장음표시 사용
231쪽
LUDOVICVS XII. R. Ex rogindutiae inter Ferginandum Cr Ludovicum,aut cui qui dam uolut) cum prior ii dies exisse prorogatae. Ipse quoque Rex cum finem alterius malι nouam quotidie exciapientem calamitatem uideret, Italia amisa, Morinis op-pngnatis, Nazarroru Rege ob operam sibi delatum insat contumeliam Regno pulpis .is ad Nouarias fres quo ridie admonebaturper Claudiu sa ellum legatum sitium apud Pontificem,quantum ei cuperet Pontifex : de eo et men legatoque sivo proceribusique aliquot aulicis sibi in tuere coepit: undefactum est, ut in morbu incideret periculo Dimum. Me ora tamen iussu relaxandi animi vutia fanum Germani adiit: ibique anno millesimo quingentesimo decimo quarto, Maio mense nuptiae celebratae siunt inter Claudiam valesiam Regis filiam, Cr Franci si v
Iesium. Interea Longevrsianuae cum Henrico Angloru Rege congressin honorificeque exceptus, tentare coepit inter Reges concordiam . Ac tandem legatis,eius hortatu ultro citroque missis,pax inita est,ea conditione, ut Regi nuberet Maria Britannorum Regis soror.Huic Rex in Gassiam ad nuptias uenienti Abbeuilla usque obuiam iit, magnia
sceque eam excepit: ad Dionysiique profectam lylendi-disiime ornandam infulis diademateque curauit . Erat ea liberaliforma,indolique suauitate morum Regi gratisiima: unde accidit,ut Rex iam morbo ingrauescente, latequeprovecta cum ea congressus,parum recrearit se nectutem at morbo acrius uexatus sit. Iam tamen copias contrahere parabat,ste Mediolani recipiendi,cum mediri curare eum ualetudinem iusserunt. Antonius Pratianus praeses Parisiensis prius a Rege impetrarat nomine vale ligeneri,ut Britaniae minoris ditionem ille moderaretur.
Et iam taedebat eum quorundam superbiae, qui ultro adseAmol. Ferroni Lib. IIII. O iij
232쪽
omnia reuocabant uella esse siue Rex id si iratus id
sibi persuaderet. Certe in Pratianum male iam erat affectus ob Episcopatus cuiusdam controuersiam,unde in f brim incidisse creditum uel ob Britaniae res ab eo luberiis administratus ingratiam futuri Regis. Morbus tamen ingrauestens ea consilia suppressit. Anno millesimo quadringentesimo decimoquarto, Κ alendis Ianua fato functus est: sepulchroque maiorum ad Dionsii istatus, non sine
moerore Caroli Borbonj,Petri Vandomit,aliorum s murutorum. Is ea moderatione Gallis imperauit, ut de sanctus integri principispare sique patriae nomen retulerit uiuens non tam plebi gratus, uel obseenectutem, uel ob parcitu tem. ipsi ut prsero fortunae cursu aliquandiu usus, ita ad extremum uariis telis impetitus. Susiurrones adulato resique aula ex iniustitiae eximius amatori exosusq; aulicos gregariosique milites,'nobilitatem, si quos ex his iurisiurandi religione contemnere rescierat: temeres iurantes uariis edictis coercuisi ustus ea in re consilio Gulielmi Parui, qui ei eratasacris conlisionibus. Fouit uiuens Ambasianos omnes, Georgiums' Carolum, reliqu*que fatres, quos omnes multis Episcopalibus dignitatibus pomauit. Georgio defuncto,multu usus est opera stephani Poncherj Florimondi Roberreti,'Iacobi Belaensis samblanchlani.
233쪽
LIBER v. O s T interitum Ludouisi, remum delatum est ad Franciscum valesium p proximitatis iure. Is corpori eius iustis persolutis, Rhemos mox conredit: ibis uigesimo die Ianuarij,anno millesimo quingentesimo decimo quarto, magno apparatis unctus est Lutetiamsproperas magnifice exceptus est, lataplebe, faustas omnia eo Regemistondente,qui σaetate σ insigni corporis magnitudine polleret. Eo anno pax inita est inter Carolum Maximiliani Caesaris nepotem Caesarem postea futurum. renouatapax cum Anglo. Rex Carolum Borbonium Magistru Equitum dixit. Antonium Pratianum Iurisspraesectum designauit, hominem iurisicivilisperitissimum ea populo parum gratum. Cemtior factus incursiones ab Heluetjsfactas in Delphinatium fines,Lugdunu properat. exercitum paratum inu nitiquem contraxerat Ludovicusflatuit Mediolanensem principatum recipere. Maximilianus S fortia quanta Mediolano impenderet tempestas intuitus,steum Maximiliano Caesare,σ Leone decimo Potifice foedus ini rat: ingentem procellam depulerat submotis Ludovici copiis. Ardenti Francisio cupiditate inuadendi Medio
lan , quod opponi posset praesidium d quirebat. Erex
ransse iam Mediolani ciues tacite ad recipiendum Gatilam. Germanos paulo antea tu seu Maximiliani Caesaris
234쪽
FRANCISC Vs I. VALE. REX s fuaeistudia profitentes remiserat:itaque excidendum ea ad tempus Caesar saadebat. sed animus infixus in retianenda lye Mediolani, rursus Helvetios eum uocaresiuasit,auxilia quoque a Politice Leone accersere. Franciscus cum exhaustus esse secus immensis donationibus,Pratiani consilio ingentem pecuniam contraxit ex institutione nouorum magistratuum. Vicenaria enim classem Lutetiae senatui addidit: quae uelut adscriptitia s superuacanea,diu male audiebat apud uulgus. scribit Gulielmus Budaeus, ea nota hominums opinio ut deleretur apud uulgus, partem allectorum patrum in alias classes contributam,s' parem numerum aliarum clasitum in illam
intercalatum fuisse in supplementum Senatibus quoque
reliquis nouos costripsit Senatores, minus tamen exagitatos uulgi rumoribus,quam Parisienses, quibus uicenaria clasis data erat. R ex ipse in eam expeditionem profectus est,metum ut omne, periculums praesentia eius excuteret. Relicta est regni gubernatrix Ludovica subaudiana mater Regis. Inde Gratianopsim G Fanum Uimginis Dambrunae,m Golestras π fanum Pauli adiens, uta argetaria per Alpes exercitum eduxit, aegre machinis beuicis transimisiis. Caeterum tanta alacritate militum usius est,ut cum hostes eum nondum eontraxisse copiasputarent,instructo exercitu in eorum finibus usus sis. Iam Vortia ingentem numerum Helvetiorum contraxerat: Leo Ponti lex Pro 'erum Columnam cum mille quingetis equitibus expeditis subsidio ei miserat. Proster nunquam eo loco Gallos iter tentaturos putas, de uia fessus,st,equitatumssuum apud vilia Ucham oppidum situm in Pedamoianorum finibus,recreabat. Rusticus quidam claudium Morelium admonuit quo loco equitatus Co
235쪽
FRANCIs Cus I. VALE. REX sy IIalsinae esset. Is Palicio Aubinio Cr Baiardo renuneriat. Illi Nicolaum Imbercurium acrem hominem, cu expeditis militibus celeriter eo properare iusseriit: ipsi mox cum robore copiarum secuti. Is h bi Vilia rancha μ eniti
pacata omnia nηctus, urbem occupauit. Circa riseri domum,quem prandentem deprehenderat, ad arma coeclamatum est. sed Palicio adueniente,Prser in Gallor si
uenit potestatem. Caesi equites hostium mille, reliqui in Dram uersiaut capti.urbs direpta. Proster in Galliam missus est. Multi 4iunt Gallicos equites, qui prius a Palicio mo erat ornatu mercatorum,quasi uidulis Or sarcinu lis in dorsa equorum reiectis,porta adequitasse: π quarsi ho*itium quaererent, eos qui portis Videbant,oppresesisse. Laus quide Prosteri intercepti cepit Palicio. Rex nequ id a tergo relinqueret, O detum Lautracum, σ Petrum Nauamsi attributis eis A quitanicis peditib*s,pau-c que equitibus,Nouariam oppugnare uolμit. Iam sa oppugnandam urbem omnia aptauerant,cum ciues aliquot ex urbe egressi,nuntiare iubent Lautreco, uelle ipsos ad eu madata perferre. Admisit in tabernacμlum,umbem dediderunt,pacti omnium incolumitatem. Recept Nouaria, missus est Lautrecus ad Helvetios auro placa dos. Cum eris pepigit multis pecuniis promisis, modica tinmen parte persoluta, ut iam confectum bellum Re* putaret. Adbuerunt ei Germanorum copiae ad betam paransiimae. Uortia per Matthaeum Sedunensem C4rdinalem Helvetios,cum quibus ictum erat foedus,impulit ad bel- tum renouandum, pactuS maiores pecunias . futurumsostendenssi per eos Gallus excluderetur eorum ut arbι-bitrio Mediolani principatum ςomponeret : ipsis uaticl obilissima parte potirentur. Iam Lautreco negotiu da- Arnol.Ferroni Lib. V. P q
236쪽
FRANCIs Cus I. VALE. REX s tum erat, pecuniae ad Helvetios perferendae. is in itinerea Ioane Francisco Pico certior sectus est de immutata eorum uoluntate,celeriterq; in pacata loca pecuniam rec pinpraemisius t eculatoribus, remitum hostium audies. mox Rege admonuit, copias μα pararet,adfuturos mox ferocissimeqinstaturos hostes, qui omnia belli consilia in celeritate defixerint. Peruenerat Rex Marignanum: σquanquam mouere castra statueret,eo loco substitit. Erat Helvetiorum uiginti quatuor millia Histanorum, Italorums octo millia: hi egressi ad Gallum oppugnandum. Idibus septembris in con tectum eorum uenere. Miratur est Rex unde ea repentina mutatio: seed adhibitis in consiliu peritissimis rei militaris ducibus, cuius expedit ad pugnam,ita tamen,ut bellica tormenta quibus abunda bat, Galla elent pro uallo. In prima acie collocatus est Carolus Borbonius, in extrema Palicius,media sibi Rex sumpsit. Vix in bructa erat acies,cum Helvetii ingetiui in
primam aciem inuehutur. Erant cum Borbonio Germani
qui nupersa bsidio regi uenerant. hi quod raptim instru- Elas acies uiderant aetasq; ictum cum Helvetiis, uereri coeperunt ne eo forάere cautu esset,ipsi ut Helvetiis dederentur. itaque lyga ab iis primum facta ,sed certis ordinibus,minimes turbatis. Hortatus aute Borbonius Gaiaticum Aquitanicums peditatum, pari impetu hostes excepit. I tali aliquot e M ediolano egressi, a Palicio in urbe redire coam siunt. Fatigabantur Helvetii machinarum impetu,quibus plures obterebaturitas ubι uident praeter Jem Gallos praelium acriter inire, deliberant impetu facto bellica tormenta diripere. Ea acrius in eos emissa. loco eossubmouerunt,pluress eo impetu quam belua sumptisunt. Ferocius tamen incurrunt, ut primo impetu multi
237쪽
FRANCISCVs I. VALE. REXs7 III multi obtriti sint. Cum Rex in media insiliens acie,cosim maris animis suo i,praelium,quod iam elanguerat,acc dic mutatos equo quippepluressat arat dum acrius hosti instartarum abfuit quin hastis obterereturi. Pedites nunc fugam captare,nunc redintegrata sye acrius in pugnam prodire: Petrus Nauarrus labates A quitanos e citare.Nox praeliu diremit. dubia uictoria,nisi quod Helvetii siestantibus in armis Gallis uicisse non credebant. Ne nox ipsa quidem pasnae expers fuit: nam Helvetiorum aliquot Galliam acclamantes quosdam ex Gallis errore eo appulpos obtruncarunt: dister sis Helvetios aliquor
nam Galli,eode ululatu tractos dissiparunt. Germani errore cognito, nihil non pollicebantur: Iis cura data berulicorum tormentorum conservandorum . nam er ad ea diripienda Helvetios properaturos Rex putabat. ipse insomnem noctem duxit: tantum paludatus paululum in
rheda quieuit. Sequenti die primo δluculo adfuerunt Helueti, inconditos clamore Aublato ferociter in primu
cornu inuenisunt. Redditur er a Gallis Germanisspar clamor. Ibi uero cominus coacti conserere,gladios utris
impigre si, ingunt. Pergunt illi ad tormenta bellica diripienda Ibi Germani quo fidem Auam probarent Gallo,aeriter impetus hostiu depulere collato pede quasi uir uiro congrederetur, diutius dimicatum est. Iacobus Ieno-
lacus qui machinis praepositus erat, qua confertos hosses impetum facere uidebat, ita solerter machinarum pilas
admouebat emittebais,excidere ut illi acie mox cogitarint. Franciscus Rex non Regis magis quam militis mu- .nera exequebatur. A qaitanicos pedites praeda ingenti.
promissa hortatus,hastis hostiu impetitus non deesse sis: exempla undique factas hortissimi Regis ostendere. o
238쪽
FLANCisCvs I. v ALE. REYeurrentium Helvetiorum aduersi ora fodere ,fugiet iuniterga ubi maior impetus eset ho*ium,ibi occurrere cum praetoria cohorte.Helvetii machinarum opprimendarum consilio omiso .cum etiam aliquot lutercepissent,conferti in primam aciem inuecti, ultimamq; oblique adorti, uarie iam perturbabant Gallos. Tum uero media acies,aduentante Rege suosq; 'mulanteforissime eorum impetum excipiebat: ut ea quide parte sensim Helvetii cederent ordine : laxarent. Cedentes tamen retro um diuertebant,acriusque Gallos inuadebant. Ludovicus Τre molius er Iacobus Triuultius cum fatigatos iam uiderent Gallicos pedites, authores ferui Regi ut equites cataphractos in hoJem immiteret: idque cum essetfactum, pedite que μιlaro clamore acrius instarent, instantibus Gallis in fugam uersi unt Inde ex fuga Comu et Mediolanum contendebant. Venetiscriptores ita prodidere: Chlituissee adhuc Helvetios cum cohortibus integris,nec bella fatigatiis Regem inuadere a lateribus, ac per couallem uicinum Marignano paratos fuisse in pugnam pem
uenire, ni Bartholomaeus Alaianas cum Veneto equitatu moxsese efferens, inuecti sique in iam disiipatos, ultro etiam terruisbet, territisis instans adcurrentibus quoque casticis equitibus eos sedisset. Elperiri rerum Gallicam mirantur nunquam Venetos inuectos in hostes fuisse,donec certam uiaeret Gallis uictoriam, a quibus accisis rebus parum Ie tutos credidere . Caesos ex ijs alii aiunt ad uiginti hominum millia,alij ad stexdecim. Germani ueteribus inimicitiis incitati,nani tohorres aliquot Heluetiorum, in edue doloris iracundia eruperunt, omnesque interfecerunt. Quosam in subterraneam domum consι-gientes,praesente Carolo Borbonio,incederunt. Nec Gal-
239쪽
pRANCI seus I. VALE. REX s7 naist incruenta fuit uictoria. Desideratisiunt Franciscus B orbonius Caroli rater, Imber curtus, Carolus Tri molius, Telamonius Ludovici Tramni filius, Iacobus Sancis-rius, Busiius Moudius Nicolai Petiliani Comitis filius, d-liis plures.expeditibus mille quingenti: Mediolanen ess pplices Regi obuium uenerui, deditionemqnefecerur. Hos ille in fide recepit pecunia prius mulctatos: M ox dast um muniti=ma in quodsessortia receperat oppugnam coeptum. Petrus Nauarrus cuniculissolerter actis,muri iam partem disiecerat sed dum a Rege missus Carolus
Borbonius coditiones pacis agitat, remittere corperui milites exprigina diligentia aliquid. I tus Nauurrus Accersitis Aquitanitis centurionibus, uarie increpitos rursus cuniculis insistere eos iubet. saluatin Yrions Aquitanicus centurio ex uico Eussario qui egregiam opera extrema pugna Regi nauarat,dii circa cuniculos quos ho-pis peruertebat, lampade accensa prorreditur,proximus Nauarro pila plumbea ictus cecidit,cuius morte Navaris rus, quod dux cu ducibus Gallicis, Italicis, reliquis bel-hsfuerat ummamq; rei militarisscientiam habebat,grauiter tulit. multosique alios idem cuniculus oppresserat. Si ortia commotus quod culti um π natura loci π mana munitum egregie oppugnaretur, legatos ad Rege mittit: sis ut initis aliquot pastis quae proponebat,in deditionem recipia petit. Non recepit Rex coditiones ed misso ad eu in Osirum Antonio Pratiano summo iuris proedis nouas proponens conditiones quibus eum multis annuis uectigalibus donabat, cum hae placuissent,uenietem in fidem recepit, uiuentems ita fuit, ut pupus etia Mediolano,nihil ex pristina in eum obstruatia remiserit, illes cum liber posset facillime ad suos peruenire noluerit.
240쪽
yRANCI s Cus I. VAL8. REX s Multus inde tota Italia sermo de tanta Regis uictoriareuius aduentu maximae Helvetiorum copiae Italorumsomnibus rebus ornatae atque instructae,castrum Medio-
Iani munitissimum obsee um,tot hostiles uires uno praelio essent deletae patefactums Gallis Mediolania,quod ante
Helvetiorum copiis ex omni aditu clausum e*et: itaqueer Leo Pontifex'veneri Italias omnes reguli gratulatum ad eum legatos miseerunt, operamq; esuam omne detulerunt. Et quando Pontificis animus alieniora Gallis quam deceret uidebatur,per Iulianum Medicen camdinalem,cuius arbitrio Porificatum Leo admini babat.
actum de sanciadu foederibus. ipses Pontifex Bononiam
uenit ad Regem excipiendum. Res obuiam misit Nicolaum Flificum σIulianu Medicen purpuratos Rex Bononiam profectus,magnifice a Pontifice exceptus est. Sarita simulfoedera. datum PontifctutPragmatica Sanctio nouis conuentionibus in eius locum substitutis aboler tur,non sine intercessioneprouocationes Gallicarum ecclesiarum'Academiami Ibiq.: Adrianus Gounsieriis cardinalitio Galero donatus est. Occultiora etiam foed κου opera Iuliani cardinalis inita esse,siunt qui prodiderint. Erat is Regi amicissimis ob Narbonensem Potifcatum multis repudiatis competitoribus a Rege concessum.
Uberti quoque Pii industria eo tempore Regi probata. Carolus Caesar obiiciebat Regi de diuidendis Italiae plurimis principatibus urbibusique Siciliaes regno actum.
Plane a Rege Purpuratos omnes Pontificios constat,multis Crpecuniis O sacerdotiorum caenobiora, praefecturarumq; ecclesiasticam muneribus donatos.Regem muneris insignis loco a Pontifice demum accepisse trunculum dominicae crucis . Actum est quoque de bello Tur