장음표시 사용
121쪽
mendacium procul inhibet: dum contra
mentem ire, mentiri; mentitum nunqua, dum contra mentem non itum; nunquairem, eundum nunquam . AEqui vocum
IIuii dictum de defendenda dimittenda ueprouincia Menio,Henricus obiter sic
emigrat. Aut prouinciam dιmittendam. Mens pretiineia erit Sardinia ; durium ui νυν, ri ea ne loquatur: an negorsum venesciri Fr Nineiam et tu. Sed iudicet DEIor. Iudicauit lector I prouinciam tunc dierum a Monranis eorum de more, calamitatibus affectam, Menio defendendam urgeri . Siu autem,dimittenda est ut alius mitteretur. An. M. 3 2. An D. 2227.
P Raetor L. Valerius Levinus: L ad
νιυ .Leuiniar Sardiniam prouinciam tristus est. Liuius Deca 4. lib. x. HOcc
auctoritate Liuit,rogatio primum lata est ab L. Iulio Trib. Pleb. quot annos nati quenq; Magistratum peterent,caperentq; Romani. Vnde cognomen Familiae Iu. Manae inditum, ut Annales appellarentur. Satis fit mirum Sigonio: cum Liuius ipse Iib. 23. de Scipione tradiderit, petenti aedilitatem cum obiterent Trib. pleb. nega tionem eius habendam esse,quod nonduad petendum legitima esset aetas.
P Raetor hoc anno T. Ebutius. I.inbutio, ait Sigonius in Scholijs,Saritima obti. git . Ilienses, it Balari ingentem bellic rum rerum apparatum hoc anno fecerat, armisq; Insulam impetentes,tumultuum turbine subvoluere. Misit iccirco Ebu tius ad Senatum, filio gerulo, literas, rei nuntias. hine'; Livii Decade quinta, tib verbis iis . Eodem tempore,ct in SardianIa magnum tumultum esse literis T. Ebus Praetoris cognitum es , quasssius eius adSe natum attulerat. Iliensiet, asiunctis Balam rum axun, pacatam Prouinciam inua strat, me eis inualido exertatu, ct magnaparte'--
Linentia absumpto, resis 1 poterat. Earim,er Sardorum Letati nuntiabant, Orantes ut, V RB IT V S sult/m iam enim agros depi Nων esse, Dyem Senatus ferere. Hae legatio, totam ; quod ad Sardiniam pertinebat ad nouos .magistratus relenum erit Superstes in Sardinia Balari genus tametsi nominevio
Iato. Balaheniis regio, sibiq; finitima Ba
m tali, multi volunt esse e raptam 1 Balari,& hoc genus alia.
SArdiniae Praetor C. Mummius. Hoc
annno facta est Sardinia , prouincia Consularis,eamq;λrtitus T.Sempr ni Gracchus. Audito Liuium ubi supra.
Sed ea propter bessi magniturivim sumeta Consularis facta. Gracchus eam sortitur. Dein subdens ait: Idibas Mare , quo dis Sen pronius,Claudiu*;Consulatum inierat,mPtio tantia de provinet Sardinia, His mct utriu' bonisa uit, aut in sprouincitis bellum eouetuissent. Pes reo die luariSardorum, qui ad nouos Ma H ratas dilata erant, L. Minuetur normas qui Ligaesumam' Casulis in H Iria fuerat. in Senatumvenerunt. Ab bis edo rus ari Senatus, quantum belli ea nauineia haberent . Prouineia deinde quin hecto erant subdit Liuius Sardinia atq; Histria decreta. In Sardiniam duae legiones scribi iusia L quina millia insingulas, ct deo emi pedites; treceni equites 9 duodetris mitillanditu oeiorum nominis Latini ex o . equites,σdecem quinqueremes nautio de
Rei euentum Auctor ipse verus inaua Liuius , etsi ullus inficias ierit J correptis
habenis gerens,ita prosequitur. Et ab alto. ro Consule Tib.Sempronao nSardiniamo pari reιgerie. Exerestum in agrum Sardorum Ille um induxit iplanicies Bariensis hie ager ὶ Balarorum magna auxit a Itiensibur venerant. Cum ore genteingnis eollatis. eonflixit. Fusii, fugatiq; bostes,coro xuti, Duodecim mirarmatorum casa. Posero die arma lina remisi in aceruum iussit Cosui,Saeriamq; id Vuleano ere uit. Hctorem exe eitum in HibernaSoriarum orbium reduxit.
Diuidebat exercitus collis ille , vulgo CuaddaZZonis ι Romanushinc, Iliensis illinc. Confluxerant enim Balares per Rhocorum interiuga; Locrensium tractus operientes,cobellibus sese iunxere. Pho. cos autem regiuncula illa, Perdasdesitur Locrensios, Vcro,e Ocher ,Sardoa lingua. dictae, populos continebant.
HOC anno Pretor Sardiniae destina-
tus,M. Popilius Lenas,nec prouin
ciam suscepit,nec minus intuit. Quippe qui
122쪽
qui patres ne obiret, orauit: exaudiust; est . 'Praetores fortit unt; Sc.Duo de Milibret, ne inprouincias irent M Popilius in
Sardi etiam . Graechum eam prouincIam D eare. 9 obmium Prstorem, adiutorem ab Senatu datum ese. Interrumpi tenorem re-
l raetor igitur ani huius is ipsemet T. Lbutius potius prorogatus, quam Popilius, fuit. Mitescente nyeme, semel, bis, atq; iterum Gracchus in certamen cum hoste destendit; eumqὲ secundis contudit prαlijs. Et TSemproniu Urim tempore in Saramia, multuseundis pratiis Sardos perdo
multἰ XV. miRhositi unt caesa s pensa lector quam plena tum gente, Ut regiunc u lae duae s Iliensium, Balarumq; duntaxati tot agmina glomeraret in acies . Fueresquidem pugnatores ad So. millia prope
numerum: quin urbes, earumque nimia mos populos,arces, Sc oppida computa risJ Umnes Sardorem populi qui dorcerant,
an ditiomm redacti. Stipenarariis Octerabus duplex viati I imperatum,exactumq; cineri frumentum contulerunt. Parata ProuIncia, ορνι dibusi ex tota infula 23o accιPtIs clega-sι RO ,rui ea nuntiarent mrsu quis ab ci natu peterent,ut ob eas νει, duelu , auq ιciri γ.b Semproniiprospe rigestis Diis Immortalibus bonos baber iure ipsiq; derecenti dePra Mincta,exercitu erum deportare liceret. Senatus mado Apollinis,Legatorum verbis au d tis , supplicationem in biduum di creuit, cta XA A maioribus bomis Constitesserascare iussit. Fib Sempronium Proconsulem, exercitumo; eo anno in Prouincia manere. Hucusq; uius. Hinc, T. Sempronaumannum in Sardinia,clicitum,absolutile: coq; cum ipso T. Lbutium Propraetorcm. Qui tametsi nouus in Prouinciam successior aduenerit sin ea dempronio iugis remansit adiutor. Negat Stadius in Commenta Flori,lib. I. cap.o. Sempronii huius in hardinia Cosulatus imperium: fatus hac serie. T, M. Iromo Graccho quidquam Doe Punico bellam Sardinia imperir fuisse; baud facile inue
nras cum neq; Praetura funetvssiti, Praero. res Me tempore solum in eam Prouinciam erat enim xn prouineiae formam ante hoe bellum uni I . redactaper; mibonem Coiulem in mitiebantu . 'Nam bune Graechumindilitat a frum equitum a M. Iunis
τευ dictatore dictum fui se . Liuius testaturi
inde mox Consulem designatum, anno s38. iterumq; bi nnium eumqPabro Maximo
Consulatum eN R, C emper illi heltam eum Annibale in Italia idq; in Lucania manda rum fuisse quo Procon ι irae, anno SqI. bospitis Lucanisu raude,insidris erreumuε tus, a Maxone Paeno interfectus erit Sed Confutarii facta . si propter belgi magnitudinem Sardinia,an. 176. hoe es annis 4r post buimbella initium, am, tianefortitus et I Sempro nius Graetatis Uul, butus,de quo diximus, nepo1;deq; tu Proconsulem Gracctum trium.
se rem tanto interualla aestim,eum bω unico bella est Iudit intolerabilius es t nitioresta l. absq; historia. 'rii VIo.quoeia .Annibale bulatu es , tepore N benogesamadrursusnnos, ct Sardos in Sardinia, a T. Manlio Praetore, qui 2 Mutio Scaevola valetudinario succes for datus en, Liuius te latur: ut qui captos a Manlio Asdrubatim, Magonem, Annonem Panorum: Harsicoram,&monium, Sardor. duees, eaesos esse ser Afris. Insanorum etiam
satur: ac si nequierit Gracchus iste Tiberi s etiam appellari,prout reapse appellatum norimus in i 'lurarcho, Francisco Barbaro interprete;ibi de Tib.& C.Graccho: ubi Tiberium hunc Cati fratrem indicat,
dicens: Atqui opimo magna obtrnuit, C.
bit Cicero orator, C.Graeebo omnes Maghiratus repudianti,& rn otio murre eupenti, fra
En tibi, stadi s si nepos, ii eius quem asse ris , sitius j hic quoq; I ibarius; cellet ambiguitas. Plabenda fides I iuio, Dcca. libroq; praedictis. Prolecto habenda Cornelio Nepoti de Viris Illuitii bus, qui sic
ait. Tibi rius Sempronius Graccous; c. Prytor Galila domuit. Con ι Hispania , altero consulatu Sar suram. tantumq; cvtiuarum
hiu veniret. Credendum Sebastiano Corrado in Comment. M. Tullii Ciceronis, in lib. Brutus: itemq: in lib.denat. De rum : quin etiam, lib. I. de Diuinatione: hunc in modum talo. In ροι mo quidem Conso
123쪽
Consulatu Sardiniam prouineiam obtinuit quam eum perdomuis et, ο supplicationem obtinuisi i Iussus est protonisi in Sardinia
manere; de qua tandem triumphauit, ut Li uius lib. I. bis verbis Ostendit. Eodem anno
tabula in aedis Matutae,eam Indice hoeposiae Li. TSemprony Graecbι Consulis imperio, ausspicioq: Laegio exercitus post Romano Sardiniam subegit. In ea prouincia boni ou est , aut ea a supra sci missia, s litiac quini tueri t Insula getibus numerosa,deducasIRepublita oriscisis egesta atq; libortatri, minctigalibus, ν titutis; exercitum Lamum atq; rneolumemseleni um prs a reportauit, iterum triumphans in Urbem rediit . Curiti rei ergo bane tabulam dono Ioui dedit . infetriumphor Ociro,in OrationestroPlancio, nomin. t. Ex his amarit error victoris Ebelgide Viris I Hribus, Hispaniam ab eoConsule domrta eum Latu eonfitet, ei Pettor Hispaniariterrorem obtigisse: deiuri propagatum imperium,isa rat ρ itia Propraetor de ea trium. pbant. Et sanὲ Liuius,ct Ora Sur eum primu pretare, delude Li ius etiam Prop tore voeat . in mirari quis ρ γίη , quare quι seri Ut o tomas in Guiam ab eo dignitat: eu Proconsulem avestet; nisi sciaι eundem Putore. 9 Procosulem a Seriptoribus dier, Ut alibi ex aci Horitate Vovροι inum ostendimus. Quin vero idem sit T. Sempronius Gratibus,nemo pote i dubitare,qui serie bl storia apud Laurum legerit, eτ νιderat eunde Graechorum patrem i Cicerone, b Floro vo . eari. Auctor quidem obelli de Hris I frihus ita stribit. T. Sempronius Graectus, in altero Consulatu Sardiniam domuit Id cit e um Use creda facit i se Cicero, qui seribens ad QI ratrem quι tune erat in Sardinia ,se ait. Habet proscio quiddam Sardinis appostum ad recordatione preterite memoria. Naot in Graccbus augursos eaquam in huis FrouincIam venit, ceordatur ess,quidsbi in Cav po Uartio acciri et . Sic tu mrhi videia deris In Sardinia recogitasse . Habenda d
ni i: fides aliis decumanae dignitatis viris, qui Gracchum hunc, Iiberium nunc u
Exercitum Gracchus in Socias urbes reduxit ' Quaenam dicciae Urbes Calacis Vrbs Ciuium Romanorum,e sociis maxima..Huc,& Sulcina Olbiansq: tbrtassise J reduxit, Calarim tunc dierum Urbe Ciuium Romanorum suisse, auctoritatis eximiae 1 criptorei nnuunt: dum, Urbe
Vibium vocant; dumq: de more, pro uinciis nuper obtentis, colonias inuehebant; Sardinia velo, Rom. pop.prouin cia princcps, quod caeterae nactae, carere
non debuit. Quodq; socia suerit Cal ris , praelibatis E locis habetur. Qiis ci Malius recepit Quo nam classis eiusce su ducta Quo iam tandem Paenus Hasdrubal dirigebat Extat supra dictaingctro.. Vnde amabo Calaris quam sibi Faradcχ
ctio fingitarreptili Mirum plane sed pror
sus imbelle figmentum, commentum 2 Proponimus eius bic Somnium: quo sibi tempestate hacce vi sa. Calatis rebellasse. Proponimus verba Farae praecipua. Anno sto lea sequentri Galantani, Ino nulli alij defecerunt sin margine velut in ligne praecipuumq; notatu, Galar tani des, ciunt, xarauit J Tantiam enim in qua amvrbessaeuitum fuit , prseipue in Urbem C Drιι, ιβι qs gentem, quam ut trad/t L Florus, ct Iornandra contumacem VP erat .. ,
H αic,si pauca, si a periodo diminuta.
cssent verba, Codicem taxaremus: manu
subdolam, si prgio sub alio gemuisset, sa
Fara proculdubio dissentat amJ censeremus, adiectiun . Est enim sole meridia. no clarius, mendum et ste; Nullus etenim, tam e priscis,quam E posteris Roniatiare, Sardinientiarnq rerii in vindicibus. id opinatus, nedum, sic riptis con agna D, deprehenditur. Praelibamus Florum: Sardi
solidamaretu . Haec ille lib. 2. Proponi mus Iornandum de Regia. ac tep. successi
Ccmuietus Para nil verax de Calaris desectione; eiusq;dic viri carpitur merst ii-ctum : Quia vctus recensue nullus hanc prodit,saltein nec innuit. Unde cum solus sit ipse,qui nouus, & reccias, auctorquesti sipectus,cxploditur . Patet,solus alio nemine, uno dempto ipso,apparentcScriptore: patet nouus, cic recens; Ρrodiit cnim anno i So. codice teste: patet ex iis quae subdimus,clle suspectum. itat Florum,& Iornandum: verum ipsi,quina Fara citat se aliter habent. Quippe hec Fara Lano
124쪽
dit. Quam in tradit L.RArus. 9 Iornan des, contumacem repererat. Astii sic fati, e lxens contumax, vitas; mortis fauem desiderio Patri=sola domaretur. Ecquis adeo captustumine, ut iubare clarius non aSn Oscat , Verba illassem eontumax , non stillim supra Calarim, sed etiam supra Ly, Vrbo,aῖ pellet Si enim in urbes, Urbemq; urbi a
Calarim saeuitum; contumax sola Calaris nequicquam erat:sed urbes,eisq;cum,
urbium Urus Calaris. Alioquin urbes insontes: quae si sic: cur in eas 1 ultum' Seruantissimi Romani aequi in unam neduin omnesJ immerito, saeuituri non crededi. Contumaciae igitur nota,sola Calaris inurenda Demeruere quid aliae ' Quod
si, urbes; etiam contumaces: quo nam pacto domitae Calaritant,an stat proprii desiderio' Profecto alieno vulnere quis cumbit Reuera nec paenas dederint ur-hes : dum Calatitanum duntaxar in solii, desinitum. Quod si dicas r Calaris,quia
Vrbs urbium, velut caput, domita, consecludes ςgerrime; nunquam inseres: sola
Animaduerti fas duo: rebellatum,bellatum: idq; primum,idq; ad gentem illa
ferinam, Iliensium inquam, Lalarorum, aliorumqupsis ligrentium montanorum, spectat r ut ijdem Florus, α Iornandus Ostendunt ijs verbis. Sardiniam Graccisus
arripuit; nibit uti s nimirum Sardiniae, parte pro toto scimptaJ Dotium tui L I liensium Balarorum, Iolensium, Taratorum, Aconitorumq; J infanorumq; ιmmamtas montium profuere. Calaris, o ulciS, Nora,
Pupulum, Olbiae,Cornus, Turres, Vsellus Tarrus; aliaeq; Sardiniae urbes, montium nunquam huiusnodi immanitatu cinctiῖ, munitaeq; sunt. Caeterum Calaritani, rurritaniq; urbiciq; coloni, quando ferini Nonne Calaris urbs ciuium Romanorii Nonne Turres nonnullaeq; urbes Colo niae Romanorum' En verum : quod non de urbicis, sed exteris oppidanis alpestri busseritas haec intelligenda. Rchellatur haud nouum est semper en i m l lienses, i olenses, Balares'; rebelles, indomiti: habes apud Diodorum, aliosi in re antiquaria
summos Uiros : dictum iam retro . Mllatum vero ex Liuio, praelibato, plenissime constat, non urbicos 1ed barbaros hosce monticolas, pacatam inuasisse Prouinciain, eosq; ad contundendos,& cohibendos, se cum exercitu in Sardiniam contulisse. Hactenus Calaris, urbesq; caeterae
prorsus, insontes, Iliq;culpa ieiunae. Secundum est contumacia, de qua Florus, & soruandus,& haec ad Calarim, urbe'; alias Insulae non quasdam ut glos lat FaraJ attinet: eaq; non defectio, non rebellio fuit,sed vectigalisi. grauitati obi ctio intolerabilium oneri oppositio tributorum . Tan t. Liuius, superius adductis Deca s. lib. I verbis illis. Stipendia-
νι veteribus duplexvectigal imperat uis exactum Deaeterinumentum contulerunt. IdEq;
propemodum Sebastianus Corradus in M. Tulli j Ciceronis Comment. propulians , ait: vectigatibus resilutis, exercitum
saluum atq; incolumen plenis iam praeda Tiberiussemper inracobus reportauit: Expendendum vectigalibus rectitutis,cum ijsquae
supra; simniariis veteribus duplex vecti. γέ&c. Cato siquidem dum Sardiniae et uo assideret, Insulam magna ex parte leuauit: suorumq; praedecessbrum inhumanitati oppolitus, exactionum seueritati temperiem dedit, extorsionum auertit ingenia. Dictum iam: consulas. Hinc
illud , vectig ttibus restitutis; corum nimirum,antea pergrauanti rigorem, impietate reduxit.
Est qui, Farg dictis fulcrum adhibituriens, a Ioannis Zonatae historiae, to m. a. Calatis huiusmodi ibinniatam derectio-nem,asvrat,habitisse. Atqui nullum hacce de re Lonatas, in tota historia, fecit verbulum,nec tale tostris unquam sese obtulit oculis:& quidem apud nos extant Lo-narae labores: euoluimus, elustrauimus, nilq; amplius, quatit ea quae subdunus, prodidit verbis litis. Sarvi perpetuam RO.
mani Praetoris p sentiam agri ferentes sed tionem mouerunt ,se t dentio Iubamsunt.
Non est,Calaris, sed Sardi: non rebellionem sed seditione, improprie sic loquutus,pro tumultum,seditionem ponens. Huiusmodi tamen fandi improprietatemzLiuius, ut tradimus, Deca b. lib. I corrigens , eodrm in luit, tempora 9 in Sardinia
magnum tumultum esse, sitreis T. Ebutii Praetores cognitum e II. Tum ultum, inquam,
ob intolerabile vectigalium onus: quibus verbis alludit, ly, Oectigalibus rentituιιι.Arundineum igitur Farae fulcrum; qua doquidem Lonarae verba nil fulciunt,ni. hiltouent: at ossiciunt: Unde patet Faram marre suopte, volutum, ut Calarita nam urbium Vrbem,desectionis infamia dehonestet. Patet ex actius Sardiniae vr bes, nec omnes,nec quasidam defecisse: patet nae, Sardorum ex ea, quam Liuius
adstruit, legatione. Hanc autem si oppidani non emisere: qui Nequiquam hi: Defi-
125쪽
Deficientibus enim urbibus, oppida quid legarint 3 Influit membris caput, subiiciuntur capiti membra suo. Legatos illos Romam Calaris cum aliis Insulae ciuitatibus ablegarunt. Politica suadet, ratio covit credere rebellato urbi, oppido rebellatum . Non itaq; Sardorum Lepatos Romam pagani destinaruntsed urbici. Cum autem Calaris Urbs esset urbi uin cunctis aliis, uti membris caput,influxit: Legationis videlicci munus ab ea velut a capite
deriuauit. Praeterea verba Liuit. Eadem: or Sardorum legati nuntiabant, orantes ot orbibus si Item, tam enim aeros L ploratos Uye, ope natusfrret: insinuant utiq; Calaritanos,
ciues inquam de iis enim loquitur Fara, stat enim pro celebriori aequivocum it Iud nomen J minime defecisth, quando quidem 1 Senatu auxilium, urbibus ini ploratur: quae si desectilet, nequaquam
se cum caeteris urbibus apparasset: nullatenus opem ipsa mei sibi, nec illi ciuitas alia flagitas let. Rebelli, apud cui rebella tum,opitulandum 3 Standum Liuio mullam ex urbibus deieciste; saltem urbibus opem terri, a Legatis orato: introductis, expeditis: in urbes reducto exercitu.
P Raetorem anno illo Cn. Cornelium
Scipionem ex Liuio tradit Fara. Liuius autem,quod viderimus,non Cn. Seipionem,sed Cornelium tantum nominas inquit, Attilio Pretori prouineia Sardinis obuenerat ἰsed inm legione noua,quam Casulti eonfripserant quinq; millibus peditum; 3 .eqnitibus in Cor cam iussus en transire. Dum is ibi bellum gereret, Cornelio prorogatum imperium,uti obtineret Sardiniam. Corneli uni autem Scipionem inter ciues, &peregrinos ditione pollentem; Cn. Cor ne lium , Flaminem Dialem inauguratu,
Tyberius Scmpr. Gracchus Romam rediens,caprarum greges, captiuorumq;portat. T b Sempronius Graecisus.Gracchorum ex Cornelia . Urieanisorore pater,ProconsuCeltilpros in deditionem aceFit, ae monumentum Verti vorum Graceborum oppidum in Hispania eo truxit. Ut Limus resere. Comsil in Sardiniam nauigans, inde eaprarumgrenes, aptiuorum; IIIIorportauit. Volaterr. in Antropologia lib. i 6. Triumphato, tabulam in qua Sardiniae sorma erat, in aede Matris Matutae,Scmpronius collocauit, hoc indice. Eodem anno tabula in
aedem Matris Matuis eum indite hoe posita eLL T. Sempronii Graechi Consulis imperio, auspicioq; , legio, exercitu et P. R. Sardinia subegit. In ea prouincia,tiomum einsa aut capta supra So. millia . Republica felicissime Ita, atq; liberatis vectigalibus restitutis, exercitu aluum tquncolumem plenissimum prada,domum reportauit. Iterum triumpbans in Orbem Romam rediis: cuius res ergo hanc
tabula, donti Ioui dedit. Sardiniae Insul isma erat,atq; in ea mutiebra pugnam stifcta. Haec Liuius V. Deca lib. i. Sabellicus, Ennea S. lib. s. vclociter migrat: non nisi bellatus memorabili satis non . Per teρus f hqcT. SemperGracchi laturJadueros Sardos bellatu ; ceterum parum memorabili ev
tu. Aulus quidem ijt: standum Liuio s
ΡRaetor Sardiniae C. Cicereius Prouinarias, ait Li uius,sorti trIunt, C. Cicereius Sardiniam. At ε vestigio,nelisthic Insulam gubernavit: quippe qui iussus in
Corsicam uti M. Attilius,transgredi bella gestum . Ad boemisse, so pedites Roma ni cum. censum squitibus scribi iusicum quibus. Praetor, cur Sarrinia obtigisset, in Corsi transgrejus belta gereret: iterim UM Altilius vetus Praetor mouineia obtinereι Sa diniam. Eisdem Deca s. lib. 2. Livius. Coesica itaq; bella gessit Attilius labenti m.
no, cuius imperio Cornelius locum te nuit: eadem pari modo arma, Atti ij supplemento, Cicereius arma, Sardiniae Pretor exercuit: queis, non absq; hominum c*de plurima iam peractis,in Sardis niam,functurus olficio,transmisit, ut Li uius Auctor est, ibidem sic : C. Licereius Putor, in Corsisa signis codatis pugnaui ι;spid Midia Corsoria ena. pir Eprius M. D.ec. uerat in ea pugna Prytis ara Iunonis Moneta . Pax deinde data petentibus Cor bexacta eers ducenta Miltia pondo. AxCorsi ea subalia Cicereius in Sardinia transmisi. Hanc Monetae Iunonis qdem,tametsi ali-bi,in sua Praetura, nempe Sardinica, Cicereius creditur extruxiste: quqq; Genoni, municipium, Iunoni lacri cxiiii inat, ne quaquam abiicimus mentem: Cartha ginensium opus, qui asserant, non Obstantibus: potuit enim Romanus, ut Carthaginesisvestigia raderet, litare ue nuper, augereuc denuo tructam alii, Iunoni aede sacrare Monetae: sic,a monitu Romanorum auribus intonante uete bones, appellitatae.
126쪽
π Raetor hoc anno sp. Cluvius. Ita Ll x uius. Sortitus P. Cluuiuι Sard/n m. Dec. s. lib. z. An. M. 3739. An. D. -
ΡRaetor, L. Furius Philus. His Sardis
imperatas binas decumas, in Mac doniam ad Romanum exercitum, Patrii mandato,subvexit. Commeatus eqssi Le - ionibusq; Ut ex Sisicia Sardiniaq; subuebe rentur , Pratoribus qui eaιρr-ιnciar fortiti Uist, mandari aevis r H alteras Deem mahLeulis,Sardigni imperarenι; inq;M'.
mentum ad exercitum in Macedonsam poriaretur. Sisiliam C Caninius πιβρlωι en μον tus; L. Furius Philus Sardiniam. Liuius
M. M. 379 An.22.213 - Raetorem hoc anno, M. Rectum D v ra ex Liui j Dec. V. tradit. Nos vero, reuoluto saepius codice, nil aliud,qu1 quod subdimus potuimus inuenire. In. gerim M.Recis Frstori mandatum, ut edi incto Senatores omnes ex tota Italia, nisi qui rei publieae causa abessent, Romam Nuocaret, qui Rom essent, ne quis ultra m3sso passuum ab Roma abesset. Hge Liuius Deca V. lib. a. Inter Luetj Furii Phili pridicti,& P. Fon.- teli Capitonis infrastripti,praeturas, ast crinta, e exaratarquorum Intermedium alius Sardiniae Praetor non apparet. Vnde, vel prorogatus Philus, prςtermissus ve a Li.
uio Phili successor existimandi sunt .
Ρ Raetor hoc anno Ρ. Fonteius Capito.
P Raetor hoc anno, C. Papirius Carbo
Sardiniam gubernavit. C. Papirrus, Carbo Sardiniam ei sortιιuir Liuilis Deca, V. Lib. 4. An.M. 3793. An. v. s.
ΡRaetor hoc anno Aulus non Marcus vi Fara scribiti Manlius Torquatus
uineiam, ad ροι ea talis querendas ex S C retentur. Hinc certum; Papirium alium
P Raetor, M. Fonteiust Liuius,decad. . lib. . Deinde Prytores postero die. M. Ponteium dcc. Heic suam claudit quintam Liuius Decadem; hic pressit vestigia Liuius, hesc Praetorum cathalogo, tot annis totidemque Praetoribus desideratis,finis inipositus. Au.M. 38 Io, M. D. M
M Arcus Cato, Sardiniε Praetor apud
Alexan. ab Alexandro lib. a. cap. 2.cap. I s. Geniat. dicrum: Volaterrant . Plutarchum,aliosq; Scriptores extat. Huc vero Vticensem I seueritate ac disciplina Stoica, seniorem Catonem auum, rese intent om tutius arbitramur, & credimus. M. M. 383D M. D. aas
L eius Aurelius Horestes Conil in
Sardiniam, contra Iliensium Bala rumque tumultus, erupit: ibiq: secundo marte tubactis. cum imperio substitit: Consularemq; ipsam Prouinciam administrauit. Tangit obiter in suo Epitonae Livii Abbreuiator, lib 62. Aurilius, inquiens, Con Isa Gisbegit. Sardos, intellige Ilienses,& Balaroa,pro toto parte sumpta . Hocce mei anno, Caius Gracchus Sardini Questor fuit:ita Pilitarchus, Cornelius Nepos de Viris Illustribus, ita multi. Caius Graectus Sardiniam QNβον fortituar ait Nepos. Sabellicus vero Ennead.
6. lib. i . Ita de illo fatur . PoII Fratris inisteritum eum admodiam adbue iuuenis esset serat enim nouem annis miuor Trberio Pa tritus rartantibus asiue impar,ut praeut fomer rostris abesset, libens in Sardiniam Qua sortio si sconsum princtus eis. me Ode
127쪽
LVcius Aurelius Horedis, met ipsς,
Sardiniam moderatus est Consul Hores salit Sabellicus,prorogatum eis, MIeq ιentem annum,imperaum. Graccho pariter Quaesturi eadem prorogata cit, dein Sabellico reserente . Quod quidem ex Aulo ἰellio in Noct. Acticarum,constat: dum ipsi, ad populum concionanti, biennem bardiniae Quaesturam allignativi inferius cst videndum.
ius Gracchus interando Romam e Sardinia .ante Horestis Consulis deces furi rediit. Caius Gracclus , ait Nxpos Sardin am que ν sortitus, non Deniente fue e sere . sua sponte dis sit . Sabellicus Ennead. 6. lib. I. prauibatis, de Graccho isto sic enarrat, Deriam quo in
iores in eo emrnebant virtutes o intra Senais
ft, mrem prorogatum est Uequentem au.' num imperium . Sensi ιsse Patritiorum aristem, eaq, iniuria 1nstructus , non expectato Conseulis derasta Romam resset: vbra Cen res aecusaturn quod ante Consulem QNLIO
Prouincia dere et X II se annos militassotiendit: quum lex e eris decem tantum ru
runiarum facetiisti vacuos reportasset, eum alis epoto,quos iu Prouinciam extulissent
no, plenas auro, argento reportarent am-
pboras I valideqser baec apud Lesores puris gittis rursus in aliud incidit Afrimen, & c.
Exin multa in Sardiniae gratiam potes elicere . Primum: quod prouincia Questor morbosi ac pestiteri, ut Nepos innuit, acri et ergo,sed iuris tui,& honoriticen tig gratia ante Consulem non decessit. Aliud ;quod Romani Consulcs, Praetores,duae itotes Insulam deglubentes , eam qui iq; auro argentoq; queis faelicii lima tellus Z i, si sicatebat, Sc scatet, poenitus exuebant. Ultimum quod amphoras illas Vini,no quia Sardiniam vinis pretiosis , sc opti m is carebat; sed ut suam cupidinem palliarent, auro argentoq; replendas,in Sardiniam deferebant. Aulus Gellius Ninctium Atticarum lib. I S. c. Ia.. Gaium Gracchum, Romam ex Sardinia reuers i. sic ad populum orasse, scribit. Versatus
famin Prouincia,quomodo ex Uu Desro existimabam esse; non quomodo ambitronι mea condat re arbitrabar: nun apud me fuit ρο- pina, neq; pueri eximia facie , Iabant; sed ineonuiuio libri in Iri modestitis erant, quam apud Principem. Pos deinde ore dieit. I taversatusfum in Prouincia,ut nemo possit ori. dicere assem ut eo plus in muneribus me aec isse; aut mea opera quempiam, sumtum
feesi e . Biennium enim fui in Prouincia, si
ulla meretrix domum meam intrauit aut cu.
lusi seruulu propter messicitatus est,omma nationum postremum, nequis umq; exiui-mate . cum a semis eorum tam caste me habuerim, inde poteritis considerare, quomodo me putetis eum liberis vestris res se. Itaq; Quirites eumRoma profectus,Zonas, quas plinas argento extuti eas ex Prouincia manes retuli. Alij Uini amphoras,ruas plenas tulersit, eas argento plenas, d mum reportauerunt. Hactenus Gellius. Plutarchus deGracco isto sic. Fori: ex rit,m Quaesor in Sardiniam eum OresteConDis nauigaret. Id enim munus Cato tort/imp Uum inimicis eius eratu uit,sibi vi ranon ingratum. Vt pote qui nosset non infinνiorem se MD esse, quam in foro . P-terea a bae rostra,fuggeritumq; 'Gomens, nec plebi amici'; rogantibus, denega suam opers volens, omnino profutionem ιPam tibeterjuscepit. Atqui opima magna obtinuit Caium Graubumjuminum, D absolutumsui e m. putarem, multoq; in ea re rudicioργυιι 0baraum fratrem antei M. Subdit Auctor. Cavero in Sardiniam veni D, ibi omnifariam virtutem ostendens,a acta quidem in hostes, iustitia insubditos, beneuolentia, Tobseruantia erga Con'ulem ceteram iuventutem, temo Ierantia,er indoria etiam Aeniores anteibat. Vehementi atq; 'Lifera b me exertatum opprimete, cum Consul a ciuitatibus te Ze militibus peteret, is Age missis ad Senatiam legatis, se a praestationeDemum excusarent nec alium de oestiendi exercitum facultas Consuli per .
mitteretur : magnopere ob eam rem milites a cerentur intamori,adiens esuriates,Carus
narent. Ea Romae nuntiata, eum popularis gratisviderent ιr initia,Senatuis turbarunt:
er prius quidem ex I bia Uenientes Miri a Legati ingrati aereptinuerant a Sinam,quod dicerent Miri am Cast Gracchi gratia, fru mentum in Sardiniam mi e. Pt igitur raectum diutius in Sardinia detin ret. νι militi. burfure ores mitterentur ἰ UN Oreses Consul Πι Sardinia remaneret, di creuerunt : ut sie ius
128쪽
cum de bae re rρτd Censioret aeeusaretur, M. ione babita sie mentes omnivis mutauit, ut
magis incurias parum iudicarent. Hucusq: Plutarchi . An.M. 333s. An.D. 2283.
LVcius Aurelius Proconsul Sardiniam
moderatur : M. Abmilius Scaurus senior in ea facit stipendia, Nepote sic fato . Marcus Aemilius Scauras nobιtis paver
M Arcus 'mylius Scaurus iunior, M. Abin ylii Scauri Filius,suile priui
gnuS, bardiniae Praetor. Fecit hic in aedilitate sua . Theatrum temporarium, Vix 3o. dies duraturum opus maximum, quae fuerant humana manu, non temporaria mora verum etiam qternitatis demnatio-tione. cornaci Triplex, altitudine 36o. columnarum; ima pars cius e marmor fuit: mediae vitro: columnae in duodequadragenitin pedum . digna aerea inter columnas suerant 3 . numero . Cauea ipIa cepit hominum 7 Ita Vola termex Plinio. De Sardini; vero regimine, idem Auctor in Antropol. lib. io. in hunc modum ex Pediano scribit. Hic ex
Putura prouιncιam Sardinia obtinuit: in qua eumfatis abitinenter egisset, o valde re argueretur,quod genu smoru in eo state nux Idebatur .cu cetera m Arra nequaqua esset par, eras enim aliquando inserpatronos causarum ico Romam reuertiint ad patendia conis fulatia, accusatus a Sardis ripetundaru,aCi s erone una ect quinq: alijs defnsus e LI: Pe .
. ianus: Extat Ciceronis testimonium in fragmentis Orat. de Baiiare Norenti, qui ob Scauri accessum e Sardinia sugam arripuit.
Μ Arcus Metellus,exo nuphrio, Eutropio, Sexto Rufio,& Cuspiniano, huic a Fara,de Sardis triumphator inseri tur. Ait iam retro de Metello dictum. Et
quidem in Sextum Rulsum, quod autem, inquit, Hos bie Hei ι.Lucium Caecilium Meressum .ies e Sar dis, di de i striumpisse, Liuius Me in t .Lario Cornelio Scipioni attribuit. Vertat silio genio lector: nAcnim haeie Metellus de Sardis triumphator sed potius Pr tor arridet . Qui si triumphator non de Sardis quidem sed de utere bus, Balari sq: duntaxat censendus est. Catiendus iccirco Fara ibi bellum e .m Sardis re,
hendit Sardiniae populo : quod non umruiri. Tunc enim, Iliensibus Balarii', seclusis,omnis in pace, Romano sub Iugo Insula quicscebat, fidelis alumna: illarum hinc gentium inscrurum, tumultus reum lutionesq perpessa rebellis apud Illos. parte pro toto sumpta, chymerica traxit
infamiam. M. M 387ς. M. D.23 24.
SΑrdiniae Praetor, Q. Antonius:ex Eph
to me Liniano lib. 86. Lurius Potis pus legatur . Si L Saefiniam stylotomo Putore diuo sto ris oceastauit. Ortum hoc aeuo ciuile illud.apud Historicos celebrartu m inter Syllam Sc Marium, bellum prina tam . Romam ingressis Sylla victoriae laurea redimi rus , Dactatorem se secit.
Exinis ipse ad bardos luctum Philippum
putri ex ea, eiacchoqi Marianς factionis Antonio,tunc lyraetore,insciam occupauit Syllanos ardiniae populos eo conditostem nore Credi trara. 'lutarcho etenim teste, plerasq; fecit Sylla colonias. Qui credat nec deest, Syllanas colonias Monti. hus Calaritanis ad Austrum, tunc illatas. desertumq: nunc penitus, bollat oppidii, itinc extrui uiri : corruptoq: a Syllaij, vocabulo, Sol laygenus,enatum . . u. 3183. M. D a32
HOC anno Q. I iactatius, seuCatulus, Consul Syllane factionis assecla Sardiniam regens , a M. APmilio Lepido Consule, qui Marii partes agebat, bella mi ito, n lectatus est: Scribit Cuspinia
nus hoc modo . tapidus enam Consul, Leacta rescindere t. ntauit. cui eum adaereare tur Catulas, Italia pulsus est; a in SardiniafώLIra belrum molitus, perbi. Quomodo autem Lepidus ex morbo do illationu p3νινι, Anianus : ut Oero Plutaribuι,quo interiis X a xerat
129쪽
bes apud Plutarchum in bylla,& Pompeio ; agit Liuius lib. oo. Florus lib. 3 tit. I.
ait babellicus Ennea. 6. lib. 3.1ebastianus Corrado,in Commentario . M. Tul Ilii Cic. lib. Bruttii, in hunc modum scribit. Sunt
etiam orationes L Aurelii Oresie quι eum M. A mitio Lepsis Consule, anno ab V. C. 6as.
fuit,er Sardo obuit, quo iurus lib. seriam. Obiit Sylla,quin studijs suis expectatus contingerit exitus. An.M. 339I. An.D. 2Do
P Irata, per idem hoc aeui,Sardiniae alitis
'; maritimis ingruentes,incredibi Ita damna inserebant: ad quorum insultus irruptiones, incutitones, ocimpetus coercendos. c neo Pompeio creditu fuit bellum . Perlustratum omne Sardoum pelagus: oraq; Lentulo, Marcellino,&P. At illo tributa est contuenda: qui paucos intra iri iaces, fugauit,absterruit latrunculos uniuersos tutumq; ut Farae viainurelia uio nauigantibus mare reddidit. S, hellicus hac de re, Ennea. 6. lib. 4. sic ait.
Pompertis ιta te atispinitus en ρrowncram: Iberte oram υμ:al Herculis columnas, THerio Neroni, es Mantio Norquato tutandam tribuit: Gallicum mare, 9 Ogumcum, M. Pompeio. Libreum, Sardoum, ἐπ Corsicum. eum inuriectis Insulu,Lentulus Uareestiuus, ct P. Attilius obtinerent. Singulis eretus nauium nωmerus attributus: ct maritimum bessum ita eri datum pre partes adminis ranis dum Pompeius cum M. lectit nauibus Προ-rbens mari, Lybico Sardos, Siouloq; Wius lu-Πrant, quod an . diem patio egineis,m Ciliis. Mam Piratarum artem iturus, Romam ex Brundiasio diuertit: quod Piso Consul inutis dia nauale oluerat apparaιum. m. M. 3 39 . An. D. 233 I.
Pompeius, ut in eius vita Plutarchus
tradit, ingentem ex bardinia con gestam, administrationi huiusmodi, seu mentariae inquam ex munere solus incubens, frumenti copiam transuehi fecit:annonaeque angustiam hac leuauit . Resert
Per haec tempora, duas Colonias in Sardiniam deductis: ad Turrim Libvsonis, Septemptrionem vinus: Vscuumq; ad
Urbem, Orientem versus sitam: de ovibus Plinius, Ptolomeus, Onuphrius,dc bigonius, Calarim tunc urbem ciuium Romanorum factam, Tibulamq; Sopten Ptrionem versus a Tiburtinis extructam ea quibus pcr compositionem populos ihulatios,dictos suisse, crudit hara. Credimus, deductas hasce ad I urri, Vsellii'; urbes, colonias; Calarim vero tunc fuisse recente Urbem Ciuium Romanorum, uti prius dudumqtiam factam i inlicia mur,abiicimus. Caeterimi Sardos quam
plures,ob eorum merita, virtutes' ciuitate Romana donatos ex M.T. Ciceron ,in
Oratione pro L. Cornelio Balbo, sub id
aeui cum Fara sentimus. aequat cae lo,patriae ductus amore Iacobus Pintoaesulta, Turritanam urbem, via primariam vel utq: auream, regionem I.ogudoro; Ecquid mirum Pugnandum pro patria . Isthic nobis emorandu haud aegre ferentibus,sed mirantibus, unde tanta tali'; Iacobo supellex. Iurres, inquit, quod ν Io legerim Sardinis prima,er nobilisiama Septemtrionem versus: in ea Inquis prouiκcia nobiliori qus inde facto nomine rati ritana, ct item a loci amsuitate, I pia ooq;
bouitate locus aurius, vulgo Lyeodoro Lesaeis, a Turrenis Vetulanteis, primis olim νὴ diluuium, Hetruriae, re Sardiniae incolis, Bers
Turres . Quam quidem primam deinde Romanorum coloniam factam , nee longa ab v be dissitam,di si Romanu plendor, gloria, mirum m inodua nobilitarit: quippe quam M. Valerius, crius Semota, tantius No quatur, Pararius Carbo, cis Porcius Cato ,
Gn. Cornelius Scipio: C. Graecbus: γ.Sran. pronius Longus: P. Lentulus, M. Metei u
eolamnis edibus,titum, notis, marmoreis, aepor Freticis liisq;- ω relicitis, F is indier monimentis clarissimis itastrarunt. Haec ille lib. 3.in indice autem, Turres, ait, qua nune Sacer . Expendamus. Turres quod ego is /rim Sardinis prima a M.
130쪽
eride Faram Diseo. Bosan. lib r ex Ptolom. Plinio, Solino, Patisma,ali sq; a Vico Altea in his . Sardiniae. Vicus Altea,oriam citat Pinto,historia in lucem non edidit,praelo non dedi Gelu cubrationes eius, si quae sunt,in publicumn.n prodiere: reserre non licet, dc si ii he-ar, manuscriptum, Auctoreuiuente: pollet sorsitan allegari defuncto,uiuit Altea, citatur incassum. Fara Turres primariam Sardiniae urbe, nect asserit,neq; innuit. Hoc tempore in inquit , ab ipso Hercule Turrium prs clara Cimrtar,nomen Turris Lusems Ρχ pG: Uta
Lib ono, fiati Annio, feretilis Augusam β.τι eat: Tota vis ibi: pryclara. ac si tota supra Insulam appellaret,eum re satis Uera distri tus illius, Regioni': Septeptrionalis, reserat esse pr claratri. Quod de Calari nequit infirrri: quotquot enim ei primatum iure optimo tribuunt. non regionis sed insulae culiche primari uri, praecla fi lii nam antiquis sinam Urbem urbium, tandemq; Vrbem Ginum Romanorum, Pr edicant, de proclamant. Tachuri iam
ii apra: ingeminatio vitio verteretur Enina Vero, si antiquiis mam. praeclariissimam, urbem urbium,&c. Scriptores expromat,
uo pacto,iureq Turres primariae quo mainento,qua nae nituntur, qui tot graui iam decumanorum, & in re antiquari a si remorum Uirum elogiis obluctantes,uiusmodi dignitatis me stantia, urbem illam a Veterum, Recenti nil nemine huius m altitulo celebratam, decorare non
Verentur Nec animo, de hocce qui scribit Au store, quicquam partialitatis insurpat, nec alio quam veritatis officio fungi quid suggerat: habitum enim,dc proscPsionem attendimus, reueremur: alto pendi naus omnem';diligi in us patriam indi ferenterq; erga ipsam nos gerimus. Auia quippe soret, tacelebre, tamque totis expotitam oculis veritate inliciari; temeritas nobis esset, Viros tam magnos, atq; egre pios mendi arguere, impugnare, Paru pq; in perlustrando; veroq; per Veterum manus, Sc ora,indagando, taxare solertiae. None Romanis, viapud Historicosvideri potest antiquissimus obseruantiae moS, dc cosuetudo fuit,praeatiquas, atq; praecelebros Prouinciarum, quas obtinebant, Urhes, Romana ciuitate donandi' Vrbe'upias, Ciuiam Romanorum titulo decorandi
Et quidem verum non nisi in ciuitatibus Decumanis,per quasq; nimiram Prouin-
cias una, Capitolium , Collossaeum , squAmphitheatrum, aliaq; hoc genus scelebritatis inquam, atq; praestantie Vrbis ylius immortalia monuinciata j construe 2 Romanam potentiam consitieuise. ε-terum,quantum nerui habeat, illud Fa verbulum, ea imratur, vel cFux v idet: hi dicet lector: nec ipse met Fara, uti se veritatis nodis astrictum agnoscens, Turrem Herculis augustam asseruit nec firmauiti; sed ei cum eliinon arrideret patri et tiactus
ris ansam dedit Ex iis liquet : Pinto labasse prolapsium : dum se legisse profassus, ubi legerit, non ostendit.
Si Saliaris, eodem vel prope caltem locum, ubi rurres extitit, sita esset, optima dixisset is Auctor, qu nunc Sacer. ita ut Saguntum nunc Monui edro : ita ut Palma nunc Maiorica : ita ut Pausania, nunc Terranoua, dc hoc genus aliae ciuitate ,
quae vel modicum vel pene nihil a pristino disti laesi tu , antiquiori laeso in aliud abiere vocabulum. Ast Sacer mill . XII. Turrium distat ab urbe: oppidum 1 Tartaris conditum, teste Fara; taleq; ut iregorianus testis est codex, ad plura Salutisus'. sexula perstitit. monam igitur modo, Turres Sacer Carrusine ita, nunc Arborea, quia i arri saxis irata, illulirata. auctaq; fuit A Turren s Vetulanteis primis,ocimpost di
diniae dorsa, Verulonicos circuitie,ingruisse. Deerat forsitan struendi capacitas, locus in frontibus Antiqui issimam, dc primariam Auctores predicant urbem Cathrim : neq; imus inficitas, Turrenos, urbes condidi lie, ut superius elibauimus; at iactprimam primos surro, sed primos pri mariam, Protopoli in Calarim,Cada sone,
ipsis a conditoribus appellatam ; a qui
postmodum tota insula denominata est Cadaine, veluti Ialorica, urbe pi Fipua
insula Maioricae : ab urbe . Minorica, ab
urbe I uilla, insulsq; qui inplurimae a ciuitatibus decumanis nomina contraxere . Cadasone,crepida humanumve sonat vestigium, Si quia Sardinia ingura hutiis inodi praedit di in lignita cit alarim urbem.