장음표시 사용
571쪽
abn perdit partem , dummodo sic Secundo etiam ex eo, quod ossi vivat mentes . Ista sors licita est et alis saepe non potest reddere tune
nam nulla facit in alterutro inaequalitatem Uita enim incerta est , sicut socius lucratur sua serie centum ex alterius morte , qui in officio perierat, ita officialis lucratureentum in officio ex alterius morte praecedente , similiter mille plurale pauciora , iuxta partem secij uapra ossicium ι Iam igitur non est absque culpa sua , ,r supra dixiamus, petna non erit exigenda ab eo, qui non habet unde reddat bona rua, absque culpa sua quod si qui talem imponit poenam, rectam h beret intentionem , nimirum qui vult sibi pecuniam societatis reddi m etiam ossicialis , non red dere culpa sua , tune licite possit contractus societatis purus, sed cum dialis exigi poena , sed non puta has sorte coniunctus, sed ista sors,est poenas modo sic imponi ob id pra ipsum eapitales, de partem offi-eij. Adhuc tamen his auaritia hu .
mana . non contenta, aliud inue
nit lucrum. Solent enim soci hoc pactum cum 6ssiciali inire, ut si s eta protestatione quindecim diebus ante sex menses finitos, statim his completis diebus, officialis non reddiderit foeto suam pecuniam,tenea-
maxime dissuadendi sunt homines ab his contractibus , quos absque
mortali peccato is obligatione reis stitutionis non exercent . Posset etiam eisdem seruatis conditionibus, petere δε exigere ab offici li damnum emergens, si quod incurristent, ex eo quod osticialis non reddit, dummodo in culpa sit non tur deinceps inire societatem, red 'reddendi is socius animum h dendo eos fruetus quos ante dabit, beat recuperadi suum capitale, alias sed socius erit absque periculo citavi, quamuis moriatur ante sex menses completos , ossicialis non acqui. ira sibi illius pecuniam , sed haeredibus soci ormeniat Iste contra-etiis saepe fit Romae, sed tamen frequetissime est usurarius, quod ex duplici parte constat.
Pii index parte intentionis imponentis poenam. Non enim intendiit hanc apponere penam, ut suum capitale recipiant. Quaeqt laedam intentio necessiaria est in poenae appOstiones, ut supra diximus, sed intendunt merum lucrum , de saluum habere capitale, desiderant ut ossicialis non reddat, sed poenalia incurrat. Pars Secunda.
non licet, ratim modo damnumst , nam solene sepe isti, quando non redditur capitale , accipere eosdem fructus pro ratione damni , absque periculo capitalis, quia dicunt non esse iam societ
Adhuc tertium aduertendum est, nimirum locatio , quaedam partis
offici ipsi officiali facta , de qua
iam diximus . Tandem quartum i uentum est, dare partem offieiralteri tertio . Verbi gratia aliquis indiget pecunijs , nec habet qui ei mutuo det, accedit officiali , petit, ut ad societatem sui officii admittat aliquem is ipse dabit tructus omnes rivos officialis datu-
572쪽
rus erat. pariter ipsi lucrum obue Α tenetur ossi talis restituere, nec exeuniet ex morte soci , ita ut osticialis satur ignorantia , quia est crista ni- structur, indemnis, nec perdat, nec lucretur. Ille contractus licitus est, nam si ut licitum est dare pecunias
alicui obligando ipsum , ut soluat
damnum, auisucrum cessans certu ex tali mutuo proueniens, ita potest
obligate officialis illum tertium, ut soluat fruetus , quos ipse soluturus
erat pro certa pecunia is lucrurn mis Debent enim prius quaei cres
GDisti, qui dant terti,supra osticium
alioru an talia ossicia onerata adco, ut non possint recipere plura tenetur contractiam cognoscere, maxime cum Rulla Pauli Quarti omnibus fuerit publicata, quamuis ignorantia excuset, id est a peccato , sed non a rei titutione facienda, cum pri- etiam ipsi prouenit . Sic etiam licio mum constiterit, illicitum esse talem tum est super domum propriam imponere censu in pro tertio. Unde contractus est duplex primus estosficialis, cum socio, secudus officialis cum tertio sunt autem duae conditiones necessariae oluae ut plurimum non seruantur Romae, ob id est illicitus talis contractus . Prior est. Non potest officialis plura supra ossicium suum accipere, quam sit valor medie
contractum. Est etiam tertia conditio necestariari ut quando faciunt hanc societatem, dent totum capitale, non accipiant solutionem an ticipatam . Solent enim dare quingentos aureos pro societate,& statim accipere pro fructib. quinquaginta. unde non dant vere nisi quadringentos quinquaginta. Heu ille eximius
Doctor , admodum celebris, quitatis ollicissu in isti sumunt absque C Romedi utillime vel satus et t. optimensura , in quadruplum, quam valeat om ium: propterea Paulus Quartus in sua bulla optime disposuit, ut nullus admittere posset societatem
nisi prius compareret coram signatura, nam ibi apparet, iram osteratum esset officium . Posterior etiam est, ut o plus exigatur a tertio quasi sit ostici fructus pro rata , Et in hoc stmilabilis abusus nam soci exigunt a terius duodecim pro cetuum, sianet D sunt ossi ia , quae non dant, nisi quinque praetentum . Et talis contra ius peias nus obligans ad restiluriosi C:M.q la primo loco tenetur ossicialis ficere illi tertio , Nam quam ut sacri ius det
primo, tamen ex natura contractiis,
obligatur officialis, Meum indem ne mi eruate, & socius secundo loco, e lianc callet materiam ideo valde caueant conseilar ij, in absoluendis.
non solii huiusmodi officialibus, sed ctiam quibuscunque alijs , qui hoc
modo , pecunias coaceruant, non
curantes prospiceres, quomodo iustitia obseruetur . Nec id gratis dicimus, cum saepe inuenerimus qua ui omnes in hoc errare,in valde grauiter: iec ad restitutionem induci pos-
82. Quaeritur pro Missa celebranda quantum stipeni, congrui debeat quis sacerdoti elargiri, praesertim seserpauper e
Espondetur in hac materia longissime Docto te scripterumtuarias Disitia ' Corale
573쪽
Kas opiniones habentes in quid A Gratianus in prin. illius dis sc dixit: quid ali dicant, nobis placet asserti Qui aut turpi lucro, vel inhonesto ne
Petri de Arrag. super D.Thol n. 2.2. . 83.ar 3 qui dicunt iustum stipendium arbitrari esse solam strictam sue personae sustentationem dc eorum, quae simpliciter ad vitam lunt necessaria,acquistionem intelligenda puto, cuictus, vestitus, domus,&ei in semiicies,&c. Non. n. postulat ius nam re aut diuinum, nisi quod sibi ex algocio victiim sibi quaerere prohibetur, de oblationibus ecci sae stipendia consequatur . Quibus verbis potius significat, quam sit alienum a voluntate Ecclesiae prohibere, ne sui milustri ex ea, vel ex suo ossicio vitiant, quam eius cotrarium sed quod vult, est,qti Od si alicui sua ecclesia non sufficit, potius suo artificio, vel agricultario succnrratiqui altario participat, B tura victum, vestitum quaerat, qui nec fideles alios alere tenetur, quam negociationen et, quod nostrae senteum mistros. si autem habuerit sacerdos
parentes, vel filios pauperes, aliunde qu rere debebit ad ista supplenda,ex quo sequitur,quod nec honorabilior
plus, necis: nus honorabilis, nec etia contra pauper plus, diues minus accipere poterita edomnes qualiter, uae necessaria fuerint ad congruam sustentationem Paupertas enim, veltiae non aduersatur sic scribit Arra g. super D. Thom. a. a. q. si art. ya
Et ego super verbis istius doctoris,
haec ad ij cere velim. Cum in se dicat stipendia sacerdotis debent sustentationi eius lassicere, pro victu, vestitu, domo, milli,qui ei seruiat, quod ce to iustissimum est,qui pauper sacerdos, qui nihil habet, non decet, nudiuitiae sacerdotis nihil conferunt ad C diis incedat, in hospitali dormiat, &aequalitatem iustitiae, ad debitu, ut mendicatum quotidie eat,in celebraxinea docet Nauar. in Manu cap. 23. num. 2.& III. Quare diues sacerdos si non quia diues , a quia sacerdos ius habebit de altari vivendi, si-eut de pauper, modo offici debita
praestet, cui quis contra nostram sententiam ob ij ciat, cap. clericus victu, I .distin . ubi non dicitur,quod cleticus paupere spiritu ilibus, sed maturus non habeat, quis ei seruiat Videmus, quod in veteri lege, Levitς, ex
ordinatione diuina . ut ait D. Thom. 2.2. q. 87.art. I. vivebat alcis honorabilius, idque ex diuina institutione ut qui ad alutem totius populi destinati erant. ab ipso populo eis necessaria ministrarentur, ut decebat procorum dignitate. Et si ita decretumanibus laborando, victum quaerere de a Deo fuerat sacerdotibus antiquae lebeat. Rel non deo, in dicto cap. cae gis, ut honorabilius, quam hi viti teris eiusde distinctionis solum prohiberi, ne clericus negocijs acet, ut sc victum quaerat, sed si Ecclesia ei non sufficiat, potius ex honest artificio exemplo Pauli, qui de labore manuum vivebat victum quaerat, quam ex aeg incratione , praeterquam quod rent, quanto magis nouae legis sacerdotibus stipendia ampliora debentur, qiu non manibus animalia an gunt, sed ipsum Deum vitium quotidie prae manibus habent, sibi queatque alijs manducandum praebent. Ergo iustissitne praeimmbus alijsί
574쪽
Ael:bus tractandi,&honorandi sunt. A putata; quare etiam si intomnaen Nonne maximuna vilipendium est obsequia, usuque amborum tuetint diuite homine pro eleeniosna tanti sacrifici sacerdoti sex quadrantes largiri, ut alicubi morem esse, visum
nis, qua an dolem attulit duo millia a
reorum, O suppellectilia domus mase pretiata. Ioa es illi promisit titula miro aliauidsecret positisoripere de bonis viri, M resarciodum dammm, pro reis e sumptis, quas in domum
o spondetur, quod mortuo mari Nio, nullo testamento cofecto, vel si sit eofectum, nihil reliquit sue coniugi Mariari, Uic dubitatur,an pro obsequij sibi praestitis, iro promisi omnino detrita , aut deteriorata iatoto, vel in parte, cum in partem d tis non sint ad numerat , non sunt sibi lege iustitiae restituendari quain re neque pro his Maria de tacultatiabus viti defuncti potest sibi qui quam recompensare , alias furtum
Dico tertio, si loquamur de arris si bi promissis, de quibus maior praebetutdusicultasidistinguendum esse videtur,nam si atrae, de quibus sponsio facta est decimam partem dotis leallatae, iuxta leges Hispaniae non exiscessissent,& scriptura super eis edita, vel sufficienti testimonio testium, .lis sponsio arratu probari potitisset . tunc debito iustitisse sibi essent debitae , sea neque tunc in hoc casu poterit de bonis mariti secresione arrarum tacta, proconsum si id sibi recompensare,cum via iustitietptione sippellectilium possit ipsa M. possit illud repetcre, 6 recuperare. ut dictum est aliquid surripere de bonis viri. Dico primo, quod praedicta Maria , de obsequijs exhibitis marito in vita, nihil curet, quia pro his ex debito iustitiae, nihil potest sibi
reportare , quia ratione matrim
ni ad dicta obsequia tenebatur ouare hoc nomine dei his virid ultimo, dico, si pro sponsione taliuarrarum, neq; instrumetitu aliquod neque testes testificantur Pargumen tum nullum est, talem promissionem arrarum gratitudinis potiusquam debiti legalis habuisse obligationem, cui de more fit in nuptijs interdum & sepe quod si ita sit, vel illae arret noliuncti nihil potest sibi recompen sunt debitae, vel noliquet deberi;qua Dieo secundo, loquendo desup- rellectilibus, quod si tempore, quo maritus penes se ea recepit de eis,neque inuentarium fuit editum, neque praetaxatio facta clarescit sane in paria tem dotis cum duobus mille aureis ea suppellectilia non intrasse , nequa
in dotem traditum inrito tala eois
recompensatio deliquido debito semper fieri debeat, infertur plane, tunc .pro his arris non possederebus mariti quicqiram occulte sibi vendicare. Haeciapte ope ibi,vis
575쪽
34. Quaeritur de muliere quando posin auferendam, a ministris iustitia inem a ua bona sibi secreto refersare ad vix aut nunquam nisi magnis sum cautionem,nemo ob mariti debctuis .itibus a se sere recuperadam, potest REspondetur, hanc quaestionem ocialem elie, quisaepe occurrit
declaranda . Mulier carens dote,
nisque aliis paraphrenalibus, an si bona lucrati ,durate matrimonio parra, propter delictu mariti veniant sequestranda, possit ex his suam di m diam partem sibi post mortem marit contingentem occultare, ut neque censuris, neq, ut amento, possit CD
stringi ad eam propalandam, vide tur quod non, quia suae medietatis ex his non est particeps, nisi post marsu Beam sibi celare licite. Secundo dicitur, quando marit ipse occulti it bona sua, quia timet ea fore sequestranda propter a se perpetratum delictum,mulierems occultationes conscia non tenetur, neq; ad mandatum iudicis excommunicalistis, vel exigentis super hoc iuramen. reuelare quia secundum Na. Igitur banc quaestionem per haec dicta duximus resoluedam: Dicim
ergo primo , si causa patrati deliteii a viro hec bona veniunt sequestranda, si sibi secreto suam medietatem rese mulier de his bonis communiter atri uate, quia debita a marito durate mauar. Nierpe sona est priuilegiata, in ho quod contra maritum cogi naqueat testificati. Tertio dicimus, licet quando biana mariti veniunt distrahenda ad soluenda debita mariti alijs minus priuilegiatis creditoribus,tunc uxor saapossit excipere, repetereque dotem. tamen si bona durante matrimoni
a suo viro contracta non potest ipsa ouisitis, lucratiuis usque ad suam medietatem,sibi post mariti obitum d bitam potest ubi occultare,hoc dictu stabile videtur ex lege Hispanica in recopilatione noua legum, lib. s. rex.
LO. l. Io. ubi decernitur neutrum con
iugum, propter unius intum delictu, Dartem suam ex bonis multiplicatis bi contingentem etiam in casu haeresis, vel criminis, ubi imponitur poena ipse iure , usque ad executionem
sententiae non admittere, sontem culpaeque expertem suae medietati rum mulctari.
Igitur, si secundum legem, inn centi coniugi sua pars media illi hara seruatur , casu quo meruit a se seretrimonio contracta, de cumulo taliu
norum communium sunt persorucienda,suia vidicitur lib.3. H; muritier ex sua medietate bonorum lucrativorum communem, tenetur ad seia Mendam medietatem debitorum diarante matrimonio contractorum.
Secus est torte si illa hona esse iuri distrahenda ad persoluenda debita
a solo marito ante matrimonium cointracta, quia in hoc casu eadem lege sancitur, quod si debita sint contracta ante matrimonium nusquisque eoniugum soluat sua. Quarto,dicimus,qn sequestranda veni ut bona mobilia propter delicta mariti, tunc potest uxor occultare ex, bonis mobilibus omnia illa que sunt
576쪽
ml necessaria ad usum domus, sine A bo, Hore quaest. a. Med. de orati sitibus nequit vitam transigere, pu ne, q. o.ex opposito renentium,talem
beneficii solo titulo potientem, ad nus persoluendi horas canonicas etis altrictum. Inter has opiniones auarr. non sine exacta consideratione, bene concordare nititur praedictos inter se dis identes docti res, cui in hac concordatione subscribit Cordaba,q. Is .in additionibus ad tracta
tum c. suum conscicntiet. Concordia,
Bresolutioque quaestionis itat in hoc 3 scilicet quod opinio Soti, Caietanique est vera quando in titulatus talia ter in solum titulum benefici co sensi, ut per auctoritate a Papae resignator benefici reseruauerit ibi omnes fructus propensione simul cu seruitio δε cum tota administratione beaneficii, tunc quia sola videtur hic interuenire via post renuntia litis motrem, solus renuntiator sic benefici j tei, lectulit im, mensam, o reliqua suppellcctilia, perque necessaria ad degendam vitam lunt.
Unde Hugo de Celso ait in his mobilibus , quei prorsus sunt necessaria ad seruitium domu prohibetur fieri executio. Ergo mulier dum veretur per iudicem austerum dorigiduhis necellari jς pro quotidianis,siti' se fore exuenda contra legem , nihil mali facit, si ista occultando a tyranno iudice, sibi reseruet. Q in re in his casibus omnibus, in quibus praedictas occultationes ieulpa excutiamus mortali, ita tra occultatores a censura pronuratiamus immunes, quae cotra occultantes, vel non reuelantes protertur, quia non profertur, nisi contra illicite ela mortaliter talia celantes . Idem praefatus doctor Lopezibidem cap. ia. secun netur ad onus recita di canonicas hoedae partis. 4 curerint an beneficiatus, φιio tum recipit in Ie benefici titulum abdieatis Uefructibus, ratioue tituli benefici, tantum , teneatur ad persoluendaόhora carionicins. spondetur in hac quaestione varias essedo a rum opiniones altera Caietani, ciliorum ex asserentium receptionem
solui tituli sine fructibus non obligari inritulatum sic ad perso tendas horas: altera, quei est Diuestri, ve ras, non in titulatus iste,qui solum
Quia qui subit onus, debet perci
pere& commodum, econtra , qui commodum reportat, portare dc bet quoque de onus. At velo secunda opinio opposita Medina , Siluestr. verum habet in casu, quo in titulatus iste in solam reseruationem fructuum in resignania
tem cosensit, si simul cum titillo potas monem obtinuit, Madministrationem : uel si non obtinuit, fieri p- sum stetit, quominus obtineret talem, postellione, Madministrationem, quia ad persoluendas horas in hoc casu,astringitur in titulatus hic, quia Papa in bullis solitus est id oneris imponere, qucd qui recipitu Digitia ' Corale
577쪽
ctus propensione,onera Eccles , vel A gentium ine ulla causa he editate illis auferre, nil ipsi si ij consentirer,
benetic: Diubeas. Cui nautem in hoc casu in titulatus hic aliquos tructus percipiendi ius habeat, quia adminiltiare tenetur, inseruireque bene licio Icet l-los fructus non percipiat, quia autein culpa est, dc in caula,quod i los, si percipiat,quia illos, vel remittit, vel non exigit, ideo persoluendi diuiniim osscium, horas onere, Mobli sed consentientdis, A familiana graue
habentes, aior taliter peccareat contra charicatem, non autem contra tu
Praetere p.,telli iter inter filior studiosos, que .u viderit honestiorem Sosibi obedientiorem alijs, in bonis praeserre, i ciconuersa ininus digno, aliquid prae ceteris mandare, modo gatione non excusatur. Et haec opi s non priuet alios sua legitima potitonio media Nauarri cocordans sic ne, ne egeant.b is cxti emas, potior elis videtur, qilia certe, ratione tantum solius tituli benefici j, ut bene aiebant Sotus, re Caicianus, non tenetur in titulatus ad horas in casu, quo concurrunt hae limitationes, quas ad ij cat Nauarrus, scilicet, quod non possit in titulatus
per se, neque per alium percipere fructus, neque sit in culpa, quod pro tuo Pi turea potest pater filios,quamuis legitimos, propter corum cruDina, si lex ciuilis hoc ipsi concedat,ex haeredare, ioc non est contra ius naturale, diuinum punire filios te belles, o scelestes, immo est utilissimu .a bono c in in uni vi in veteri lege pluribus in locis inueniuntur exupla. Et multae sunt caula, quibus tu non purcipiant, neque in posterii sit cile parentes ex haeredant salios. Vt si eosdem beneficii fructus recepturus, manus violentas in patetes in ij ciat. taquam debitos pro eo tempore quo eos non tulit. Quas inutationes animaduersas vult elle Corduba, quia deseruiunt, inquit, ad multos casuri Haec Lope in suo instructorio casuum Conscientia, secunda parIe,
48 6. Quaritur, an liceat testatoribus
Si mentitos illos elle cum contumelia afferuerint. Si illos non curarunt a captivitate rediri cre, cum potu tint. Si de crimine aliquo. facinore apud iudicem accusauetantis .irentes, si cum nouerca sua cocubu rint.
Si a fide recellerint per haerelim, Sessimilia.
Addunt, si matrimonia contra paprodibito, O arbitratusuo relinquere e rentum voluntatem contraxerint.
REspondetur, Pater tilios studi
sos,& ibi obedientes, noui tes ex haeredare,licet possit ex aliqua causa haereditatem uis minuere, esset enim cotta ius naturale, M omata Praererea, pater, filios, siue legit
inos, siue illegitimos . nullo titulo potest priuare alimonij ipsis nece ialarii quod is iiiij non egeant, sed habeant aliunde, unde sibi sussician .
vel via haered uaria, vel quia sua industria, dabore valuerunt,4 valeant sibi acquuere bona, vel castrensia, Ves
578쪽
vel quasi castrensia,quos possunt pro A successerit,ut vereor. pter sua crimina exheredare. Possunt Propterea caueant eonsessarii, etiam alimonij priuare Est de iure naturali, quod parentes nutriant fi lios retiam animalia id faciut. Et si alienos quandoq; tenemur alere, multo magis proprios. Quando verδfiiij habent unde vivant, ob culpassias in patrean potest tunc pater eis alimenta negare. Lex ipsa proprer ἡ- ualde caueant in consulendis testantibus, quid faciant, ne si caecus Ca cum dueat,ambo in foveam cadant.
Diximus supra de filijs, qui matri
monia contrahunt contra parentura
voluntatem . Haec Salonin a. 2. D. Thom.quaest. s. sua de Dornin Ico, atticulo 3.liorum scelera, concedit parentibus alimenta filijs denegare. B 87. Quaeritur, an duorum, iιe trium Vltimo dico,quod parentes carem uenimonium in iudicio sustiat etes fili j tenentur distribuere bona sua inter cognatos, propinquos, si egentes sint, seruato ordine charitatis, pr serendo honestiores, propinquos, pauperiores alii, quod si egetes non sint, poterit tui conscientia bona sua conuertere in opera pia. Vnde sanctus Ambrosius, Augustinus, Chrysostom', δ: alij sancti pat Espondetur, quod sufficit duorum, vel trium testimonium, in
iudicio, dummodo sit fide digni;
haec est generalis regula, qua quandoque non obseruatur in aliquo casu, ut infra dicemus. Qui quidem testes, ut sufficiant, debent esse coni
stes in iudicio, non singulares. Di tres, quae Ecclesijs mandabantur ii C cuntur autem singulares, ut ait Silue destincti relinquebant affines indi ster, verbo, testis, quando deponunt gentes, praecipiebat illis ex biberi, non Eccles j s. Hinc est aduertendu, quod si fili j, ut dixin iis, non sint indigentes, Pater potest alicui charo a-mie aliquid relinquere, praesertim si egeat, etiam familiari,qui ei fideliter serui uerit. Atque cauendum maxime debetur, ne quis se gerat,vet que: dam in spiens mulier fecerat, paucis super diuersis factis ita quod quilibet est singularis ex dicto suo. Quando vero obiectum , super quo depo-mit,fuit representatum sensibus t
stium, eodem tempore, tunc sunt co- testes, S non singulares, quia tunc videtur deponere de facto eodem. Vel dic breuiter,quod estcsdiculursngulares, quando quilibet sigillatim
ab hinc annis, quae relicta a filio do intestificatur aliquid, quod non est vel mina omnium bonorum suoru quae re, uel saltem prelumptione sufficie- ad decem millia ducatorum ascendebant, omnia ad alienos reliquit, postpositis sui mariti nepotibus, quibus nihil reliquerat, quei quidem bona, antiquitus fuerant de domo, ocfamilia eius mariti. Quod factum tinam in perditionem animae se ei note ad sententiam ferendam, circa illud, quod cstificaturalius. igitur testes singulares regulariter non pr bant,quandoaetiis non habet continuitatem, quam si habet, ut fornicatio, si unus post alium videat perforamen, valet testimonium Vnde Baldus Disitias by Orale
579쪽
dus dicit, quod in dicto easu fornica tionis non praesumitur pluralitas a
Si totidem vel quales testes ex Vtraque parte producantur, caeteris paribus, fauendum est reo; Quia tunc iura sunt aequalia,&potior est ratio possidentis Preus autem est in possessione se vitae tamet, vel b
Vbi testes di seordant circa circu- statias leues, &η non mutant factu, eandem vim habent, quam colat stes,ubi autem dissident,circa circunstantias graues, mutantes factum, non habent vim, iuisi sicut testes singulares quia si discordant in preciapuis, sunt tanquam singulares. Si te stes utriusq; partis inter se discordet, tune prudentia iudicis expendenduest,cui taurant plures, digniores, quee causa tractetur: Nam ubi plures sunt ex una parte, vel digniores, in eam declinandum est, maxime si agatur de libertate alicuius. Quando in iudicio non agitur de
condemnatione alicuius, nec fertur
sententia in praeiudicium tertij, sussicit aliquado unus testis fide dignus, v. g. si dubitetur, an paruulus sita piteat'. unicus testis fide dignus suia cis, quia unus litisque praesumendus
est bonus, nisi in contrarium quid adducatur. In causis leuibus,etsi reatu Pde condemnatione alicuius sufficit testimoninm unius fide digne is, at me ubi ita apparet expedire bone: ubernationi.
In iudiciis, supplicio ultimo eurigunrio duo,vel tres testes, stes,& omni excepti
religionibus iistici unus testis, vel singulate testes ad puniendu fragerem cetremonias religinis, vel comittente aliquod peccatum mortale, exh S, quei non affcrunt secum infamia,
o grauem punitionem: Quia in religione, ut bene obseruat hic Caiet.&Sot.ubi maior puritas vitet exigitur.
ubi potissimum alii, piritualia
subditi desideratur,cum minori strepitu, ngula iudicii procedendum est, nec exigitur in huiusmodi delictis,adeo iudicialis probavo. sicut inter seculares. At in grauioribus deliactis,&asserentibus secum graue infamia,&iqnam. etiamsi non vltimum siupplictu, non sumit unus testis, neque multi singulares, quicqd in hac
parte dicat Cale quia iure Potificio, cui religiones subiectei sui, statuitur, ne quis in grauiorib eodenetur, nisi aut couictus, aut confessus, ut habet Can.Nos in quenquam 2.q. I. Quictus aut nullus dicitur, nisi ad minus per duos testes contestes,immo iure naturae, v bi non est rivis restis .
qn reus negat, non est conden adus,
eu debeat in his esse probationes, luce meridiana clariores, sicut& inter seculares. Unde qd ait Caieti religi sum, et ab uno testificatur de uno furto, ab alio teste de alio,&c. posse, ni ri, ut fure, n5 est admitte sui sest thi posse contra illu inquiri. per aliqua torturam religiosium, vetoptimὰ docet Sot Hee Salon super D.Tho.
688. Qu.4ritur, an Aquando requi rantur in indicio plures ins quam
580쪽
tus est numerus testium, quando minimum in causis grauioribus, nepe ut non sufficit unicus testis, no est autedeterminatus quoad maximum, i. debeant nocile tres,vel quatuor vel plures, ut insta atebit, merit,in causis
aliquibus propter grauitatem materiae requiruntur plures testes, quam duo, vel rqs, ut in restamentisci quia non extitit defunctus, qui possit respondete, ac explicare quid ipse voluerit: in causis Episcoporum, Cardinalium, Himilium. Primo propter excellentiam personarum iudi candi hi enim lunt tantce sanctitatis, meriti, ut unicuique ipsorum p tius credendum si,quam tribus, vel quatuor testibus. Secundo cum isticios inducent de pii aiant, incurratque saepe odia lubditorum, non est tacite lubditis contra ipsos cred cudu, sed exigitur dictum multorum testium Tertio, quia ex eorum conde natione, Minfamia sequitur magnudamnum statu ipsorunt,4 dignita-6,im toti Ecclesiae, ita ad eos condemnandos magno pondere tostium opus esse dictat recta ratio. Haec Salo
Aso. Quaeritur an te limonium falsion semper sit peccatum mortalcfREspondetur,falsum est linon tu,
quatenus fit prς stilo iuramento,
semper est peccatum mortales, quia est periurium, quo inseri testis Deo grauem iniuriam , adducens ipsum vatestem mendacij. Praeterea falsum testimoni uc quatenus lia in iudicio, si iudieiu illud est iniquit, ciniustu: si iuraus intendebat solum iurare su
pcr his, ad quae tenebatur tantum, nagando veritatem , solum venialiter peccat, ratione mendacij, quod est officiosum, non autem perniciosiam, cuillud iudicium sit iniquum, ad quod
non tenebatur respondere . Si vero iudicium est iustum, procedens secuduni iuris ordine, iurans falsum mortaliter peccat,cum ex iustitia tenebaiatur verum aperire, no solum mortaliter peccat, sed tenetur omnia da in nareficere inde sequuta. Testimoniuquando materialiter tantum falsum est sed formaliter verum, ut quando
testis adhibita diligentia debita , de
examine memoriae, certo credit se verum dicere, nullum peccatu est, quia procedit ab ignorantia inuincibili, quae peccatum non inducit. Undo non tenetur ad villam restitutionem parti, contra quam testificatus est. Tenetur vero quam primum se fal- sum dixi tib nouerit, se retractare, Diu ipsi notabile damnum succedere via deat. Haec Salon super D.Thom. 1.2. quaest. 7o.aILq.
49o. Quaeritur an obsessa ciuitate a Dramo, quae esu in peruulo, t tota gladio pereat, nisi ipsi Tyranno concedatur quidam Eorum ciuium trucidatas, qui es unocens,liceat ciuitatrilluῖ tra
VIdetur licere, quia Respub ius
habet exponendi ciues patenti morti pro salute totius ciuitatis, haec est conani unissima regula, quod pars pro toto sit exponenda, sicut naturaliter brachium ex ponitur,nc caput αsendatur , in quo est totius hominis vita . Imo est quorundam octorum