장음표시 사용
131쪽
loru,dare,&excitare pluuias insignes,toru-
trua, & fulgura. Quod fortasse aliquando contigit tempore oc coelo sic disposito; mense enim Augusti, in quo solo tem8O
re licet montem hunc conscendere, cum absit tunc temporis nix, qua cooperitur mons toto fere anno, excepto solo menset
Augusti, disponitur coelum in hac regione ad pluuias,procellas, tonitrua,& fulgura tunde si hoc in tempore agitetur aqua lacus, di adueniant insignes aeris procellae de mutationes, non agitationi, sed tempori id condonandum. Nihilominus si hoc naturae mirum ex agitatione lacus contingat, dixi rationes & momenta huiusce mirandi in Palladio meo di cum id fiat ex vaporibus dc exhalationibus quae exeunt ex lacu agitato dc commoto , in ipsamet regione aeris, in qua meteora illa fieri solent. Iam nobis solum perquirenda est eius lacus scaturigo, undenam sit in ipso montis cacumine; undenam immota & permanens eius aqua; unde sit quod non hyeme crescat,& ςitate diminuatur,quod nul- 'libi essiuat eius aqua, & undenam Trutae insignes & praegrandes generentur. Nantum ad eius scaturiginem pertinet' non si1m ego eiusdem sententiae cum incolis huiusce regionis , qui opinantur aquam esse superstitem diluuij,que in con- , cauitate montis huius conseruata est, ex
132쪽
LIBER II. Iashumiditate aeris mediae regionis, in qua
lacus hic situs est:caput autem montiS mediam superat aeris regionem , oc in suprema aeris regione collocatur in qua meteora nulla fiunt: unde in capite montis nullae sunt nubes , nec meteora ulla. Quod
experiuntur incolae singulis annis dum mense Augusti montem hune conscendunt ad Sacrum audiendum , quod inibi quotannis celebratur in honorem Diui
Bartholomsi in Ecclesia Bartholomso sacrata.Post Sacrum celebratum super lapides altaris qui sub Ioue aperto sunt,cineres
stargunt, & digitis scribunt nomen Chri-Hi, & alia varia nomina ad placitum, seqquenti anno redeuntes inueniunt cineres intactos,& eadem plane nomina super cineres digitis delineata. Quo certissime in- .dicatur, nec niuem,nec pluviam, nec ventum hoc in loco exoriri posse,& caput huiusce motis extra mediam aeris regionem esse, & in ipsa supremi, aeris regione collocatum este. Mirum valde est, in capite montis huius su pra mediam aeris regionem Ieperiri Iacum maximum ac profundum, trutis praegrandibus fertilem & copiosum. Errant toto coelo qui aquas has existimant aquas esse diluuij, nonne consumptae fui si sent spatio annorum duorum millium, a siccitato montis, qui fere aduritur singulis annis calore solis aestiui 3 nonne etiam consumptae fuissent ex generatione & produ-
133쪽
lium , quae continuo & perpetuo motu in monte ipso producuntur , quae materiam alimenti, & conseruationis suae non alium
de desumere possunt quam ex aquis ipsius lacus, cum ibi nulla sit pluuia, nec ros vl- Ius, a quo occultum alimentum desumat, quae in toto monte producutur. Haec sententia & opinio ut vulgaris est ,perinde v, na & ridicula ; quocirca eam mittimus, dc asserimus, in lacu ipso scaturiginem esse: praegrandent, a qua lacus conseruatur, qui quidem si non crescat , ratio in proptu est; quod consumptio aquarum , dc earum Aqui aequalis siti re aequipollens scaturigini prima ctuantum aquae producitur , tantum fere
natura impenditur ad alimetum rerum omnium' xqxum, quae inibi producuntur.Est enim aqua ma- . teria prima rerum omnium, ex qua res omnes fiunt, nutriuntur, & conseruantur: itaque haec aqua istius lacus cum prodi Catur, producitur ad res omnes producendas quae in monte ipso sunt & reperiuntur, easque omnes conseruandas, Vnde tantum coninmitur, quantum producitur aquae,
Dantur etiam in radice montis fontes multi hinc inde scaturientes, qui sine dubio ex lacu originem ducunt per poros montis , unde asserere possum lacum hunc redundare & fluere in radice sua per
fontes itos, qui hinc inde passim fluunt cum in superficie sua fluere nequeat, prae
134쪽
altitudine sua. Ratum ergo sit laeum ha- here fonte internum cuius beneficio, eius aqua conseruatur perennis dc perpetua, ab iritu mundi, qui inexhausto aquarum Huxu fontem hunc perpetuum & perennem constituit. ,
Vndenam autem trutae praegrandes & Undena insignes oriantur in lacu ipso, sciedum est piscium omne genus ex ita aqua ortum habere, & semen vorum piscium omnium iuinae Ἱin intimo aquarum sinu latitare , quod in actum reuocatur leuissimo calore solis αstellarum. Et quamuis nullum piscium genus reperitur in flumine,aut lacu aliquo successu temporis, hinc inde orientur piseces secundum stellarum & planetarum imfluxus varios distinctos , qui varie ac distincte semen illud internum aquae,ad pisecium omne genus distinguunt es actuant. modb locus nutriendorum piscium Productorum sit commodus & idoneus mon
enim sollim susticit ad productionem pisicium semen aptum & idoneum 4 at dc locus est necessarius, dc clima regionis ad enutriendos pisces Nam alioquin flumen Omne,& mare produceret omne piicium genus; nam nurpina cuncta, & maria turgent illo interno semine generali, ad prO- ducendos pisces apto; at omnis locus αsingula terrae climata non apta sunt enutriendis piscibus: unde cum non habeantundo enutriantur, in actum non reuocatur semen illud internum, ut apparet in
135쪽
eat. bus omnino caret, quatque pisces fugiunt, tanquam eorum sepulchrum. φRatio autem huiusce rei forsan eme potest; quia in hisce locis coelum et influxus. Coelestes, ope & beneficio spiritus mundi Producunt quid contrarium & inimicum piscibus enutriendis & progignendis,unde pisces fugiant has Oceani partes, tanquam eos ipsos destruentes, α speciem eorum
Concludendum igitur est , Trutas & omne aliud piscis genus quod innatando reperitur in lacu sancti Bartholomsi, pro- gigni ex semine illo generali. quod aquis omnibus inest quodque semen in Trutas peculiari beneficio loci istius , actuatur Mindilii duatur,& beneficio coeli, quod peculiari influxu Trutas in hoc lacu pro-
. Videmus peculiariter flumina omniaque taxosos habent alueos & ex montibus saxosis scaturiunt Trutis abudare, & dum, mutatur alveus; hoc est dum ex saxoso alueo fit arenosus ,& li ρ plenus, Tr tae tunc temporis non descendunt in alueum hunc, sed continentur intra alueum saxosum. Quae experientia nobis est indicio, loca saxosa propria esse & apta enutriendis trutis & progignendis.
Lacus autem iste lancti Bartholomti saxosus
136쪽
LIBER II. Ias'xosus est, & quasi lapideus totus est Tructae eius alueus,dcinde aptissimus progignen- V 4ς ς dis&enutriendis tructis: Aer undiquaque μ' η' purissimus, coelum serenum, nubibus & fianti meteoris alijs probe emunctum : hinc producit semen , in quo principia Salis, sulphuris,& mercurij pura sunt, & ab elementorum limis vindicata: unde saxada- pides, & arenae procreantur in quibus semen trutarum conseruaturique dum productae sunt ab eadem & simili laubstantia η qua progignuntur enutriuntur, ab alimento scilicet in quo viget si iritus salis ab iam ni limo elementorum vindicatus; nam si alimentum habeanx Iutosum αviscosum pereunt & destruimtur , tan qua ab eo quod suo semini est inimicum, α 'mnino contrarium: debent enim Πutriri a simili substantia, a qua productae
. talentibus qui sunt in Pago ' Dax, in renais.
IN Pago isto Dax nuncupato, in ipsis
montibus Pyrengis collocato , verSus Comitatum Fqxclam multi sonter repe
137쪽
I3o F TDROGR. SP AG TR. riuntur qui perpetua ebullitione agitantur & ita incalescunt, Vt carnes crudae, α reliqua omnia esculeta,perfecte eo calore coquantur; ita ut aqua non egeant incolae ad osculenta coqueda, sed sola illa aqua calida,& feruida qua turgent fontes, Vnde & lixivia parantur , deplumes fiunt aves Omnis generis , & multa alia similia fiunt familie commoda solo aquarum harum feruidarum usu. Ita seruent & calant nonnulli fontes, ut bos integer in fontes proiectus , subito in pollinem dilutum reducatur, fatuis solis ovibus quς aquis supernatant. Ignes quamplurimi & flammae cum violentia exeunt ex fontibus ipsis αox terra quae kntes circundat: Hinc incendium generale huiusce pagi exortum est per tres aut quatuor vices: unde iam coacti fucrunt incolae, fornicatim domos suas extruere cum lapidibus, nullis interiectis lignis &asseribus, ut se tueri queant ab ince id iis hisce subterraneis, quae ab igne subterraneo fiunt cum tanto impetu re violentia,ut adurat & consumat omnia
Totus hic mons fere sulphureus est, & qntimis sitis visceribus sulpnure suo puro flammas concipit & alit, quae saepissime
cumina fetumras erumpunt, & in auras scandunt. Unde fontes omnes qui his in loci S reperiuntur incalescunt & ebulliui.
Flos sulphuris copiosiri, qui supra lapides in illio mole reperitur, indicium certum
138쪽
est interiora montis sulphurea esse, aut saltem bituminosa , quae dum aduruntur,
pars sulphuris purior & subtilior sublimatur in flores, qui lapidibus adhaerescunt Uhumidum autem aquolum ipssius sulpstu- iis, quod dc acetum montium dicitur,euais 'poratur, & ubi clausum montem inuenit' in ipsis cauitatibus, tanquam in alembi- ' .cis distillatur in liquorem acetosum, qui permiscetur sontibus, & miris virtutibus Ipsos exornat fontes, quas virtutes nullus adhuc Medicorum huiusce prouinciae i. . pernotauit, nescio quo negIigentiae som- j no, a quo expergiscere tandem deberent: 'si montem hunc sulphureum fere totum pernotaret,& Virtutes & proprietates sul- Virtu-phuris in ipso adhaerentes perquirerent,in- uenirent une dubio, fontes hos omnes 4bzii
excellere in curandis ulceribus omnibus entium.& scabie quacumque, & in ulceribuS pulmonis& phthis1 curanda, aut saltem mi- tiganda, & proroganda, stupendas habere
virtutes. At Oportet prius ut aegroti, abbumorum pondere & luto se vindiconi Ieuibus medicamentis,sanguinis missione antequam balneentur in ipsis fontibus, quos etiam tepentes efficere habent, feruidus eorum est temperandus calor, balneo longe ab scaturigine constructo, ut ibi ad teporem debitum reducantur aquae, in quis tunc temporis balneari debent ieiuno ventriculo per horam integram
aut diutius si ferre queant, & a balneo ia
139쪽
HΥDROGR. STAGTR. lectum asportari debent, ibique cooperiri sudare copiose habent, ut sanguis ab impuritatibus salsis & tartareis vindicetur, a quibus scabies, & ulcerum omnium genu&dependent. Potandae sunt deinde ipsorum fontium aquae, frigefactae, & intra quindecim dies, aut citius existimo curari posse hac sola Methodo Vlcerosos Omnes ide scabiosos. inod ad phthisicos pertinet
dcvlceribus pulmonum laboranteS,Oporte- ret ut aquis illis perpetuo uterentur in
potu, & flore sulphuris qui his in locis su
- per lapides reperitur in pastu uterentur, loco salis. Possent etiam. incolae huiusce motis clibanos constituere in subterraneis. speluncis ,ubi flamete & ignes egrediuntur, & exeunt,in quibus clibanis cogtoti sudare. possent ex calore ignis subterranei. Luto& limo quae in sontibus ipsis reperiuntur, possent uti locio unguentorum quibus ulcera ad cicatricem reducla possent , itanu, ns hic integer posset fieri templum verum 2Esculapi,& Apollinis, inquo aegroti-
Medieo- fere omnes sanitatem recipe re valereret.. E nefas i fontes hi non possunt
reuelari, nec eorum virtutes a Medicis de- virtutes cantati,cum timeat nonnulli Medicorum . fontium lucrum cessare , si tanta & tam emcax na-DQtα ςs turalis virtus manifesta fieret. At non opus eT Medico.ut virtus aquarum manifesta
fias , Sole clarior est, & sola eget experientia , quam Medicorum sermo & loquelabumbrare nequit.
140쪽
IN Gallia Narbonensi sic dicta, antiquis Virtu-
Lagothiam dixere nostri,verSUS moles, datur fons inpago Dumaine nucupato, a quo nomen Ioniis derivatus, , cuius vir Ῥtutes insignes sunt ad hepatis & renu vitia profliganda, cum refrigerio & robore. partium; ita ut calculum, arthritidem &colicum dolore summo cum solatio mitiget, si non radicitus curet: quia di luit& mutat materiam & causam horum aD , fectuum, attenuando eorum substantiam ... μ& attenuatam euacuando per urinas, dc
per insensibiles corporis nostri poros. Hae insignes virtutes dependent & proueniunt ab spiritu mundi, qui in ipso fonte spititum salis subtilissimi produxerit, qui sua subtili essentia totam fontis aqua penetrat,& illi permiscetur,& cum vindicetur a corpore salis, penetrat & dis luit substantias corporis tenaces ,viscosas,& limosas, easque reducit in primsi sui Chaos, hoc est in aquam remem& vapord apor.