장음표시 사용
111쪽
tenda essemee aliter, aut exercitum,aut Prouinciam teneri posse . Dueris recitatis, inquit Liuius, nemo omnium erat,quι nec vera scri .s,er postulam aequa fateretuν. Sed occurrebar ani misiquantos exercrtur terrestres, nauale'; tuerentur: quantaqῆ noua classis mox paranda esset, si se
lum Macedonicum moueretur siciliam ae sardinia, qua ante bellum vectigales fuissent, vix praesides Prouincιarum exercitus alere, tributo sumptus suppedιtarneum ipsum tributum eonferentiΜm num rum labiis exercituum II ragibus, ct ad Trasimenulacum, σ ad Cannas imminatum: tum qui superes sent pauci, ct multiplici grauarentur Πι pendio, alia perituros peste : itaque nisi fide Haret Respublica, opibus non staturam. Quam grauata tunc dierum Sardiniat En quam maxime-Habes alibi apud eundem Liuiam , Mutium prorogatum Decad. 3. lib ibi
videlicet: Et quibus prorogatum imperium erat, easdem quas priore anno, regiones obtinuerunt. ibi. q; dum ait; Prorogata imperia prouincisq; M.flaudio Sicilia; Lentuio Treuincia vetus; T. Octaritio classis , M. Valerio Grecia, cedoniag: Mutio eum vetere exercuu dus autem legiones e
νanu Sardinia. Eademq; Deca. lib. quinto. Nec frustra nos topica stpius tradimus monumenta nisi quod bene tametsi luculenterq; scripserit,ὶ Fara obscure Auctoritatu metas assignci: ita ut non nisi laboriosum atq; dissicile sit,quae signat loca reperire. Hoc ipso quoq; anno, ut patet ex Liuio Decad 3. lib. 4. legionibus is . bellum geri placuit. Tinas,ait ipse,consules sibisumere; bi.
giones hae duae Praetori Sardiniς Q. Mutio
datae sunt,ut cis, quemq; antea minerabatur, exercitu, Sardiniam custodiret. Habes
in Liuiol. eisdem Decade libroq; relatis, exercitu in in Sardinia Mutio creditum ; legiones'; hasce adiectas referte retro, illuc T. Octacilio classis, probatum exactE. Harulegionum praesidio, ad Punici belli finem usq; Sardinia per Ptatores custodita est semperq; ipsi clauem Insulq littora circum circa habuere. Hac tempestate Praetor Sardinig, Mutius, populum Romanum ad mςnia Capuς contra Annibalem negare videtur
Henric. in Annot. T. Livi lib. 26.non opinor, inquiens, P. Mutium e sua egressum prouinciata graui bello, in Hetruriam emptum isse frumentum
fuisseque qui in Hetrii. frumentum emit, C. Servilium legatum a Patribus,opinatur Si-gonius. M. Iunium Silanum habet, in Scholijs T. Liuii.Castrametatum, quae tum summa vi ab eo cςpta est obsideri, stumenti copia fouit uberrima. Casilinum frumentum con uectum ad Vulturni ostium, ubi Aune πνbs est I c I sitim communitarum sante Fabius Maximus mu. xierat praesitum impositum in ea duo maritima caa
stella, frumentum quod ex Dininia nuper missum erat quodque Matias Prator ex Hetyuria coemerat, ab Onia conuectum ef ,ut exeacitui per Θemem eo
a esset . Livius Decari. 3. lib. s. idemq; id. ipsum inserius . Ap. flaμdius conseia D. Iunio
ad ostium νωlturni, e M. Auretio Cotta Puteolis Praeposito , qui, Hi quaeq; naues ex Hetruria, ae Srrima accessissent, extemplo in castra mitterent frumentum M. a n. M. 37S . Au. D. a Isb.
ANno isto sardiniae Praetor fuit L. Cor
nelius Lentulus. statur Liuius Dec. 3. sub calce lib. s. Frrtores deinde creatι L.
Cornelius Lentulus. cornelius Cetbeos. caius is pittus Carus calpurnius Piso. Pisoni iurisdictia ννώ a. ulpitio suilia . Cetbe a a putia . Lentula
Sardania euemt. Datς sunt Lentulo legiones eaedem duae,quae Mutio. Lucio Ornetio in Saria cnia duae t tones dats,qwbus hia cultus praesaerat. Supplementum, 1 opus eget, consules μνibereius. Liuius ibidem. Quota suerit quetque legio, Lipsium consule lib. a. de Rom. G. litia. Diatre. I.
Hoc anno P. Manlius Volso Sardiniae
Pretor successit. Huicce duet met irq legiones traditς sunt,sicut & pMdecesso. ri L. Cornelio: quibus,eoque, quem habebat exercitu, Amilcarem Carthaginensis classis Imperatorem, Sardois finibus insultantem Olbia compulit ab se retro Extremo
astatis huius, plassa Punica navium XL. cum prasecto Amleare in Sardiniam traiecta, olbiensem primo; deande postquam aba P. Manitus Vias Prataν, cum exerestu apparuit; eireumacta inde ad alteνum Insula latus, Caraluanum agrum vastavus er cum prata amnis generis m Africam rediit . Liuius
Deca. 3. lib. 7. Qui & lib. 6. eiusdem De.
cadis, Laeto cinero inquit,Fν fra ad obtinendam Deitiam 5annensis milites dat , duarum insta ν te gionum. Totidem Legiones in saMiniam P. Man. lio Volsona Praetori, creta, quibus L. cornetius in eadem Pνouincia priore anno prasaerae. Hoc etiam anno multa in Sardin. praesidia per circui tum insulae addita sunt. Ex Polybio, lib. 3. Hocceque Romanas legiones una, & m. plures esse Patres inhibuere.
II Rettor Sardiniς C. Aurunculeius. Prato.
niam. Liu. Deca. s. lib. 7. legiones autem. Volsoni traditς, huic demandatq. c. Aurun-eiam, ait ibidem Liuius, eadem in Sardiniamus
112쪽
legiones , quibus P. Manlius Volso eam prouinciam
PRorogatum praeturg munus Arunculeio. Longas naues, ex illis 8o. quas in Hispania P. Scipio habebat, quinquaginta Sardiniae tutela res,Senatus adscripui. Enimvero Carthagine naualem ingentem fieri apparatum, ita liet, Siciliq, atq; Sardiniae oris aduersum, tama vulgarat. Accipe Liuium,
Deca. 3. lib. 7. Idem mc. Arunculeio deeretum ab Senatu . Larumpi de pro Pado ι erio ad ρο- pulum est. Qui prator Sardιntam prouinciam eum duabus legionibus obtunuerat: adsis ei ad praesidia Prouinciae,quinquaginta longa naues, quas F. Dipio exm praetia mitiferier P. sciplom,s' hoc. syia ι o sua misanis,sinq; exercitas in annum decreti. sesso ex octu sim metu bus,quas aut captas caν bagine habebat; quinquaginta in saνdiniam ream struttere iussus; quia fama erat, magnum Raualem apparatum est anno carebagine esse ; acio. Murbus omnem oram Italis, Mobe, bardinias. impleturor . .
Hactenus ille. Per id tempus, Romani auctis ex victoriis animis, Hispanig rebus acrius incumbebat: Carthaginenses autem, multo suorum accepto cladis, 7o naues celerius emisere, ut, si fieri posset,cum Annibale in Italia iungerentur Scribit Polybius lib. s. is, inquit,
primὸ in sardiniam, inde Pisas,in uatam delata: uti eum Annibale, si fieri posset, con 3gerentur. manissimul ae aduentum Pualea elass intellexeisis'. centum re νlim quinqueremibus missis, tantam carctaginensibus terrorem iniecer ut, νι co fenim in sardimam,deinde saribum m redistiane.
Sardinia hoc loco, aliqua, ex illi adiacenti. hus insula intelligeda est cuius portui classis applicuit, cunctataque ibi sese consulto curaui inde tutius iter arripuit.
Hoc anno Prqtura lanctus est A. Hostiis
lius Ita Liuius, Deca. 3. lib. . Quka
iam designati prouincias sortiti erant: Prviores sortiri tu erunt. C. Iouι io urba a iurisdictio me . niti addita ct peregrιna ἰ ut tres in Prouincias ex re possent. A. Houitio Sardinia. c. Manlio sicitia, L. Portis Gestia eueu:t. surima Legionum trium et so . ita per Prou uetas iusta : ut bina consulum essent:quatuor Hispanta habeνeL.tr a Pr ores binarim Sicιtia,in sardinia'. o Gallia si tr. Hoc anno
scribit Hieronymus Bardi, Metellum Sardos vicisse. Verum cum bona venia fallitur. Siquidem Orosio teste lib. s. Metellusitate Baleares insulas bello peruagatus es inuit , & pisaticam inscitationem, quae ab
ijsidem tune exoriebatur. plurima incolaruc de compressit. Eum titulo. Post eue=sam
carthagιnem, quos autem Festus dicit L C sellium Metellum νιοι de surdos, in de iis triumphasse Liauius Lucis coνnelio Scipioru attributa Ita Ioannes
Cuspinianus in Scholijs in So. Ruium. Si autem Viro tanto fides profligari videatur, es enim auctori tatis ex imi ι itum inficias, iuuet nihil. Potuit namq; Balaros,& Ille ses,quoad Baleares se contulit, transitu cinhibere: quippe ex Francisco μ obortello Vis
Eaq; fuit in Sardos Meteili λrsitan expeditio , quam idem Cana dulensis hoc memb
ANno i sto Sardiniae P turam gessit T.
Claudius; quem Fara Quintum, non Titum,vocat. Verum, ni quo nitimur,error sit prilis, Farς utique ccnscatur; quandoquidem textus hic T. non Q lcgenaum pmpOnit ijs verbis. Pratores exιnde sortiaιsantc. se insultus faciliam: r. clavius Sardiniam . Ex ista uia vetus exercitus cui A. Hostilius pνafueνat, δε- portatus:limaam legionem, quam T. Claudatis traseeeret Deum. consules eanscripserunt. Ita Liuius
Deca. 3. lib. s. Adstipulatur Iacobus Narni Livii traductor,ibidem sic: Tito saudio la astrindigna σe. Quintus autem Claudius csse non potuitiquippe qui eo met ipso anno Tarentinum clauum apitaban, ut idem ibidem testis est Liuius,inngc verba. Qi Ciauato, ut Ta- ventum, C. Hostitio Tubula, ra Capuam prouineram haberet. prorogatum mannum impeνtum est. Heicine idit, ad Livii seriem,populi Romani, aduersus Macedoniς Regem expeditio Iuxta Orosium vero alibi:quin& polubium. Liuio nitimur,qui hunc ferme sub annum id statuit:ferme inquam, Pritoren cnim a te in Sardinia A. Hostilio,tem hanc assignare videtur. Pensatis tamen rei huiusniodi circumstanti js, A. Hostilii,& successoris T.
Claudii interstitio contigisse firmamus LPνimum igituν Levino consule, pop. um Ionium mare ingressus, tota 9νacis irrestra,velut triumpha. te elasse peragravit. ποιia quippe Sicilia, sardima frica prsferebat,ermamfestam victoriam, quam nata in Hatoria pupi Laurus mulcebatur. Iornandus Episcopus isthec, de Regn. ac Tep. successione Levinum hunc habes apud Liuium D ad. 3. lib. g. Proconsulem tunc dierum . Cςterum Camaldulensis in sua Chronol. anno 3739. secundum Levini Consulatum assignat. Proh Scriptorum varietas gestarum tempora circa rerum lSardi
113쪽
c Ardini; Pnturam sortitus est Cn. Octa.
rarias , frumento iuxta Cςlurin, seu Hetrusca prida iuxta Valerium graueis,circa Sa
diniam capit. Eisdem diebus uaaes oneraria PF norum ad octoginta, eινωδεν iam ab cn. Octauio quι Provincia praeνas, capta. Eas cssius frumento sto ad Annibalem, commeatis, onustas, sera spradam Hetruscam, Oxurumpi cir monta Irum caν Ἀοι ωνιhaginem portanter, tradit. Haec ibidciuius. Libro autem s de ipso Octauio ita
PRNtor Sardiniae prs senti anno T. Clau
dius Nero,iuxta Liuium Deca 3. lib. 9.Υ. Claudio Nerem .ardima evenat. Octauius ut --.longis nauibus maritima Sardiniae liti Taciutodiret,addictus. Et cm Lia ιο ait ibide
anno prodigiis variis orbis costrepuisse perhibetur a Liuio Duos soles visos, noctuq*interluxisse: dc iacem stcllae septies abortu sol is ad Occidentem prorigi vitant; pluraq; alia.
SArdini Pritor P. I entulus, eius in muniis lumina solertiap ditus, rerum publicaruin administrationem ili hoc optimo
nior P. Le tutus; I eiliam P Iuus. Ait I iuius D;ca. r. lib. Io ubi sic inseri sis prosequuttis.
I loc ipsomet anno Lentulus pretor tra sinuit in Anicam I . commeatu Ouinta nauigia, ut patet ex Liuio Deea. I. lib. I .
lamsta sinum ab alto elatissit,in quo sita en carre rοὶ o. ferme millia ab Urbe Iacia aduersus νrkemanam ad i aDd-s aquas delati sunt . Non Inodo frumentum, atq; indulta Romanis mittebat Sardinia, verum, di arma quoq; I l apud Liu. constat, Dec 3 lib. Ita e T sarinia taurumsed ex Smi. quoq;. Hisp. ν st in tua fragmentuuri, armaq. poνtabantur . En fiebant iii
Sardinia arma lanificium,quin dc Sericum, ibi erat: qirandoquidem,dc toget Romam ex ea mittebantur.
P Raeturam Sardiniς eidem Lentulo pro
rogatam testatur Liuius Decad. I. lib.
Sexdecim eo anno legionibus d sensuim imperium est: est ut placatis ras omnia ιnciperent agerenis Cuautem Scipio Romani exercitus in Africastrenuissimus imperator , insignem illam quam penes Liuium, Decade libroque relatis, habes , de Annibale victoriam hoste tuli lici, Carthaginentium, sociorumq; supra millia m.cet is pari ferme capto numero, si signis militaribus V r .Elephantis r i. Victoribus ad Io. mili. peremptis; Annibale eum paucis cquitibus inter tumultum elapso , Adminentum perfuga) confestim, expugnatis a prς:io hostium castris, direptisq; cainsenti preda ad mare, naueisq; reclijt:n mo
νus M ibus Virtam accεssisse Ad mouodsi igitur v mPin terrorem perculse Carthagini ra tus, misso I glio Romam cum victorie nuntiς, ii Octauium terret tri itinere, ducere legiones Carthaginem iubet. Ipse ad suam vel rem noua lentuli classe adiuncta, prodectus ab Utica, portum Carthaginis petiit. Haud procul aberat. cum Vclata infulis, ramisq; o I Carthaginensium occurrit nauis. Deccm legati erant principes ciuitatis au store Annibale missi, ad petendam pace. Que quidem in urbe t uncte , conditionibus intextis composita has inter alias contine
114쪽
tinebat: Vt quas , quosque agros, qu/busque fini-
Gnxere quini plurimas pacis leges Hoc anno Siciliae , Sardinig tiumenti redundantia , annonam pretio viluisse, Lib
querent . Haec ille Decad. 3. lib. Io. Famata
igitur inter potentissim is italce Romanam, Carthaginoseq; Lespublicas pace, Sardiniqnubila serenantur i animorum di tractio asperrima preliorum livetii; penitus effugatur; belliciiq; concultibus agitata pectora conquiescunt: ouisque benigna, ad quam adeo nationes tot cxterar, deglubendam incubuere, lana renata , igesc re coepit bardinia. Neque in posteritin Pani ausi; neque cogitationes suas amplius in e i habedaretulere. Idque Annibal in illa sua ad dici
reremes imperia. Apud Liui uni Deea. 3. lib. Io. Benignam vero bardiniam chlan Liuio , ct Valerio Max. thorum in prςlibatis habentur elogia, iure optimo iiii cupauimus: sed curtim. Valerius enim non modo benigna in , sed benigni ili.nam . Oiris nutriticem, lib. 7. Vocat: eadem iugiter ouis altrix, indutrixq; Sardinia extitit: cuius exhaustis iam iam uberibus pro lacte sanguis expresses saepius; pro Vellere, cu : is direptas pissimE. Sed querula nunquam: semper obmutuit, renitentig nusquam emitit bal, tum: vltro sanguinem; sponte largita cute, pio lacte, pro lana Hoc anno iuxta I .iuium Deca. 3. lib. Itaeontigit P. Claud j, Romani Consulis, olim Sardin. Prqtoris illud, quod ipse Liuius in Sardiniam recitat naufragium Iussus enim a patribus in Siciliam classem ducere, eaq; inde in Africam traiiccrei segniter omnia in comparanda, deducenidaq; classe lacessij t. Inter portum, ait Liuius , c uinum, Lau. rentixamq: atrox νιs Iempenatis adorta , in me. tam ingentem adduxit. Populon:os inde eum perinvenisset, fietissetque itu, dum reliquum tempestatis exaeuiret, Ilvam rasulam, ex Iura Corsicam, a corsica in Sardiniam trai-ιt. Ibι βuperantem In nos redintes, mulιὸ saeuior,ct infestioribus locis tempe
xata , ac lacerata elusu celares tenuit. Ubi dum subducta ratiuntur natus, hyems oppressit . ci
duxit . Eliquet isthinc, Insanos huiusmodi, oleastrinos cste, montes: qui re satis Vera incolumitatis habentur expertes, suntque verissime Iccirco Baunc o promontorio, Montelanto, mulcoS rencs nautas, uomcnhςsisse videtur, i ut litice dum illos olim nu-ctus nauigio sulcaremus, naucleri ex ore, accepimus auribus; id et nimirum i sum, a contι ano, Latino quondam Morbivo mos autem Olcastrinos,Sara binosq; littorales praeserum) cile montes, ipsi met incinis testes sunt.
SArdiniam anno isto, M. Fabius Butea administranda in militus est. Patet ex Liuio, Deca. i. lib. ι o. ubi lic. M. Fab us Buteo sardiniam est Drtιtus. Legio una Fabio in Sara vinoa u, quam P. Lentulus Propraetor habuisset, de crantiuν. Interiusq; sic aiti. Et a M. Fabio in Sardinιam decem longa naues decrets. Hinc patet a Lentuli prorogatus anno, legionem dantaxat unam, naueisq; decem, Sardiniae tutelares Prgioribus adscriptas fuit se: ut pa-gclla s. rcfert Fara. a
PRorogatum imperium Fabio, ut ex Li-
vij verbis, 3. Deca lib. io clicitur. Νiquidem,quod legeri inus,expresse nol1 tra uiti colligitur tamen, riteque notat Fara.
P Raetor hoc anno fuit M. Valerius Fabco. Perhibet Liuius, Deca 4. lib. I. Mira propemodum cnec unde irrepserit cxploratum Fari transuectio Assignat enim e bio successorem L. Valleium Tappulum, Sard. Pritorem, Liuium reterens: cit potius
M. Valeri is ipse Falco: de quo ibi sic Liuius. M. Vale νιo Falcisi, qui Prstor prιore au no Campaniam prouinciam habuerat, prorogatum in annum imperium est ἴ uti Fr νator in Sardisiatra ceratiqua i de exe cita, qui 1M esset, quinque millia socium nominas Latmi, qui eorum minimὰ
multa stipendia buberet, legeret. Et consentis duas urbanas legionis scribere ινοι. ρηa ,siquὸ res posceret, multis in Iratia contact a gentibus Punici belli societate, iraq: inde tument ιbus, mitterentur.
Apud Henricum in Liuii annotat. lib. 3 3. L. Valerium Tappum trivmiruin, Sc C. Valer. Tribunum pleb Tappo habes. Sed nullum bardinie Prq torcm. T Au.
115쪽
Hoc anno Sardini: PKtor fuit, inorum et Mantia prςditus, animique inclyte pollens dotibus; virtutum nutrieris ab Ulutas, celebritate conspicuus vir, M. Portius Cato. ait Liuius Deca. q. lib. I. Sardimam ei sortios. Delictus inde haberi est captus. Nam pra. ter consulares exercitus Praetores quoque ius kri
bere mιliges erant. Mrrcello tu siciliam quatuor villia peditum sotau a Latmi nomιnts,σ 3 . esurules . Catoni in Iarimam ex eodem genere mιιιικαεria millia pelkum. Mo. equites: ιta νι η Prata res ambo eum in Trouincias venissent, veteres di- matterent pedites , equite', . Praeselix hoc anno tali Uiri regimine in Sardinia suit Qui inpe qui tota Usurarios insula pepulit homi nos ; excessusq; suorum in sumptibus prε-
decetarum coercuit naultaq; morum prinhitate, iuri qm aeuuitate ciues paganosquet instituit; RempuDlicam sum tria cum laude gubernavit: Rcgnum selicitate beauit. Dinc praeclari rerum Scriptores,eum laudibus in cς lum tollunt. iam sanctum, iam innocentem , sapientem'; Virum optimum praedicantes. Iardaniam, inquit Liuius De-
quas in cultum P atorum socii hoc est Insulani Romanorum subditi facere stati erant; ci cumidi,quiIublati. Anin aduertenda Romahorum urbanitas. humanitas,& modestia:
qui populos sibi subditos, socios appella-rintl Plutarchus, eiusque interpres Francibicus barbarus de Catone hoc, sic fati. me
eare equebatur. Subegisse Sardiniam a nonnullis vir iste refertur: errant nax subacta inoim iam insula tunc dierum i Romanisque P cificacius ditio teuchatur. Uricis ab Ennio literis in Sardinia erudita is 1 decumanis Scriptoribus Vol terrano , Nauclero, Ambrosio t. alepino, aliisq; probatiar. M.
iolumna invita Ennii. Venit ait, Eamus v.
mam ρνι mum, νt ab Eusebio proditam est, M. Pomito catoae QMactore: quod in murus Probus in is sus catoms u ιta bit νerbis consirmauit. Frstotcato prouinciam obtin/rat Sardiniam, qua Quasi Orsupertare tempore eg Africa deeedens Enntum Poetam adduxeru: quod non mιnoras Uimamus, quam quemlibet ampli Isimum sardiniensem ινι--pbum. in qua praumcιa, ut ab iaeutiare de Uiris I tu iribus acceptinui, fuit cato si cis uteris ab eo. o e ruditus. Quas, νι ι emet testatur apud Tu tium in libro, quem ιvius nomine catonem inscripsit, iam senex dιdicit. Pater Ambrosius, verbo, Cato, Pistor, inquit, sarrimum Iubegit: ubi is Eumofusu brp. siue rnitutuέ , m tam natu
ΡRaetor, L. Attilius Sempronius. Sex Fra
C Ardiniet Prstor T. Sempronius Longas,
mus Longus Sarviniam. Liuius ibidem .
PRorogatus T. Sempronius Longus. Ἀ
PRaetor Sardiniet C.Cornelius Merenda.
Sard ma eucrur. Liuius Deca. 4 lib. . Coloni ciuium Romanorum eo anno , Indi ucrsas
116쪽
gati centum triginta tria millia: Oscesis auri quingent quadraginta pondo. Militibus quadringcnta millia ex praeda diuisiuin sin. gulos ducenos 1 tuaginta aeris e triplex equiri.
P Raetor, L. Porcius Licinius. Huero die
lis Tapitolinis, Carol Sigonius in Scholiis T. Livii, in librum 34. non Licinium, sed
Licinum annotauit. Hoc anno terre molus crebri, Sardinia non exempta, quq tamen hianu modi telluris excultibus immunis
quam maxim E solet esse. Resbublica administrari nullatenus poterat, Consulibu in sacrificando,expiandoq; occupatis. Vniuolas, no rei tantum iptitas, sed χriarum quoue ob id indictatu populos valdctgdebat. ostremo Decemuiris adire libros iustis, ex responso eorum stipplicatio per triduuirimit Coronati ad omnia puluinaria suppii- cauerunt: dictumq; est, ut omnes qui ex Vna familia ellent, pariter supplicarcaz.
PRaetor, . Salonius Sarra. Valerius 'pur Stelliam, ses,alonus, Liuius Dcca. Ill. s. 9 Sarra Sardiniam prouincias. fortiti sunt. unc sub annum Plinius,lib. a cap. 3 2. Lu nas trinas. quas, ut Verrius Flaccus tradit, Pleriq; nocturnos solos appellauere ) apparuisse prodidit. Crcsccbathoe tempore H gis Antiochi belli tanta, & cura Patribus. Quam ob rem, ut Consulibus Italia, & quo Senatus censui siet, Prouinci eniat, cuius ea sors esset, decretum eii. Item de proicias Mis Pretorum decretum cst: prima vi tors, duet, peregrina, Urbanaq*,& inter ciues ac peregrinos iiii issic tio esset. Secunda Bru. iij; tertia classis: ut navigaret, quo Senatus censuisset: quarta Sicilia: quinta Sardinia: sexta Hispania ulteriori Liuius eisdem citatis Decade, libro.
SArdini e Prituram habuit, L. Oppius Saq
linator. Praetores soνtiri sunt L. Oppio Sali. tittiri Sardinia memi Liuius Deca. Φ. lib. 6. Huic Pr tori de cimis ui Sardinia exigem dis nec in Greciam ubi Romanus exercitu Letat, sed Romam frumentum deuehenduluimperatum est. Tradit ibide in Liuius. ει
mandatum at duas deeimas frammtiexigeret: idn
vectigalia Romanorum Decumae attintae,praecipua erant: quorum origo spinniauctoritate hunc sese in modum habuit.
Lipsium de magnitudine Rositam,tib a C. 1 3ardini miles, bc classis, Romanorum coercens hostcm,sormidabilis erat c unctis. Notum Historicos clustranti. Ami ibalia
Etolorum concione coram Antioclio Aege Orans, cauendam Sardinis i troiuitatem
o. Hinc Romanis Sardita a prctiosa, inde cara, quod & bellicarum rerum opuS , dc publicae rei commodum , sua munificcnria , dexteritate dc copia ibuer. t copiarum. N C rum, ut specialis ad eius custociam classis adhibita quq Insiligoras ambirci, atque perpetuo tueretur. Quin etiam classis alia pro euisdem quoque tutela. Quae etsi ab Augusto instituta dicatur, crat iam ante Muciat, alibiq;) parata patet ex Lipsit Verbis lib. t . c. s. ac magnitudine riomana. Hoc
Ly,quoque pensa, Sed distincta Vegetius, lib. . referente ibidem Liplio, verbis istis. pia
bit in ρνοπι ino. Eaq; ut in lapidibus proditum P toria dignitatis ergo, quia inter manores lias emincreti classis appellabatur.
PRorogatum imperium L. Oppio. Duas
Hispanias , Sarssimamq; obtinentibus prorogatum ιn annam imperium: σ isdem exercitus decre-Dt Suma, Sardiniaq; bisa eo anno Decima impera. a. Iιculam o me frumentum in Aetebam ad exero
inura portari injam : ex Sardina pars I unam, pars
117쪽
pars in Aetoliam eodem, quo si cuiam . Liuius , Deca. Φ. lib. 7.
ΡRpor, Dabius Pictor Flamen Quiri-
rinalis Prstores e iuri sortiti sunt, I. aram pronius Γωditanus Rciam; L . Ru tus Actor , Flamen Quirinalis Sard:uram. Decretum, ut duas Deci mos fumenu nouus Pystor imperaret Orcutis, ea ram olteram in Asia n.alteram ira Aetol am muteret. Idem oe ab Sardis exigi, atq; ad ecfdem exercitus id frumentum, ad quos Siculum, d portari iussum. Priusquam tu prouincias P atores ιrant, emtamen inter Publium Iιcimum Pontificem Maxim.
Hoc anno creditur Sardiniς Rempublieam Religione ἱuisse perfectius institutam,
tuumque ac ceremoniarum G cmilica superstitione. Non enim absq; Religionis intui, tu Quirinalis Flamcn Calaritana in urbem, Sarὸ init uti praetorium decumanum vii Capitolio decoratam, Prgior,& primus Flamen,incoluit Hinc omnes,qui Antistiti laritano primatiale ius destndunt, dignitatem huiusna lauthoritatemqrilari uant. Quippe, quae Insulae caput & Princ eps est, primatem, habere debuit. En rei fulcrum.
Adestq; id aliuβ fundamentum. Nulla Epi
Nnent in Prouincia. In Decretalibus Sanctus Anicetus Papa g. 5. item id. P Uncta, mul o ante christi aduectuna tempore, diuGaIunt mari ina ex parte 'postea a B. Clemente praedecissore nonrs, per epiιiolas , ipsa dιnisio est renouata in capite omnium Prouincιarum, ubi audam primus erant logis se uti,ae prima iudieiaria potenas. g.4.
de Consecrat. dist. 99. cap I. Calarim auteVrbem Ciuium Romanorum, Vrbem Vrbium proclamantes,cunctis insulae digniorcm , eiusmodi primariae iure dignam esse concludunt quin cic concludimus. Propagauit itaq; Saccrdotium Quirinalis, Pictor. psaeq; Primus Flamen: ipsemct extitit . qui
Romanorum rituum cultus, & usus totius
per Insulς corpus effudit. Pictorem vero in Sardiniam fuisse prosectum peractis sacris, ex Liuio constat, qui quam ipsum, inter L. Oppium, & . stertinium, Sardiniae Praetotam .nil alium inserit: rara nec alterum. Co tu ito nae Fabius Flamen in Sardiniam destinatus ut ibi Deorum cultum dilatatione firinaret, coauctoraret celebritate Primatus. Idcirco secum Roma, congruum latis est, Flaminos adduxisse, ut non modo Urbem Ciuium Romanorum , verum & Colonias Municipia quoq; sacrorum ritibus cumularet' unde illico Fabias ubiq; locorum ac gentium templa construxit, erexit dc aras Praetcrea Capitolium exornauit, Iouemq; Iunonemq; Mineruam,Deosq; csteros, Capitolii praesides votis atq; donariis cuinu. l. iit, ingctiq; argento ut ex MS. habemus, Gres mei auro ii mio decorauit altaria :omnicoloribus tandem ut pictor, Deorumili uitrans phana picturis,magnificcntissim sicorum reddidit Insulς cultum . Fuisse autepictoria pridi tum arte, Franciscus Sara Quinus .inli . eiusdem 4 Fabii, verbis ijs scr-
P Raetor hoc anno C. Stertinius. Praetores
Hratus proficiscerentur, seupplicatio in tritin m pro Colle a Decemuirarum ιmperata fuit in omnabus eo itix: qu)s luce inter boram teνιιam ferme, σquartam tenebrς Oborta fuerant et ouexHais lacrificia in iud:ctum eri . quod in Atientino Iapidis bus pluset. Liuius Deca. . lib. Is Huius curriculo tem pellatis, i lienses, Balm iq; ferini, nunquam ullius nationis & gentis imperio flexi; bellum cum Romanis agebant. Hi quidem , quos Barbaricinos vernaculEvocant Sardi uehi profecto montani, proculdu.hio Iliastrs Valla manna , trisayli: Uilla nouabat layii Mannori; Talana, cheri, Ursul UlaZZais VPEzai; achulo; StreZZili 3 Sadali; Seli ui; Osini; Orgo solo; Il bono; Hyerro ιBauncy; Lauosci. Maana. Solanas I Elini;
118쪽
Cayro; &e. ii Ilienses. Balari autem Gerreyenses,qui,ut sentiunt multi, in nomine, Balao, Balarorum hactenus seruant. Αconiti vero,alijq; armis acerrimi,Tonarensem regionem, ultraq; populi incole-hant . Ingruebant Pellati Calaritanis , necnon Arborensibus agris, cosq; vi pO'pulantes, messium precipue tempore, multum iacture ferebant. Planicies quoq; Sarabinentes Gerreii Balares s calamitatibus affectabant. Tortuelyenses itidem, exitiosi montani, in difficultates non modicas, coniiciebant. Quodq; grauius re-gones hasce campestres, incendi j Seua antes, localem gentem impia nece sternebant. Malum inquam exitiale : incubrabile nocumentum . Nec satis coinsulanos inuadere,praeduxiq, visui portus Sarabiliensem, Iliastre-semq; cum statistijs nauigijs arripientcs,& in suam potestatem nautas redigentes, trans squora velificabant, Orasq; marit, mas Pisanorum,& Ligurum , populati innibus vexabant praedisq; onusti , Sardinia repetebant. Ex naussi prope Romani ubribus, fracti propemodum, ferocem hanc gentem formidantes,dolis, & artibus utebantur, queis interdum ipsam profliga hant, in manusm retrahebant. Obscru hant siquidem eius mores; dumq; post latrocinium t victitabant alliduo namq;*tadios plurimos praedet nundinas cci lenti exercitu clam adhibito,stratagematum studiis ingruentes, missilibus, obruentes, furenti caede saepissime perime bant. Pulchre Fara nos lem, fol 45. Exacte in M s. Pisanorum monumentis; obiter, at summatim,Diodorus, & Strabo.
ΡRaetor Sardinia: Fulvius. Postero
die Praetore acti, &c. Conu spιυe eus, quas Troumeras Praetoribus placeret, reis tulit ad Senatum Consul. Decreuerunt duas Romae, iuris dicendi eausu: duas extra Italia,
Siciliam,& Sardiniam; duas in Italia Tarentum, ἐν Galliam. Et extempla , priusquam inirent Magia ratum,sortiri iusti &c. Somtitus es a Pultiius Sardiniam. Liuius Ue
C. Aurelius Scaurus Sardiniae Praetor.
Praetoressortitisunt, ait Liuius De- 4. lib. . C. Auretius Scaurus Sardiniam:
P Raetor hoc anno apud Liuium desde
ratur, neminem quippe assignat. Hinc Faram deprehendimus euagatum: siquidem L. Potthumium Teinpsanum anno isthoc,ex Liuio Praetorem bardiniae tradit: Liui us autem, quod videri mus Lucium hunc, Tarenti potius, quam Sardiniae, Prqtura functum clari illine perlii
bet. Deca 4. lib. sic fatus. Praetores factι, P. Cornelius Gelbexus; A. Postimius Rusenur; C. Acilius Serranus; L. Fos humius DNOnus; cM. Claudius Marcessinus. Prouincias vero,quas ipsi habuerint, illentio praeterit: inferius tamen, L. Posthumius, inquit, Tarentum prouinciam Prstor ba hebat . Is de Pastorum coniuratione qui vias latrocinys,pascuaq;publica inferia habuerat, quaestione eueri exercuit. Ecquid ergo Prorogatum C.Aureliolo Scauro prael ratus osticium arbitramur. Henricus Ulareanus in annot. in T.Liuium lib. 39. locum hunc Liiiij suspectu habet, dum ait. Postero die Praetores facti
P. Corn. Cetbegus . Hoc Cethegus nuper sadditum is Sed Crannosequenti V.Com Ge.
rem, ct consuttudinem . Scauro igitur imperium prorogatum: aliusve censendus, Autlioris in curia praer millus, Praetor.
ΡRaeturam hoc anno QMeuius Matho
lbrtitus obivit.Decreta Praetores, &c. uin usus Matho Sardiniam; π Ut idem devenescin quaereret. Non quidem in Sardinia veneficia isthaec, scd in Italia conqui renda, Naevio demandata. Testatur inserius Liuius, filius. Praetores m prouinctas pro edi unt, praeterrimulum. Quem quatuoν non minus me ra, priusquam an Sardiniam iret, quaestiones venefici , quarum magnam partem extra urbem, per municipra,conciliabulaq; habuit . Quia ita aptius visum erat, tenuerunt. Si Antiati Valerio eredere lirit, ad duo bominum miltra damnauit. Et L. PoHhumus Praetor.etia Tarentum prouincia euenerat, magnas Fariorum consuratio nes vindicauit,s reliquias Meea natium.qus Hionis eum omni exequutus est eura . Haec
119쪽
Ρ Raetor Sardiniae Cn. Sulpitius. Ita Lluius ei lq: que supra, Decade, libro . Praetores ιωIortit/sunt. Scc.Cn Sulpitio Sardinraeuenit. Cn. Sicinium Fara tradit,ex Liuio: Sicinium autem, penes Liuium, haud cernimus, Sulpitium potius inueninius . Hoc anno prope Siciliam, recens apparuit insula. Haud procul Stertia,m
iam quae nandum antefuerat, nouam edita
e rι esse nuntiatum. Liuius ibidem. Hoc anno Annibal fato concessit: Antias Valerius citatus a Liuio.
HO C anno Sardiniae preturam ha
buit, C. Terentius Istra. Pratores protiturinoniti. G Zerentio II IN Sardinia Munit. Liuius, Deca 4. lib. x. Hoc anno
ver procellosum, pridie Palilia, medio
die atrox cum Uento tempestas coorta,
multis lacris, proiani'; locis strageni fecit . Signa aenea in Capitolio deiecit: λ- rem ex aede Lunae qu e in Aventino est,raptam tulit ,& in posticis parietibus Cereris templi alii xit. Statuas alias cum columnis q uibus superstabant, euertit. Fastigia aliquot templorum a culminibus abrupta ede diilipauit.
SArdiniae Prgior hoc anno, M. Pinarius.
Marco Pinario euenit Sardinia . Ibi d.
Liuius . Tumultus Iliensium, tempella. te hac magni: agitatione concitationeque Insulam prope totam subuersam , calamitatibus afflictabant: vi .le Romanos in bellum denuo coniecere. Quam ob reia I inarius Patrum iussu , octo mili. peditum,& equites in Corsos, qui tunc temporis a Romanis deiecerant, dein cotrat lienses, Ptiis traiccitiai trociter pugnaturus. Resti rure viriliter Iliense inexpugnabiles perstitere. Audi Liuium citato
loco. Pestiuntra tanta vis erat,υι eum Propter rismonem Ceariorum bellum. 4 Biliensibtis concitatum in bardιnM,Octo millia peditum exsociis Latini nomini Ierabi placuis et,
o CCC. equites, quGν. M. Pinarius Fraetor secum in Sardiniam tradiceret Tantum bo . minum demoratum esse, tantum tibiq; ro
rum consules renuntiauerunt, ut is numerus
Hi milit m non potuerat. Quod deerat mihiam amere a Cn. Βιbio Pνoconsula,quι Pisibνbernabat, iussur praetor inmis insa diniam trajeere. Pergit Liuius, Patrumq;i ullus effectum subdit dicens . Rebius exercitum M. Pinario Tretori eunti in Sardinia tradi arat &c. Pisis igitur accepto milite, primum Corsos, Ilienses dehinc adortus, feliciter praeliatur. In Corsea pugnatum Hi eum Corsis; ad duo missa eorum M. Pi in narius Praeto in arae oceidit ἰ qua elade com pulsi ob dei dederunt; di eaerae centum millia pondo. Inde in Sardiniam exercitur ductus, ct eumBitiensibus gente ne nune quidem Om inni parte pacata secunda maelia facta . Haec eisdem praescriptisDecade, I ibro, Liuius. Annotatum ab Henrico Glareano Lori to in lib. o. T. Livii, Biliensisvocabulum: Betamquae , ait, a Bitiensibus eoncitatum in Sardinia . Quidam ab Ilion us emendarunt . iast ego legendum puto ex Stra-- bonis libro s. Iountibus , nisi quis potius Iluensibus , per , u , inseunda syllaba tera σε velit. Ilus duae esus nominis, apud Ptolomaeum funt infulae; altera e regione Populo . nix altera inter Corsitam. ἐν Sardiniam. Caineolus Sigonius in Scholiis L ELO hae, ast, apud Auctores ambilua est. nemo enim Vnde irrepserit error R. sciit. Sciant dece tos exteros: Iolensis,& Ilientis, in vocuulis scilicet capiendis. Siquidem pro illo isthoc, idq; pro illo saepius capelista:
utrumq; pro uno eodemq; saepissitne sumptum. Cuiusmodi aequivoc tio, atq; uni uocatio, Scriptores, nationem utramq3 confundentes irretiri fecere. Iolen ses a Iolao, Ilienses ab Ilio Troiano, nationes hae strenuae,in unam prope coactae,Carthaginen libus, Romanisq: aduersate, viriliter obstitere. Iolen sus vero non quidem Ciuicos, lolae eos, Calaritanos nimirum .sed illos potius,qui montana cum Iliensiibus tenuer intelligas exoratum. Quare, bellu in aduersus Romanos,& Carthaginenses,non ab iliensibus solum, nee a lolaeis tantummodo,censeas actitatum sed ex utraq; natione Connato semper exercitu, quin dc Balarica, tutius credas , firmius: vocabulo itaq; , Iliensis, adiectum gramma R. laesionis intulit notam ἔ non quid a T. Liuio, sed a vetustis Iberis, Iliensibus admixti corruptelam hanc traxit. Quippe qui semper ,b,literam,suopte mm verna, Hispani usurpant. Vnde, bc prouinciales Calaritani clementum isthoc, b, per,u, Hilpanorum e more, proferre consueti, pro u, in plurimis dictionibus b, utuntur. Hoc genus: bia, pro via: bem, pro veni: bacca, pro vacca, bιnu,pm,vinu:bo , pro vos: bida, pro vidua. bιu, pro video: bam, pro
120쪽
&c. Bilien sis, igitur T. Muius optime posuit, pro Iliensis; indigenarum illorum
ad stulum, & morem qui tunc temporis, quo historiam scripsitLiuius, vocabulum hoc gentile,montanos penesSardoS,cum B. praeadiecto proferebatur . Ceu nunc dierum, Siliana, pro Iulianu, seu Ilianu,&hoc genus alia. Nil igitur mirum est, ut
de ipsb nomine dubitant Henricus, cum
Pugnatum hoc anno atrocius in Sardinia : ΡOrtum iiij, laese, Tortoly , tenuit, ibiq copias Praetor exposuit. Non enim
Olbiae littus arripiens, hostem sic facile poterat aggredi qui per maritima vires hahebat, oc robur.χInaccessibilia itidem ad hostis latibula,montium iuga,nequic'u accestus: opus igitur maris cura: ibi enim, excubigi inlidie .nauqs industrie. Illinc demum ad montium aditus Marita studia ;hellica strata3emata: dum arreptis oris, cristae decusae,attentiata streirilitas, robur languidum,sese correpta in vertices alta fuga, recipiunt. Perlustrata nobis Montium se iuga propugnacula terrea Ci cularia, at isantiqua ostenderunt ; ignaria
latebris,& Speluncis grandia coadunata hinc inde in orbem saxa: quae supra lin-gnea sibi frondeaq; strui tecta, Iocas imi nuat . In alti Isimi Montisad ortum Settifradis,appellitanti illis, domicilia,tuguriorum formam praeferentia. axis, & tem rea,compacta circumcirca f olim degentes in saeculol vidimus: nec ma lia quidem haec nec pastorum casulae.i Miaec fuisse de inonstrant,nisi latitantium ibi genti si munimenta. Montani siquidem, Calvis
maxime, Arboreae,Sarabos,dcolastae caestribus adeo infesti; ut locorum angulas insidiis occupatos Alanuis excubiis obseruantes; non modo gregeS, Verum di gentes quoq; finitimas, viatore'; adorientes,diutinas praedas, per abditas mon, tium scinitas, aci proprias transmitterent
sedes. Pacatae nunquam, nullatenus Vn-q uam domitae, subactaeu gentes istae, nationibus cunctis aduersae: Carthaginensibus inimicae. Romanis obnixae,coini lanis immites infidi. Tempestate hac,acies apud Montem nouum, cui fortalitium Romanoruinexpugnabile in edebat, directae,cumI Iensibus,& Ilientibus , manus conseruit,
fortuna secunda conflixit, & vicit. Ait non sic impune Romani: quin ex ipsis immodicos pusna sustulerit. Propugnacula multa pallim, quo incolae regionu,
atq; ppidorum cosugiebant,per iuga spectantur. Ex iis uni im, in Montibus G laritanis, Castedde'ometii; a lignis de trondibus, queis in vertice structum sic di . Huc ea,quae diruta. sese oppida consere bant in altissimam,vellit arcem. lirapi natura,tuti si inum locum cum familiis, Carthaginensium cum Romanis; quin &Furacenorum cum Pisanis tempore praelio.
rum confugientes: Saxis atq; missilibus obsisebant. Superatum olim iugum id nobis; persipecti ageteres aliquot,manu iacti ; di posita munimento, vectataq; iactu laxa . Hoc anno constructa in partibus Iliastrae,ac Sarabos, praesidia multa quoruhactenus extant rudera . In 'ituta sunt quoq; Palilia cum templo : propter pro digia praeteriti anni. Hec 1 Romulo primum dein a Regi hus obseritata hocces; anno per prouincia' propagata. Eaqidie IX. Aprilis quotaimi; ad sospitandos greges armentaq; fiebant.
laq; decreta. Hic Se alii, Magistratum idi bus Martiis inierunt: atq; vestibulci veris olentis iniunctum de veneficijs aggressius laudabiliter murius exple est. Cumqrdbl.mo ubi discessum in prounciairi,imper diret, Romam literas, alit sibi deserendas aut dimittendam esse Sardiniam, destiti uit. A Cn inquit Liuius, Praetor'
eui prouincia Sardinia eum menset, addituerat ἰ ut quaereret de Den cys, longiui ab urbe,decem micti spassuum: Litterae allataesiam tria millia hominum damnasin er crycere sibi quinctionem indisse , auι eam sibi esse
defendoniam; aut mouinciam dimitendam.
Ruptae lic morae: vestigio suam pro uinciam, nempe Sardiniam,adit lenius: Coq; Pnetore,ut Sardis publice fandi latine praeconibusq; latino idiomate vendendi ius esset, permissiun, concessiimq; est. Siquidem in prouinciis nuper obtentis,latine, loqui fas non erat, quo a Patribus, indulgeretur. Eo itaq anno multis intra, extraq; Italiam constitutis, hasceq; inter, Sardiniae Prouinciae, Latinum idioma, publice loqui polle,solemni diplomate do num fuit, Mens non Ilua rationum quae auctoritatum sunt hasesὶ fulcris innixa, V a men