장음표시 사용
111쪽
sis: cui soli Philosophi fere omnes attribuunt causam qua potissimum' fontes et state frigidant, hyeme vero calescunt:cum enim interiora terrae hyeme per antiperistasin caleant, sequitur inde fontes qui ex intimis terrae staturiunt calescere per eamdem antiperistasim,& sic etiam aestate frigescere: hic est hac de re communis Philosophorum omnium sensus & opinio ,
quae tamen non mihi arridet, ac omnino placet, cum non satisfaciat omnino quaestioni, nam adhuc superest quaerendum, cum antiperistasis haec fiat, undenam frigus calorem compellat, & undenam calor frigus undique aestate comprimat: calidum enim cum sit agentium omnium potentissimum,frigus ipsum semper vincere, ipsumque catenis vinctum tenere deberet, in intimis terrae antris, tanquam in , locis remotissimis ab ipso caloris throno. C lum Coelum siquidem est pater & fons caloris, ealotis. -& origo luminis, a quo calor omnis dependet, uti alibi probauimus terramque 'ndiquaque circundar & calefacit eam suo vitali lumine & calore; unde frigus deberet in intimis terrae antris semper repercuti , & interiora rerrae semper frigescere deberent ex repercussione frigoris, & inde fontes etiam frigescere omni tempore deberent: nihilominus experientia ipsa compertum habemus, nunc interiora terrae calescere, dc nunc frigescere oc
112쪽
sic per vices alternas caloris & frigoris pati
actiones, & sic etiam fontes nunc calescere dc Digescere videmus, per antiperistasin illam frigoris & caloris, cuius causa superest perquirenda, ut veram et legitimam causam pernoscamus cur sontes hyeme caleant, & aestate frigeant. Fontes χrgo aestate frigent, cum calor naturalis, & imitus ipsius terrae, seu lumen intcrnum dc naturale, quod omnibus elementis a Creatore ipso implantatum est,
tunc temporis ad superficiem terrae ma gno impe tu concurrat, ut nutriat, foueat,
ea omnia quae egent illo lumine vitali, ut eo alimento & fotu ad germinationem &productionem concitentur. Itaque clim Calor innatus terrae totus ad si a perficiem concurrat aestatis tempore, ut mixta omnia nutriat , foueat , ad germinationem concitet , superest ut interiora terrae tunc temporis destituta caire suo natura linigescant,& omnia quae inibi sunt,& praecipue fontes frigoris per lentiant effectus.
Hyeme vero calent fontes, & interiora Hyeme terrae, quod innatus terrae calor tunc temporis ad superficiem terrae' non attrahatur, imo poris terrae condensatis a frigore ἡ ἡ 'externo impeditur ne exhalet, imo totus conseruatur &ita crescit& multiplicatur, quia sql internus ipsius terrae dum radi OS suos e fundit ad superficiem terrae, eam ipsam frigore constipatam Ac quaisi con-
113쪽
strictam inuenit, unde repercutiuntur ipsi radij versus sontem : suum de sic multis plicatur calor internus terrae, & viget tunc temporis aestas in intimis terrae, & sic coquuntur omnia terrena, de pepasmum consequuntur , quae alioquin percoqui non possent, dc persectionem consequi. . Hae verae sunt ac legitimae antiperista- sis causae, quae non ex fuga frigoris, vel caloris dependent ; at ex vera attractione caloris, & ipsius consumptione, in superficie terrae dum viget aestas, in enutriendis & fouendis mixtis, vel ex retentione ipsiusmet caloris in intimis terrae dum Viget hyems, ad enutrienda fouenda tunc temporis ea omnia quae in intimis terrae progignuntur. Vt haec doctrina clarius intelligatur,
sciendum est, calorem vitalem totius na- Ih eῆ iis turae centrum habere, in quo met,icen- retrae vi- trum mundi, & totius naturae crWtae', est ec - centrum terrae: in centro ergo terrae vi-lor 'δ' get calor vitalis totius naturae : id ex particularibus naturae mixtis quae singula. mundi naturam integram reprςsentant)colligere licet: in centro enim cuiuscumque mixti viget calor vitalis ipsius. Si ergo id in singulis naturae mixtis reperiatur , in ipsomet totius naturae corpore idem reperiri necesse est.
In centro ergo terrae Viget ac floret calor seu ignis vitae, qui ex seipso perennes
114쪽
s P AG TRICUM. IoTeifundit vitae radios ab ipso centro usque ad superficiem, quq si tempore hyemis Irigore vigeat , poris eius frigore obseratis continetur ipse vitalis ignis in suo sinu, α itiplicatur, cum non exhalet & licereiacit vitalis ille ignis hyemis tempore Si voco eadem superficies calore externo soliscat at tunc. temporis reseramur portipsi iis, & per poros terrae apertos eλhalat& evaporat ignis ille naturalis terrae conclusus, & sic evaporato calore , & igne '' eXeunte temperantur interiora terrae: imo frigoni, diminuta ipsius causa. Haec est vera causia cur hyeme interiora terrae calent; nisi enitri in cehtro terrae calor naturalis .& insitus adesset perennis, ab ipso centro perenniter alcenderet ad superficiem, frigus extremum hyemis non posset intima montium calefacere detruso inibi calor.e, qui in su perficie terrae perfusus reperitur: calor enim non intima montium Calor peteret, nisi & fons caloris 4n intimis a ipsis montium adesses, sed potius coelum versus aduolatet,cum ab ipso coelo descen- gh
. Ex his concludamus fontes hyeme calescere. & state frigescere, non ex amiperistasi; at quia calor naturalis & insitus ipsius terrς maior est hyemi S tepore, quam alio qua uis: frigesccte vero aestatis tempore, quia eo tempore, calor ille i qui dc i,o- his Sol, & siilphur vitae & ignis dicitur minimus est cum ad tu perficiem terrae eo
115쪽
rog ΗΥDROGRAPHUM tempore attrahatur ab ipsis naturet mixtis.
ut eo nutriantur, laueantur, & ad prolem . excitentur.
fontium versus diuersas mundi '
c AP VT XXVII. . . visa a FFICILIS admodum est hie
motu, I qu stio, undenam fontes hi orietem quarti versus, alij versus Occidentem, ad Sep-' βψ tentrionem quamplurimi, ad Meridiem mundi moueantur. Infiniti fere Philosophi partes. hanc tractarui quςstionem, & afferuerunt aquam naturali sponte mobilem esse, cum. liquida sit & fluida , terminoque alieno
Αlij vero Philosophi causam huiusce
motus coelo tribuunt, cum motu suo
quςcumque liquida sunt & fluida secum trahat & moueat. Alij vero gibbos' natu-rς terrς dc rotunditati : circa quam aqua perenniter decurrit, ut ipsam terram unuitio cohibeat. Sunt Nero multi qui aerimotus istius causam condonent,cum aer in perpetuo sit motu, & aquam ipsam termino suo cohibear: unde cum terminus aquq mo0eatur, moueri & ipsam aqua ne-
116쪽
s P AGrRICVM. Ioscesse est a quod experientia ipsa compro-hant : dum enim aer immotus est & tranquillus, 'immota etiam aqua est,& vere tranquilla ac sine ullo motu: claudite aquam vase vitreo, immotum maneat vas , imhiota etiam manebit aqua, nec Vnquam mouebitur, nisi moto vase quo continetur. Prima minio qua asseritur aquam naturali sua sponte moueri, cum liquida sit,d termino alieno contineatur, Verisiima est. Et reliquae omnes alis opiniones iti- dem vers uint, cum ad unam & eandem' opinionem redeant, si recte explicentur: spiritus siquidem mundi qui mouet, & excitat omnia elementa , aquam pariter mouet undiquaque versus omnes huius- 'ce mundi partes , secundum attractionem diuersam quam operantur partes mundi diuers': Occidentales siquidem non attrahunt Orientales; nec OrientalesMeridio- 'nales, nec Meridionales Septentrionales;
sed unaqusque Drs, quod sibi simile, est
attrahit. Vnde fontes qui suam originem ex partibus Orientalibus coeli habent, hi Omnes Versus Orientem cursum habent&mouentur, nec unquam ad alias mundi partes movebuntur ; quia spiritus qui fontes hos produxerunr orientales sunt,&ex coeli parte orientali oriuntur; unde quod productum est in terris ab ipsis spiritibus, semper versus fontem & scaturigi nem suam tendit ac Vergit.
117쪽
a i Ο Η ΥDR OGRAPH VM Et sic fontes omnes alij qui in diuersis
alijs mundi partibus originem habent,ver-, Sus partes coeli mouentur ex quibus .iti tus c testes deicenderant ad fontes
Et sic fontes naturali sponte mouentur rversus partes coelestes ex quibus spiritus. productores susceperunt. 1 Concludendum ergo est, fontes moueri versus diuersas mundi partes . ab spirita: 16tiam mundi uniuersali, qui eorum λ:ntium es sentiam dc naturam constituit. Que qui- ea mun spiritus cum ab omnibus mundi pardi. tibus diffundatur,at in omnibus mudi pa tibus producenda producat, fontes qui ab spiritibus Orietatibus producuntur,Versus, Orientem semper cursum habent, quia causas productrices sequuntus, & naturalissonte versub originem tendunt. Sic & partes aliae ccplestes quς spiritum hunc uniuei talem terris communicant ad fontes ibi producendos , vcrsus ipsas fontium motus compellunt ac dirigunt, ut semper eb tendant, quo productores sui
sunt : Sic arbores omnes, & vegetantia cuncta, innatum hunc imitantur motum, , partem coeli resipiciunt ex qua potissimum peculiarem sui causam suscipiunt: fortui- . . rum enim hon est , arborem dc plantam ialiquam, eandem coeli partem aduersam habere, quia id innatum est&, naturale, . Omnibus vegetantibus partes coeli, sui Productrices Iemper aduertere. Sic pariter
118쪽
sp Asra ICVM. HI fontes agunt, cursus inos dirigunt versia coeli partes, ex quibus perenniter spiritus fontium productores descendunt, tanquam ex inexhausto aquarum pelago.
QU AMPLUR A diximus bis n primo
Libro de natura, ct 6sentia, de origine, απmirii sentium esse libus4ngenere.Ad perseesionem ramen operis de fontibus in particulari nobis iam superest dicendiinr,ut mirorspiritus mundi effectus in fontibus conspiciamus: ruos quidem esse tus ad causas occultas referunt multi, is fere omnes Authores qui de naturae miris tractant ,spiritum hunc nescientes, ct lumen i um natura ipso Sole eoruscante , O radiante conspicere nolentes. Nescio quo fata id factum est praeteritis in saeculis; iam
vero Dei iratia id in citra Harias est nitidius elucescit, cst mentes omnium Authorum irradiat ; ita - ut causas illas occultas tanquam vetularum meptias iam abscholis eliminare incipiant Doctiores. Solus hie est spiritus qui natura mira patrat: absque illius spiritus antione natura mortua ia et, it multis in locis inerum nostrorumpatefecimus, adhuc clarius Mo dante ostendemus sequenti in
libro de sentium miris essectibus. . uid enim
119쪽
ΗΥDROGRAPHO omnes rum est , ct mirum in elementis, id a piritu ,-ἴ,' .ai. spiram Udi est, dependet originem
tu est. GYlitater prima ct se δε nihil sere dan cognitioisis rerum mirandarum ,sed sius est his spiritus , qui intrinsecus'extrinsecus totam naturam suo rumine irradiat, ct nihil est occulti quod non manifestetur ab ipse: sui Usum nouit, habet δε- obhM 'meambulanem. nialibi tenebra reperiuntur. -ι vero qui ipsum ignorat, vere caeus est, Omnia illi relusa sunt densissi is renebris obuolusa. videt ct palparignorat quale sit, or quid sit,c - al oyum diutis ori Ariptis
120쪽
miris virtutibus, LIBER SECUNDv S.
FONTEritur in peto de Selesta , '
oNS hie situs est intra mon- Fontis 3 tes Drenaeos, in Saltibus Py- Est bel xςnsis, in valle una, intra duos altissimos montes, ad radicem montis dicti Estorbe, Unde nomentiniis r horarios patitur aestus a die festo S. Ioannis Baptistae incipiens, & persens, & contii ns ipsos aestus sine ulla antermissione v ae ad Natiuitatem D mini, quo tempore fluit perpetuo, ex sp Iuca fornicatim excavata ad radice montis sui qui ex natura silaoc sponte praescini