장음표시 사용
811쪽
ei venerationem & obedientiam exhiberi oportere: Lib. I. g. LXXXVII. consequens est. 8ε. ut, si turpe quid ac voluntati divinae vel legibus adversum jubeant parentes, horum potius, quam
Dei ac legum jussa insuper lint habenda. 9
nim sancti. si .nu u eorum sit imperium: citum , quam quod in multis etiam osse sanctius tamen eli ipfias Dei , nec ea riis, quae pro eireti tantiarum ratione usque porri tue parentum potestas, ut sibi a Dersantur, Leet observare ' Hone- liberos legibus, a cummis imperanti- stis enim duabus propudis, quos magus bus latis, po sint solvere. g. XXl , es, iniusni decet anteponere , quum uir
καλὸν μὲν νώ 3 ιά πάδι Θμ , καλὲν δι legibus non obediunt.
ouaria, S. LXXI. Ceterum uti ea est genuina potestatis parentum ra- solvatur lio, quod ad finem mcietatis hujus consequendum necessaria est paren una facultas liberorum actiones ad hunc finem dirigendi A. LIII, 8. Potei ita nemo dubitaverit, ου s. quin, obtento fine, & medium cessare oporteat, adeoque 86. illa parentum potestac non demum morte eorum , sed tunc illico exspiret, quando liberi masculi ejus aetatis atque ita instituti sint, ut ipsi sua quadra vivere , novamque fa miliam instituere possint, vel S . li filiae neptesve domo patria vel avita enubant, in aliasque transeant familias. 88. Ut ius naturae non probet rigorem illum juris veteris Romani, quod filios cum uxore & liberis per omnem vitam in patria potestate esse jubebat, nisi patres vel avi quosdam, ultro emancipatos , e sacris suis di
812쪽
Illud e dominio iuris Quiritium, quod patri apud Romanos competiisse
in liberos diximus, prono alveo fluere videbatur. Neque enim te mi ore finitur dominium, neque ullus eo sine ficto suo excidere potest. Hinc & imaginuriae illae venditiones in emancipatio nibus adhibitae. Nihil enim analogiae juris ningis videbatur convenire, quam ut res mancipi, intercedente mancipatione , abalienaretur. Vid. V. A. Corn. van Bynkershoek de jure occis. lib. c. p. I. p. x s. si qu. Quum vero illud dominium in liberos, tanquam res manci
pi , ius naturae & sentium plane ignoret : g. LV. silud etiam rigorem illum, quem in paragrapho descripsi
mus, ignorare certissenum ust.
f. LXXII. Quum vero potestas tantum parentum, *. LXXI, Soluta 86. non item amor , quem ipsa natura insevit parentibus , S. D Dxum XXVII. liberis e familia dimissis cesset: consequens est, 89. ut is': I'
honorum parentum sit, etiam separatorum a se liberorum selicitate bEt ehga. delectari, so. eos ope & consilio pro virili juvare, 9 I. & non mi te amor. nus his, quam in familia perseverantibus, quantum honeste seri potest , lucrari, 9a. nihil denique reliqui facere . ut eos reddant quam felicissimos. Ex quibus simul patet , 93. cur emancipati non minus, quam sui liberi, parcntibus ab intestato merito succedant ).
Itaque ab aequitate naturali disiacit e videntur gentes pleramue, quae filias nupturas, oblata certa dote , COntentas, exsertesque esse jubebant pate nae hereditatis. Equidem haec lex jΛ- stam habuit rationem apud Hebraeos, quorum rempublicam ita instituerat su-Premum Numen, ut cuivis tribui semtem suam attribueret, cuiust agros rebona in aliam tribum transire noluerat. m. XXVII. Sed non aeque laudave. ris si,nilem Syrorum morem , cujus
vestigium exstat Genes XXXI. I . seqv. nec non leges Atheniensium, de quibus plura erudite disseruit Iae. Peri n. de lege Vocon. p. II s. seq. Quin multo minus aequam dixeris legem Romanorum, de filiis etiam emancipatis a paterna hereditate excludendis, quum ipse Praetor eius rigorem , data illis bonorum possessione, emolliendum; quia eam plane abolendam dixerit Iustini nus N elia CXVIII. Emancipationem
enim potestatem tantum parantum tollere oportebat, non amorem, eX quo successionem ab intestato esse derivandam , ssio loco ostendimus. Lib. I. S.
CCXCV. g. LXXIII. Ex quo porro colligimus, M. nec in parentum pO
stum esse arbitrio, liberosne cujuscumque aetatis e potestate dimittere , an eosdem jam adultos invitos in familia retinere malint: Dec 9 s. excusandos esse liberos, qui invitos parentes deserere, &fraena veluti mordere non dubitant. Quemadmodum enim injuste
agunt parentes , qui quid eorum omittunt, sine quibus finis hujus societatis obtineri nequit: s. XXV, 76. ita liberi se, salva jusititia, non possunt subducere parentibus , quia, quod sibi qui sque seri non vult, id nec aliis facere debet. Lib. I. f. LXXXVIII,
trio sit positum quando potestas
s. LXXIV. Quemadmodum porro parentum amorem exstingue-
813쪽
96. amorem illum venerationis, quo liberi illos prosequi tenentur , multo minus tunc cestire debere verum est. Immo, quum unusquisque ad amandum eum, a quo beneficiis ornatus est, obstrictus sit. Lib. I. I. CCXXVI, 37. 2 isque amor erga benefactores vulgo GRATITUDO vocetur: ibid. 3. CCXXVII. consequens est, s . ut liberi, & finita parentum potestate, obligati maneant ad gratum illis animum quavis ratione ostendendum, '8. eorum benevolentiam verbis ornandam, 99. beneficia beneficiis pensanda , nihilque, quod alicujus momenti est , dc ad familiae decus pertinet, veluti conjugium, sine eorum consilio suscipiendum : quin Ioo. & alimenta indigentibus suppeditanda. Quod genus gratitudinis quamvis ad officia imperfecta reserendum videatur. IOI. ita tamen comparatum est, ut leges civiles liberos, officii sui immem res, jure meritoque in ordinem cogant, 9 Lib. I. S. CCXXVII,
Si vera sunt, quae de ciconiis
memoriae prodiderum veteres, eas parentes sene,ne contactos alere e etiam a brutis animanubus in ruborem damtur liberi beneficiorum immemores. taleganter elian. Hist. animal. III, 1 3. τρέφω μν νοῦς -έω πηλαω ι κρου - αλ- ινὶ ἰs um, καὶ ιμιλι α . M. λέωα δὲ α luc νε-e ω -οι un ali
res alunt, etsi humanis hoe facere legibus nullis iubentur, sed Ma naturae bonitate ad id impelluntur. Annon vero recta ratio ad id impelleret homines, ad quod ipsa bruta impellit natura 'LXXV. Si parentes , antequam liberi ad justam aetatem pervenerunt, decessserint: res ipsa suadet, IOI. ut eorum educatio demandetur aliis, quos TUTOR Es vocant, adeoque Iol. TUTELA
nihil aliud est , quam potestas, actiones liberorum vice parentum dirigendi, eorumque bona administrandi tantisper , dum ipsi liberi justam aetatem attigerint, idoneique snt, ad se suaque rite gubernanda. I V. l9. Ex qua definitione porro colligimus,
I . tutores eadem potestate uti , ac parentes, quatenus eam arctioribus limitibus non circumscripserunt leges civiles; sed & ros. ad eamdem fidem eademque ossicia, quae parentibus incumbunt, teneri: denique I O6. pupillos non minus aci amorem venerationis, obsequium & gratitudinem, obstrictos esse , ac liberos.'. quin IOT. hanc obligationem tanto esse strictiorem , quo majus est beneficium , ab iis praestitum, quos non natura , sed . amor benevolentiae, ad benefaciendum excitavit. .
Quamdiu pro impuberibus vel magis diversae sunt eorum indole ἰminorennibus habendi sint liberi, jus quum in aliis sapientia ante pilos sit, a- naturae eo minus definire potest, quo Et sero, alii vix umquam sapiant. At, quia
814쪽
quia tamen legillatores ad id , quod ut plurimum fit, merito attendunt : S.
XLV, so. recte atque ordine secerunt, dum certos pubartatis ac minorennitatis definierunt annos. Quam variae vero hic suerint eorum sententiae, repetitis ex omni aevo testimoniis cum cura dc ex instituto ostendit vir illustris Io. Petr. a Ludewig dillertatio ite singulari de actare segitima ptiberum O. majον ennium.
DE OFFICIIS, IN SOCIETATE HERILI OBSERVANDIS . f. LXXVI.
ΡRogredimur ad soCIETATEΜ ΗΕ RiLEΜ, natura quidem 'non Quid si tam necessariam, ae illae simpliciores , de quibus hactenus 'I' actum est, at inter homines tamen jam inde ab antiquissimis tem-zia εἰ u, poribus si equentissimam , per quam intelligimus societatem inter do origo minum dominamve & servos ae ancillas , in qua hi ad dominorum utilitatem operis suis promovendam, illi ad hos alendos , immo &aliquando ad certam mercedem praestandam obligantur. Quum enim ita comparatum sit, ut alter alterius opera indigeat, nec quidquam obstet , ut, quod cuique deest , id ille alterius operis
suppleat: Lib. I. g. C C C X X V. 3. consequens est , I. ut
aliorum operas, quocumque intercedente contractu, nobis recte stipulemur, atque ita a. inter nos servosque & ancillas nasci possit HERILIS SOCIETAs, quam inaequalem vel rectoriam esse , facile pa
nam , quae aliorum operis ad suam utilitatem promovendam utitur, ' h& his vicissim ad alimenta , vel insuper ad mercedem Praestandam, set , vel obligata est. SERVI vero & ANCILLAE sunt personae, quae ad d ancilla di minorum utilitatem operis suis, vel pro certa mercede alimentis- quotu que , Vel pro solis alimentis promovendam obstrictae sunt. Ex qua plς desinitione facile patet, 3. servitutem prioris generis esse MERCE- ν xv 'NARIAM, ε ejusque fundamentum non aliud esse, quam locationcm conductionem; I. posterioris OBNox IAH, o. ejusque fundamentum esse domiruum in ipsas personas servorum, justo titulo adquisitum. Uti placuit vocabulo, quo usiis
est Phaedrus Fab. Lib. III, praef. v. 36. Servitus OBNOXIA ,2uia, quae volebat, non audeboι der
Adfemis proprios in fabellas tram it. Uti enim hic se itudem dixit pro servo , Aesepo, ita earn obnoxiam vocavit, quasi
815쪽
ρπίορ--, quia Aesopus huiusmodi se
vitutem serviebat. Graeci obnoxias σου λους , mercenarios , vocabam, to
ste Athen. De noes. VI, I9. Ceterum intraque servitus antiquissima est. Quema, modum enim Abraamum iam quarto a diluvio saeculo multos 1 ervos obnoxios domi suae aluisse, constat: Genes XI, . XIV, l . M, 3. 4. XVI, I squ. ita Iacobum Labani mercenarias operas
per multos annos praestitisse, notissimum est ex Genet. XXIX, Is.s P. XXX, 28. Equidem oc Noactius jam Genes IX, 2 . mentionem facit territutis obnoxiae, etiaque Chanaanem , nepotem, ob illatas sibi injurias addicit. Sed praedictionem hanc esse eorum , quae haud paullo post acciderunt, recte observavit Io. Clericus Commem. in Genes p. 72.
ho- g. LXXVIII. Et de prioris quidem generis servitute nemo sa-
xiae serebrius dubitaverit, quin rectae rationi aequitatique naturali non reluxi qui- pugnet. At nec posteriorem esse contra naturam , Vel inde patet,
MN jMyς quod experientia docet, esse homines indole tam servili praeditos, duri 'ob ut nec familiamve regere, nec necessaria vitae praesidia sibi hebem di suisque parare possint . Quum ergo unusquisque vitae genus . nem in- cui idoneus est, cligere teneatur, Lib. I. y. CXLI II, ai. seqv. gentil hi vero homines nulli alii vitae generi idonei fiat, quam ut aliis pro alimentis praestent operas : T. nihil sane faciunt contra officium, si sese aliis in perpetuum hac conditione addicunt.
Observaverat hoc Aristoteles, qui
ideo quosdam homines φυ,ει σύλους. na tura servos esse, observaverat Potit. I, 3.
squ. Quod quamvis recte refellat Pu sendori ius jur. nai. O gent. III, 18. ScPI, 3. a. si ita accipiatur philosophus, ac si stupidi illi homines ipso actu prudentiorum servi sint, vel quasi his ius pers clam sit, illos sine alia caussa servitute oin Primendi, quemadmodum Graeci sibi hujusmodi jus in barbaros videntur adrogasse: nihil tamen absurdi inest huietententiae , si de indole servili, non de
naturae conditione , intelligatur, uti illam intelligendam putavit Dan. Heinsus in epis. ad Ge. Richterum, apud Ian. Rutgerc Har. Leci. IV, 3. Sic sene Asiatincos homines ελειν τι νώ, δουλου δἰ . liberos malos, servos Optimo esse, observaverat Agesilaus, apud Plu tarch. OOph h. Lacon. p. I so.
g. LXXIX. Praeterea alios, quantumvis haud ita stupidos, exin 0h trema 2aupertas calamitatosque vel publicae, vel privatae, subis
re possunt, ut servire, quam fame perire, maluat. Quum enim pauperta, homo ad vitam conservandam, evitandamque mortem ac destructem. tionem , omnino sit obligatus , Lib. I. f. CXLIII. 9. seqv. 9 &imminentibus morte vel servitute, ipsa recta ratio e duobus malis his physicis, id, quod minimum est, eligendum esse suadeat e Elem. phil. mor. s. CLII. a. in sequitur sane, 8. ut ei, quem in hoc articulo fortuna deprehendit, non sit vitio vertendum, si , nullo alio honesto medio interitum evitandi sese offerente, servi
Sic cine Reei sese tamquam man- cipia addicebant Aegyptii, ne diuturna suae
816쪽
CAp. IV. DE OFFICIIS IN SOC. HERILI OBS. tiar
same consumerentur, & beneficii loco res, insenuae licet ortu, voIuntaria in- habebant, quod Pharaoni ter ire liceret men servitute victum sibi apud Et pro alimentis. Hinc, accepta servitutis thraeos quaesivisset, auctor est Pausanias lege, Iosepho respondebant: Tu nobis Lib.UILCap. V.ut jam non dicam de Frisiis, et iam dedi li, gratiam apud dominum in- de quibas Tacit. Annal. IV, 72. nec non veniamus, disimus Pharaonisserui. Go de Gallis, de quibus Iul. Caec de Milones XLVII, 11. Sic & Thrauitas multu- GaIl. VI, i s.
g. LXXX. Denique servorum numerum 9. in immensum auxit Quidam bellorum furor. Quia enim hosti in hostem omnia licent; licebat etiam hostes acie victos occidere. Lib. I. g. CLXXXIII. γ Quum vero , qui vel sine adgressoris laesione , vel leviore malo illi re- hem tui, praesentato , periculo defungi potest, non debeat ad caedem te- eunt. mere provolare : ibid. g. CLXXXI. IO. non iniquum sane est ,
Io. victorem servare victos, in captivitatem abducendos , ne noceant, oc, ne gratis alantur, in servitutem detrudendos e nec II. reprehendendi sunt, qui ea lege vitam servare, quam perire , ma
re ergo & haee iocietas nasci- nus in victoris arma irrueret. Duarum
tur eκ consensu, quamvis non ultrones, voluntatum conspiratio est consensus.
sed vi justa extorto. g. XVI. ) Uult s Lib. I. g. CCCXCI. Societas ergo
enim victor victum sergare, sed ea lege, inter dominum dc mancipia bello eapta ut serviat Uictus vult servire, ut servetur. ex consensu nascitur. Na m si nollet, nihil impediret, quo
a XXXI. Haec vero servitutis obnoxiae genera non potue- Quidam rurit non aliud producere, in quod quis ipsa nascendi sorte detru- servi na-ditur. Quia enim servitutis obnoxiae fundamentum est dominium, stu lux
justo titulo adquisitum , G. LXXVII. 6. hos vero titulos omnes servos adquirendi justos esse , hactenus ostendimus t g. LXXVII. seq. 9 consequens est, I a. ut hi omnes servi ancillaeve sint in justo dominio herorum. Quumque extra legitimum matrimonium , quale inter quosdam hujusmodi servos vix locum habere poterat, partus sequatur ventrem : Lib. I. M. CCLII. so. non minus est ,
II. partum ancillarum obnoxiarum , tamquam accessorium ventris, eamdem cum matre subiisse conditionem. Unde Is ubique terrarum innotuit genus servorum , quod VERNARU Μ nomine apud Romanos venisse , novimus. Matrimonium est societas sim- ria adhibeam. At servorum ancillaru inplex persenarum diversi sexus, pro- que obnoxiaram in arbitrio potestate creandae educandaeque sobolis caussa que non semper est potissimus sinis, quo- inita. g. XXVIII. γ Qui in hunc is modo nimirum liberos commode edu-nem consentiunt, eorum ire arbitrio & care veIint, sed ea res plane a domino- potestate esse oportet, ut illum eligant, rum voluntate pendet. Inter quo clam mediaque ad eam obtinendum necessa- ergo servos ancillasque via locus est legitimo
817쪽
gitimo matrimonio. Inter quosdam tantum illi locum esse negamus, quos ni mirum in eam conditionem sertuna d trusi, ut heri iis Romanorum in morem dereri piis per familia n mimperias utamur.
Ubi enim duam reuisti te sedem, μοι pe nates regit, quod apud Germanos observavit Tacitus de mor. Germ. Cap. XXV. ibi satilius matrimouio locus est, ceu di hodie docet experientia. At quamvis re hominibus propriis Germanorum sitius connubii: manet tamcn apud hos principium, quod servilis proles ejusdem cum parentibus conditionis sit, Ecquod partus ventrem tequatur: nisi quod quibusdam magis placet alterna vernarum partitio. Lib. I. s. CCLII. γ
Potestis q. LXXXII. Positis vero his fundamentis , facile intelligitur,
domini quaenam sint in hac societate dominorum servorumque ossicia, &, in se um qualis dominorum in servos ancillasque potestas sit ' Quod enim ad y ς servos MERCENARIos attinet, quum ii tantum ex locato obligen-
'' 'μ' tur f.LXXVII, 4. per se patet, I s. domino in hos non aliam
potestatem competere , quam ut operas, sibi locatas, illis indicere,& I6. ex iis utilitatem capere, quin dc IT. eos adigere possit, ut er tempus , quod initio placuit, serviant e non autem I 8. dominoicere alias, quam locatas, operas ab illis exigere , multoque mi nus I9. eos durius castigare, quamvis Io. si locationi non itet sem us, eum dominus non modo mercede ejusve parte mulctare, sed
simique ductionis satisfacere, a 3. a servo non nisi operas locatas exigere , hujui mo- al. eique alimenta, qualia ejus sortis hominibus conveniunt. ωὐdi osticia ficienter praebere, denique as. mercedem promissam non de ne M v v - re : ita dc sERvus hujusmodi aes domino, tamquam superi ri, ad reverentiam & obsequium; 27. tamquam conductori aci ope . raS Conventas praestandas denique 28. tamquam socio ad ejus utilitatem bona fide promovendam est obligatus.
At nee alimenta, nec merces debentur, si servi culpa, vel casu, contingat , ut operae locatae non praestentur.
Lib. I. g. CCCLXI, i so. Hinc quamvis laudanda sit humanitas domini, ser-
unx mercenarium, etiam aegrotantem,
alentis: non tamen, quod jubet hum nitas, illico jure persecto potest exigi. Contra iniquitas maxima est domini,
Potesta, S. LXXXIV. Servos obnoxios in dominio esse diximus g. domini LXXVII. 6. 9 Quum ergo domino sit libera de re sua dispositior
in servum Lib. I. f. CCCVI. 9 consequens est, a9. ut dominus servo quasi i'U' 'O . cumque operas, quibus praestandis par est, imPonere, 3O. ex eo
mercedem, praestitis operis, servo dein negantis, vel eam contra leges contractus pro lubim mutantis. quod deeius secisse Labanem, conqueritur Iacobus. Genes xxxI, 7. Quod adeo Deo justissisino displicuiise novimus, ut auferret Labani opes, easque in Iacobum trana serret. Genes XXXI, 9.
818쪽
omnem utilitatem capere, SI. ejus quoque liberos sibi vindicare , tione v-S 32. ipsum vendere, 33. aliisque quibusvis titulis alienare possit, berae de nisi sorte 'i servus, qui se ultro addixit domino , cam legem Uadjecerit, ne extra familiam, cui sese addixit, alie iactur. Quod 's.& de jure vitae & necis videtur dicendum , quod domino in hos servos competere posse, nemo negaverit, Lib. I. s. CCCVIII. 8. nili vel conventio, vel lex obstet. Multo magis ergo 36. hujusmodi servus , prout res exigit , castigari & coerceri poterit, dummodo 37. meminerit dominus, cum hominem, sibique natura ae-
qqalem esse, 9 Lib. I. s. CLXXVII. s.
dominus servo sit persectior, nec negari possit, eum servo esse 1uperiorem: illa tamen persectio uum statuique diversitas nihil mutat circa hominis essentiam, sed servus aeque homo est, ac dominus.
Lib. L g. CLXXVII, s. Parum ergo
humana est jureconssiliorum vox , servo non fieri iniuriam, l. r 1. I. I s. D. de inviur. Immo immanῖς plane illa dominae apud Iuvenal. Sat. VI. v. 213. O demens, ita semus homo es y Nis eraris et esto, Sie volo, sie jubeo, φι pra ratione μγ
Non exeucuius ergo peccat, qui servum. quam qui liberum hominem, injuria laedit.
ν. LXXXV. Quumque domino & possessio rerum suamm, dc Ri lone jus illas a quocumque vindicandi competat . Lib. I. f. CCCVI. possessio a. & 3. ex eo sequitur, 38. ut possit se in possessione servi ancil- s& vim laeVe quovis modo tueri, Jc, 3'. sive fuga eos aliquo abstulerit, dic Ho- sive s. ab alio injusto surrepti sint, a quocumque possessore cum ' 'accessionibus frustibusque pro qualitate possessionis Vindicare , quin I. priore casu receptum fugitivum punire pro merito , & qa. ne in posterum idem capiat consilium, quovis licito modo prohibe re : nisi 43. illi dominii effectus alicubi in civitatibus lege re
stringantur. c Lib. I. S.CCCXVII. P
sine compedes, ergastula, cu- aeret domestici, dc alia media, quae vel necessitas reporit, vel dominorum, omnia sibi in lemilia corpora permitte Hum , truculentia. Quamvis vero & hie habenda sit aequitatis humanitatisque rauor sq. LXXXIV, 37. ipsum tamenius coercendi non adimendum est d minis , maxime in servos bello captos, Parum , quod fugam anhelant, omnemque ad suos revertendi occasionem spe-gulantur, neque id illis adeo vitio veru Potest, ceu recte vidit Lorarius apud Plauti Capuυ. II, I. v. I
Neinecoii Eum. Iur. Gent. Lo. Αι fugam fingitis. Sentis , quam
CAP. Noa fragiamus ' quo fugiamus
Lo. in patriam. CAp. apage i haud nos id deceat , Fugitivos imitari. Lo. Immo, aedepol, si eriι occasio, non dek rtor. Parum, quod adhuc spirare videntur hostilem animum, adeo, ut de his se misvel maxime verum sit illud Senecae Epis. AT VII. & Festi in vore: qtist servi. Totidem quemque donu hostes habere, quoe
819쪽
eia ρ. LXXXVI. Praeterea jam haud dissicile fuerit, de mutuis d domino- minorum servorumque hujus generis OrmCris judicare. Quia enim rum v gδ servus obnoxius est in dominio, . LXXVII. 6. ac proinde he- ' rus ex eo Omnem utilitatem capit, f. LXXXIV. 3o. adeoque' '' ille nihil habet proprii: consequens est, ε . ut dominus obligatus sit ad alendum servum , qs. eaque obligatio non cesset, si vel maxime servus operas praestare nequeat ). Et quandoquidem praeterea servus, quod ad naturam attinet, domino est aequalis : S. LXXXIV. ' P facile intelligitur , 46. & peccare dominum, si servum iniuria laedat, & s. maximam humanitatis laudem ferre, si bencsciis potius , quam truculentia, cum sibi reddat obseque
tiorem. ) ΜΕ RcεNARius sER vos praeter a limenta & mercedem accipit, f. LXXXIII, 11. adeoque habet, unde se alat, si morbo aliove casu impeditus Operas praestare non possit. Quum ergo dominus illum alere non teneatur, nisi
ex locato οῦ g. LXXVII, 4. in opinras non praestantem alere obligatione persecta non tenetur g. LXXXIII. In SERUO vero OBNoxio omnia se aliter habent. Hic enim non ob operas Pra
nitas alitur, sed quia in heri dominio est, & quia nec mercedem accipit, nee quidquam aliud proprium habet. Quumque di extraneo, ipsique hosti, subvenire nos iubeat misericordia dc huma. nitas: s Lib. I. g. CCXIX, 36.) qua
fronte servo nostro aegrotanti denegaremus alimenta, qui vires corporis no
bis inserviendo detrivit ' Hinc recte Claudius Imp. libertate donavit servos, qui aegrotantes expositi fuerant a domibnis. Sueton. Cuici. Cap. XXV, L I. D.
serum S. LXXXVII. Quumque tot jura domini totidem DFFICIA sER-rumque VORUM tamquam correlata , ponant: Lib. I. f. VII. sequitur .ero do 8. ut servitus obnoxia servum ad ciua umque operas, q9. utilita inQ temque domini pro virili promovengam , so. dispositionem ejus de se suisque, immo & s I. castigationem & coercitionem patienter ferendam obliget. y2. Ut contra ossicium faciat servus, si se subducat domino , & furtum sui ipsius admittat. quum potius S . ma numissionem fide ac liberali servitute mereri, seque dignum tanto beneficio praestare deberet. s. ἡ; ui LXXXVIII. Ex his omnibus porro intelligitur, quomodotiis, jud finiatur herilis illa societas. MERCENARI A enim servitus, quum quomodo contractu loc tionis nitatur : sq. iisdem modis, quibus locatio coii- i iuri ductio, & s s. in primis elapso tempore, in quoὸ quis operas locavit , solvitur. Ο a Nox A s6. manumissione potissimum desinit. Quum enim quisque se dominio rerum suarum abdicare vel eas derelin-
vcre possit : Lib. I. f. CCCI X. II. 9 nullum est dubium . quin
e idem liceat dominio in servum suum renunciare, quam renunciationem veteres MANUMISSIONEM uocarunt. Praeterea, quum re
820쪽
C p. IV. DE OFFICIIS IN SOC. HERILI OB S. s3s
nunciatio sit species alienationis; in re vero alienanda dominus s-ba aliquid excipere & reservare possit : Lib. I. f. CCLXXVIII. 63.) s' manumissonem quoque qualibuscumque honestis legibus ac conditionibus scri posse, palam est.
Ita veteres Romani a servis manumittendis sibi stipulabantur operas fabriles, dona & munera, L 3. pr. l. s. l. 7. 9. 3. I . de operi tib rt. Et maxiι ne majores nostri, manii mittentes servos, sibi pleraquc, quae ipsi iervi, vel homines proprii dominis praestare lbliti erant, reservabant, adeo, ut, si ab adscriptitia conditione diicelieris, vix ullum discrimen inter tervos 5c libertinos intercedere videretur. Atque inde ast, quod Tacit. de mori Grem. Cap. XXV. scribit, liberi u Germanortim non multum Iupra servos esse.
S. LXXXIX. Quicumque, quum antea justam servitutem servi
rent, a dominis manumittuntur , LIBERTINI, & manumittentis LIBERTI Vocantur. Quum ergo hi summum , quod dari poterat, bc-neficium debeant manumittenti, unusquisque vero ad Cum , a quo
beneficiis ornatus est, amandum obstridius sit: Lib. I. S. CCXX VI. 37. s8. ingratiismi mortalium essent liberti, nisi patronos, tanti
mia nerIS auctores, venerarentur perpetuo, & sy. non modo ea
omnia, quae sibi hi stipulati sunt , bona fide praestarent. S. LXXXVIII. s . sed &ω. vicissim illos omni officiorum hen. cficiorumque genere prosequerentur, vel, 6 I. si desint vires, saltim gratum animum quavis ratione ostenderent. 9 c Lib. I. g.
Libertatem, datam servis, pro maximo beneficio imputabant veteres. Simo Terentianus Andri I, I. v. Io.nci, e servi ut esses libertus mihi, Propterea, quod serviebar libertauer rwιod talmi, summum pretium persolvi tibi. Essetebat enim hoc beneficio patronus, ut servus ex re fieret persona: adeoque loco patris esset liberto, qui ideo ejus nomen perinde , ac filius, adsuinebat. Laciam. di υ. inst. IV, 3. Hinc & egenti patrono alimenta non secus, ae filius, debebat, I. s. g. Is .seqv. l. s. D. de agnose. alend. lib. Et quemadmodum filius, quamvis alias imperies a sit ad gratum animum obligatio, tamen patris beneficia beneficiis pensare, eique alimenta susscere cogebatur: ita & Iibertus cog batur , qui praeterea ob ingratitudinem praegnantem in servitutem poterat revocari , g. r. Inst. de cap. deminut. t. v . tari ingrat. ub.