus describere. Nam S in Hercule νqui caeteris ad gloriam & bellica facinora praetuit, non semel hac edendi necessitatem, etiam absque ulla alia ratione, quam quod
communi hominum sorte in lucem esset editus, multi . scriptores repra sentarunt. Vnde Py ndarus, & eXeo Philostratus in Iconi--,.bus reserunt,eum Coroni aedes ingressum, Rouem integrum Vt ne quidem os ullum relinqueret, comedisse; &quod inquit de is
eo Callimachus in his versibus latine expressisi Irancisco Plorido ex Hymno in Dianam
Redditus Oetbeo nam quamuis vertice Diuus Tanta erat ingluvie, quanta cum scinderet suam , . Occurrit. D opum ductori Niodamanti.. illud Gnaecus scholiastes sic explicat, quod esuriens Hercules albquantum cibia Thiodamante terram tum aratro proscindαIte poposcerit, cuius cum repulsat tulisset, alterum ex iugo Bo. uum eo praesente mactauit, eoque cum Deianira uxore,& Hylai puero,. ac Pedagogo eius. Licha epulatus est lexindeque mansit apud Lindios seuDryopas hic ritus, .ut Bosarator Herculicq- momento βουλόνmsiue Bouimanduconi immoletur cum multa dirarum mprecatione , ut legere est apud Philostratum, Iactast, lib. capras.
tium in diuinis institutionibus. E pVerumpostquam de alimetorum neccssitate e samis inconi modis, tam prolixe dictum ivit l, consequens est nunc, ut quibus . . modis praecaueri haec a ducibus possint, aperiamus. Tria vero in in . ..
uniuersum esse depromendo quae penes antiqpos,&nostrae etiam, o aetatis homines veluti rem α, & averruncatoria iam is remedia suerunt : sed ita ut Nonnulla maxtima cum superstitione, & εμ--iau,
ignoratione causarum excogitat plerumque vanissima sint Asia τ'
vero abomanandae necessitatis truculento imperio, amarissimi&m', m
618쪽
denique recta cum ratione inuenta, & usurpata, utilia admodum valdeque proficua esse hominum generi depraehendantur , ut propterea in his explicandis, & tractandis,mihi praesertina elabo. randum esse intelligam ; si prius tamen pauca de duobus alijs, ne
quid in hoc syntagmate, quod utilitate, aut iucunda eruditici commendatumsit, omittatur, in mediumattulerim. Hoceroo remedium. inter. vana & superstitiosa prius enumerandum cen-pIlatu, lib. leo, quod Plinius in herba Latace Persarum legatis positum 3ο ς-p fuisse scribit, quandoquidem eo nomine hanc a Rege suo accipiebant , ut quocumque illis iter esset , paratas epulas omniumque rerum abundantiam inuenirent . Tum & illud quo veteres famis cuiusdam . aegre saturabilis arcendae causa , in eo solemni festo usi suat, quod aeserente Plutarcho, proptere
appellarunt; in eo si quide Magistratus in publico Foro oppipare, carieri vero in suis quique aedibus, pre inr&laute epulabantur,tandemque bene uncti,& cErati,mancipium virgis caesum, foras protrudebant, adlamantes λιμν' et 'nν 6-Idest foras iamem ntro Plutum, anitatem: hoc igitur festum si crebro de publico celebrare liceret, non opus esset iis remedi)s,quae Plutarchus in conuiuio septen, sapientum,& ubi quaerit quamobremoracula defecerint,ac ante ipsum Pla-3. da legi a. to quod fame obreperea rim prohiberent, & non ulli postea ab inuentore eorum Epimenido, aut Epimenidea scilla Epimenideas compostiones. ad funem .sitimque tolerandam, ap'pellarunt; cuiusmodi sunt nonnullae, quas polyhistar ille multae ac propemodum infinitae obs uationis Ioannes Baptista Porta,
se ex manuscriptis codicibus Philonis, ct Heronis de re militari ita 'gni. qui iri Vaticana sertiantur, descripsisse refert,& vero cum-hae non penitu discrepent ad Mimo Epiuienideo, quod Periander apud 2. Plutarchum,parari solitum describit ex melle, & caseo barbari co,additis quibusilam non vulgaribus Amentis;& Porphyrius noadmodii diuersam iuisse dicat eius cisositionem,quo Pythagor i b. i. d. ii D Gmnςxm sibi uirum, ita queati tuadiuremoraturus ine iam . tur,multum inde momenti acceditcotra Coeliti,& Ruellium viro alioqui multifariae eruditionis,qui haec pharmaca ex Halim laba aut frutice succrescente in litoribus maris, & sa Isuginem qua' dam babente, qua aluum exonerat, lac puerperis, viris semen
619쪽
protificum adauget, consci apud antiquos tradiderunt. Porro G hoc Alimum reserti non absit e possunt varia alia ceu alime ta , ceu medicamenta quorum in propulsanda, aut toleranda ad aliquot dies same, usum apud certas nationes inualuisse,compertum habeo; nam Britanni ut vulgo creditum, S a Dione etiam historijs consignatum est, cibum parant, quo Fabae mensura vescentes, famem non sentiunt, neque item sitim: Indi vero ore dentales, quod Monamus tradit, ex Nicotianae herbae seu Tab ci siicco , & conchylijs quarundam cochlearum fluviatilium in cinerem combustis, globulos haud piso maiores efformant, quorum usus est, dum per exustas solitudines iter habent, in quibus nec cibus nec potus praesto sunt, ut unum ex ipsis ore exceptum lingua circumuoluant , liquoremque inde manantem 1ensim deglutiant,non excitandae quod multi arbitrantur, excrementitiae pituitae, quam in suum nutrimen tum Ventriculus convertat ; sed quia eo succo partim sensus obtundatur, partim vero humores ita figantur , ut dissolui facile , consumique a calore non possint . . Sunt etiam qui huc referant medicamentum illud Empedoclis Amoedictum, quo Suidas, vitam illum triginta dies integros, absque ullo potu vel cibo, ac ne quidem aere spirato conseruasse refert , sed cum Plinius de Heraclide dicat lue pertinet nobile illud aptid Graecos volumen Heraesidis septem diebus famina exanimis ad vitam reuocatae, di liber ille Heraclidis Pontici Q απτ in inscriberetur,ut cognoscimus ex Galeni libro sexto de locis allectis,rectius mihi videtur doctissimus Mercurialis, vocem hinc de morbo potius quam de medicamine explicandam censui sim quamquam ut verum fatear nondum ipse, aut Talea tonius qui multa, de Apnoe dixit,quae vera eius significatio esset, ostenderint Quemadmodum nec ullis Grammaticis liquido constat quid per Hippacem Scytharum intelligendum sit, propter discrepantesauctorii qui eius meminerunt, penitusque diuersas op uiones . Hippocrates namque asserit Scythas comedere Hippaceni , id autem esse caseum equinum, cuius preparationem ita ictiam fieri docet; Usimilatur vero hoc illi quod Scythae ex equino lacte parant, nam lac va i ligneis coniicientes conquassant, quassatum pumescit atque disseparatur, o id quod super cel jupernatat bu0rum appellanet,velutι leue quoddamquod acutem infra sub det graue,
620쪽
segregantes exsiccant O posquam concreuerit Hippaeem vocant, verba clim lucis instar meridianae clara essent,aliorumque audi rum consensu firmarentur ut Herodoti, ac Plinii etiam,cuius hec verba sunt Sextius eosdem esse Ius equino , quos Btibulo tradit hine vocant Hippacem: nescio tamen quomodo inutias ill:s iniecerunt
primum quidem I eo ramis,ac ipsemelquoque Plinius dum eius casei loco,herbam quandam stipponunt, de qua sic posterior ex Theophrasti mente scribia primam eam qua scytbice vocat ,
circa Boeotiam nascens vir adulcis, aliam utilissmam ad ea quae spasmata vocant, magna, ct ea commendatio, quod in ore eam habentei
famem sitim e non sentiunt: idem praestat apud eosdem Hippice ae cta quod in equis quoque eundem sectu habeat, raduntque bis aeuabus herbis Scythas eιia in duodenos dies orare infame, ti, unde nisi hoc nomine Hippacis ambiguo,caseum, herbaque significari. dixeris, vix est ut Plinium ab errore vindicare, vel Mercurialem Turnebum, Hermolaum , & recentiores alios qui multum iis hac voce turbant,conciliare inter se quis possit. Et saneti quem' de somn. ex antiquioribus non bona fide circa Hippacis significationem . scyp- c-P sui si e fatendum est, citius crediderim Plinium in errore
versari quam Hippocratem, cum hic Macrobii iudicio tam falli,
disserent. t. quasallare nescierit,eumque,ut inquit Aponensis, Deus tamquam nunquam peccantem produxerit, humano misericordite provide
generi, ad perfectam medicina traditionem: ille vero in eorum historicorii censum reierendus sit, quos Seneca sub unius Eph ri persona grauiter perstringens quidam inquit incredibilium ν latu commendationem parant, ct lectorem aliud acturum per tidiana duceretur, miraculo excitant. Sed quiquid tandem de haedissicultate aut Plinii iudicio statuendum sit,illud certe non omitti r capi ta quod Palma Aegy ptia eide Plinio, a tollenda leuandaque sitis iniuria vocatur , ut, & Solino cui Palma quoque Aeg)ptia dicenda res es , proprie adit os vocatur, eaquegu ata arcet sitim, sed istud demum praestat, si priusquam maturuerit decerpatur; nam si matura sumatur,sensum intercipit, gressum praepedit, linguam retardat, obsessisque ossicijs mentis, ct corporis, imitatur vitium ebrietatis. His aute omnibus veri similius est quod tradit Avicenna, quenda post nauilii libra unius olei violaces cum qua rtione cerae meo dissetatae, decem dierit inedia,absque ulla famis