장음표시 사용
31쪽
CAPUT PRIMUM U& tum aqua parit dissenterias, ut in Epid. scribit Gal. hinc merito damnatur ab Aulcenna dc Vitruvio similis aqua, licet usui si Gallis, S: Belgis &Pannoniis, et toti fere Germaniae, ut testatur Baccius. Nec videtur reticendur quod docet Oribasius, et videtur ab Hipp. de sumptum, colles, et montes, ad bonas aquas eructandas potiores esse, humiliori, itano loco , nam et puriores, tenuiores, odoratiores , dulce di neque luauiores aquas emittunt quod etiam testatur Columella lib. c. cap. s. dicendo, Perfecta aqua, est fluens e montibus, et per saxa ru ens, testatur et Avicen cuius Interpretes bonae, ac salubris aquae notas his versibus complexi
sunt a Foni, easui, fundus, eursus ab origine distans Stibtilis, non tecta, leuis, pascibilι aptὸ emulta, ct eiars, parum ini, toleramque saporem. Sicque er odore earens, inqueni pocondria raptim Non rebus eonfecta malis residentia paruo Tempore descendit, coctim dissoluitu ipsa octo, δεσemque modis primum cognositur Unda
Nec videtur indicium perfectissima aquae, cuius mentionem fecit Palladius contemnendum Linquit enim ex Incolarum salubritatinoscamus oportet optimam aquam, sed notan,
32쪽
dum ex Hipp. in lib. de Aere, quod quisquis est
sanus, is nullum discrimen facere debet,sed semper eam bibat, quae praesens, et ad manus eli. Non tamen intelligitur, ut in Comment. docet Septatius, debere lanum omnes bibere, pura
palutires, putridas di enim sanus est, hoc modo
sanitatem ammittet, sed omnes re vera potabiles, quales sunt fontanς, pluuiales puteales aliq-que similes. Concludamus tandem cum Hipp. et Russo apud Oribasium lib. s. Collect optima aquam esse fontanam, quae fluit e locis sublimibus, et collibus et cuius fluxio erumpit ad Solis exoristum quae est clara limpida, tenuis nulli alteri subistantiae admixta, nullo prauo sapore referta omni odore carens, quae aestate est frigida hyeme calida, quae cito permeat hypocondria, quae citd calefit, cito refrigeratur. Qui alia desiderant circa naturam, facultates aquarum, perlegant Hipp. in lib. de aere, aquis, et locis, Vitruvium lib. 8. Architecturae, Andream Thurinum Pisciensem in lib. de aquarum bonitate , virum sane clarissim v, ωPauli ill Pont. Max. Medicii, Marcellum irgil. lib. s. in Dioscorid. Ludovic. Nonnium lib. . cap. 4 de re cibaria. Et
33쪽
CAPUT TIMUM. I. Et si quis ulterius scire vellet aquarum Thermalium naturam, facultates, et usum, attente
legat eruditissimi Baccij de Thermis lib. . in quibus exactissima, et accuratissima methodo, ea omnia quae possunt in hoc argumento desiderari pertractantur, ut omnibus plane sit adepta occasio, aliquid quod vere solidum sit, et quod non offendat doctissimorum aures , addendi . Et si Nostrates fortasse notitiam omnibus numeris absolutam de Natura, viribus Aquae Anticoli in Campania apud nos, nec ne netiam Romanos celebratissimae habere percu perent, audiant eundem Baccium lib. 6. do Thermis pag. 3 3 3 versic. I. sic doctissime lo
In primis autem de Aquis ad Anticolum. Castellum scribem usi non tam quidem ob aporis proprietate, quem nullum habent, qua quod in hoc ordine,quem praescripsimus, illustres obtinent praerogatiuas Clarae aquae, suaves, nullo sapore, state frigidae, hyeme tepidae pondere cum Tyberinis, limpidis, comparabiles ., nullius sedimenti Phoc excepto, quod ex deco ct lone, tenuis imo ac tenacissimo ves uti pigmento latera vasis dealbat ex ca eanthi,ac nitri Dis
34쪽
ao SALUBRI POTV. simul, ut existimo, paucissima, ac purissima parte, quam e subiectis id genus vaporibus prima origine conceperini, quas mineras subtilissimisubstantiae esse diximus, aperire mediocri
calore, incidere absumere lapidem, e ijcere are nutas. In quibus affectibus merito has aquas superare omnem causam naturalem dixerim quando in tanta synceritate substantiae, omnis fere mixtionis expertes; subtilis adeo tametu qualitatis, ac tant acuitatis sint, ut vel margines ipsos fontis unde exiliunt mirifice exedant Nec minoris sunt in corpore efficaciae . iuniptae enim in potibus medicatis ieiuno stomacho,plenis, iteratis' poculis, ut moris est supra, cinfra dei j ciunt ventrem , urinas, & assecla urinis exere menta Omnia educunt, sudores eliciunt Et cum usus earu domesticus sit,4 in potibus,
ac cibis, coquendisque cibarijs, qua percoquut citissime ; hoc rarum in his aquis est, neminem
unquam ex indigenis, arenularum, aut urinariorum meatuum morbis laborasse, nemine inutili arvina pinguescere accepimus,quod mOmentum in eis siccae qualitatis, quam diximus, vel aetas, vel chalcanthi, vel nitrivignificat. Romae celebris earum laus est, ac usus quibusdam
35쪽
c Ap VT PRIMUM, toto anno continuus, ad appetentiam excitanda, ad arenulas, ad obesos . Nam ad plures menses seruantur incorruptae Debent vero colligi sub Silio, mense Iulio, quando minus imbribus co taminatae emanantitumque et usu balnei utili. ter bibuntur, et pag. 338 assimilabat has aquas
quibusdam aquis in agro Biacensi in Hispania celeberrimis nec reticendu videtur quod prius dixerat lib. α pag. 1 9. A qua Anticoli hic in Capania, haud fere differt ab aqua simplici verum ab insigni hac operatione, qua Sestontem, canales, qua transit,aliquo temporis curriculo absit mi omnes eam communiter calchanthi naturam continere asseuerant quapropter et calculosis est medicina mirabilis. De hac eadem aqua diffuse, disertissime quoque excellentisssimus, ceruditiss. Franciscus Colutius concivis noster olim in Rom. Gymnasio Medicinae professor lib. 1. de queress nephriticis c. 3.pag. 33. pertractauit, unde tum ex eo, tum ex allata doctrina Baccij cumulatissime, ac breuissime ea omnia, quae possunt pertinere ad harum aquarum naturam, facultates, Musum, quilibet inteIligere,6 comprehendere potest, ut non sit opus aliud adiicere, esset enim addere obscuritatenia
36쪽
An qua cocta si deterio cruda . A P. II.
IM probant nonnulli aquarum coctionenia ,
cum Gal. 6. Epid. feci. . par to ubi docet, quod optima fontana spectans Orientem, miniis me est elixanda, quia ut docuit Sept alius, latis cocta videtur in terrae penetralibus , de per loci gum tractum, arctas scaturigines percolatur optime. Et ipsemet Hiop. 3 acutorum 3 p. do aqua loquens nullam facit mentionem aquae coctae, vel crudae, quasi quod utraque eandem habeat naturam, ridem Hipp. eod. lib. tex. 32. mulsam crudam coctae praeponit . Dicunt praeterea cum Aristotele . Meteoror. Omnia quae coquuntur,per coctionem fieri crassiora,per coctionem ergo aqua crassior euadet. Dicunt vi timo, si aqua coquatur, tenuiores partes per de coctionem exhalant, crassiores vero relinquuntur, praeterquam quod aqua ignei quidpiar
Ferdinandus Rodericus cap. 3. de aquae potu distinctione conatur hanc luem dirimere m
37쪽
c Ap VT SECUNDUM. 13 ponit hanc cones usionem, a quitenuissimae,pa rissimae coctione deteriores, crassiores eaadunt, quae vero contrariae sunt longe praeitin tiores,& salubriores per coctionem redduntur Prior pars conclusionis colligitur ex Gal. loc. cit. ubi optimas aquas coqui non debere monet, naper iri sensibilem halitu, quod tenue eit, ab aqua dum coquitur trant pirat, luperest vero, quod crassum est, praeterquam quod quae coctae sunt gustu ingratiores,in eas aquas vult esse coque dat, quibus aliquod inest vitium, ut est limosa, palustris, lutulenta, &cruda Nihilominus his non obstatibus libere dicimus cum Plin.lib. 3 r.
cap. 3. Omnem aquam decoctam esse utiliorem,
nec possumus imaginari aliquam esse aquam talis perfectionis, quae non sit alicuius viti particeps,& hoc nomine coqui non debeas in omni
enim aqua reperitur tartarum, ut docet Para- celsus, de recte docebat Auic. a. i. doctrin. 2. cap. i 6 sic asterens, & torpidi quidam Medicorum existi rea quod aquae coctae resoluatur sub- ille, &44 uus remaneat spissum. Omnino autem, ut doctu valles i. Metho. cap. Ii elixat lo aquasi quid iiij halei, emendat, praeter si sit fallata,
aut amara, nam te i. vlorem facies cum aqua co
38쪽
, DE SALUBRI FOTU .ctilis proprie non sit, ut possit crassestere', minus fiat uosam, resoluens insensibiliter partes, in status crassos abire paratas, nec valet diiseere, hoc Blum intelligi de aquis vitiosis, non de optimis, solum enim illa ratio non probatur, quod si etiam optimcoquatur, quod tenue est transparat , quod superest, crassum est , nam noest opus metuere, ut aqua cococtione crassescat, potius enim tota exhalat quam ut cralsior fiat,
siquod exhalati ut optime docet Senaertus lib. . Inllit par. I cap. . non est tenuior aquae sub stantia, sed tota aqua δε vi dicebat Septatius, uniuersa aquae substantia, siquicquid crassi admixtum fuerit illud per decoctionem , per sub sidentiam a pura aquosubstantia separatur, immo, ut docet Alemanus in lib. Hipp. de Aere, si vas aqua plenum Soli exponatur,sensim uniuersi evacuabitur; sed omnium dissertissime Scali
ger exercit. 22. ad Cardanum respondet, cuius
verba notare liceat. Etiam aquam coct , qui damnarent nuper exorti sim Medici eadem calumnia quod tenue abeat, crassum relinquatur, sensibus obnoxij, cum apud Aristophanis, wHerodiani subsellia nulla inuenissent ratione,
nullam in Lyceo quaesiuere atqui non diu co-
39쪽
CAPUT SECUNDUM. avuimus, sed quoad terrea cruda aequari possint, suare etiam ubi ad pristinum frigus redacta st etiam 5nihil interduis su bsidere videmus uin acutius consideranti, atque periculum fatenti manifestum erit opus ipsius coctionis. ontinuato namque igne,diminuetur eo usque, tuod tota abeat, coctione igitur aerescit quod tiam videtur indicare alles .in Comm ad lib.
Hipp. de ratione victus in acutis dicendo,& re tositione expurgatur aqua, insuper elixatio te extenuatur; hinc omnino concludendum vitetur aquam coctam longe praestantiorem esse
ruda, quia magis fugit aquae noxas, nam tentior est, rarior, minus Digida, magis coctilis; e coctione docuit Ludovicus Septatius in suis Inimal cruditas aquae reprimitur,4 faciliusneat ab hypocondrijs Nec argumenta inopositum quicquam valent , ad Galeni auctoria tem 6 epid respondetur, quod dissicillimum reperire optimam aquam, quae non sit adisaixta alteri substantiet,ided securior erit,si semer addatur leuis coctura siquod pertinet ad alpp. dico, eo loci ipsum loqui de aqua simpli- , quae cruda exhibetur in acutis, sed si compa-aur cum cocta, multo inferior eae ad alteram D au -
40쪽
, ills ALUBRI POTU . auctoritatem, dicitur,quod magis mulsam crudam laudat non simpliciter, ted quoad sapoie vel in aliqua conditione, quatenus magis aluunt ouet cruda, quam cocta, Aristot. . Meteor.
respondetur, qaod ipsemet expresse ait ibidem
omnia crassesceres, praeter aquam , haec nomita proprie nominatur coctio , sed potius quaedaelixatio metaphorica dici potest, ut docet Aristoteles, quia vera concoctio est mixtorum, ut reducantur ad mediocritatem,aqua vero potius tota vaporabit,quam corpus contrahat,& de setur per coctionem.
Ad rationem vero, qua dicitur , quod aqua cruda est tenuior cocta,qui evaporat pars iubtilior, praeter dicta se rius, respondeo ulterius hoc esse falsum ex doctrina Hipp. loco cit ubi
scribit,quod mulsa cocta est tenuior cruda, nam aqua dum coquitur deponi partes crassiores,
di multas sices , quibus priuata longe tenuior est, quam prius, quod patet ex sententia Galen. 6 epid sect. . tex. o.ubi ponit pulcherrimum praeceptum de corrigenda, fidistinguenda bo na aqua, a praua,quod semper in memoria Medicum habere velim pro cognoscenda aquae a