장음표시 사용
621쪽
molestia sustinuisse , quoniam 'si quo praesertim unguine ; fia
ne hoc uno,acorem humoru fame excitantium obtundi penitus, s luique appetentiam omnem oportuit eadeque ratione ipsemet ρ uicena globulos quos da coposui ex amgdalarum dulcium mundataria, adipis vaccini liquefactisingulorum libra υna, ei υiolacei sextante, ct mucilaginis radicum altheae uncia una, quorum usu tolerari facilius poste alimentorum penuriam assistor est Rango-uius. Quinimo inedia i a aliquot dierum, si Phauorino credatur, est cere absque ullo alio remedio potest,ut etiam si longior postea euadat, minus tamen fastidij ab esuritione percipiatur, nam ut ille apud Gellium ex Erasistrato recitat, esuritionem faciunt inanes, patcntesqueintestinorum fibrae, & caua intus ventris, &stomachi vacua hiantia, quae ubi aut cibo complantur, aut inanitate diutina contrahuntur, & conniven tum loco,in quem cibus capi: ur vel stipato,vel adducto,voluntas capiendi eius desiderandique restinguitur: unde & Scythas quoque idem dicebat, cum sit usus ut saniem longius tolerent ,fascijs ventre bini sime circumligare, eaque ventris compressione, esuritionem aliquo modo mitigare. Denique cum Hippocrates in aphorismis praecepisset ἴκου λιαος ου διαν-, ubi fames ent minime laborare oportet, seu quemadmodum Celsus medicorum latinissimus,reddidit uiba, de causis inedia futura eH labor vitandus es, quia nimirum ut fames, ita & motus omnis rum exsiccet, tum vires resoluate idcirco Lydos in caritate annonae,alternis tantum diebus sumere cibum Ginterdiu tesseris vacare solitos,omnis prorsus edacis curae, aut laboris inanes,auctor est Plutarchus, atque haec sunt famis remedia , quae partim vana, ct ridicula,partim etiam inania,aut saltem
non eiusmodi esse, in quibus multum praesidij repositum sit, exi
Sequuntur ea quae cum inquinati ma sint, ita ut ne quidem 1 pecudibus extrema fame compulsis attingantur, sic neque a mellic proponuntur, ut corpori idoneum alimentum suppeditent, nec enim possitnt , sed ut documento sint quam grauis poena eos sequatur, qui mature de commeatu sussi lenti non prouiderint, quandoquidem nihil hi postea intentatum reliquerunt, quo latrantis stomachi mitigaretur rabies, Venterque inanis, saburra quavis, quoad esca melior occurreret, repleretur.Quod enim illi de
uaria alia meta lustra me aliqua penti diuir
622쪽
de Perusina,idem nobis de communi aliarum urbium fame, usur.paredicet. cernas miserabile vulgus
In pecudum cecidisse cibos, ct carpere dumos, Tmolsis poliare nemus, laetumque minantes Visellere ab ignotis dubias radicibus herbas eQuae mollire queant summa, quae frangere morsu
uaeque per abrasas utero demittere fauces , Plurimaque humanis ante hae incognita mensis.
i Diripiens miles Maturum tamen increpat hosti . Haec verofoeda edulia si quis recensere instituat, prius illum ad
uertere oportet,multa. eorum appellatione apud nos venire,quae
tamen non perinde in se,aut alibi talia sunt, itaui temporis,& coim. siuetudinis cuiusque gentissatio,diligenter in corum censu instituendo, habenda sit, nana si quis vulpeculas comedat, praesertim vindemiarum tempore cum vitis saginantur, si quis tam is, qui .e terra multo fimo subacta, & connutrita prodeum, accurater purgatos ab omni sorditie, & incoctos herbis odoriseris saluta, satureia,Jaysopo, maior S,roremarino, mense iubea stidem de anguibus uialibus ac nemoroses faciatnexeteratisliberatisque sua senecta, & quibus caput & cauda ad quatuor digitorum lati
tudinem abscissa fuerint aut auium multa genera praeter consuetas nostris epulis, in latrantis stomachi solatium usurpet, quales sunt Cornicula,Bubones,PYci,Mila Passeres, Sturni, Pisae, Cardue-les, de aliae quamplurimae,nihilo deterius secum agi depraehedet, quam si receptis & communibus utereturalimentis. Sic restrem lib. I cap te Trigautio,Stirarum populi licet carnibus delicatissimis suilla, bubuli, ouilla, caprina, omnique auium domesticarum genere abundent; attamen Equis,Muli Mellis,Canibus,aeque sere ut reliquis carnibus vesci solent, atque ita in macellis venales expinnuntur , quod etiam apud Angolae Regionis incolas usii venit,qui nullum genus carnis, caninae anteponunt ,unde & canum greges, ut nos ovium domi educant,inmensaedelicias. Nec modo apud ciusmodi gentes mos ille obtinuit, nam ut inquit Sextus Empirili. i .pyttohn. cu carnes caηisas gustareprafanum arbitramuria: non tali ex Dra-Hyp. cibus,canibus vesci narramur brasse etiam in et u apud Graecos bos
fuit ; υnde O Diocles ex eorum schola qui Asclepiadariam tempore
623쪽
fuerant,prodiens, quibusdam aegrotis catulorum carnes darepraeeipit.
Quinimo Carthaginen sibus idem in usu erat ex Iustino, si quidem ivit. ut ille refert, dum haec aguntur legati a Daris Persarum Rege Car- thaginem venerunt, asserentes edictum quo Poeni Rumanas hostiar
immolare, caninavesci probibebantur, mortuorumque corpora cre
mare, potius quam terra obruere,a R ege iubebantur . Et Romani asserente Plinio catulos lactantes adeo puror exsimabant adcibum M lib., .cap. 4 ut etiam placaudis numinibus homarum vice uterentur ijs, Genita Manae catulo res diuina i in caenis Deum etiamnumponitur citulina : at nihilominus cum ad isthaec edulia reducuntur obsessi, tam acerbe secunt agi existimant, ut nihil illis ad extremae calamitatis indicium reliquum sit,atque ita usu Sconsuetudine, non natura ipsa niiserias suas metiuntur. Quid ultra Plinius quorundam Indiae, ac Aethiopiae populorum meminit, qui Panterarum, er Leonumcarnibus vesci assuescunt, & biophagorum nomen , quibusdam alijs inditum fuisse ab esu serpentum quos continua venatione prosequuntur: quemadmodum idem etiam de Marsis refertur a Galeno cum de elephantiasi agit, in secundo de arte curandi ad Glauconem,liis verbis in Elephamia mero viperae miama 'tilitate eduntur: eas vero eodem modo quo Marsos parare vidia
si quor quia Aspidibus,=Serpentibus vescuntur, Astpidotrophos, ct
Neriotrophos vocant, s comeso oportet, de hacitem de causa Apollo Pythius, ut Aristoteles , aut quisquis auctor fuit admirandarum auditionum, scriptis consignauit, Lacedaemonios sertu Py 'happellasseserpentum emoria res. Denique si nobis dira fime oppressis locustarum exercitus praesto essent,quibus vesci licerennon arbitror ullum esse, qui istud tam libenter, etiam urgem inextrema necessitate faceret, quam olim Hebraei, quibus lege diuina quatuor ipsarum speciebus uti licebat: at Arabes &Syni, quorum suauiores epulas ex locustisconsi Messati sunt Arist hist telesec Plinius, istud sponte sua secisse referuntur : ut propterea an p ιρ minus serendi suat,qui in Evangelio, ubiD Ioannes locus ias pro alimento seu habuisse dicitum, legendum potius arbitran--οῦ tur stirpium αH, α , vel idest agrestiam , ob non b ne perspectam locustarum naturam,quae grassiores sunt in Afri qua di syria in nostris regionibus, tuas nonnunqua innumerabili
624쪽
bus loca deserta Africae incolentibus,&summa cibariorum penicria oppressis, suauissimum asserant alimentur verum quid locu stas Africanas commemoro cum Minturnenses, ita ab urbe appe 'latae,qua Formias inter & Sinuessam in via Apia Strabo collocat, plurimum laudetur ab Athenaeo,ita ut Apiciusa quo multa pucentarum genera vicia dicta suerant, & qui fuit nepos omnium notissimus, ventris S gulae causa Minturnis degens, semper lo, eustis vest e re tur, quae magnitudine Smyrnae s ,& Alexandruti as vincebant, cumque audisset in Africa,vastae magnitudinis eas reperiri, naui eo prosectus, non prius ad eius regionis oram ainpulit, quod mi nores illic sua opinione locustas inueniens, illico in Italiam nauigauit. Ex quibus plane iam constare a rbitror, a lia multa licet minime ex se foetida aut noxia sint,opinione tametiquorundam, pro talibus haberi,nec minus ab ijs moleste terri, quam si absque manifesto .ianitatis dispendio usurpari non
Quamobrem cum eodem loco apud nos habeantur,ac si noxiam M. essent, atque si verum lateri velimus, concedendum etiam sit , mu- νωι- pleraque ex iam enumeratis, longe deterioris succi, ct dissicilio ris coctionis esse, quam caetera alimenta, quibus Vesci in pace ac rerum omnium Vbertate, homines solent, propterea mihi de his nulla locorum aut personarum distinctione habita dicendum hic esse intelligo. Et vero ut in pane rei alimentariae summam natura posuit, sic eius tantum penuria fames regnare dicitur, cui obouiam ut iretur nihil humana industria intentatum reliquit; nam Mitidum siue furfures ipsos non modo semel atque iterum excussit, sed ex ijsdem atrum ac sordidum panem qui Pacuuio cani naceus dicitur, & festo acerosus pinsere ac subigere non dubitauit: mox Vero ad panem pomatum deuenit, seu potius ad pulmentum e pomis consectum tum ex ouarum acinis eundem praeparauit , addiso melle, Iuniperi baccis,aut laurifolijs,ne quid illi impuri noxijue adhaereret ab aranearum frequentia: drinde etia ex tribtilis, . loto,palmis, Jcomoro,ari rassice, a phodelo, rapis, caepis, cice ibus , lib. cap. 11. cucurbitis Vt Porta, & Ca rdanus docent; & ad extremum ci: iminat. scente penuria las nae, & cuiusuis generis herbae, radicesque panis loco fuerunt, ut Caesarianis militibui accidit, qui Hὶ Dyrra Giana munitione, panem ex agresti quadam radicet& lar c asndia o
625쪽
sto conficiebant ; quo viso, Pompeius rem sibi cum feris, non Suhiost. eum homi ilibus esse dixit, amouerique Ocyus eum, nec cuiquam ostendi iussit, ne patientia hostium, animi suorum frangerentur quamquam Caesariani postea non illud reticuerunt in Caesaris triumpho, Vt ex Plinio patet, apud quem olus quoque Sylvestre es lib. 'ς ' trium foliorum D. Iviij earminibus praerpue iocis militaribus celebra tum, alternis quippe versvbus evrobrauerela an vixisse apud
DTrracbrum praemioruparsimoniam cati=llantes. Sic Aegypti) apud Herodotum panes ex radicibus lilirorum decoqueba. , S in histo- Ebis x. Ha Iob haec leguntur, di mandebant herbas, o arborum cortices, ct radix iuniperorum erat cibus eorum; quae sane mihi in memo- GP 3 'riam illud reducunt,quod Graius Achaemenidesin Cyclopum
oris ab Ulysie derelictus,de oppiparo si Dijs placet,lautissimoque
vitae suae apparatu reserebat Aeneide a.
Victum infelicem baecas, lapidosaque cor Dant rami , O via spascunt radicibus herba. Ut autem haec omnia panis substidio excogita sunt , sic Carnis Bubula loco in obsidionibus, omium primum succedit Equina, quam nisi quod paulo asperius guttur in transitu radat, nullata, alia in re vaccina deteriorem esse, cum patris mei optimi quidem ac integerrimi viri, tum multorum aliorum qui in fame Pari sima ad has dapes descendere maluerist, quam gratioris cibi desiderio, susceptam religionis causam prodere, perientia , fidissimaque relatione didici. Ex eoque tactum arbitror, ut promptissimum in eius usu, nec exosum militibus remedium, aduersus reliquarum carnium penuriam constitutum siti, & ad quod etiam in non maximis annonae dissicultatibus, spontἡ facileque deueniatur,Vt non ita pridem contigit in obsidione Bredana, ubi cum Spino-he castris, ex impedita a Mauricio Nassa io annoae subuectione magna per aliquot dies panis, vini, cere uisiae, aliarumque memetum caritas inesset, militum plurimi sua sponte adducii sunt, ut equinae carnis macellumlastruerent, eaque sine querelis, S t multu iucundissime vescerentur . . Quod item de Canina fieri solitum in obsidionibus, tam certum est, ut etiam in Bredana 'cuius relationem elegantissime contexuit Hermanus Hugo, lautissimae militibus apud carnificem epulae,ex ea praeberentur, α
parabili admodum pretio besiis scilicet cum semisse, quoniam is
626쪽
decreto stipendio florenorum decem in singulos menies, canes omnes vitandae pesti necare iussus, fercula cx illis mensae appo-uebat, nec paucos quotidie milites habebat conuiuias, qui tantilbia symbola, tam egregie praendere VeIlent , in1o vero taIT . splendide S Romano more, cu praeter auctorit/tem Plinij iam aute a nobis relatam,Festus idem asserat ex Plauto Cattilinam inquit carnem esitavisse, hoc e t comedisse Romanos, Plautus in satu-
rione refert: proindeque non merito Ananius Poeta apud A- , do iij., ti enaum, canes cum lePO re, S Vulpe inter cibos suaves enume lac cap i. ran,& Galeui testi Dio multae etiam gentes ab eorunde usu quitidiano non abhorruerunt, id iam loquor inquit de canibus,quos,
ct ipsos iuuenes, ct pingues , ac potissmum cum castratifuerint quaedam gentes frequentissime mandunt, ut mirum profecto sit, cur id teporis, tantopere apud nos euiluet intDe Felibus vero quas praepingues, & media hyeme necatas multi in delici habent; dot ο8 c. 3. Asiati, &earum Pullis, quibus, attestante Plinio, vescebatur
Mecoenas , de Muribus ipsi&quos multi lurcones cuniculorunx
instar abliguriunt,dc nobilis quida Galliis Dominus de La Trous se non tam ingluvie, quam admirabili nat Upropensione ferculis omnibus etiam delicatissimis praesert ; non est hic quod discam ut in castrensi penuria plurimi semper haeccdulia fac: a sint, cum adid probandum satis esse possit unius Pliiiij auctoritas, as illat cap M serentis vaenisse Murem CC nummis, Cassinum Asidente Annibale e eumque qui vendiderat fame interkse, emptorem vixisse . Sed
post absumpta frumentariam carnariamque annonam, post coim sumptum quicquid equorum, cinum, selium, murium usquam
depraebensum est; post comestas herbas, & radices omnes, quae intra extra Pomerium velli poterant; quid demum iactum est ξ num crudeles in se sua pertinacissi homines esse desierunt Zminime gentium: sed quidquid factianiectique cory habere potuerunt,quidquid recemium υeterumque pellium uspia apud illos fuit, hoc omne aqua madefactum,i emollitumque, & purgatum ue- . teri unguine, ac inminutalia, & intrinae dissectura, pro ma imis cupedios, ct epularumscitamentis habuerunt. Imo tam pertina, citer a multis cum seme luciatum est, ut fama sir apud nos. in San-cerrana, confusas pistillo di solutas in puluerem ardosias itegulo. ac sepulchris quoque erum. cadauerum ossa inhiarinae frec μ'
627쪽
comminuta suisse,non secus ac Auengoar medicus si Arabumta, collegio praestantissimus, factum quandoque, suis in regionibus
resere,ut cadauera mortuorum sepulchris eruerent homines,quo ossium musculosa carne exutorum medullas fugerent.
A quibus omnibus gradum sensim ad Threnuas mensas p arari nullus in opinor qui non videat;& sane non exigua conuiuarum frequentia stipari illas,atque circundari conspiculi est, postquam Cam'sis milites declinia quemque ex innumerabili colluui L stentium, quam in Ae hiopiam traduxerat, sorte eductu manderei on dubitarunt, vel Lucano teste, qui poetica licentia, hoc a Cambyse coinmissum fuisse dicit, quo Nili Scaruriginem primosque sontes inuestigareti vesanus in ortus
Camuses, longi populos peruenit ad aeui, Defectu ue epulis, Opasus cade uorum Vnoto te Nile redit. Iisdem quoque mensis accubuerunt Athenienses, urbem illorum obsidente Cornelio Sylla, qui ut primum intellexit eos,quod inquit Appianus, lamentis omnibus absimplis coria bus que δε
quere,excrementa etiam assumere, nonnullos porro ea veribus uti
humanis, id quod erat ratus,nullam scilicet vim inesse tanta fame debilitatis, scalas admoueri iussit, eaque piaeclarissima urbe potitus est, in qua ut addit Appiantisplurium in domibus humana eorpora in cibos praeparata inuentasunt eodeinque modo Numanti m a Scipione vallo ,&aggere circundati, quum omnia quibus famem sustinere poterant, consumpsissent,ad ultimum humanorum corporum dapibus usi sunt: horumque trucem pertinaciam Caliguritanorum execrabilis impietas supergressa est,qui Valerio teste, ut Sertorii cineribus em praestarent, quia nullum iam aliud in υrbe eoru upererat animal, uxores suas, natorique ad usum nefariae dapis vertemunt, quoque diutius armata iuuentus viscera sua visceribus aleret, infelices cadauerum reliquias salire non dubitauit: sed Vascones etiam 1 Metello Romanorum duce in otantam iamcna obsidione compulsi sunt, quod ut notae Iuuenalis Pos omnes herbas , pos cuncta animalia, quicquid Cogebat vacui υentris furor, hostibus ipsis Pallorem ac maciem, O tenues miserantibus artus P p Σ Mem.
628쪽
Membra aliena fame lacerabant, esse parati .
His vero exemplis no minus dirum aliud exhibuit in Iudaeo in excidio Maria quedain, cuius historiam malim te legere apud Egesippum, quam eius immanitate sermonem bunc meum deturpari ; quamobrem nec aliam refero, quam Blondus habet de
matre, quae Belisario Romae a Gothis obsesso, filium suum fame desuuctum, iterum in s ua viseera redire coegit. Ut certe illud silentio praetermittendum iudico, quod idem historicus refert de Chri axis quibusdam suos principes in orientem sequutis ,
quos igneafames ut a Quintiliano Vocatur,.eo aliquando adegit, ut cadaueribus infidelium vitam aliquamdiu sustinere coacti tu rint,quemadmodum etiam perduelles Rupellanos nuperrime sua incredibili contumacia,ad istud immanitatis adactos constat, ut laetentibus aridisque demortuorum cadaueribus vescerentur. Caeterum quia Romanae historiae scriptores ex odio plusquam vatiniano, quo semper Annibalem prosecuti sunt, multa illi as. fingunt immanitatis & Barbarae crudelitatis exempla, quibus nulla post hominum memoriam saeuiora excogitari possent; vi-.detur mihi locus hic per quam idoneus esse ad inquirendum,qua tandem de causa Terentius Varro in oratioue quam ad Campo nos habuit, non veretur his contumeliosis & atrocibus verbis Aunibalem proscindere apud Livium. Penus MLiis ne Africae quidem indigena,ab Ultimis terrarum oris, Freto Oceani Herculisque columnis, expertem omnis iuris, O conditionis, ct linguae pro pe humanae militem trahit. Hunc natura ct moribus immitem δε- rumque insuper dux ipse efferauit,pontibus , ac molibus ex humanorum corporumsruefaciendis, O quod proloqui etiam piget vesci humanis corporibus docendo , bos infandis paseos epulis, quos contingere etiam nefas sit, videre atque habere domi l nos ex Africa, ct a Chartagine iurapetere, c, Italiam Numidarum, ac Maurorum pati prouinciam esse, cui non genito modo in Italia Blesabile M. Ex hac enim oratione duo inusitatae crudelitatis manifesta indicia colliguntur,unum quod de cadauerum hostilium strue pontes ac moles fecerit, alterum quod milites suos vesci lium na carne assuefecerit, quorum sane & si postremum tantum huc
pertineat,nihilominus tamen quia operosum ac dissicile non est , a prio-
629쪽
a prioris quoque infamia, Anhibes liberare, idcirco mihi in
eo paululum immorari visum est,priusquamadaliud deuenirem, maxime cum praeter Liuium multi hoc ipsum de Annibale confirment, ac inter caeteros Florus, qui asserit Annibalem post Can. nensem pugnam,Romanorum cadauera in flumine Aufido, vel tib 3 .c. vlipse inquit Gelo, composuisse,ac molem, S pontem effecisse, tib y.epist. , quo facilior essetad Neteriorem ripam transitus, tum Martialis, in Ibin, ct Ouidius, ac Silius Italicus quorum hic rem elegantissime pau-'h '' cis versibus complexus est Cesseris huic Trebia exitio: pons ecce dentum Corporibus inuitur, tacit que ea uera fundit Aufidus, ae victrix exultat bellua campis .
ac denique Appianus,qui in Lybico Publium Cornelium ita lota mentem inducit, hoc solum dixerim, quadringentas nobis assuisse
urbes quarum captiuospartis ossis obruerit, partim suministis immerserit per quorum corpora, tanquamper pontes ductaret exercitum unde cum tot grauissimorum auctorum testimoniisrefragari non
liceat, rectius forsan inuestigari posset, quam mala hi omnes interse conueniant,in eius facti narratione, ut inde salsitas, si quae in illo insit, facilius detegatur, sed quemadmodum ipsi contendunt, demus, ct illud verum esse, quae tamen haec iniustitia estὸ Annibatim quod istud commiserit damnare, & ex alia parte ut Valerius,
ct alii faciunt iris in coelum laudibus Caesarem enerre,quod ipse libo. eap. 6. cimi armis Mundam clausisset, aggerique eXtruendo materia deficeret: congerie hostilium cadauerum, quam desiderauerat altitudinem instruxit: eamque tragulis, S pilis quia. roboreae sudes deerant, magistra nouae molitionis necessitate usus, vallavit: ecquis enim saeuire magis in mortuos visus est, is qui cadauera in
aqua sepeliuit,ubi plurimu etia interire homines solet ac desuper extensis tabulis, quod nullus,si in terra defossa illa suissent, facere
recusasset, exercitum transmisit e an ille qui vivos homines, intermortuorum laetentes reliquias conclusit, ijsque non simpliciter in vallum aut struem aggestis, sed confixis colligatisque palorum instar ieipsum etiam ab iniuria tutatus est. At non eodem modo de posteriori crimine statuendum est, cuius praeter Liuium in ea oratione laudata, hactenus meminit nemo, quare verissimilius est ea locutum fuisse c6sulem Romanum, quae Campanorum
630쪽
animos permovere poterat, ne A nthropophagis illis militibus se committere & sociare, quorundam exemplo vellent: & quantores ista premebat magis, sic nullum argumenti genus omissim ab eo fuisse, quo ex Rhetoricorsi praeceptis seu vera dicendo,seu quae verisimilitudinem haberent aliquam, istud demum obtinere posset, ut in fide atque obsequio erga populum Romanum perimanerent . Alioquin si verum fuit quicquam simile Annibali in mentem venisse,pro certo ausim affirmare,quod belli illius Puniaci secundi, factorumque Annibalis diligentissimus inuestigator Liuius,istud potius ex se, quam ex consulis ore protulisset ; minimeque nouum hoc & inauditum facinus sibi pretermittendum
duxisset, in tam varia, tamque copiosa, ct rerum, & arcanarum
deliberationum historia. At non idem ut obijcient statim adue sarii, secit Polybius, quandoquidem in fragmentis nuper ab , , , eruditissimo Valesio editis ex codice Peyrestiano, rem hanc ita
se habuisse refert, quo tempore Annibal cum cop=s in Italiam tradice re cogitabat, cum maxima di cultasses objceret in annonaincommeatibus ad alendum militem comparandis, re saepius in medioproposita, cunctissique consilio varie ambigentibus, unius Annibalis amicus
Annibal cognomento Monomachus, Mnesententiam dixisse fertur ;onicam porro biviam videri qua in Italiam perueniri possi ,ro
gante vero Annibale eam, ut aperiret, ad esum inquit humanae casenis militem condocefaciendum esse: at Annibal tum quidem ad huis, eon iij audaciam, O caciam nihil habuit, quod opponeret. Sed it rei V spericula aceret, neque ipse neque amicorum quisquam in animum inducere potuit. Hunc igitur Polybii locum,quo maxime niti aduersariorum pertinacia videri posset, coram te, Lud uice Comes,integrum sistere volui, ut dijudices,num eo frangi itula potius ac retundi debeat ; equidem mihi non dubium est, quin apud te & tui similes aquissimos rerum aestimatores, Polybii na ratio iugulum attingat, litemque hanc in meum prorsus fauorem decernat, quid enim apertius pro Annibale dici, vel a Poeno aliquo potuisset, bis postremis verbis, quae rursum assero, Vt in xime notatu digna, sed ut rei ipsius periculums aceret, neque ipse, neque amicorum quisquam in animum inducere potuit. Equirit' dem vel Annibal in culpa non est,aut quisquis etiam pientissimus& iustissimus, cui stultus aliquis, aut temulentus nebulo, costiunx