장음표시 사용
21쪽
Et in primis quod attinet ad pluuiales, quae rit Alexander Aphrodiseus, cur aqua pluuian uior sit cum excirari hauriatur, quod graue est Respondet Alemanus in comm ad lib. Hipp. de aere, aquis,in locis, spiritu agitatam essicile uem, ac tenuem, verum quidem est, pluuia les aquas esse leuissimas, dulcissimas, ac tenuis simas, et splendidissimas, ut liquido constat ex Hipp.&Orib. lib. s. Collect ad Iulianum c. I.
ex generatione ipsius aquae, Sol enim, inquit Hipp. in lib. de aere, quod in primis es in aqua
tenuissimum, et leuissimum, sursum educit, et rapita, Caeterum docent Hipp. Oribaset Paulus,
huiusmodi aquas citissime putrescere licet Ro- rarius dicat putrescere solam aquam pluviam quae procellosa est o unde alturius in lib.de re militari dammi eos qui probant aquam im
brium , ex eo quod sit leuissimi hac enim ratione dicebat, grandines, et niues in aquam 2-lutae praeserri deberent, quae tamen ab Hipp.re pudiamur, nam linquit Gell. lib. I9. c. s. cum
aqua frigore congelatur,manet quod graue est, di solidum, uaporat, quod est leuissimum, aquae ergo pluuiae cum facillime putrestant, Frauum habent odorem, quod ex pluribus per
22쪽
CAPUT PRIMUM. minae, & collecta sint inde ex Hipp. opus habent ut decoquantur et excolentur, sin minus raucitatem eam bibentibus facere assirmauit, de vocis grauitatem, quod his verbis docuit Ortibasius Quaedam aquae de pluuia loquitur faciunt vitia in gutture, tusses mouent, raucitate, frauedinem, cui assentitur. Paulus Plin. lib. 3 1.
c. . loquendo de aqua pluuia ipse quoque ii tacet facillime ipsa putrescere,et minime aura re in nauigMione scribit; in bilem facile verti, tradidit Acilius, sed loquitur ex sententia Rum, Dam si aquae natura consideretur, facile quilibet intelliget impossibile esse, aquam, qua aqua est in bilem verti, et tantum abest, ut bilis generationi praebeat occasionem, ut potius sit illi temperamento aduersissima, cum sit frigidissima, et humidissima, bilis vero omnium, qui sunt in nostro corpore humorum, calidissima, atque siccissimi videndus eruditissimus Septatius in
Comis 3 tex. 2. lib. Hippocr. de aere, aquis,&locis, qui acerrime tuetur,nec aqua simplicem nec potabilem hac nostram, et permixtam veristi posse in bilem; cum vero Hipp.et Galen .multis in locis aquam dixerunt amarestere, bilescere doctissime respondet, duplici ratione dici
23쪽
σAPUT PTIMUM . posse aquam biliosam Meandem aniarescere vel quia biliosis excremetis admiscetur, qua ratione amarescit,4 auget excremetorum quantitatem unde aucta quantitate, tum ob aquae liquiditatem, tum ob acrimonia, et siubtilitatem poterunt facilius permeare, et effectus bilis pro . ducere Altera ratione dicebat, aqua biliosa dici potest, hilem augere, ubi fuerit medicamenis toti , et alicui rei permixta, qtrae facile bilescat quales sunt aquae sulphuresea luminosς, aut similes. Inter pluuiales autem Hipp. laudat eam
6 epidem sect . . tex. II. quae ab aethere cunia tonitru excreta est, eam enim temporariam vo .cat, procellosam malam, quod etiam confirmare videntur Gai Auic. Paulus Oribasius Theophrastus scribit imbrem nocturnum praesta rodiurno Aquam pluviam fore saluberrimam si fictilibus tubis in contectam cisternam ducatur testatum reliquit Columella. Censent Russus Ephes Iulius Alexandrinus, et Baccius in primo de Thermis c. g. Pluuias aquas, nobilitate, ac praestatia fontanis quibuscumque esse prsserendas; quod verum esse videtur, si sola leuitas, et tenuitas rectetur; sed cum ex terra per calorem 'ari,attollantur vapores, pluuiisque materia B prae-
24쪽
xo CAPUT FRIMUM. praebeant, non plane purae hae aquae videntur qua decaussa sunt etiam putredini obnoxiae, at, que idcirco valetudini commodiores stant fontanae purae, ut dicetur Hoc autem de aqua pluuia notandum est, eam esse stipticincultatis, ut docuit Septa ius, unde ab Auic Paulo, et Aetio in fluxu ventris probatur,& medicamentis ocularibus syncera pluuialis secundum Hipp. perhibetur utilis, nacta scilicet modicam siccitatem citra calorem. Quod attinet ad fluuialea, Hae aquae omnes malae sunt, Nili aqua excepta, haec enim omnibus virtutibus exornata est. Fluuio rum aut aqua maxima ex parte sontana est, ex fontibus. n. pluribus cofluentibus flumina letoriri , quoniam vero non omnes fontes fluentes in eundem fluuium eiusdem plane sunt natur , mixtam habent naturam aquς fluviatiles Hi p. in lib.de Aere docet, quod calculo maxime te in Iantur, renum morbis, urinae lillicidio, coxendicum assectionibus corripiutur qui bibunt aquas de magnis fluminibus,& illae potissimum debent intelligi, quae e magnis fluminibus assumuntur, in quae alia deseruntur, nec immerito, quia longissimo tracti per varia terrae generata decurrunt,modo sabulum, modo limum, modd
25쪽
ε Ap UT PRIMVNe tet. salem, cenumque, arenam, argillam, et similia
deportant, ex quibus morbi ab Hipp. enumerati, et alia passionum genera lent exoriri; qvibus ergo desin saluberrimi fontes, et fluuia li aqua uti cogantur, magna cautione, et prudentia uti debent, ne pro salubri vitiosam hauriant item e medio gurgite, plerumque fluminis alueo sumenda est, non ex littore ratio est, quia, qua pleno flumine sertur, ob motum Solo, splendorem, tenuior, dulcior, defccatior, atque salubrior existit, quae vero ex littore petitur cenosa, grauis,sbrdida, lutulenta , ac
proinde vitiosa est obseruandum est ubi aqua suuiali utendum, ut prius quieta stet in hydriis, ut quicquid impurum secum vehit, id ad sun. du deponatur; sicut videtur esse mos apud Romanos in aqua Tyberina; sicut Reges Persa
rum suas Eulei, et Coaspis aquas secum asserre curabant, ita Romani Pontifices, Paulus III. Clemens Vil alijque, ut relatum est, aquas Tyberinas quocumque laeni, unde a doctissimo Petronio probaba ur, et a Baccio vocantur incomparabiles, oppositum tamen videtur sensisse Cald in lib. de Prouidentia ex anni constitutione pag. 1 . neque enim dicebat, tot Impe- perat
26쪽
- DE SALUBRI POTV. peratores latere id potuitiet, quod destcata esset bona, etsi decem annis maneat aqua Tyberina, non poterit spoliari metallica facultate . sane Tyberim recipere, tiburtinas medicatas aquas multas, tum ulphureas, tum etiam aluminosas certissimu est,ideoq calculis generandis existimantur aquae Tyberis opportunae Notabile inest quod inquit Matthiol.lib. . c. ix-ofirmauit Monauius epist. 19 6 apud ScholetiuTyberis aquam depurata per centum annos absque eo, quod putrescat, posse in vasis conservari. Puteales aquae fluuialibus longe deteriores habentur, et a Plin.lib. 3 i. c. 3 improbantur, frugidae sunt, gre digeruntur,ut docet Aetius,prae sertim si earu ductus, aut minerales sint, aut i Ino,cςnoue obductisuerint, huiusmodi esse solet putredinosae,nec mirum id viti putealibus inesse aquis, ut plurimum, quia hae non sua virtute prodeunt, sed aliena, & manu facta, scilicet effossa terra per terrenos anfractus Commemorabile est quod dixit Vlpian quod aqua cisternae habet caussam, artem, aqua fontana naturam, suantum natura superat artem, tantum
aqua fontana cisterninam superexcellit. Vbi ςrgo pluuiales, et fontanae aquae defuerint,pu
27쪽
c Ap UT PRIMUM. Diealibus,tenclum, sed quarum putei os Orientem si fieri possit spectet, sitq aperto, et patenticςlo expositum, non angustis locis conclusum, nec puteus serdidi sit fundi, utilissimu est quod in cisterna efficitur inijciendo pisciculos tuos.
ad motum excitandum, sic enim euadit aqua purior, et diutius salubris potest asseruari, nec contrahit putredinem. Stagnantes aquae omnes, et palustres, longe pessimae sunt, ut constat ex Hipp.in lib. de Aere, di Ga l. i. de tuend sanit cap. 3. Plin. lib. I. cap. 3 cum enim stent, aut pigro saltem motu moveantur,4 sint limosae,et ut loquitur Sept lius collectitiς, facile putrescunt, sunt crassae, durae, pe malignae,ac pestilet, tes, unde bibentibus magna incommoda obuemunt, ventriculus offenditur, humores corrumpuntur, nonis raro putridae, malignae ac pestilentem febres excitantur, viscera obstrinantur,& varia fiunt malorum genera , quae loco citato recenset Hipp. Aquae palustres, noxiae sunt in potu, ut docuit Columella lib. i. de re Rustica cap. s. solum censentur a Theophrasto vides ad irrigationes hortorum in hinc legimus Dioclem Medicum in Exercitu Dara eas decoquere solitum ess ,
28쪽
i DE VALUBRI Fore iniecta argilla. ouorum album inibus,, mox ram fundere, Solinum eas percolare consueuis secum argilla. Nec verae palustres sunt maxis mae illae Nili collectiones in AEgypto, quas ex Russo probat Oribasius adpotum, quia non putrescunt aestate, hyeme, et quodam motu agitantur. Unde Homerus Od. . aquam Iouo venientem Nilum appellat. Et Gen. a. ponitur Nilus inter . flumina Paradisi terrestris Damnatur ab Hip. in lib.de Aereaque, ex niue, gla cie, vocantur ab ipso pessimae,sunt enim crassat, nam ut dicebat congelatione quod leuissimuest evanescit,& expirat,prieterea insignis earum frigiditas, edit, afficit ventriculum, eis vero iuuenes robustiores eius noxam, non mox percipiant ingrauescente aetate, eam sentiunt,
articulorum, neruorum, viscerumq. morbos ta
les contrahunt, quos non facile vincunt ille ergo, qui fuerit lanitatis obseruantissimus, festi- Cius utetur aqua fontana nec Rasis audiendus dicens aquam magnorum fluminum meliorem esse fontana, na satis redarguitur ab Auer Aqua enim sontana, ut docet Gal. i. de tuend sanit. cap. s. Paulo lib. .c 3 Auerme s. colliget. 7. alijs omnibus est praeserenda, ut quae namirum
29쪽
CAPUT PRIMUM. gustu iucunda di omnis qualitatis expers Cele
riter praecordia permeat licet non omnis fontana hi, dotibus praedita sit, ut luc cit docet Gal. quienim vergit ad Occidentem,violenta est refrigeratione, ac duritie,ut docet Oribasius,& sic Insula Sardinia habetur omnium insaluberrima , quia habet aquas a Meridie stagnantes, ut docuit Alemanus , sola ergo illa commendatur, quae ad Orientem Solem cursum habet, haec enim cito calefit,4 cito refrigeratur, qua conditionem debet habere optima aqua, iuxta mentem Hipp.&Gahs Aphoris ac praeterea debet fluere e locis sublimibus vi profundissimis sontibus emanare, haec enim aqua docet
Hipp. dulcis est, ad potandum suauis, virata, hyeme calidant, aestate frigida, quae vero aquae et fontanae ab usu habent saporem loci naturam
per quam fluunt, arguunt, viresque mineraliu,
aluminis, sulphuris, vitrioli secum vehunt, propterea, o pro potu simpliciter, sed pro potu medicato habendae sunt. Unus in toto orbe traditur fons aquae iucunde olentis in Mesopotamia, ut testatur Plin. lib. II cap. 3. aqua ergo
salubris aeri quam simillima esse debet,ut docet Idem, ibidem ,&optima censetur a Gal. I. detin
30쪽
M SALUBRI POTV. simplic. me dic.facul. cap. I. Omnibus quaevi
sit, gustu,olfactu, sincera, pura esse deprehenditur, ut dictum est. Unde nodebet probari qua in Cardiae campo, quam, Ut refert Pausinias, bibentes sentiunt lacte dulciorem , in qua Odijudicanda maxime valent abstem ij,qui aqua-.rum disterentias, vel sapore lum non minus exacte dijudicare possunt, quam alius quispiam vini differentias. Unum principale indicium ab H pp. optimae quae censetur ut cito calefiat, cho refrigeretur solebant veteres aquae bonita. tem pondere metiri, neque haec nota, ut docet Hollerius s. Aphoris 26 est reprobanda, nam si qua pondere aestimetur, quae leuior erit, ea erit melior, Hipp.tamen non intelligit eam optimam esse, quae pondere sit leuis, sed eam, quae
celerrime alteratur, transmutatur a calore, &distribuitur per anadosim in corpus,& excerni tur, sed notandum ex eodem Hollerio loco citi quod licet aquae sontanae obuersae sint Orientibus, videndum tamen est, an non contraxerinuquadam malignitatem per canales aut vias per quas transeunt siquidem aliquado canales conistrahunt limum,& tum aqua alioqui orienti obuersa mala est, aliquando canalea sunt plumbei, .