장음표시 사용
171쪽
tionibus locus importunus: iter castellanorum angustium admodum , utrinque prscisum et uineae cum iugenti periculo frustra agebanturinam cum hae paullo processse ut, igni, aut lapidibus com rumpebantur . milites neque pro opere consistere , propter iniquitatem loci; neque inter uineas sine periculo administrare: optimus quisque cadere, aut sauciari: ceteris metus augeri. at Marius, multis diebus, O laboribus consumptis, anxius trahere cum animo suo, omitteret ne inceptum , quoniam frustra erat , an fortunam opperiretur, qua sepe prospere usus fuerat . quae cum multos dies , noctesq. aestuans agitaret , forte quidam LMgus , ex cohortibus auxiliari s miles gregarius , cactris aquarum egressus , baud procul ab latere casestelli, quod aduersum proeliantibus erat, animaduertit inter saxa repentes cochleas : quarum cum unam , atque alteram, deinde plures peteret, studio legendi paullatim prope ad summum montis egressus est . ubi postquam olitudinem intellexit, more ingenii humani cupido discilla faciendi, animaduertit . et forte in eo loco grandis ilex coaluerat inter saxa, paullulam modo prona, deinde inflexa, atque audia in altitudinem, quo cun tagignentium natura fert: cuius ramis modo, m
do eminentibus saxis nixus Ligus, castelli planiatiem perscribit; quod cuncti Numidae, intenti
proeliantibus, aberant. exploratis omnibus, quae mox usui fore ducebat, eadem regreditur, non tem
172쪽
IVGvRΤΗINVΜ. 74mere , uti ascenderat, sed tentam omnia , O circumstitiens. itaque propere adjt Marium: acta edocet: hortatur, ab ea parte, qua ipsie ascend .rat, castellum tentet:pollicetur sese ducem itineris : periculiq. nihil esse docet. Marius cum Ligure promissa eius cognitum ex praesentibus misit: quorum alij , uti cuiusque ingenium erat, ita rem discitem, aut facilem renuntiauere. consulis animus tame paullulum arrectus es. itaque ex copia tubicinum, cornicinum, numero quinque quam-
uelocissmos delegit, O cum bis, praesidio qui fo
rent , quattuor centurioηes: omnesq. Liguri parere iubet : O ei negotio proximum diem cons tuis . Ad ubi ex praecepto tempus uisium cst; paratis o compositis omnibus, ad locum pergit. cet rum illi, qui centuriis praeerant ,praedo ti ab d
ce , arma, ornatumq. mutauerunt, capite, at
que pedibus nudis, uti prolectus, nisusq. per saxa facilior foret: super terga gladis, Oscula, v ram ea ridumidica ex coriis, ponderis gratia, simul O olbensa, quo leuiussi pereηt. igitur pra-grediens Ligus, saxa, O si quae uetustae radices eminebant, laqueis uinciebat, quibus alleuati Milites facilius astenderent: interdum timidos insolentia itineris leuare manu: ubi paullo asterior Ucensus erat, segulosprae se inermes mittere, δε- inde ipse cum illorum armis equi: quae dubia nisiuiuidebantur , potissmum tentare, ac saepius eadem ascendens, descendensq. , deinde statim digredies,
173쪽
ceteris audaciam addere. igitur diu, multumq. fatigati, tandem in castellum perueniunt, desier- tum ab ea parte: quod omnes ,sicuti alijs diebus ,
aduersum hostes aderant. Marius, ubi ex uuuttiis, quae Ligus egerat, cognouit , quanquam toto die intentos proelio Numidas habuerat, tum uero cohortatus milites, ipse extra uineas egressus , testudine acta siuccedere, O simul hostem tormentis , sagittariisq. , O funditoribus eminus terrere . at umida, sepe antea uineis Romanorum subuersis, item incensis, non castelli moenibus siese tutabantur : sed pro muro dies,noctesq. agitare: maledicere Romanis: ac Mario uecordiam obiectare:
militibus nostris Iugurthae seruitia minari: siem dis rebus feroces esse. interim, omnibus Romanis, hostibusq. proelio intentis,magna ui utrinque pro gloria atque imperio bis, illis pro salute ce tantibus, repented tergo signa canere. ac primo mulieres, ct pueri, qui uisum processerant, fugere , deinde, uti quisique muro proximus erat, postremo, cuncti armati, inermesque. quod ubi accidit , eo acrius I mani instare, fundere, ac plerosque tantummodo sauciare: deinde super occis
rum corpora uadere , auidi gloriae certantes murum astendere; neque quenquam omnium praeda morari. sic forte correcta Main temeritas , gloriam ex culpa inuenit. Ceterum dum ea res
geritur, L. Ossa qsaestor cum magno equitatu iucastra uenit: qui, uti ex Latio, o soci scogeret
174쪽
IvGUR TR INVM. exercitum, Iomae relictus erat. sed quoniam nos tanti uiri res admonuit, idoneum uJum est , de
natura, cultuq. eius paucis dicere . neque enim a
lio loco de ollae rebus dicturi sumus := L. Sissenna optime, ct diligentisme omnium, qui eas res dixere, persecutus historiam, parum mihi libero ore locutus uidetur. Ustur Dila patriciae gentis nobilis fuit, familia prope iam extincta maiorum ignauia, litteris Gratis iuxta ac Latinis doctissime eruditus: animo ingenti, cApidus uoluptatum, sed gloriae cupidior: otio luxuriosio esse; tamen ab negoti s nunqNam eum uoluptas remorata, nisi quod de uxore potuit honestius consuli: facundus , callidus, ct amicitia facilis: ad simulanda negotia altitudo ingenus incredibilis:multarum rerum, ac maxime pectiniae largitor: atque illi, felicissi mo omnium ante ciuilem uictoriam, nunquam si
per indusὶriam fortuna fuit: multiq. dubitare re, fortior, an felicior es siet. nam, postea quae fecerit , incertum habeo , pudeat magis , an pia geat disserere . Igitur Sylla, ut supra dictum est , poctquam in Asticam , atqge in castra Marii cum equitatu uenit, rudis antea, O ignarus belli , solertissimus omnium in paucis tempestatibus factus est . ad hoc milites benigne appellare: multis rogantibus , alijs per sie Usie beneficia dare, inuitur accipere; sed ea properantinuquam aes mutuum, reddere, ipse ab nullo repete
175쪽
rent: ioca, atque seria cum humillimis agere: in operibus, in agmine, atque ad uigilias multus esse: neque interim, quod praua ambitio Alet, consulis , aut cuiusquam boni famam laedere: tatummodo neque consilio, neque manu alium priorem pati: plerosique anteuenire. quibus rebus, θ' amtibus breui Mario, mrlitibusq. carismus factus est. At Iugurtha postquam oppidum Capsam, aliosq. locos munitos, ct sibi utiles, simul O magnam pecuniam amistrat; ad Bocchum nuntios mittit, quamprimum iu , umidiam copias adduceret: proeli' faciundi tempus adesse . quem ubicunditari accepit, dubiumq. belli, atque pacis rationes trabere: rursus, uti antea, proximos eius
donis corrumpit: ipsiq. Boccia pollicetur Num dis tertiam partem,si aut Romani Astica e pulsi, aut, integris His siribus, bellum compositum foret. ω ρ mio illectus Bocchus cum magna multitudine Iugurtham accedit . ita, amborum exercitu coniundis, Marium ciam in biberna proficisicentem,uis decima parte dies reliqua inuaduurati noctem, quae iam aderat ., ct uictis sibi munimento fore ,οἰ, si uicissent, nullo impedimento,
quod locorum .mentes erant; contra Romanis se
trunq&e caseum in tenebris dissicilem fore. igitur simul constul ex multis de hostium aduentu cognouit: ct in hostes aderant: ct prius quam exercitus aut instrui, aut arcinas colligere, denique , ante quam signum , aut imperium ussum accipe-
176쪽
γ IUGURTHINVΜ. 76 re quivit, equites Mauri, atque Getuli, non acie, neque ullo moreproelij , sed cateruatim, uti quosque fors conglobauerat, in vostros concarrunt.qui omnes trepidi improuiso metu, attamen uirtutis mem9res , alit arma capiebant , aut capientes alios ab hostibus defensabant . pars eqvcs ascend ye , ire obuiam hoctibus: pugna latrocinio magis,
quam proelio simius fieri: sene signis, ne ordinibus equites, peditesq. permisi caedere alios, alios obtruncare: multos contra aduersos acerrime pugnates i tergo circumuenire: neqlie uirtus, neque
arma satis tegere; quod hostes numero plures, O undique circunfusi erant. denique Romani veteres , nouis , ob ea scientes belli ,si quos locus, aut casus coniunxerat, orbes facere: atque ita ab omnibus partibus simul tecti, O instructi, ho-sium uimsustentabant. neque in eo tam a s ero
negotio Marius territus , aut magis, quam anteas
demisso animo fuit; sed cum turma pua, quam ex fortisimis magis , quam ex familiarissimis parauerat , vagarιpsm: ac modo laborantibus suis succurrere, modo hostes , ubi confertissimi obstiterant, inuadere manu: consulere militibus , quoniam imperare conturbatis omnibus non poterat. Iamq. dies consumptus erat , cum tamen barbari nihil remittere: atque , uti reges praceperant,no tem pro se rati acrius instare. tum Marius ex copia rerum considium trabit: atque, uti suis rece
177쪽
elipat. quorum in uno castris parum amplo fons aquae magnus erat: alter usui oportunus, quia, magna parte edita, O praecipiti , pauca munimenta quaerebat. ceterum apud aquam Syllam ctim equitibus noctem agita re iubet. ipsi mussatim di stersos milites , neque minus h tibus conturbatis. in unum contrahit: dein custos pleno gradu in coialem ubducitata reges loci dispicultate coasti, proe lio deterrentur , neque tamen suos longius abire. inunt , sed, utroque colle m<itudine cIrcundato, effusi considere. deinde, crebris ignibus fastis, plerunque noctis barbari more suo utari , exultare ,srepere pedibus , vocibus : ipse duces fero ces , quod non fugere , ac pro victoribus sese agere . sed ea cuncta Romanis ex tenebris , O editioribus locis facilla uisu , magnoq. hortamento erant . plurimum uero Marius hostium imperitia confirmatus , quammaximum silentium haberi iubet: nesigna quidem , uti per uigilias fictant , t canere: deinde , ubi lux aduentabat , defess iam hostibus , ac paullo ante omno captis , de improui. D uectigales , item cohortium , turmarum , legi9num tubicines smul omnes tuba canere , milites. clamoremuollere, atque portis ertimere iubet. Mauri , atque Getuu , ignoto , ct horribili sonii tu repente exciti , neque fugere , neque arma capere , neque omnino facere,aut prouidere quidquam poterant rita cun Ios strepitu , clamore , nullo subueniente, nostris instantibus , tumultu , terrore ,
178쪽
formidine , quasi uecordia , ceperat. denique omnes fusi ,fugatiq.: arma , Osigna militaria pleraque capta et pluresq. eo proelio , quam omnibres superioribus, interempti . nam somno , ct metu insolito impedita fuga. delii Marius, utι carpe irat , in hiberna proficiscitur , quae propter com meatum in oppidis maritimis agere decreuerata neque tamen uictoria socors, aut insilens factus, sed pariter , atque in cor 'ectu hostium, quadrarito agmine incedere. S*lla cum equitatu apud dexintimos , in sim ra parte A. Manlius cum fundito'NbMs , O sagittariis , praeterea cohorte Ligurum curabat: primos , ct extremos cum expeditis manipulis locauerat tribunos. perfugae, regionum
scientissimi , hositium iter explorabant. Lmul consul , quo nullo imposito , omnia prouidere : apud
omnes ades e , laudare , increpare maerentes. ipse armatus intentusq. item milites cogebat, neque ficus atque iter facere, castra munire , excubitum in portis cohortes ex legionibus, pro cactris equites auxiliarios mittere: praeterea alios superuallum
in munimentis locare , vigilias is circuire, non tam di dentia futurorum , quae imperareset , quam uti militibus exaequatus cum imperatore labor uolentibus esset. Et sane Marius illoq. ali sq..temporibus Iugurthini belli pudore magis, quam malo exercitum coercebat: quod multi per ambitionem feri agebant e quod i pueritia consuetam duritiam , O alia , qua ceteri miserias uocant ,
179쪽
uoluptati habuisset: nisi tamen res'. pariter , ac sevissimo imperio, bene atque decore omnia hunt gesta. igitur quarto denique die haud longe ab oppido Cirtha undique simul syeculatores citi sese ostendunt. quare hostis adesse intelligitur. Ad quia, diuersi redeuntes , alius ab atia parte, atque Omnes idem significabant , consiui incertus, quonam modo aciem instrueret , nullo ordine commutato , aduersum omnia paratus ibidem opperitur. Uitur Iugurthams es frustrata , qui copias in qua tuor partes distribuerat , ratus ex omnibus a que aliquos ab tergo hostibus uenturos. interim Sylla, quem primum hostes attigerant, cohortatus se , turmatim , ct quammaxime confertis equis, ἔρ- se , ali q. Mauros inuadunt: ceteri in loco manentes, ab iaculis eminus emissis corpora tegere , O,s qui in manus uenerant, obtruncare. dum eo modo equites praeliantur , Bocchus cum peditibus , quos Volux filius eius adduxerat , neque in priore pugna , in itinere morati , adfuerant, postremam Romanorum aciem inuadit. tum Marius apud primos agebat, quod ibi Iugurtha cum plurimiserat. dein Numida , cognito Bocchi aduentu , clacum paucis ad pedites conuertit: ibi Latine nam apud IVumantiam loqui didicerat9 exclamat no-yros frustra pugnare: paullo ante Mariusi a manu interfectum: simulgladium sanguine oblitum ostendere , quem in pugna , satis impigre occisio pedite nostro , cruentauerat. quod ubi milites acce-- pere ,
180쪽
pere, magis atrocitate rei, quam fide nuntῆ, temrentur: simulq. barbari animos tollere, O in perculsos Romanos acrius incedere: iamq. paullum a fuga aberant, cum Sylla, pro 'gatis se, quos aduersium ierat, rediens ab latere Mauris incumrit . Bocchusflatim auertitur. at Iugurtha, dum sustentare suos, O prope iam adeptam uictoria retinere cupit, circumuentus ab equitibus dextra sinistra, omnibus occisis, solus inter tela ho-yium uitabundus erumpit.atque interim Marius, fugatis equitibus, accurrit auxilio suis, quos pel si iam acceperat. denique hostes iam undique fusi. tum ly taculum horribile in campis patentibus a sequi, fugere; occidi, capi si equi, atque uiri afflicti: ac multi, uulneribus acceptis, neqMe fugere posse, neque quietem pati, niti modo, ac natim concidere : postremo omnia, qua usus erat, co strata telis, armis, cadaueribus, ct inter ea b mus infecta sanguine. postea loci consul, haud dubie iam uictor, peruenit in oppidum Cirtham,quo initio profectus intenderat. eb post diem quintum, quam iterum barbari male pugnauerant, legatid Boccho ueniunt: qui regis uerbis ab Mario petiavere, duos qua dismos ad eum mitteret: velle de sevo, O depopuli R. commodo cum js di Fer re . ille statim L. Syllam, O A. Manlium ire iubet . qui quanquam acciti ibant ; tamen placuit uerba apud regem facere; uti ingenium aut aduerbum fleuerent, aut cupidum pacis uehemcntius accende