장음표시 사용
551쪽
nes opiniones oriantur.E t sicut olim in palae stris primus eursu defatigatus lapada sequeti dedit, & illi alii: ita fit ut apud
plerosq; Doctores, conualiacorum notam ex animi natione, uetiq; fundamentis, qu1m ex alienis uocibus colligantur. Iairedus Passerius clarissimus iuris utriusq; Doctor, olim Fiscalis, nune Cancellarius illustris ducis Sabaudiar uir cu docti nacelebrabili humanisi . nobis nuper Raphaelem allepabat,
qui comniines opiniones ovium gregi compararct:co enim uniuersum grege tendere, quo prima ovis cursum direxisset. Deniq; opinionibus comunibus tantum tribuunt nonnulli, ut cas sequi oportere censeant, etiam ubi suspicentur ueritate . iuris esse in contrarium. Nos comunes opiniones sequiniur,
Commμης v eum uel textibus muniantur, uel certe nulli toxius nullaiae raniones qηρ ' iuris aperte refragetur alioquin impune ab eis non solum osti' eee limus, sed etiam aliquando nomen comunis Opinionis suspectum habemus,cu saepenumero in re ambigua in utraq; partem comunis citetur opinio: ut quod ratione no possunt, comunis opinionis prae textu pergant cuincere: quod no potest non eue multum detestabile' utpote quod legalis sapientiae puritas,exitiali isto abusu imputetur, sanctistimarumq; legum scita,recta alioqui in ambiguum detrusa, pro quae sta, huc & illuc emetitis forte testimoniis figantur & refigantur,
in uulgoq; tanquam fraudum aucupia euilescant. Nec tamen ignoro complures esse bonos cruditosq; uiros, qui eo nomine comunes sine alio delectu opiniones sequantur, quod inportu, quam in alto mari nauigare putent esse securius: quos etsi nec probo, nec admodum oppugno, comonuisIe tamen uelim, saepe in portu periclitatos fuisse, qui in alto tuti fuit sent. Petrum Saluator in profundum ducere nauem iussit, ad dexteram tamen, ut cum fructu piscaretur. Ita nos, si ad dexteram nobis scopus dirigitur in altum, ab opinationibus recedentes, saepenumero ueritatis rete cum fructu expandimus, ubi in opinionii portu, si modo portus cst,& rio naufragiu, mergeremur. Constat praetcrea osse plerosque, qui comunes Opiniones ideo Draeserui, quia iudiccs ei iacm opinationibus
facile flecti posse confidunt: quam rem nescio an periculiς,&quidem prae sentibus plenam putarim. Ferunt iudicem quia
communibus opinionibus recedat, litem suam facere: qua traditione simpliciter accepta , nihil potest esse falsitis. Equidem fateor communi asservoni, sed quae textibus iuris tulis
552쪽
Hatur, aut cui nulla sit lex contraria, ut supra diximus, hae rendum esse: sed in uniuersum communibus niti opinionibus , si uel textus iuris aut ratio manifesta repugnet, hoc nos certam ueritatis pestem dicimus & contestamur: quas nisi iudex fugiat, & sese & animam suam damnabit, & iura partis subuertet. Vide qui sapis, qui probus es, qui iuris ueritatem amas, quam ancipiti periculo comunes opiniones con sistant. Si enim textibus fulciuntur, iam non quia communes sunt, sed quia iuris sunt, etiam si solus quispiam docuerit, obtinebunt : sin textibus obuient, tanquam Syrtςs sunt cultandae. Sed plus nimio euagam urincientes quam in plura nos diuersa sentientium iudicia incidimus. Communi opinioni sine delectu fidere, & ab ea ne latum quidem unguem uelle recedere, quam sit intutum nostrisingulares Intellectus edocent. p MAsv Rivs Sabinus. Equestri ordine fuit,ut in tex. sequitur,cuius saepe Geli. meminit. Inter illustres fuisse Iur consultos ex uersu Persii colligitur, cum dicit: Cur mihi non liceat iussit quaecunque uoluntas,Excepto si quid Masuri r
q s As dissensiones. Semper hie morbus literarum studia inuasit, Z inuadet, quod in diuersas sectas diducimur, dum quisque suos praeceptores plus ae quo praeferre cupit, ut alibi diximus. Est quidem reuerentia praeceptori exhibenda, sed usq; ad aras,& quousq; honestas patiatur. r NERvA. Cocceium Neruam significari puto, de ano insequenti gl. dicemus.
competimus Neruam Tiberio Caesari singulari fuisse fami liaritate iunctum.Nam & Caesarem dum in Campaniam seco
dcret, comitatus est .Et cum is Iureconsultus moriendi conia
silium iniisset,a Caesare ut uitam produceret, est cohortatus. Sed uerba autoris subdere placuit: Cocceius inquit Nerua continuus principis, omnis diuini humaniq; iuris sciens, integro statu,corpore illae so moriendi consilium coepit: quod
ut Tibcrio cognitum , adsidere ei, canias requirere, addere preces,fateri postremo, graue esse conscientiae sitae, graue famae suae, si proximus amicorum Caesaris, nullis moriendi rationibus uitam fugeret. auersatus sermonem Nerva, abstinentiam cibi coniunxit, donec uitam efflaret. Dicebatur ii
tegerrimus ille uir mala reipubli .proxime futura praevidisse, I x atque
553쪽
atque adeo dum integer,dum intentatus esset, honestum finem uoluisse.
t i s equestri ordine. statu, serie, dignitatis eminentia. Est enim ordo,discretio status hominum conditioni accomordo quid, modatus.Gnato apud Terentium, quendam tui ordinis hominem id est,conditione pauperem se conuenisse dicit. C ce . in prima Verrina contra Caecilium, Vestri, inquit, ordinis reos:fures putans & seruos nequam,ut Asconius exponit. Sic in t j. s . sed & si seruus . infra ac uentre inspic. prouid tur, ut ordinum & dignitatum salua sit ratio. Origenes in Leuitico duodecim ordines rationalis creaturae esse,ex du decim tribubus colligit .Erat & in militia ordo, qui ex certo is numero militum constabat: eius ordinis ductorem P rimipi-Rom 'ρr ρη tum nominarunt. Apud Roma. tres Iraecipuos ordines tuis sit i tr ' se nemo est qui ignoret,senatoruim,equestrem,&plςbeium, Primi ordinis patritii erant,& ii qui in senatum legerentur, Sevatoris , apud quos maiestas Romani imperii crat, antequam omnia in principem transferrentur: quapropter amplissimum eum saepe Cicero nominat. Spectandi locum in theatris primum habebant, Orchestram appellatum. Post Senatores equester ordo medius erat: equites dicti, quod equis publicis mererent. Eorum insigne fuere anuli aurei, quibus a plebe distinguerentur apud quos & iudiciorum potestas erat. Ab equestri ad senatoriam dignitatem asccndi poterat. Equestria in
theata' loca, x iiii. gnadibus concludebantur, qui & 1psi ordinedicuntur. Sae pe enim apud autores, Suet. Iuvenal. 3 caeteros de x iiii .ordinibus metionem fieri inuenies, per quos equestria loca xi ii . graduum nomine intelligi conueniet. Infimus ordo picbeius fuit,intra quem numerabantur qui ciues Romani,& ex aliqua tribu essenta. loca eorum in theatris
popularia dicta. Eius ordinis liberti non fuere capaces, nisi essent uindicta manumissi, ut supra diximus in , . initium.
unde nec ciues Romani crant, nec tribules,id est, tribubus inserti. Quod cum Accursium, uirum alioquin eminentissimum prae teriret, uidetur in t . patronus . in principio .infra delegatis tertio. nonnihil declinassς: cum enim ibi patronus liqredem gradasset,ut liberto tribum emeret, hoc est, ut in aliquam tribum Romanam insereretur, libertus autem anth moreretur,relicio quodam Egrede clarissimo, deciditur ibidem, estimationem ipsius tribus, non tribum debori. Non enim necesso
554쪽
necesse erat, haeredi dicti liberti tribum emere, quam is, ut qui clarissimus esset, habuit. qui est intellectus facilinius. Aecursius ibi ridicula quaedam miscet, tribum, id est, progeniem seruorum exponens,& quaedam uana super uerbo, deberi,adducens : quae dum legerem, risum cohiberi non potui.Sed ut ad pHientia reuertar, Sasinus medio ordine, quem equestrem diximus,cotinebatur: quod tamen ad dignitatem
reseras,non ad censum, ut mox dicetur.
u P vi Mus scripsit. sed contra g.deinde Sextus Aelius. cum multis Ag. supra eod. ubi plures Iureconsulti recitantur, qui priores ante Sabinum plurima uolumina scripsisseeomperiuntur. Sed dic Sabinum primum fuisse, qui publich, id est ex autoritate publica principis scriberet. Nam qui ante eum scripsere, nulla autoritate, sed priuato arbitrio usi iunt. Hic Sabinus saere a Gellio recitatur, qui & de notis censo ligelegantia scriptit,ut idem lib. i I r i.&alibi.
x Pos TE A QV A M. Hic textus in omnibus quos uidimus libris,ita fuit corruptὶ scriptus, ut no solii nulla sermonis elegantia, sed nec ullus uel sensus, uel intellectus, quin potius monstrosa barbaries nostro Iureconsulto minime digna eonspiceretur. Itaque eum periculo nostro, in hunc, quem supra uidistis, tenorem correximus.Sed & Brudaeuusiunc crrorem attigit. Sensus est, Sabinum publice scripsisse,postquam hoe beneficium publice scribendi coeperat, id est, incceperat. Siquidem Tiberius Caesar idipsum beneficii loco tunc
y OBITER.) Id est,extra propositum,& uelut incidenter. Veroa tex.paMIuuen.pro interea usurpat: Atque obiter leget, aut scribet, remibs aut dormiet intus.Et alibi: Atque obiter faciem liuit, audit se os it iu
Σ p I D v c I A M studiorum. Quae labore uigiliis assidui tale paritur,non poculis, uoluptatibus ,illecebris: quod uti nam huius aetatis scholastici perpenderent, ne non crescentibus admodum studiis, ipsi modico freti studio decrescerent. Auditores nostros, quos& nobiles & alios plures habemus diligentiae nomine asseueranter commendamus: quos suorum studiorum fiducia quibus tersiorem dictionis elegantiam quantum satis est, cum ciuili scientia coniunxerunt olim& consulentibus utiles, & fama praeclaros fore
555쪽
a s IGNAT A. ArgumentumquJd consilia signata dari debeant,& hoc seruat consuetudo: pro quo facit Spec. in tit. durequis. consit. vers. sic porro. qui consilia iudici secreto esse prae lentanda iubet. Hoc certe necessc est, ut Doctor suo consilio manu propria subscribat ad instar notarii. Paul. de Cast. in l. cu antiquitas. in fin. C. de testam. b TasTABANT v R. Scilicet iudicibus: hoc est, testimonium iuris scri pii reddebant iudicibus, qui illos considebat. g. quod is qui consulit, dicatur testis iuris. Proinde Spec. in tit. de requis.consit. uerscitem fac eos. Doctores consule tes iurameto adstringendos esse admonet,cum pro toste sint, nisi aliqua iusta causa eos excuset. Quod si subscribens consilio alterius Doct. testificari censetur, ut dicit Bald. in l. s. secundo notabili. C. si cert. pet. quomodo non qui principaliter consulit pro teste habebitur Z Quod utinam ii perpenderent, qui partim caeci, ipli car ca scribunt consilia, cae ca iuris testimonia firmant, partim consiliis aliorum, cum nec iura allegata unquam discusserint,nec acta causae uiderint,solo uel lucelli compendio illecti & inescati subscribunt, mutuit testi monium Graeca fide feretes: quos no immerito Bald. in l. fin. C. plus ual. quod .ag.detestari uidetur. Siquidem ex eo in caescis testimoniis mens iudicantis fallitur, & subuertuntur iura litigantium.
Primus diuus Augustus, ut maior Iuris auritoritas haberetur , constituit, ut ex autoritate eius responderent, de eκ illo tempore peti hoc si pro beri neficio coepit. Et ideo optimus princeps Adrianus, cum ab eo uiri praetorii peterent, ut sibi liceret reae
spondere: rescripsit eis, hoc non peti, sed praestarisblere: dc ideo si quis fiduciam sui haberet, dele et H se populo,ad respondendum se praepararet Era
go Sabino concessum est a Tiberio Caesare,ut poripulo responderet: qui in equestri ordine iam grandis natu, δί serὸ quinquaginta annorum receptus est: fhuic nec amplae facultates fuerunt, sed Iuriae
mum a suis auditatibus sustentatus est. Huic secre
556쪽
IN L ΙΙ. FF. DE O RIG. IVR cessith C. Cassius Longinus natus ex silia Tube, ronis, quae fuit neptas Servi j Sulpit',ix ideo proriatium suum Seruium Sulpicium appellauit: is Se consul fuit cum Quartino,temporibus Tiberii, Scplurimum in ciuitate autoritatis habuit, eousi,d nec Caesar eum ciuitate repelleret. Expulsus ab eo in Sardiniam,reu Matus a Vespasiano,diem suum obihi. Neruae successit Proculus. Fuit Sc eo tempo re Nerua filius sui t& alius Longinus ex equestri
quidem ordine, qui postea ad praeturam usty perra uenit. Sed Proculi autoritas maior fuit nam Ec ipse plurimum potuit, appellatim se ni partim Cassiarini, partim Proculiani: ' quae origo a Capitone MLabeone coeperat. Cassio 'Caelius Sabinus successit, qui plurimum temporibus Vespasiani potuit. Proculo Pegasus, qui teporibus Vespasiani praerisectus urbis suit. Cflio Sabino Priscus Iabolcnus:
Pegasio 2 Cessus pater: patri Celso Celsus filius, M
' Priscus Neratius,qui utri consulcs suere. Celis quide δί iterum Iaboleno Prisco Eburniust Vari Iens,5ί Tusciantis,item Saluius Iulianus.
a AvTORITATE.) Collig. hinc Doctorum creandorum emersisse originem, ut ea facultas de iure respondendi no te mere cuilibet liceat, nisi principis accesserit autoritas, interuentcnte tame publicorum gymnasiorum examine, ut in tit. C.de proscT.&med. libro x. Qui enim pricter scientiae meri' tum magisterium suscepit, inaniter dici quod non est,conc piscit . ut in homilia Maximus dixerat.b pRo beneficio. Non plane uideo, in quo id beneficii resideret: nec enim credo ea beneficia ex mercedum quaestu constitisse, quando sanctissima reς est ciuilis sapientia, quae precio nummario non aestimetur l. i. g.proinde .infra de uar.& extra ord cog . Sed coniicere licet fauorem eos populi meruisse, & per hoc ascentum ad reipub. gubernacula patui sic.
557쪽
. si quos forte cretata ambitio tenuisset, ut honoribus adipiascendis uelificari pergerent, arg. eorum quae habuimus in s. post hunc maxime. supra eo.& in proce. Instit in fili. Deniq;Iurecosultoru & consulentibus honoraria largita fuis se no negauerim: quae bonoraria. tamen initio responsorum ab ultro offerentibus accipi pol rant,peti in iudicio non poterant, quod fortὸ textus in d. l. j. proinde. significat, si modo nomine sacramenti rei ponsa peritorum intelligantur. Vcrum quamuis facultas respondendi de iure pro beneficio haberetur, non tamen caruit periculo. Nam Doctor qui consuluit in causa aliena, etiam in propria sequi id quod c6suluit,tenetum ut eleganter uoluit Ang.
in l. j . infra quod quisqvur. quod & Cic. significare in orati
e Moes peti, sed praestari solere. Iloe est, non solum peti, sed prae stari solere: ut haec dictio, fiam, subintelligatur, perelegantem loquendi figura, de qua infra in Antinomiis. Caeterum Accurs. & omnes Accursiani hunc locum male acci piunt, uolentes quod facultas de iure respondedi, inhoneste peteretur, licet honeste concederetur per d. g. proinde. cum multis simit . quae hue aduehuntur: quae omnia tam sunt ad hunc textum impertinentia, quam ab ipsa luce tenebrae distant. Quomodo enim inhoneste peteretur iuris respondendi facultas, quae ab Augusto usq; ad Adrianum plus centum annis peti cons ueuitZ id quod iam ante textus noster dixerat, quod uidelicet ex illo tempore peti illud pro beneficiis cor- perit. Non est ergo ea res unquam inhoneste petita, quae tot annosa tot claris uiris petita fuit, & hodie in pompis crea dorum Doctorum cum insigni solennitate peti solet. Proinde dictio sol, n,subintelligenda uenit,ut supra declaraui. Verus igitur sensus est, peti quidem posse ut de iure respondeatur, caeterum non decere ut ad solam petitionem ea facultas concedatur,nisi is qui petit,praestiterit hoc est facto comprobet se idoneum, ut ea autoritate praeornetur. Praestarc cnim eleganter pro eo sumitur, quod est facto& opere ostendere: ut cum dicimus, Praesta te uirum cui credi possit. Sic Liu. lib. xi . scribit, Fabium Max. cum filio suo legatus daretur, opera
suam pollicitum fuisse de prae stitisse id est, facto ostendisse Dicebat Lactantius, loqui facile esse, praestare dissicile. R die itaq; in prae sentia Adrianus respondendi munus non peti, sed prae stari solere dicebat:hoc est, non ad nudam petiti
558쪽
nem, sed tunc concedi solere, quando petens facti euidentia idoneus uideretur. & hoc ostendunt uerba sequentia, cum
infertur, si quis fiduciam sui haberet delectari se populo ad respondendum: hoc est, si quis fiducia sui delectaretur eo manere,is se praepararet, hoc est, aptum ostenderet. qui intellectus uerus est,facilis oc expcditus.Ex quo collige,non alium nisi iustum, honestum laborem,pro Ciceronis sententia, honoribus, praemiis, splendore decorari. Proinde euidens est a gumentum contra indoctos literatores, quorum alii extortis rudo blitera diplomatis, bullatos, quod uulgo dicitur, titulos circunferiit: torci odii cum iusto gradu iuris insignia su ni consecuti ,relicto tam eleganti studio, in quo tamen cognoscendo mirifica sit sua uitas & delectatici,ad rhythmos, ad fabulaes, ad nugas,ad gerras, ad uernaculas ineptias conuertuntur. Caeterum dolo non carent saltem prae sumpto, uel certe a lata culpa non excusantur, qui cum sint imperiti,doctorum titulos adsciscut: qui ampullis uerborum iaciaticuli, uultuoso supercilio minabundi peritiam foris ostentant, quam asserere tam non postiant,
quam sunt ab omni legali studio alienissimi: de quo Doct.int .ij .infra quod quisq; iuris.
d ERGO Sabino. Propter longam digressionem quam supra Iureconsultus fecerat, iam ad Sabinum reuersus, porepi logum colligit quod iupra narrauerat. Is enim oratoribus mos est,& pro instituto seruatur, ut docent Cicero dc Quin til. cum narratio coepta prolixioribus parergis & digressionibus suspenditur, reuerti sub quadam recollectione ad ea solere, quae principio sunt adducta. Glossae nostrae sicubi talis recollectio in iure occurrat, dicunt I urecons. repetere, ut a dat: sed accuratiora sunt quae iam diximus. e 1 N equestri ordine. Quomodo ei ordini Sabinus inserebatur,cui non essent amplae facultates3siquidem lege Roscia cautu erat,ne equestri ordini adscriberentur nisi quibus quod ingenta sestertia essent. Sed credimus Sabinum a principe dignitatis nomine in hunc ordinem receptum, non quod censu equestri ualeret. Deniq; princeps superior est lege,ut supra
t H v r c nec amplae facultates fuerunt.) Diodorus Siculus lib. u. eas docet optimas esse leges, quibus no diuites, sed ho- - .nesti prudentesq; homines fierent. Paupertas enim honesta,
inuincibilem legis athletam constituit, ut ait Nilus philoso-I 3 phus.
559쪽
diuitia probis plius . Peculiare adeo est, ut diu mar bonis & probis absintrarissime eo ingeniis, ut Cicero in fine l. libri OSc. rem difficilem pi tingunt. tet, affluentibus copiis ditari sapientem . Porro Hieronymus in Ecclesiaste, magistrum quenque nobilem & prude tem paupertate premi scribit . Eius rei rationem Philosophus in problematis inuestitat, inter alia existimans ideo fieri, quod improbi per fas & nefas opes congerant. Hebrae iis apud Hieronymum, a facie diaboli feri docet, ut sturuli 1 ubleuentur . Proinde apud Aristophanem & Lucianum, Plutus Euitia Plutus diuitiarum deus caecus fingitur & claudus, ne probos rum deus. dc doctos, quibus cum communicet, dignoscat: quod ni gnus Erasmus Roterodamus lux doctrinarum, in suis Ad giis cleganter prosequitur. In Sucula imaginem lapidis uetusti Caeco diuitiarum deo sacram repertam esse, mihi nuper quidam ex eruditis retulit. Herodis sophistar diuitias oculatas fuisse , Philostratus testatur, ut qui eiς uti ex iusto
uerit. Caeterum magno caret incommodo, quem diuiti rum molos non presserit, utpote quod eas curae comitentur, ut Octauius ait, & inquieta pectora . Crescentibus cnim diuitiis, execranda auaritiae pestis crescit, quae improborum corda angore, tormento, motu, cruciatu flagellet, diuidat,
disperdat. Omne enim quod homini plus est quam sitne cesse, Xysto philosopho teste, inimicum est ei. Proinde so lidae felicitatis loco ponimus, bonis uiris abesse diuitias,
tantum non egestate premantur . Inopiae enim pauca de
sunt, auaritiae omnia, ut Publii Mimus habet . Modici tauergo ad naturae legem composita, sapientem tranquillat, Mpro sententia Apuleii, philosophiae est uernacula, frugi est& sobria, habita secura, ut quae nec fastu sustollat, nec deprimat impotentia: quae nec uentris, nec inguinum delitias uot uelit ullas uel possit . Quae cum ita sint, non immeri
to Iureconsultus Sabinum eo maxime nomine commendare perrexit, quod amplitudine facultatum non molestabatur . Sie olim Fabritii, Curii, Quintii, Attilii, aliiq; clarissimi Imperatores, paupertatis gloria excelluisse: sic An totius Theodolii Imperatoris prae coptor diuitiarum sordes egregio animo suppressisse legitur . Quanto enim satius est animum probitate ornare & scientia, quam putre corpus auro, sericis, gemmis contegere, animi nuditate res
560쪽
sops rLvRI MYM a sitis auditoribus. Olim Antonius Gntipho insignis Grammaticus, quem & Cicero post forenses labores audiuit, ex discentium liberalitate plura consecutus traditur. testis Sueton. de Grammaticis. Quintilianum modica facultate, Plinius in collocanda filia adiuuit, quinquaginta millibus nummum eidem donatis. M. Antonius Imperator tanta in suos praeceptorcs pietate fuit,ut imagines corum aureas in larario haberet, in quos & liberalissimus fuit. Quinetiam Apollonii domum discendi causa adluisse dicitur, etiadum in Imperatoriam dignitatem esset adsci tus, ut 1cribit Capitolinus . Porro & Seuerus Imperator Hermocrati optionem dedit petendi quid uellet, coq; petente tura quinquaginta talcntorum ut deos coleret, paruum ratus donum qui plura merui siet. autor Philostratus in Sophistis. T hales Mialesius cum de solis magnitudine & meatu Mandrotum Pimenensem pulchra docuisset, adeoque quantam uellet mercedem Optare iussus esset, noluit mercedis quippiam, sed ne a toris nomen praeteriretur expetiit, quod Anuleius in Floriadis scriptum reliquit. Philager tamen sophista, cum audito rum educatione non multum gauderet, nec ipse ab eis multa est consecutus. Plutarchus in problematis, a ueteribus o seruatum tradit, ut literae grati'locerentur, mercenarias uero doctrinas a Sp. Carbitio coepi sic. Alcinous in epitome,
sophistam a philosopho eo disseparat, quod hic gratis doceat, illo mercedem a discentibus recipiat: tametsi Damianus sophista, teste Philostrato, egenis mercedoni dimiserit, ne pecuniarum inopia, bona laterent ingenia. Proclo Naucratidi, si quis centum drachmas ponderet, is docenotem audire semper potuit , nulla mercede repetita. Socrat cum multi multa, pro suis quisque facultatibus osterrent, Aeschines pauper auditor, cum nihil quod Socrate dignum esset inueniret, seipsum donabat : quo munere is Aeschi nes, Alcibiadis & omnium opulentorum munificentiam uicit .autor Seneca libro primo de beneficiis. Staberius gram Unaticus temporibus Syllanis , proscriptorum filios gratis, Ic sine mercede ulla in disciplinam recepit. testis Suetonius. In proscriptione triumuirali, cum puer ob diuitias proscriptus ad praeceptorem graderetur, insequentibus cum in te Lectoribus, a praeceptore arctius complexus amoueri non potuit, ut ita ambo interimerentur. autor Appianus libro quarto