장음표시 사용
211쪽
LIB. II. CAp.16. DE HOMIC, vota VEL CASUALI. 17s remanebit irregularis, ratio est, quia irregularitas, non contrahitur, per mandatum, neque per desiderium, sed per verum factum,cap prohibemus de homicidio voluntatiin 6.is Clerici, vel monachi, in bello contra Turcas,&inimicos fidei,possimi pugnare, & occidere absque metu i Dregularitatis λF. Licet possint adhortari milites ad pugnam, pugnare tamen ipsos non posse, quod si occiderint aliquem
incurr sit irregularitates,&ratio est, quia non exercent suum officium, quod si dubitent an occiderint aliquem, in dubio sunt dispensandi;
potest tamε euenire casus, ut monachus, uel clericus, uel debeat mori, uel occidere inimicum , tunc licite absq; metu irregularitatis poterunt pugnare,& occidere, quia vim vi repellere licet, ut supra diximuS. c. petitio isto tit. c. igitur hortatur 28. q. vlt. c. quicumq; λ3. q. vlt. χ6 Insamatus quod ,quis interfecit hominem, S res aliter se habeat, erit ne iste talis iri regularis uet. ogatiue, ἐκ ratio est, quia infamia eli in persona infamati, ει de Iure habet remedium e nempe purgationem Canonicam. Abb. in c. extiteris is o tit.
cutiat aliquem, & moriatur, erit ne irregularis R. Cum distinctione. s modum in verbeiado excessit, erit irregularis: si vero verberat,& modum, non e T. cedit, etiam si inde mors sequatur, uel mutilatio alicuius membri, non remanc bit irregularis/ratio est, quia facit actum licitum correctio nis, & non habet voluntatem Occi. dendi. c. presbyterum. cad audientiam isto tit. c. ii, qui de homicidio voluntario in o. 28 Si puer ludat,& aliquem occidat, re. manebit ne irregularis R. Non remanet irregularis; ratio est, quia licitum est pueris ludere,&ipse non habuit intentionem occidendi ,sed ludendi. Cloannis isto tit. io Qui, licet interficiant hominem Axcusantur irregularitate, & a poenaehi. Puer minor septennio, suriosus actu furens dormies, ebrius, isti omnes excusantur ab irregularitate, &a poena,quia non habent voluntate
occidendi, sed illi, qui cu illis ludunt habent culpam,& debent se abstinere, S si mors evenerit, illis imput turin non furioso. Clem. si sutiosus de homicidio voluntario. 3 o Clericus,quo modo potest petere cora iudice laico, damnum,sibi factuae, a latrone, vel ab alio homine,si inde
certe mors sequatur tali hoministhi. Clericus facta prius protestatione, quod tali non eueniat morS, Deinque mutilatio membri, poterit ciuiliter petere suum damnum,uel mortem suorum coram iudice laico, &quamquam inde sequatur mors tarilis hominis, non remanet irregularis , ratio est, quia clericus, tenetur relinquere iram,&iracundiam, sed non emendam,& correctionem, Ndamnum, quod passus est. Secundo,
quia daretur occasio , ut clerici, &Praelati paterentur in suis personis, S bonis plurimas iniurias a laicis. Tertio,quia ex eo quod clericus, petat suum damnu, non ex eo dat causam necessariam, ut ille occidatur a iudice, quia non est auctor talis delicti eriminalis, neq; habet talem in
212쪽
LIB. II. CAP. 16. DE HOMIC VOL. VEL CASvALI. tentione. Quarto, ne delicta occultentur.c postulasti,& glossa. ibi. de homicidio voluntario,& c. praelatis de homicidio voluntario in 6. 3i Forma protestationis, qualis det esse n. Ego N. Clericus, vel monachus facta prius protestatione, quam clerici tenentur sacere, quod per hanc
meam accusationem, non eueniat Petro mors, mutilatio membri, vel
effusio sanguinis,& haec repetita in omnibus actis, & scriptis ciuiliter,& non criminaliter, peto a dicto Petro latrone, bona, quae mihi furatus est,uel damnum,quod mihi secit interficiendo patrem meum, vel fra
ρ a si quis no mutilat,neqs abscindit me-brum alicuius; sed taliter percutit illum, ut relinquat aliquod me hium inutile ad suum officium, Gcut brachium, iste talis incurrit ne irregularitatem Non incurrit irregularitatem sneqι ille, qui ex percussione, vel verheratione relinquit membrum inutile, ad suum ossicium ; neque ille,
qui mandauit id fieri; ratio est,quia FINIS LI Bad irregularitatem, prouenientem ex abscissione membri expresse reis quiritur, quod membrum principale hominis, ira fit abscissum,& amputatum a corpore hominis, ut no r maneat unitum corpori, sicut remanet, cum membrum est inutile. nam
cum simus in odiosis, non sunt extendendi, sed restringendει & omnia iura per totum titulum de homicidio, petunt, ut membrum amputetur realiter a corpore. ut expresse
tenet glo. Si inciis qui mandat aliquem verberari de homicidio voluntario in G. Si aliquis amputauerit aIicui digitum remanebit ne irregularis ξR. Non remanet irregularis: ratio
est, quia digitus non est membrum hominis, sed facit ossicium meminbri,& ideo cum non amputetur in brum, non incurritur irregularitas, ac si clericus effuderit sanguine percutiendo aliquem licet sit excommunicatus, non tamen est irregularis . tenet glossa in cis qui de homicidio voluntario in s.& argumento. l.
213쪽
v O T sunt praece pia decalogi, & ad quid obliganti
N. Decem, & Omnes Christianos o ligat subpina peccati mortalis. Tol. in sum. lib. Φ c. a. a Pricepta decalogi quomodo diuidunt e R. In duas tabulas. Prima versatur circa honore diuinum immediate, ut sunt tria prima praecepta.Secunda cirea utilitatem proximi, ut sunt septem posteriora. S. Th m. 1. a. q. Iaa. Sot de iust.&iur. lib. Σ. q. 3.3 Transgressio praeceptorum est semper peccatum mortalest. i An. Affirmatiue,nisi aliquado tribus ex causis fiat veniale. Primo ex paruitate materiar, ut in ieiunio. Secundo,s fiat sine delit, ratione iit in homine,qui repentino motu desiderat mulierem formosam,sed in se reuersus non habet consensum. Tertio,si
fragatur ab amente. S. Th. 2.2. q. 22
6 Praecepta decalogi possunt adimpleri ab homine,si sit in peccato mortaliὸxt. Possunt,& talis satisfacit praecepto Ecclesiae, licet ieiunium factum sine charitate non erit meritorium.
3 Quotuplex est adoratio ξηt Triplex: latriae, duliae,&perdu-
6 Quae est adoratio latriae,& eui debet n. Est quaeda reuerentia, & honor, quae immediate intuitur Deum. S. Thom. ubi supra. 7 In quo consistit adoratio latriae e . In trisus actibus. Primo in actu intellectus consideratis Dei magni tudinem, εἰ bonitatem, e uq; A Ucto rem, & Creatorem omnium absque I dependetia ab alio,&omnes dependere ab ipso tanquam a prima Causa fieri moueri,sustentari. Secundo in actu voluntatis quo subij cimur Deo cognito, ut omnipotenti. Temtio in actu exteriori, quo exterius Deo, vel flexis genibus, aut detecto capite fundimus praeces. S. ThOm.
8, sest adoratio duliae,& cui debetur3ηt. Est quaeda reuerentia, quae propter Deum debetur Angelis, & Sanctis canonitatis. T rid.j.ses . a 3 .dC-creto de inuoc. & reliquijs Saetor. Quae Digitiam by Corale
214쪽
LIB. III. CAP.i. DE PECCAT COMMISS. CONTRA ETC. 1 sy Quae est adoratio adultae,& cui debet IV. Quaedam reuerentia, quae prointer Deum Virgini Mariae debetur prεexcellentiori ratione quam alijs Sanctis si sicut 3psa prεcellit Sanctos,& Angelos; sic debetur ei adoratio perduliae, quae est excellentior, ad ratione duliae. Trid. ubi sap.
. Quaedam maledictio e5tra Desi, malo voluntatis affectus&hoc pe catum est contra primum Decalogi
ii Quid est superstitio,& quod peccatuὸ
N. Vana, θι salsa religio, cum quis non dat honorem Deo debitum, cum quis dat honorem debitum soli Deo. Diabolo, & est contra primsi, Praeceptum. Sylv. verb. superstitio.
N. Deliberata promissio ex uoluntatis Proposito,Deo facta,& frangere votum, Rapostatare est peccatum contra primum praeceptum.S. Tho.
SECvNDUM PRAECEPTVM. a Quid est iuramentum ξ
ν. Inuocatio diuini nominis, in ali. cuius rei confirmationem; vel face re Deum testem alicuius veritatisser peccatum periurii,vel sine necesistate, est contra secu ndum Decalogi praeceptum. AZOr. lib. II. tom. I. S. Tho m. a. a. q. 89.
4 Quae conditiones requiruntur, ut quis possit licitρ iurare
' Prima, fit veritat. Secunda, ut sit iustitia. Tertia, ut sit necessitas.
Quod peccatum est habere consuetudinem iurandissitne necessitate,& tri ebus conditionibus supra postis ept. Maximum, & Omni cura evita dum; quia scriptura dicit, vir multa iurans replebitur iniquitate, &a domo eius non recedet plaga. Si quis iurat s ne intentione adimplena di quod iurat, peceat ne mortaliter v. Affirmati ul,quia in tali iurameato deficit veritas, praecipue si res sit grauis, vel in se cotineat peccarum. Tolet. lib. αλ I. Si quis iurat aliquem occidere,vel reminiustam, tenetur ne adimplere tua ramentum R. Peccabit mortalitρr iurando, & res non tenebitur adimple istb adimplendo committeret aliud peccatu, nempe peccato homicidi . AZOD
Quae.regula debet seruari in obserua. Ο atione iuramentorum fv. iurament si semper est adimplendum , si cum iustitia, & sine Dei οὐ sensone adimpleri potest, etiam id damno,& incommodo tu rantis. Na
Quotuplex est iuramentum pr. Multiplex: primum est assertoriu, quando quis aliquid preteritum iu- r. l. aramento asserit. Secundum est promissorium, quando quis iuramento aliquid de futuro promittit. Tertiuest comminatorium, quando quis iurando minatur, vel terret aliqu&Quartum execratorium,quando sis iurando aliquod delictum execra tur, ut sunt reconciliati a S. Inquisistione, qui execratur delicta ab ipsis commissa;& iurant se amplius no comissuros talia delicta. l. lib. q.e. Σ χTER-Diuitigod by Corale
215쪽
i 6 LIB. III. CARI. DE PECCAT. COMMISS. CONTRA ET C: rTERTIUM PRAECEPTUM . honorem Sanctorum, &dare licen- tiam, ut in his diebus fiant opera sera: Quare Christiani obseruant diem Do- uilia tertii generis'minici,&Iudaei diem Sabbati s Summus Pontifex, Concilia legi I t. Quia Iudaei celebrant Sabbatum time congregata, Archiepiscopi , &in memoriam creationis huius mun Episcopi in suis dioecesibus, ex legi di, ubi Deus requievit septimo die tima causa, & possunt dareticentia ab opere quod patraarat. Christi, ut fiant opera seruilia in diebus seni celebrant beneficium redemp. stiuis. Tol. in sum.lib. q. 26. Fitionis,regenerationis,&resurrectio et 3 Quod peccatum est frangere diera sonis quod est maius creatione , & stiuum, uel non audire Missam die- fuit beneficium hoc instauo die eom bus festiuis o M
pletum. Tolet.in sum .lib. c. et q. & R. Mortale contra tertium decaIO- in c. I. Ioan .Annot. v. ubi dicit Sab- gi praeceptum. S.I h. a. a. q. Iza.
basum in diem Dominicum mutatu 26 In quibus casibus potest quis laborare esse. Didae stella in Lucam Reginat. dieb' sessivis,absq; peceatomorralis c. I. Suar. c. I. loco cit. , In plutibus. Primo in seruitium a1 Quomodo obseruantur dominicales, Dei, ut sonare campanas, portare& festiui dies ab Ecclesia comedariis crucem, mundare Ecclesiam scopis, N.Vacando ab operibus seruilibus, aqua Ecclesiam spargere Secundin& audiendo missam. S. Thom. a.a. in seruitium quotidianum,&ne Lq. 122. art. q. sartu hominib', ut curare insrm , D tia a Quaedicuntur opera seruilia propriae p condere ribos,msidare domos; ster t. Sunt in triplici differentia.Primo nere lectui Tertio, in necessitatem sunt opera animae, ut studere,scribe corporalem pauperis , ut siquis sit Iridi docer .Secundo sunt corpora ita pauper, quod non possit praebclia, ut venari,iter facere,& cantare. re cibum sibi,& suae familiae, nisi la- Tertio sunt opera seruilia,ut fabri- borando. Quarto,propter commu-car serere,& arare,&hνssiuit ex- . nem necessita em,ut tempore men presse prohibita, Sylaestr. verb. , i sis Augusti,colligendo panem, S Vi Domini .... num ,&st is verrae ne pereant.13 Advocatus,Magister musicae, Doctor Quinto,ad fugiendam maiore per- gramaticae, venator, di iteriaciens ditionem corporalem, ut tempore peccant mortalixesi si exerceant i, belli obsidionis. gns tempςstatis,lia opera seruilia, die festiuo, vel incendii fluuiorum impetu . Sexto
pr. Negatiue, etiamsi in suis officiis tuos,aedificarericlesias. septimo, lucrentur pecunias, quia tutu προ in beneficium publicum reipubli- ira animae primi, & secundi generis, cq,ut in publicis spectaculis sacere quae non sunt prohibita Mummodo ιheatra, sternere plateas si in alijs Missa integra audiatur.Na par. cap. praecedentibus dictas expediri non 3. num. a. & s. potueruut,ut sipe eontigit,&in his
14 Quis potest instituere dies festiuos in casibus senuunt DD.posse hominea
216쪽
LIB. III. CAP. 1- DE PECCAT. COMMISS. CONTRA ETC. 17 laborare diebus sestiuis cu modera. mine tamen, audita prius Missa. te
dominica q 6 17Potest Episcopus dare licet iam, ut diebus festiuis fiant opera seruilia post auditam Missam. n. poterit dare hanc licentia, prasci.
puc tepore vendemiae, vel me sis tritici, vel qua do seminatur, ne fructus thrrae pereant ex quibus pendet alimentatio, S sustentatio urbis poterit praeterea dare hanc licentiam ad aedificandas Ecclesias, vel monast ria Religiosorum,&etiam ad faciendos muros ciuitatis, iuntes, vel pontes c5 ilhes, quado pecunia communitatis non suppetit, tenet Nau.
i Missa quomodo est audienda diebus se. stivis, ut quis satis saetat praecepto Ecclesiae ληi. De hoc dictum est lib. I . c. o. a n. s. 36. v i adnum. 69.
uado in suis necessitatibus spiritualibus,& corporalibus, videlicet sustentando illos proprijs bonis, se .cundum cuiuscumque qualitatem,
praecipue si sint infirmi, vel si ad paupertatem a vel senectutem peruenerint. tenet Tolet. loco sup .cit.
1 Haec necessitas quomodo est intellige-da , ut filius teneatur ex suis proprijs bonis alere patres suos st . Largo modo ita ut secundu qualitate min qualitatem patentum alidebeant. Considera da enim est qualitas, genus, nobilitas parentum, Nfacultates fili j dantis, secundum arbitriti prudentis Coses vij, ut quis.
ex sua propria mente non erret. te net Tol. in sum. lib. s. c. I.
3 Si quis habeat patrem,& matrem pauperes in posuit suo labore eos su iten tare, vel adiuuare poterit ne ingredi religionem ξηt. Negative, imbingressus tenetur exire ad eos alendos; ratio est, quia alere parentes est de praecepto , &ingredi religionem de consilio. te
s Qui vocantur patres ,& coprehendun 3 4 Mulier tenetur ne honorare,& obediretur sub quarto pracepto viro suo, di eum sequi cum sua pro-Iy. Pithio gradu ssint paretes carna- pria persona ad habitandum cum illes,qui nos genuerui. Secudo gradu lo ubicunque fueritὸ sunt patreqspirituales, ve Episcopi, Mulier tenetur obedire viro suo Confessores. Tertio patres teporm in licitis, & honestis, & eum sequi Ies,oReges, potestates saeculares. quocunque ierit ad habit adumper- Quarto magistri, qui nos iri bonis di sonaliter cum illo; exceptis tribus seiplinis edocent, de instruunt in vir casibus. Primo, si eat cum periculo tute,&honil moribus. tenet Tolet. sitae vitae, vel periculo peccandi mortaliter. Secundo,si maritus sit vaga-o Qualis honor debetur omnibus illis hundus. Tertio,si in capitulis matri
parentibus ξ moni libus ex prelle inuentum iu I . Amori g, obedietas,&reueretis, rit, ut habitat et in tali loco. tenet I In quo consistit iste honor parentum e Nauar. cap. Iῖ .nu. I9. in manuali. LOR. In reuerentia exteriori eos adiu- per cap. q.
217쪽
xνη LIB. III, CAP. 1, DE PECCAT,COMMISS. CONTRA ETC.
INTvM PRAECEPTUM.33 Quid est homicidium r
vt. Iniusta hominis occiso. S. Tho.
R. Triplex: voluntari si, inuolunta, risi,&casuale, ut qui volendo occidere sera, occidit homine quem navidit. Couar. clem. si furiose S. p. 2.3 Quibus modis quis occidit alium δ
inq; modis. Primo facto proprio. Secundo mandato. Tertio consilio. Quarto permissione, ut qui debuit, & potuit impedire mortem alicuius sine proprio periculo, non fecit. Quinto adiuuando,vel comitando occisorems omnes hi sunto cisores. Sylvest. verb. homicidium.
38 Quod peccatum est homicidiumst
Mortale contra quintum decalogi praeceptum. Tolet. lib. s. c. 8.
3s Quibus in casibus potest, quis snere se
interfici ab alio, vel se exponere in periculo uitae sne peccato ξν. Primo propter propriae salutis comodum potest quis se exponere periculo mortis ,& sinere,ut abscindatur ei aliquod membrum, ut pes, vel brachium etiam c u magno periculo mortis. Secundo in defensione fidei tenet quis mori. Tertio in utilitate totius Rei p. ut si aliqua ciuitas obsessa ab inimicis liberaretur morte alicuius, tenet se tradere morti. Quarto pro suo amico,& proximo. Quinto in bello iusto miles,& Dux tenetur se exponere euidentis mortis periculo. Sexto, si quis a Iudice est condemnatus, ut moriatur, potest patieter, & uoluntarie ascendere scala& ferre mortem. TOl. lib. I. c. 6.
Αο Qui peccant mortaliter ex homicidio
inuoluntario ere. Primo,ratione ignorantiae facienIes ex eo quod non adhibuerunt se Lficientem diligentiam peccat mortaliter. Secundo, qui mu dant tecta,& eiiciunt lapides, absque ulla admonitione. Tertio qui suffocant pueruin lecto dormietes, ab ι cura. Quarto, qui indit ense nudo cum alio, si ne intentione occidendi, & occidit, quia dat operam, rei illicitet, uel nonecessariae. Quinto Princeps,&Cubernator,qui non curat extirpare latrones, unde ex eius negligentia furta,&homicidia proueniunt. Sexto aduocatus pro cuius ignotatia quis iniuste occiditur. Septimo medicussi ex imperitia sua, infirmus moritur. octauo testis, qui relinquit uerum testificari pro innocente condemnato ad mortem iniuste,quia potest eu Iiberare,& non liberat. Tol. lib. I. I. g. rursus qui.
Quae prohibentur in quinto decalogi
Praecepto ξν. Plura. Primo occisones de facto. Secudo cogitationes, & voluntates occide di . Tertio machinationes,&praeparationes oecidendi, ut enses uenena, insidis. Quarto iniuriae factae uerbis,& signis,&libellis ins maiorijs. Quinto socij adiutores oecisionis. Tolet. lib. . c. s. . '
Quid est fornicatio, & quomodo sumitur ad heologis,&luristis
κ . Est habere copula carnale in uase naturali cu aliqua muliere.Tol. lib. sQuot sunt species fornicationi S oc. io. R. Sept m. Prima est simplex fornicatio soluti cu soluta, siue meretrici, siue non mercitici. Secunda stu
218쪽
LIB. III. CAP. r. DE pECCATCOMMIsS. CONTRA ETC. a sprum,.ut cum quis deforat Virgi- 47 Si vir cum propria uxore per uas p
neuiue voluntarie, sive vi. Tertia adulterium,ut cum quis habet copulam cum uxorata, Vel mulier soluta, cum viro Uxorato. Quarta incestu, idest copula carnalis cum conlan
guinea sua, vel uxoris suae. Quinta, raptu, iue sit soIuta, siue Uirgo, ipse raptus habet,& addit grauitarem delicti. Sexta eis coitus cum mona cha, vel cu persona Deo dicata per sterius habeat copulam, qua poena puniture . Poena mortis,& ignis sicut sed mitae, quia matrimonium non dat facultatem ad committendum hoc peccatum, imi, auget delictum, camatrimonium sit res sacra, nee de bet hoc abuti ad tam graue nefas committendum. Tolet. lib. I. c. I 3.& omnes DD. cum illo.
votum castitatis, uel cum presbyte. η8 Ex concubitu cum Daemone, uel incu
ro etiam seculari, vel monacho. Septimum est peccatum contra .na tuoram. Sylvest. q. q. S. Th
' Quot sunt species peccati contra naturam ΘPrima est pollutio volutaria, vel Procurata, quae nunquam est licita, eli 3 propter sanitatem l tuendam, Secunda concubitus inordinatηS, ut cum mulier est supra uiru. Temtia est sodomia,scilicet homo cu horimine, uel mulier cum muliere. Quar
bo, sunt ne nati aliqui homines PIncubus, &Dcemoni si generant aliquando non generant ex propria uirtute, sed ex semine hominis , uel mulieris temperato cum illo calore, apto ad generatione,& ex tali cocubitu dicitur generatus fuisse Marthinus Lutherus, S Mahoma.& Iaca in Iapone, & Eneas ex venere, Gen brardo lib. a. Ghronographiae. An nia.Itb q. de natura Daemonum. Ludovicus de Molina. t. p. D.Th.q. Io,
tabestialitas, scilicet homo tum bes 4s Quae probibentur in sexto praecepto
xum , in uent ne poenam mortis
allegatam p Primo septem supradictae species luxuriae, Smundo desideria, cogitationes cu colensu, & delectationes. Tertio tactus propthis,Salienus csi delectatione. Quarto locutiones tu, xuriosae. Quinto, uisus luxuriosi, Sexto oscula. Septimo quidquid ordia natur ad committendum peccatum
m si arx ias. p, fgp, Psi. I. num. T. tenet quod M. Sed Anto- so Quid est furtumst i i. Mus Ωosaea. in l. Tani tenet quod η. Retinere te aliena iniuste cotta mulier, qdae prouoc t aliam aliquo uoluntatem proprii otii. Th. a. avinstrumento ad copulam debet con q. 66.&Sotiniust. Naur lib. idemnari ad mortem si uero sine in- si Quibus modis potest quis retinere te dissimento, poena extraordinaria pu alienam contra uoluntatem Domi-
219쪽
rgo LIB. III. CAP. r. N pECCAT. COMMISs. CONTRA ETC. Primo, si iocose aliquid abseοndat. Secundo, si ratione poenae alicuius sententiae auferat a reo aliquid. Tertio, si bono fine ad euitandum damnum, ut qui aufert ensem ab homine,qui ira motus vult aliquem
Occidere. Quarto, in extrema nece
state viti, vel semis. Quinto si Paccipit quod sibi iuste debet, & alio
modo no potest recuperare sua pocunia. Tol lib. s. c. I s. Messina. q. I. sa Quam quantitarem debet quis surari, ut sit peccatum mortale I . Quantitatem assignari eommuniter ab auctoribus quatuor reales, uevel tulios. Poterit tamen euenire a. liunde, ut minor quantitas sit peccatum mortale;visi suretur pauperi unum tutium,&similia. Hoc tamen relinquitur arbitrio prudentis Consessarij. Tol.lib. I. c. 6.s a Si quis furetur plures minimas quantitates , ex quibus componatur illa quantitas, quae regulariter est sufficiens ad peccatum mortale , peccat ne mortaliter, ves venialiter e
Distinguendo si habeae officium
emptoris, coelii, vel magistri d mus, mercatoris , vel macellarij, &habeat intentionem ex illis paruis Particulis, quas furatur,asgendi peculium, sine dubio peccat mortaliter; si vero casu absq; hac intenti ne qu is iuratur hodie unum inlium, cras aliud,peccabit veniali Oer, licet
semper sugiendum sit furtum, quia cum quis incipit habere consuetudinem furandi usq; ad mortem illam non relinquit m 6 quotidie erescit.
R. Dupliciter. Primo extraiudicia. litet dicendo mendacium, & imputando illi aliquod deIictum scienter quod in eo non est, ut mistimando leui occasione tale desictum, vel vitium esse proximi sui quod reueranon est. Secundo iudicialiter, ut si
Iudex non obfernat ius,vel restis dieat falsum, Procurator, NotariquS, musator accusans deponat falsum, ves criminat rem ultra des ictu in exagerando, ves addendo. Naur. in manua'. cap. I 8.
3 Reus quando tenetur in indicio dice, cere veritatem etiam cum periculo propriae vitae Θ1 . Primo,quando Iudex est comperens. Secundo,quando pretessit infamia, vel legitima iudicia,ves testri fuerunt maiores omni recepti immΤertio, tu costat reo quod procedi rut in illa causa secundulus , tu rere cat mortalit8r non dicendo uetivatem, sed si haec deficiat,&res de*i, inquiritur it occulta, &secina tuc non tenetur testis,neq; reus nidini
stare in iudicio publico quin oscul
3 G Reus potest frangere careerem , si apericulo restituti maist I a
R. Reus',qui est in carcerares si flesti faciat uiolentia eustodi potest ruinpere murum,& frangere portas, At figere tueareere, ει solum tenesint rei tituere damnum fractionis non uero damnum custodis, MI matbstri carceris ,ratio est, quia isti ex os ficio,&stipendio suo tenentur cu- i. stodire earcerem, & poenam quam tiuntur, ob fractionem carceris
220쪽
LIB. III. CAP. r. DE DECCAT.COMMISS. CONTRA ETC. S reus tenetur se liberare s potest.
17 inando apetiere bona alterius erit
& decimum praeceptum ε . Quando tale desiderium erit auaritia,& ita colamatum, quod si quis posite aliquo medio illicito illud executioni mandaret , tunc erit peccatum mortales no aute quando quis desiderat bona, vel dignitates ait: rius,sed vult, ut illi eueniant ordinato ,& licito modo. tenet Tolet. lib. I. cap. Ti.
Est apetitus voluntatis inordinatus diuitiarum. Tolaib. F. TI.3 s Quid prohibetur in hoc praecepto
Desiderium cum voluntate,con cupiscentia in ordinata, media illicita,quae opponuntur ad conseque-da talia bona. Toleta ib. I. c. Ti.
6o Desiderare mulierem alienam quando est peccatum mortale e 1 t. Quando aliquis desiderat malo fine, & voluntate consumat desideis rium, licet non stet consumatio talis actus. Tolet.lib. I . cap. 7 . in tan.
DE RESTITUTIONE.i c vid est restitutio
R. Est actus iustitiae quo cuique redditur quod ab eo
ablatum est. S. Tho. 1. P. q.63- i : Ia Cuius iustitiae est iste actus I . Iustitis commutati uet. S. Thom. ubi supra. . 13 Quae est regula generalis, quae seruari debet in materia restitutionia N. Quotiescumque quis peccat contra charitatem, ut no dando eleemosyna, non docendo ignorante, non stenet restituere damnu illud: quotiescumque vero quis contra iustitiam comutatiuam peccat, tenetur restituere rem alteri ablatam.Tolet. lib. s. cap. 17.4 Quae sunt ad restitutionem persectam pertinentiaὸ Quae in his versibus continentur. Quis,quid restituet cui,quantum T quomodo,quando. ordine, quove loco,quq causa e euiat iniquum. Tolet. instam.
Quibus modis quis alienum retInete R. Duobus, aut per iniustam ac Ptionem, ut cum quis furatur, vel vi tollit: aut per iustam acceptionem, ut cum quis accipit mutuo, vel cem sum,ves per alios contractus. iet. a. a. q. 62, & Nauar. in manuaI de restitutione
Quibus modis dicitur quis possidererem alienam' . Uno modo bona fide, ut qui emit equm a latrone non existimans esse latroner alio modo, mala fide,ut est quis furatur rem,vel emit ab eo, qui
Quae differentia est ad restitue du in te possessore bonae fidei, di malae fides