Alphabetum philosophicum sive Clara brevitas et magna claritas eorum quae ad facilem philosophiae intelligentiam necessariò duntaxat praerequiruntur elaborata. ... Authore P. Woltero Schopen ..

111쪽

tia.

DA omne existens per se est substantia RI aliquod animal est existens per se

I. aliquod animal est substantia.

Regula quarta quae valet ad concludemdam propositionem particularem negativam quando siumitur pro medio termino antecedens vel inserior subjecto & repugnanS praedicato conclusionis v. g. ut inseras ergo aliquod animal non est lapis , medium aptum erit homo:

in nullus homo est lapis RI aliquod animal est homo ergo O aliquod animal non est lapis Observandum est pro horum omnium intelligentiaqubdin Syllogisimo tres termini sint, & quantum ad praesens sub cerya distincta significatione considerari possunt inter POSVocatur unuS antecedens , & est ille qui alium infert & talis est quodlibet inserius resipectu superiorum et Alter dicitur eonsequens & est ille qui ex alio infertur, quemadmodum omne superius respectu

inseriorum: tertius vocatur terminuS eX-traneus qui alteri non potest conVenire , und e S repugnans dicitur. Exemplum primi est Franciscus est ho-

112쪽

si mo ergo animal, secundi idem, tertii lapis

respectu hominis. Quaeres an ars olliana possit servire pro inveniendo medio. Resp. assirmative praesertim si quis ea utatur juxta commentatOrem Patrem Κircherum virum eximium, cuius mentem intelliges legendo Patris litet opustulum.

infallibiliter eoneludens in materia ne

eessaria. Colligitur ex comuni doctrina post philo2phum 1 .poster. & posset esse contra multos qui hallucinantur, quasi solus Syllogismus demonstrativus infallibiliter co cluderet, ducti loquela Aristotelis dicentis, quod sit Syllogismus faciens scire, at hi t to coelo errant nam & Syllogisimus topicu de quo infra, sormaliter infallibiliter consecludit licet non objective id est ratione materiae, aliam definitionem Aristotelis. quippe quid sit Syllogimus constans praemissis

veris, primis, immediatis, prioribus , notiori bus Oeausis conclusionis examinabimus in logica utente, iuxta quam dicemus dari uni cam duntaxat demonstrationem, at iuxta definitionem hic positam, quae goneri age diis

113쪽

disserentia constat ut patet ratione materiae.

Notandum est quod communiter demonstratio duplex admitti sisleat, quas hic interim toleramus. Prima est demonstratio propter quid vel apriori de fit dum perca sam metaphysicam insertur effectus V. g. omne rationale est risibile Petrus est rati natis ergo Petrus est risibilis, ubi Per causam metaphysicam usque modo intelligerationem naturae rei ex qua alia quaedam ratio velut proprietas emanat Vel pullulae id est sequitur. altera vocatur demonstratio aposteriori vel quia vel ab effectu ad causam, de quibus in utente, ubi& de demonstratione ab aequali, ab effectu ad essectum juxta emistium acLullium dicetur,interim de hs quae huc pertinent sive nude sive principaliter.' Quaeres prim6 quot sint modi dicendi per se, id est: quot modis praedicatum cliincatur convenire subjecto proprie ac veluti ex natura. Respondeo hujusimodi motios esse quatuor: Primus quando definitio es citur de subjecto v. g. homo est animal rationale e secundus quando passio vel Pr prietas quaedam insieparabilis praedicaturae subjecto v. g. homo est risibilis: tretius quando existentia praedicatur de aliquo persemi me id est non inharente alteri Qv si . clicias

114쪽

dicas substantia est. quartus quando effectus physicus praedicatur de seacauiavg. ignis est calidus: ita communiter. His adde quintum,dum una proprietas de altera dici r ur V. g. omne risibile est admirativum &similia ab aequali. Quaeres secund5 quot sint modi dicendi per accidens ZRespondeo esse similiter quatuor: primus quando praedicatum non

est d essentia subiecti etiamsi sit proprietas

v. g. homo est risibilis: alter quando praedicatum contingenter convenit subjecto v. g. homo est musicus: quando existentia dicitur de accidente V. g. albedo parietis est: quartus quando eflectus praedicatur desita caua improprie ignis est

Quaeres tertib , quomodo intelligatur illud principium vel axioma principale , in

' quo non tantum consistit structura demonstrationis, sed etiam Syllogi sint boni ut sie, scilicet illud: quacunque sunt eadem unitertio sunt eadem inter se. Respondeo hoc significare quando duo extrema assirma tur in praemissis de tertio etiam de se inviscem in conclusione assi ari debent, &quando unum ex iis negatur de medio teris mino , etiam de se negari debent in conclusione, & quidem tali identitate inter se quali cum tertio: Caeterum principh hujus V II ritas

115쪽

ritas ae insallibilitas colligitur ex artificiali structura Syllogistica in hoc potissimum fundata, praeterquam quod ipsum lumini

naturae pateat.

Quaeres quarib, quid significet disi do

omni, diei de nutu ξ Respondeo primum significare , quando aliquid praedicatur de subiecto absolute supponente, hoc etiam praedicari de quolibet contento sub tali subiecto v. g. quia verum est in stuppusitione absbluta, homo est animal, etiam sequitur quod omne singulare humanum sit animal sie diei de nullo significat quod praedic tum de tali subjecto negatum, nulli inseriori attribui possit, primum valet pro sormandis Syllogismis assirmativis, alterum Pro negativis exceptis expositorijs. Quaeres quintb, quomodo intelligatur illud propter quod unumquodque s est tale ,

illud es magis tale 8 Resipondeo causiam pol, 'us habere denominationem quam essectu propter conditiones sequentes, si causa per se hujus denominationis est capax , hinc non valet homo est ebrius propter Vitium ergo magis ebrium est vinum: si effectus suscipit magis & minus non causa ut quidam male ominatus est si est causa totalis, immediata, ac praecisa, V. g. homo est i stiis propter Deum ergo Deus est magis j

stus: hoc di similia v. g. quod est alteri ratio

essem

116쪽

Quid' Soligimus topicus py Ico Syllogismus topicus est ille qui

s insallibiliter concludit in materia probabili. ita ex professo contra totarentem , siquidem philosbphi solent dicere, quod sit ille qui generat opinionem , & hoc

unus ex altero ita confuse scribit ac com- Ponit, ut non tantum sibi ipsis contradi Cant , sed omnino Veritatem obscurent ac

denudent. porroSyllogismus topicus & demonstrativus ista materia distinguuntur, adeoque uterq; viirmae infallibiliter con- , Cludit, ut patet duobus exemplis in Darii, omnis homo est animal, Petrus est homo, ergo Petrus est animal, qui est in materia necessaria, omnis Mater diligit Filium, berta est mater, ergo berta diligit Filium , si loquamur de sorma, quod est formale intentum, imo unicum dialecticae, unus eoisdem modo infert ac alter, & unus aeq; so malem parit scientiam ac alter, quod si materiam sipectes utique Elus demonstrativus, sed quoniam dialectica potissimum γformam attendit, immerito hic doceri δε- let topicus tanquam opinionem generans: H ac nostra

117쪽

nostra itaque definitio praestati tum quia

habet genus & differentiam, tum quia cla- . rius naturam Syllogismi topici exprimit, ae etiam est data per id quod magis est ad rem. ac tandem quod caput est , quia post Aristotelem consueverunt Syllogismum dividere in demonstrativum , topicum ac sophisticum , ex quo patet topicunt quoque definiendum cum disserentia ad sophisticum, sed ab hoc non distitis guttur per materiam, ut pessime tradi soleuac statim infringetur ergo &c. Quaeres prim6 quid ut locus topicus Re. spondeo quod sit sedes argumenta, in qua reponuntur quaedam maximae, quibus paμsim propositiones probabiles suadentur , qui duplex est. Maxima & ueus differentia

maxima: maxima quae Ec axioma dicitur,est

propositio sic nota ut sit impossibile eam reis licere, licet aliunde non probetur V. g. de quo dicitur definitio dicitur definitum. Loeus disserentia maxima est ille ex quo plura

axiomata derivantur V. g. a definitione admisione &c. & hic in tres classes partitur tintrinsecum Vel internum , extrinsecum , ac medium; primus est de sis, quae ad esse tiam rei pertinent, alter est de his , quae sunt extra essentiam, tertius de utrisque hinc si terminus inserens est intrinsecus is

laco, dicitur Levi intrinsecus, si extrinseeus

118쪽

que abQlute intrinsecus neque extrinsecus medius dicitur, exempla loci intrinseci Q- selent dari a definitione sive definitiva sive deseriptiva atque ab omnibus i)s, quae alia quo modo rem constituunt, sive primario, sive secundario, sive sermaliter sive essicistunter, Exempla loci extrinseci dantur ab oppositis, a repugnantibus, comparativis, similibus&c. ExempM medii a divisione, a Conjugatis&casibus,quae obvia ssint apud summulistas, at quia plus materiae quam Ermae adaptandae prosunt,constulto quam plures his supersedendum Bre duxerunt.

Quaero secund5 an divisio Syllogismi in

demonstrativum, topicum ac 2phisticum sit bona ac proinde admittendat Respondeo Negative,cum neque sit bimembris neque communi calculo debite exprimatur test aute intentio philoQphi dividendi Sy togismu ex parte Brmae & ex parte materiae adeoque hoc unica divisione expressit, Caeterum Syllogismus ex parte sermae est duplex realis &iophisticus, primus est ille qui fit iuxta regulas praescriptas in ordine ad essormandum bonum Syllogismum,aleer .i in una vel pluribus ex his regulis peccat, Syllogismus deinde realis id est bonus ex

Parte materiae duplex est, demonstrativus ac topicus chic enim non immoror prae

se ii 3 missis

119쪽

missis revelatis) ex quo patet, quam sinM. stremulti hanc divisionem sint interpret tia realis alio nomine appellari potest ex parte formae bonus, siphimos ex parte iis mae peccans,& quidem hic posterior potest

esse tam in materia necessaria, quam comtingcnti, quod autem dicitur esie in mast Tia apparenter vera, hoc oritur α Forma,

quae simile quid videtur concludere, cum tamen ex parte eJusdem Formae peccetur;& hoc ipsum probabilissime voluerunt prumi philosophi insinuare, quanquam des semel introducta mala cosuetudine n mo velit videri alienus.

Quid sit Sulligismus Sophistem pDico est syllogisinus propter deis

ctum sormae nihil infallibiliter comcludens. deberet esse communis &constat ex proxime dictis, talis autem o sectus est, vel quando mi plures aut pauociores quam tres termini, vel si m edius teraminus non distribuatur, vel si procedat a non distributo ad distributum vide sub li --a S. at quia hoc multipliciter oriri solet praeter ea, quae hactenus sparsim insinuata sunt, notantur tredecim fallaciae vel f phismata, propter quae etsi alias appareat, quasi aliquid concluderetur, nihil conCl uitur. Prb

120쪽

ma Matia aequivocationis quando

terminus simul accipitur secundum nomen & simul secundum rem, unde non V

let iste omnis canis latrat sed aliqua stella est canis ergo aliqua stella latrato sic de x liquis similibus. Secunda fallacia amphibologiae quando una oratio plurasignificat V. g. quid quia est Aristotelis possidetur ab ipso, summulae istae iundamentaliter sunt Aristotelis ergo possidentur ab ipso. : Grtium Sophisma compositionis est quando ex praemissis veris.in sensu diviso infertur conclusio in sensu composito V. g. sedens potest ambulare. Sed Joannes est sedens, ergo potest ambulare, Quart6 loco ponitur fallacia divisionis quando alicui tribuitur seorsim quod convenit con unctim v. g Planetae sunt stintem, sed Mars & Jupiter sunt planetae, em

sunt septem Quinta macia accentus oritur ex variati

ne Vocis V. g. populus est arbor, logici sune populus ergo sium arbor. Sexta Macia figurae dictionis fit pertransitum ab uno praedicamento ad aliud V. g. quid quid emisti heri hodie comedisti heri emisti carnem crudam ergo illam hodie comedisti,quidquid enim est substantia, caro cruda sualitas & hactenus recensitae vocantur fallaciae in dictione, aliae extradi-