Iurisconsultus, siue De optimo genere iuris interpretandi Franc. Hotomani iurisc. liber in quo L. Gallus, L. Lecta, L. Filius quem, L. Frater à frate, & aliae complures explicantur. Adiecto rerum ac uerborum indice locupletissimo. ..

71쪽

artem Iuris ciuilis habebitis,

'ν magis maMam atque ubere,

νγ quam disssicilem &obscura. Analysis autem siue partitio est, cum res ad partes suas re . Vocatur atq; dissoluitur: uel, ut planius loquamur,cum totum in partes secatur,deinde . in partium partes, sic ut ordine ad minutissimas quasque perueniatur: ueluti si quis mi

nuti horologij conficiendi ra

tionem docere uelit, Unum

aliquod discipulo inspectam

. te ita distatuet, ut non modo praecipua quaeque membrδ, sed etiam tenuissimas quas ique partes ostendat. Atque hanc quidem Medici ratio

, nem

72쪽

gnoscendo sequuti sunt ea disciplina,quam λατομ*MLqua . si dicas disiectricem, appel- lant. Crassiis etiam in lib. de . Oratore primo, his illam eadem rationem demonstrat uerbis: Nam si forte quaere- G. retur, que estet ars Imperato ciris,constituendu putare prin Gcipio , quis esset Imperator: Gqui cum esset constitutus ad- α

ministrator quidem belli ge- μrendi,tum adiungeremus de si

exercitu, de castris, de agmi- Gnibus, de signorum collatio- α nibus, de oppidorum oppu- Ggnationibus, de commeatu, G de insidijs faciendis atque ui cee s tan-

73쪽

σν tandis, de reliquis rebus quae essent propriae belli admini- νγ strandi: quaru qui essent ani-1, mo dc scientia compotes,eosn esse Imperatores dicere. Ex quib perspicuu esse arbitror, quid inter Dis resin & Analysin intersit: cum illa genus in formas,haec to tu in partes distribuat . qua ego huius nostri in Iure ciuili interpretan do instituti propria ac peculiare esse animaduerto. Nasi interpretari nihil aliud est, quam quot quaeque sint e iusque partes exponere quia tu demu rem aliqua cognoscimus, cu quot, quaeque sint γ' eius partes, cognoscimus

74쪽

apparet neque synthesin,ne que diaeresin instituto huic nostro opportunam esse.illa, quia opus nullum efficere uo

lumus, sed quod iam effectu

est, explicare:hanc, quoniam cum caput aliquod ex Pandectis uel Codice interpretamur, res singulares,id est easquε non generis, sed totius uim obtinet, tractamus: hoc est, ea quq partibus constant, non formis: quales sunt, domus, nauis, sphaera. Alio enim modo navim ut genus cosideramus,alio ut rem singularem: illo, cum alias longas, alias onerarias, alias actuarias, piscatorias,fluviatiles

75쪽

les,bellicas esse dicimus.hoc,

cum nauis partes enumeramus carinam,proram, puppim, gubernaculum, matu, uelum,transtra de remos.At uero siquis locum aliquem, dc ut uulgo loquimur,mate riam Iuris ciuilis,ueluti tu telarum,assionum, obligationum,tractare instituat, tum illarum rationum alterutra

uti debebit. Sed tempus est, nostrae huius,quam solam retinemus,analyticae tractationis exemplum proponere. Nos autem neque obscuru, neq;, ut speramus,infructuo. sum hoc initio eXponemus.

Iustinianus libro Institutio

76쪽

num primo sic scribit: In no- α

stra potestate sunt liberi no- .estri,quos ex iustis nuptijs pro te creauimus:Nuptiae autem, si iaue matrimonium , est uixi iamulieris coniunctio, indiui- ciduam uitae consuetudinem e continens. Ius autem potesta ..tis,quod in liberos habemus, ceproprium est ciuium Roma cinom. nulli enim alij sunt ho- . mines, qui tale in liberos ha- ιι beant potestatem, quale nos αhabemus. Huius legis tres te sunt partes: quaru suo quaq; loco, atque ordine demon strabimus. iussi, ptis.) His ex uerbis prima elicitur enuciatio: Nau ti

77쪽

ti ex iniusto concubitu, parentum in potestate non

sunt. In uiduam uitae consuetudinem. Ea

nunciatio II: Coniugium ad tempus contractum, non est iustum coniugium. Froprium en timum R) Sequitur

III: Patria ciuiu R.potestas, Iuris ciuilis est. His trib. pronunciatis propterea locum illum idonee explicatum esse opinor,quod quae,& quot eius partes sint,nac partitione planissime demonstratu est: neque uel plures, uel pauciores demostrari posivi. Quod

si qua enunciatio difficilis &obscura esse uideatur,tu adhiberi ,

78쪽

beri breuis explanatio poterit,uel Grammatica rationC, Sc uerbis illustrioribus : uel ea arte quam paulo ante Iuriscosultorum propriam es se dicebamus, ct aliquanto post exponemus.Sed nunc aliud exemplum rei dilucidads causa, eodem ex libro proferamus. Iustas aute nuptias μinter se ciues Romani con- μtrahunt, qui secundum pra, cecepta legum coeunt, mastu- cc 'si quidem puberes , foemi- ccnae autem uiripotentes, siue re

atresfamiliarum sint,siue si αij familiarum:dum tamen si refiiij familiarum sint,consen- α sum habeant parentum,quo M

79쪽

: rum sunt in potestate. Nam '

,, hoc fieri debere, es ciuilis Sc .didi naturalis rati o suadet: in tan ον tum,ut iustiis parentis price.

di dere debeat Intersi ciues M.) Enunc alio prima: Iustae nuptiae, nisi inter eos qui ciues R. sunt, non

contrahuntur.

δε- siquidempuberes.) Sequitur Π: Impuberes,iustas con-- trahere nuptias non possunt. Consensum habeant parentum.) Se

quitur III: Filii filiaeque familiarum iustas sine parentum

auctoritate nuptias non contrahunt. Consensum habeant parentum. Se

quitur IIII: Patris auctoritas

80쪽

turali iure requiritur. Quinetiam, ut intelligatur quam multa sub paucis interd u uerbis lateant, exemplum ex tutelae definitione sumemus. Tutela, inquit Vlpianus, est uis ac potestas in capite libe- Gro,ad tuendum eum,qui propter artatem se defendere ne Gquit. Mnteticipotestas.) Enunciatio I: Tutela non modo procuratio est, sed etiam potestas: id est,uis a populo accepta. in ea te libera.) Sequi tur II:

Tutela, nisi in liberis perso

nis,non datur. tuendum sequitur