장음표시 사용
181쪽
cenderent . itaque Sylla , ctuus facundiae, non aetati , d Manlio concessum est , pauca uerba huiusce
modi locutus . . Bocche, magna nobis es laetitia , cum te talem uirum dij monuere, uti alia quando pacem , quam bellum , malles; ete Optιmum cum simo omnium Lugurtha miscendo commatulares Mul nobis demeres acerbam ne
cessitudinem, pariter te errantem , O illum sceleratissimum persequi. ad hoc populo R. iam Eprincipio inopi , melius uisum es, amicos, quam se
uos , quaerere: tutiusq. rati uolentibus, quam coactis , imperitare . tibi uero nulla oportunior amicitia nostra: primum quod procul absumus: in quo ense minimum est , gratia par , ach prope adessemus: dein , quod parentes abunde habemus; amicorum neque nobis , nequeicuiquam hominum
satis fuit . atque hoc utinam 2 principio tibi placuisset: profecto ex populo I ad hoc tempus multo plura bona accepisses, quam mala perpessus es.std quoniam humanarum rerum fortuna pleraque regit; cui scilicet placuit O uim, Ogratiam nostram te experiri: nunc, quoniam per illam licet , festina, atque , utico si ,perge. multa, atque oportuna habes, quo facilius errata ossiciis seu peres. pos remo hoc in pectus tuum demitte, nunquam populum beneficiis uictum est e. nam , bello quid ualeat, tute scis. Ad ea Bocchus placide , O benigne simul pauca pro delicto suo Memba facit se non hostili animo ,sed ob regnum tu-
182쪽
tandum arma cepisse: nam Numidiae partem, uis de Iugurtham expulerit, iure belli suam factam ream uastari a Mario , pati nequiuisse: praeterea , misss ante dymam legatis, repulsum ab amicitiae
ceterum vetera omittere, ac tum, si per Marium
liceret, legatos ad senatum missurum. dem, coetpia facta mittendi, animus barbari ab amicis flexus, quos Iugurtha, cognita legatione Dilae,
Manlη, metuens id, quod parabatur, donis cor ruperat . marius interea, exercitu in hibernaculis composito, cum expeditis cohortibus . parte equitatusproficiscitur in loca sola obsissum turrim regiam, quo Iugurthaperfugas omnes praesidium imposuerat. tum rursus Bocchus scilicet, seu reputando, quae sibi duobus proeliis euenerant,seu admonitus ab alijs amicis, quos incorruptos Iugurtha reliquerat; ex omni copia necessariorum quinque delegit, quorum O fides cognita, o ingenia ualidissima erant . eos ad Marium, ac deinde, si placeat, Romam legatos ire iubet : agendarum rerum, O quocunque modo belli componendi licen tiam illis ipsis permittit. illi mature ad hiberna Romanorum proficiscuntur. deinde E latronibus Getulis in itinere circumuenti , loliatiq. , pavidi, sene decore ad Dilam profugiunt; quem consul , in expeditionem prosic cens, pro praetore relique rat. eos ille non pro uanis hostibus, ut meriti erat sed accurate, O liberaliter habuit. quare barba
ri O famam Romanorum auaritia falsam, et li lam
183쪽
Iam ob munificentiam in st amicum rati siurit . naetiam tum largitio multis ignota erat: munificus nemo putabatur, nisi pariter uolens , dona omnia in benignitate habebantur. igitur quaestori mandata Erechi patefaciunt: simul ab eo petunt, uti fautor, consiultor I. Mi adsit, copias , fidem, magnitudinem regis sui, O alia, quae aut utilia, aut beneuolentiae esse credebant, oratione exto lunt: deinde, Sylla omnia pollicito , docti quo modo apud Marium, item apud senatum uerba fac rent , circiter dies x L ibidem opperiuntur. M rius ubi confecto negotio, qua intenderat, Cimtham rediit; de aduentu legatorum certior factus, illos, ct Syllam ad si Vtica uenire: iubet item L. Bellienum praetorem; praeterea omnes undique β natoris ordinis, quibus cum mandata Bocchi cognoscit: legatis potestas eundi Romam sit: ab conmsule interea induciae postulabantur . ea Syllae, opter que placuere: pauci uero ferocius decernunt, scilicet ignari humanarum rerum, quae fluxae mobiles saepius in aduersa mutantur . ceterum Mauri, impetratis omnibus, tres Romam pros
dii sunt cum C. Octauio Rufo, qui quaestor it
pendium in Asticam portauerat: duo ad regem redeunt. ex his Bocchus cum cetera, tum maxime
benignitatem, O ctudium Syllae lubens acceyit. Romae quoque legatis eius , postquam errasse regem , O Iugurthcscelere lapsium deprecati liunt: amicitiam ct foedus petentibus hoc modo restonde
184쪽
tur. Senatus O populus R. beneficii, O iniuria memor esse solet: ceterum Boccho , quoniam paenitet delicti, gratiam facit: foedus, ct amicitia dabuntur, cum promeruerit. uibus rebus cognitis, Boccbus per litteras 2 Mario petiuit Iut Dialam ad se mitteret; cuius arbitratu de communiabus nego ijs consuleretur .is missus cum praesidio equitum, atque peditum, funditorum, Baleariorum: praeterea sagittaris, O cobora Peligna cum uelitaribus armis, itineris properandi caussa. n que his secus, atque alijs armis, aduersus tela hostium, quod ea leuia sunt, muniti erant. sed in itinere quinto denique die Volux filius Bocchi, re pente in campis patentibus cum mille non amplius equitibus sese obtendit: qui temere O essust euntes , Dilae, at sq. omnibus O numerum ampliorem uero , O hostilem metum esciebant. igitur se quisque expedire: arma atque tela tentare: in- tendere: timor aliquantus, sed spes ampliora quinpe uictoribus, ct aduersum eos, quos sepe uic
rant .,Interim equites, exploratum praemis, re, uti erat, quietam nuntiant . Volux adueniens
quaestorem appellat: dicitq. st 2 patre Boccho o uiam illi simul, Opraesidio milbum . deinde eum, proximum diem sine metu coniuncti eunt. Post, ubi castra locata, O diei ve ster erat; repente Maurus , incerto uultu pauens, ad Dilam accurrit; dicitq. sibi d theculatoribus cognitum,
Iugurtham haud procul abesse ; simul, uti noctu
185쪽
riam siecum profugeret, rogat, atque hortatur Ille animo feroci negat e toties fusium Numidam pertimescere : uirtuti seuorum satis.credere : Gliam si certa pestis adesset, mansium potius,quam, perditis quos ducebat , turpi fuga, incertae , ac forsitan post paullo morbo interiturae uitae parceret. ceterum ab eodem monitus, uti nocitu promciscerentur: consilium adprobat: ac statim milites cenatos esse in castris, ignesq. quamcreberria
mos fieri, deinde prima stigilia silentio egredi iu'bet. Iamq. nocturno itinere fessis omnibus , Οἰla pariter cum ortu bolis castra metabatur: cum equites Mauri nuntiant Iugurtham, circiter dis millium interuallo, ante eos consedisse. quodpo quam auditum est: tum uero ingens metus nostros
invadit: credere se proditos ὀ Voluce, insidjicircumuentos. Ac luere qui dicerent manu ui dicandum, neque apud illum tantum scelus invia tum relinquendum. At Sylla, quanquam eadem
existimabat, tamen ab iniuria Maurum prohibet : suos hortatur, uti fortem animum gererent esepe ante a paucis strenuis aduersius multitudinem bene pugnatum: quanto sibi in proelio minus pepercissent, tanto tutiores fore: nec decere, quemanus armauerit , ab inermibus pedibus auxilia
petere: in maximo metu nudum, O caecum compus ad bostes uertere . deinde Volucem, quoniam
hostilia faceret, Iouem maximum obtestatus, ut sceleris atque perfidia Bocchi tectis adesbet, castris abire
186쪽
IUGURTHINVM. 8 Iabire iubet. Ille lacrymans orare, ne ei crederet:
nihil dolo factum, ac magis calliditate Iugurthae, cui uidelicet speculanti iter suum cognitum esset. ceterum, quoniam neque ingentem multitudinem haberet, oesyes, opesq. eius omnes ex patre suo penderent; credere illum nihil ausurum palam , cum ine filius testis adesset: quare optimum factu uideri,per media eius castra palam transire:sese, uel praemisss , uel ibidem relictis Mauris ,solum cum Dila iturum. Ea res, uti in tali negotio , probata: ac statim profecti, quia de improuiso accesserant , dubio, atque haesitante Iugurtha, incolumes transeunt. deinde paucis diebus, quo ire intenderant, peruentum est. Ibi cum Boccho qu-mida quidam Aspar nomine multum ct familiariter agebat, praemissus ab Iugurtha , postquam Syllam accitum audierat, orator, O subdole theculasum: Bocchi consilia . erat praeterea Dabar MUMgrada filius , ex gente Massaniss , ceterum materno genere impar . nam mater eius ex
concubina orta erat, ob ingenii multa bona Mauro carus, accepιusque. quem Bocchus didum i qmanis multis antea tempestatibus expertus Iico ad Syllam nuntiatum mittit, paratum si e facere, quae uellet: colloquio diem, locum, tempus ime deligeret: conpulta fest omnia cum illo integra habere : neu Iugurthae legatum perti meliceret: accitum esse , quo res communis incentius gereretur: nam ab insidiis eius aliter c M ueri
187쪽
ueri nequiuisse. Sed ego comperio, Bocium ma .gis Punica Me , quam ob ea, qreae praedicabat, simul Mmanos Numidam spe pacis detinuisse: multumq. cum animo suo uoluere solitum , Iugurtham Romanis, an illi Syllam traderet : libidinem aduersum nos, metum pro uobis
suasisse. Igitur Sylla respondit, pauca st coram
Mare locuturum et cetera occulte, aut nulla ,
aut qua aucissimis praesentibus. simul edocet, qua retonderentur. Postquam sicuti uoluerant congressi: dicit sie:missium a consiste uenisse quaesitum ab eo, pacem, an bellum agitaturus foretia Tunc rex, utι praeceptum fuerat, post diem decimum redire iubet: ac nihil etiam nunc decreuisse, sed illo die relossurum. Deinde ambo in Da castra digressi. fled ubi plerunque noctis proce si HSIlla a Boccho occulte accersitur: ab utroque tautummodo fidi interpretes adhibentur. praeterea Dabar internuntius, sanctus uir, iurat ex siententia amborum : ac statim sic rex incipit. I, u quam ego ratus fore, uti rex maximus in hac terra, O omulum, quos noui, opulenti sumus, pr uato homini gratiam deberem. et mehercule Sylla , ante te cognitum, multis orantibus alijs ultro
egomet opem tuli: nullius indigni: id immutatu , quod ceteri dolere solent, ego lutor. fuerit mihi pretium aliquado eguisse tuae amicitiae: qua apud animum meum nihil carius habeo. id adeo experiri licet: arma, uiros, pecuviam, postremo quidquid
188쪽
quid animo libet ,sume: utere: O , q ad uiues, nunquam tibi redditam gratiam putaueris: fem- per apud me integra erit: denique nihil me sitie i, te frustra uoles . nam, ut ego existimo , regem arta mis, quam munificentia uinci, minus flagitio-
sum. ceterum de rep. vectra, cuius huc curatorm missus es, paucis accipe. Bellum populo R. num. N quam paraui, neque factum uolui. sines meos a tri uersum armatos armis tutatus sum. id omitto: ea quando uobis ita placet .gerite uti uultis cum Iu
3 gurtha bellum. ego flumen Muluctam, quod in- α ter me o Micipsam fuit, non egrediar, neque in-r ij trare Iugurtham sinam .praeterea , si qκid meq. uobisq. dignum petieris, baud repulsius abibis. ad ea Sylla pro se breuiter o modice, de pace , O de communibus rebus multis disseruit. demita que Regi patefecit, qMod polliceatur , senatum sta in populum R. quonia amplius armis ualuissent, i h non ingratia habituros: faciendum aliquid, quod la illorum magis, quam sua, retulisse uideretur: id j r adeo in promptu esse; qMoniam I ugurthae copiam
haberet: quem si Romanis tradidisset .fore uti
ii plurimum deberetur: amicitiam, foedus, Nu-o midiaepartem, quam nunc peteret, tunc vltro adiit uenturam. Rex primum negare: asnitatem, cou gnationem, praeterea foedus interuen per ad hocia metuere, ne fluxa fide usius, popularium animor auerteret: queis O Iugurtha carus, O Romani
inus erant. denique sepius fatigatus, leniter exi i M a volun-
189쪽
xoluntate Dilae omnia sesa Iurum promittit. ω- terum ad simulandam pacem, cuius Numida, i fessus bello, auidissimo erat, quae utilia uisa, consituunt. ita, composito dolo, digrediuntur. .in rex postero die inparem Iugurthae legatum appellat: dicit q. sibiper Dabarem ex Sylla cognia tum , posse conditionibus bellum componi. quam ob rem regis flui siententiam exquireret. ille laetus
in cactra Iugurtha uenit. deinde ab illo cundia edoctus, properato itinere, post diem octauum redit ad Bocchum: O ei nuntiat, Iugurtham cupere omnia , quae imperarentur,facere, sied Mario parum confidere : sepe antea cum imperatoribus manis pacem conuentam ,frustra fuistie : cel rum Bocchus, si ambobus consultum, O ratam pacem uellet, daret operam, ut una ab omnibus,
quasi de pace, in colloquium ueniretur; ibiq. sibi Syllam traderet: cum talem uirum in potestatem habuisset ; tum fore, uti iressu sienatus, alit populi foedus feret ; neque hominem nobilem non sua ignauia,sed ob remp. in hostium potestater licitum iri. Haec Maurus secum ipsi diu uoluens,
tandem promisit. ceterum dolo, an uero cunditatus, parum comperimus .fedplemnque regia uoluntates, ut uehementes sic mobiles,saepe ipse 1 bi adverse. Possea, tempore O loco con stituto,in colloquium uti de pace ueniretur, Bocchus Duam modo, modo Iugurthae legatu appellare: benigne
habere: idem ambobus polliceri . illi pariter laeti,
190쪽
ac bonaestri pleni esse . sed nocte ea, quae proxima
fuit ante diem colloquio decretum , Maurus adhibitis amicis, ac statim immutata uolantate, remotis ceteris dicitur secum ipse multa agitauisse ,
ureliu , colore , ac motu corporis pariter atque animo uarius: qua scilicet, tacente ipsio, occulta oris immutatione patefecisse. tamen postremo ollam accersiri iubet: O ex eius sententia Num dae insidias tendit. deinde , ubi dies aduenit; O ei. nuntiatum est, Iugurtham haud procul abesse ;cum paucis amicis, O quae flore nostro, quasi o uius honoris caussa procedit in tumulum facillia imum visu nsidiantibus. eodem Numida cum plerisque necessariis suis inermis, uti dictum erat,accedit: ac statim , signo dato, undique simul ex in-sdijs invaditur. ceteri obtruncati : Iugurtha Dila uinctus traditur ab eo ad Marium deductus est. Per idem tempus aduersum Gallos ab duci-ibus noctris QECaepione, O C. Manlio male pu-
Tnatum. quo metu Italia omnis contremuerat . illi'. O inde usque ad nostram memoriam Romani sic habuere talia omnia uirtuti siuae prona esse; -cum Gallis pro salute , non pro gloria certare. Sed postquam bellum in Numidia confectum; O Iu- .gurtham Romam uinctum adduci nuntiatum est: 1Marius consul absens fastus est ; ct ei decreta prosincia Gallia . hq. halendis Ianuariis magna gloria consul triumphavit. ea tempίstatestes, atqge opes ciuita tis in illo stae. I