Hydrographum spagyricum, Petri Ioannis Fabri, doctoris medici Monspeliensis. In quo de mira fontium essentia, origine, & tractatur

161쪽

rs4 ΗΥDROGR. SPAGr R. ires hoe prohibent; sunt tantum Zephyri lenes ac moderati qui hic exsurgunt, α

exhalationes ac vapores montium exagitant ac disperdunt : magna adest copia i ctis , butyri, ac casti, frumenti ac vini, caeteraque vitae humanae commoda non tantum abundant sed profunduntur: i eolae huiusce climatis perhumani sunt,& in exteros ossiciosi. Rudis non iam dum prouincia ,ron sterilis, non deserta, at ubique cultu agriculturae exornata, α

ubicunque villis ac pagis decorata, quod

sertilitatem loci denotat. Virtutes Non immerito fertilitatem ac bonita- qv xv tetri-descripturus sum, cum ab aqua'

virtutibus insighibus haec proue- ei situ niat: scaturigines enim fontium insignes,

litatem quae montes hos exornant. fertilitatem 4 Roxit, etiam dc copiam alimentorum humanorum hisce montibus communicant. Ne-.- mo hominum unquam vidit, nec adhuc

visurus est fontem insignium Virtutum, in loco sterili ac deserto; fertilitas enim, ac saecunditas ex aquis est : hinc: descripsi fertilitatem loci . ut colligerent sophi

quanta sit virtus aquarum, quae terram', hanc irrigant. v,E. Scitur autem ab omnibus, fertilitatem sertilis terrae dependere ex spiritu mundi & nam ter- rae, qui in sacris literis dicitur spiritus Do- mini, unde illud: Emitte spiritum tuum , creabuntur, & renovabis iaciem terrae, 'quod vere materialiter quotannis

162쪽

LIBER II. et 3 bratur, dum verno tempore, hiempiritus copiose effluit & tota terrae facies nouis germinibvsexornata conspicitur, & qu 1i renouat' videtur. Hic est verus spiritus a quo solo dc non ab alio terra fruit,hus exornatur e cum autem locus iste Dencausse abundevdc turgeat spiritu hoc, qui est fertilitatis & foecunditatis princHpium ac fundamentum, itanti aquae quae hic scaturiunt Ioecunditate polleant, & in fuganda mulierum sterilitate vigeant i clim principium fertilita tis in hisce aquis turgeat, ac vigeat. ΗΟe est calidum innatum ac vitale luminosi illius spiritus, qui per influentias coelestes in terras descendit , easque foecundas res dit, alioquin steriles permanent , de infoecundae; terra siquidem inanis est & v

cua , si spiritu illo luminoso priua

tur.

suod experientia quotidiana hisce in

locis comprobari potest, nam e foecunditate annonae, bonitatem aquarum huiusce loci praesagiunt incolar, sic ex sterilitata annonae, simili ratione colligunt virtutes stetiles & inanes huiusce fontis, Vnde colligitur ratio cur saepissime hi fon. res steriles sint& virtutibus suis ordinurijs exuantur, quod aliquando calor ille nativus, siue spiritus fertilitaris huiusce prouinciae non vigeat in ipsis aquis, in

tali gradu quo vigere debet, ut proima illas virtutes in nes, quas promit, duin

viae

163쪽

aue 6 HrDROGR. SP Asr' viget ac turget. Haec est vera ac legitim' ratio unde virtutes aquarum De auge.

Eclipsim aliquando patiuntur, non ex defectu vitrioli aut sulphuris, quorunx vapores aliquibus in annis steriles sunt, re

vacant ex opinione quorundam : at ex

solo defectu spiritus. mundi α caloris

.natiui, qui dum copiose non permiscetur aquis, cruda est valde aqua & indigesta, unde cruditates ingentes etiam parithis omnibus , qui hasce aquas epotantedi ψε, sterilitatis: Hinc solent etiam h/α tu, qui virtuosiores & emaciores esse, in Deeatio ipso fonte recenter epotae, quam in lorisse, lon- ginquas regiones asportatae ; nam virtus sm s ita spiritualis motu agitata evanesciti dives quantumuis firmissitius repagulis in vasis eat. vitreis obserata transportetur. Nihilominus dantur anni in quibus haec virtus adeo copiosa est ac turgens,ut quamuis in exteras provincias aduehatur , modo vasa vitrea quibus includitur obserata sint, nubium sui detrimentum patitur. Eget tantum ut calefiat vas in quo est x b ipsa aqua, in medio aquae tepentis , ut ex . citetur virtus spirituosa ipsius aquae: in omnibus alijs obseruanda methodus est, Mhth. quae in loco ipso Dencauste obieruarundus ast u. Purgandum imprimis corpus est,med, mendi camento aliquo minoratiuo , Ut Senna, Rhelabarbaro, manna , Vel aliquo ali Pn e auia mineralium progenie desumpto , αι e. chymice praeparato , quod corpua fordi

164쪽

. LIBER' II. fuertius ac potentius disponet ac praepara ἀ ad ruseipiendas harum aquarum virtutes.' Postquam ita purgaturno si rit ec, pus & praeparatum , potandae sunt aquae secundum consuetudinem' loci Primis diebus, tres aut quatuor scyphi sunt ep tandi , deinde deambuundym quantum fieri poterit id lassitudiriem vique: Sequentibus diebus. Multiplicanda est =er dosis, re 1 livilcandus es humerus si phorum, de deueniendum tan- clam est in fine ad viginti us Et epotanda est haec aqua, ter quin decim aut viginti dies': sic saburra humorun, omvium peioptimE abstertitur & euacuatur: Transactis histe diebus , si aliquid'adh Uadis is morbi relinquitur, quod euelli Oear ' ' balnea loci de Baigneres radiia ' citus euellet in quibus o seruandum erit quod ' 3 in superiori Capi- -

165쪽

Balneo- MO N procul ab ipsis thermis loci dexum ioςi I l Migneres, im montibus ipsis Pyre-i.- Σ-dantur adhuc sontes, in loco , seu

eriptio. monte nuncupato de Bareges, qiii the inas α: balnea constituunt mirandarum virtutum & proprietatum. Hic locus deis, striin admodum est, & fere horridu as pecta,cum rupes altissimae sint, & praecLipitia multa, nec locum adire p0Mimus equis Yςl curribus, sed solis pedibus, maximo aegrotantium incommodo, qui ut huc deterri queant cathedra habent usi portari. Ex luco de Baigneres, usque ad vallem de Campan iter adhuc lene est.& pulchrum; vallis enim haec pulchra admodum dc decora b c spicitur , pratis, exormia,&arboribus, rivulis quammultis dissecta, qui murmure dulci aures praetereuntium obtundunt r suntque in valle ipsa villae quamplurimae hinc inde dispersae, pastoribus plenae dc pecoribus quibus prata haec undique turgent,ex quibus magnum emolumetu ac vectigal suscipitur.

166쪽

LIBER II. II In ipso monte de Bareges ubi sunt ther- mae non dantur nisi quatuor aut quinque

' domus paruae admodum, ex quibus una solum destinatur hospitio aduenientium, . magna cum incommoditate; nihilominus hilari fronte excipiuntur hospites, quicquid est in domo, liberali manu &amica voluntate offertur, ac porrigitur. Haec balnea loci de Bareges stupendas ha- ium Ioel bent virtutes in curandis vulneribus , & de Bare- eorum omnium symptomatibus, membra stupida , & omni motu priuata ab μ λ ipsis vulneribus, & contusionibus, miri- 'nca vivute retatuunt. Plumbum extra' .hunt ex vulneribus,etiam si sint ad cicatricem cmducta, de cicatricem aperuint ut

plumbum illud quod vulnus fecit foras

protrudant. Reliqua etiam alia extranea mira potetia ex vulneribus quibuscumq; extrahut; ita ut in vulneribus curandis ni- - ehil in tota Europa praestantius reperiatur. Arthritidos etiam dolores , paralyses membrique omnia stupore affecta & ca- Iore natiuo destituta, ob obstructiones neruorum, nulla adhuc balnea efficacio- .ra vidi, qubdin thermis his reperiri balsamicam aliquam virtutem & proprietatem contingat, cuius ope haec miranda ' patrantur; quae quidem virtus una cumicaturigine horum fontium a virtute im.

nata dc propria spiritus mundi producitur. Huiusce fontis scaturigo insipida est. nec odorem ullum habet ue sunt tamen

167쪽

rimipms, quis libenter bibunt & epotanr quam istam', quod si lulphirris nidorem, sis rei non tique hoc fieret, quia canes

Itaque non existimo sulphur materi - te in ipsis aquis latere poste, vellem quidem credere . sulphuris temeti antequant ut tu phur c se latum sit: ih hisce aquis. rmi crat posse; at mulitim diffeti semen. sulpssuris , a fulphii e communi &vulga- ri; inam sulphur commune primo coa gibilat om est α' mixtum factum, i& habet excrementa qaamplar inraui pura terrestria : kmen vero sulphuris est' qm sim Plex. non coagulatum & mixtu 'iactum, nec tot eucter iesitis impur1s tethes, ibus abundat ac turget, ac sulphur dominu: ne di vialgare: nihilominus tam eii semetiimid sulphuris, humidum suunt. radicate eludum habet admodum, Calidum tam ineuis innatum miris in si1gnitur virtutibu): propter lucem seu spiritum fucis, querirnabet in se cop osum,a quo virtus illa vulnera curadi & mebra illa vulnerita ro

randi depcndet & ortu habet: hic st solus' lucis spiritus qiii hec facit annectorern nocstrum lucis ipiti tuni roborando , laquam illi omni ex parre similis.

Quae me in hanc sententiam compellui,' ut asseram has omnes instignes virtutes

harum illelmatum dependere 1 semine'

simplici

168쪽

ZIBER, II. 16 ismplici4nondum coagulato sulphuris,

haec sunt et quod ulphur copiose crescat hisce in montibus, oc fere undique flores sulphuris super lapides colligantur. Sulphur etiam ardet in intimis horum montium visceribus, unde fontes hi calent; quia dum transeunt ubi sulphur ebullit αardet, aquae transeundo calascunt oc foras erumpunt excalefactae.Sulphur autem ibi generatur ac producitur ab spiritu sui=hue minerat qui vapor est elementorum Om--mo nium, &ascendendo & descendendo fit aqua mineralis, & haec aqua transeundo per loca terrae impura & argillosa iungi- tur illi terrae, & una cum ipsa per calorent 7 internunt coagulantur in sulphur vulgare & commune. Et dum per antiperilia-ses ordinarias quae quotannis fiunt tandem sulphur illud generatum & productum in cauernis terrae flammam concipit & ardet, & dum ardet, ac co nsumitur, scaturigines fontium omnium quae prope reperiuntur incalescunt,& per calorem illum tenuissima pars aquarum euolat in vaporem, terramque penetrat, & se

imprςgnat virtute & proprietate seminultum actionum; & vapor hic iterum fit aqua, re una cum staturigine fontium fluit, & virtutes quas habet fontibus

communicat. Aliquando seminales hae tutes virtutes mineralium , una cum ipsa aqua mi ς

fontis producuntur 3 nam quicquid est in stertim serie ab aqua ortum habet, & in-

169쪽

cipit suum esse ab ipsa aqua: quae quidem

aqua non simplex aqua est,& elementaris, sed quid mixtum est, omnes elementorum aliorum virtutes proprietates essentias secum habens, & in se coerce . Neque existimet, quaeso,aliquis has virtutes minerales inesse fontibus, ex calefa- , ctione harum aquarum in visceribus terrae, quae dum ebulliunt in visceribus terrae , ebulliendo trahant dc alliciant virtutes has ex visceribus terrae; nihil enim habent ex hac calefactione prςter simplicem calorem, qui nihil aliud illis aquis communicat virtutis, quam calefaciendi. Et quamuis frigidae essent nihilominus tantum quantum habent haberent virtutis: reducuntur quidem calore illo externo,& accidentali, virtutes hae & proprietates in actum id ipsum experientia comprobatur dum ipsas aquas minerales calefacere cogimur , ut virtutem illam naturalem quam habent suscitemus , & in actum reo ducamus, dum in externas & longinquas' regione S asportantur.

Virtute Asierimus ergo virtutes & proprieta-4E' L E 'aquarum thermalium loci de Bareges,ste, Vn dependere ex semine sulphuris satis puro de . dc nitido, non adhuc in corpus sulphuris coagulato 3c congelato ; at est quid vola-

rosum,& perinde sua tenuitate qua pollet se insinuat aquis thermalibus, & miris ac stupendis decorat virtutibus. QPs ut in-

170쪽

LIBER II. 163sgniores & essicaciores reddamus ex dio positione subiecti id fieri potest: subiectum siquidem plus vel minus suscipit virtutis secundum dispositionem quam habet suscipiendi has virtuteS. Disponentur autem rite subiecta quae-uis,si antequam balnea haec ingrediantur, medicamentis catharticis ex progeniemineralium destimptis purgentur bis, ter-ue , quaterve, secundum morbi exigentiam & vigorem. Et deinde dum balnea ipsa ingrediuntur ' assumant grana quatuor ambari grisei in ovo sorbili, vel guttas quatuor essentiae saccini albi, vel guttas sex enentiae cinnamoni, aut roris marini, vel salutae: hae enim essentiae virtutem illam mineralem aquarii roborant & fortiorem & efficaciorem essiciunt, quod calorem nostrum vitalem roborent,qui medicamentorum omnium virtutes in actum reducit.

Vnctiones etiam balsami cuiusdam ab egressione balnei mire essicaces sunt, cum neruos & musculos refocillent,quales effepoterunt unctiones balsami catulorum,

cum balsamo sulphuris & spiritu vini, ocellentia axungiae humanae, vel ursi, aut ceruis haec omnia mirum in modum profunt, ut virtus harum therm rum po- tentior essicia-

di aquis loci de