장음표시 사용
191쪽
g. 3. Potest autem Existimatio in universum dividi is si brem, dg intens vum. Quarum utraque consideranda venit tam inter eos, qui in naturali utrinque libertate vivunt, quam qui eadem civitate ccultinentur. In naturali autem libertate illos invicem vivere intelligimus, qui neque communi imperanti humano, neque alter alteri sit iciunturi g. 4. Eximmatio simplex inter eos,qui in nat rati invicem libertate sunt constituti,in hoc potissimum videtur consistere, ut quis talem sie serat, &pro tali habeatur,quicum agi queat tanquam cum viro bono, & ad Lcialitatis humanae leges sese accommodare prono ; quiq; adeo legem naturalem adversus alios, quantum in se, observare sit paratus. Scilicet uti rem, quae qualemcunque usum in vita humana obtinet, alicujus pretii esse diciamus: inutilem penitus nullius pretii vocamus; ita aliquem saltem valorem dixeris esse ejus, qui cum utcunque tanquam cum animante sociabili potest agi. Ast siquis ineptitudinem ad s.cieta- . tem palam ostentet, quod.fit, legem naturae,& OD seia inde aliis debita proterve adspernando & pr culcando, eum merito nullius valoris hominem judicaveriS. - g. Existimatio porro Uhaec considerari po- test, vel vel ut deminina, vel ut penitus consumta. est, quando quis nondum per malitiosum aliquod & enorme sectum sciens volensque dolo malo legem naturae adversus
lium violavit. Nam peccata infirmitatis humanae
192쪽
conflioni condonantur. neque per illa statim o- .pinio boni viri extinguitur, modo honestus animus, justumque sectari cupidus perstet. Atque isthaec existimatio omnibus adeste praesumitur, quousque ipsi per malitiam eandem non delibentifideoque naturaliter cuique haec aequaliter dicem da est competere, ac citra antegressum pravum suctum omnes aeque honesti sunt judicandi. Quo jectat & tritum illud; quilibet praesemitur bo .um, donec probetur contrarium. Neque obstant
illa, quae ab Hobbesis is c. I. prolixe disputa tur de malitiae humani ingenii , & ad laedendum alios libidine Quaesi aiablute vera sunt, sane jam quilibet praestametur maluS , donec contrari, um probetur. Enimvero quod ille praesepponit principium , falsum est, omnes ho--ομι- cem posse, ct seelu nocere. Non posent immediate invicem nocere, nisi qui loco junguntur. Nam qui absens mihi nocet, id facit per aliquem
praesentem. Neque res meae nisi per praesentem perdi queunt. Sed nec-semper homines im Vicem nocere, quippe cum illi, qui rati one utu, tur, satis intelligant, quibusvis velle nocere, ita universum& ad diuturnitatem hautquidquam expedire. Et cauta, quae ab illo asseruntur, γ, te homines sibi invicem velint nocerct, partices res duntaxatsunt Et multis horridum visuin i lud jus, quod. natura cuivis. in omnia dedit, sen, per pervium xectae rationis temperari est intelligendum. Quia tamen homines sibi invicem possunt Qesie nocere , igitur naturaliter omnes
193쪽
homines habendi erunt 'pro bonis viris, sed qui mali fieri possunt, ac pro amicis quidem , sed quibus non usquequaque tuto fidas ; adeoque status hominum naturalis invicem non quia
dem bellum proprie dictum erit, sed pax parum
fida. g. 6. D--uitur seMaaec existimatio per sa-einora malitiosa, inprimis enormia, contra jus naturae aliis immerito illata ; quae essiciunt, ut non tutum sit aliis deinceps fidem ejusmodi deceptori habere, ac citra solidam cautionem cum ipti negotii quid habere aut contrahere.. Di Hainuitur tamen per prava facta alicujus existimatio', non penitus consumitur. Nam etsi su-ψicari non improbabiliter possim, talem quemque sere erga me, qualem adversus alios seis gessit: id tamen non semper ita selet esse certum, quin interdum contrarium adparentia Quippe cum peculiares potuerint existere causae, quae
ipsum ad decipiendos alios irritave int, quae in me 'non deprehenduntur. Potuit & quis uno tempore pravis affectibus agitari , a quibus alio tempore ipsius animus est immunis. Et ex hi Ce explicanda tritae quaestio, an fides perfido se servanda ρ Scilicet fi quis in eodem pacto non praestitit, quod promiserat , neque ego, quoa promisi , praestare debeo ; cum pacta mutua stent fide, & capita conventionum sibi invicem insint per modum conditionis; faciam si seceris. Quod si quis cum eo, a quo scin et deceptuSs,
194쪽
imprudenter sane facit.Sic ut apud aliquos in proverbium abierit; qui semel me deceperit, illum dii perdant ; si bis me deceperit, dii me perdant. Si
ut & ubi tertius cum tali pacisci debeat, merito habet, quod majori circumspectione utatur. Si t men iste aut hic, non obstis ite morum opinione, cum tali contraxerit, fides utique erit servanda; cum eo ipso,dum paciscitur,isti exceptioni cense tur renunciare ; quod alias nihil inter ipsbs actum foret. Nisi sorte post pactiam initum certa adpareant indicia, ipsum id agere , ut me decipiat. Tunc enim alterius fraudulentiae sese ultro praebere summa foret stoliditas. Potest tamen istiac existimationis macula, ex prave lactis contracta, d leri, praestita ultro damni dati reparation aut instimatione, atque editis animi poenitentis signis. Haec enim sponte elicita sufficientem possunt fi dem facere animi serio emendati. g. . Ast vero hanc existimationem penitus vitae genus, & institutum, directe spectans ad aliis promiscue nocendum & rem ex manifestis aliorum injuriis faciendam. Equidem dantur & in civitatibus quaedam vitae genera, quae exercitium certi cujusdana vitii profitentur ; quali vitae genere inquinantur meretrices, lenones, validi ac va gabundi mendici. Item apudAEgyptios iures professi1 ; de quibus Diodorus Ocul- l. I. c. δo. Qui furtis operam dare se olunt, nomina apud furum principem promtentur , ct λῆsgis furtum. ex pacto ad eum referunt D qui res suas amferunν , consimiater unumquοHiber amissorum literis
195쪽
consignatum exhibent, locumi ac diem,quibus -cturam fecerint adscribunt. Hoc modo cunctis facile repertis fraudarus taxatione rerum facta, adsentem horumpe ob it, ct tum sua recuperat. Cum emm era non possit , ut omnes a furto Abstineant , seiam legislator inQenit , quo rota res Fublata praeter exiguum redemtionis pretiumsem ψaretur. Enimvero crediderim pauciori privatorum dispendio id genus hominum posse sustent xi, adhibitis diligenter ergastulis, virgis atque re stibus. Talium quantilla sit existimatio , civitatis,
quae illos tolerat, est determinare. Saltem communi hominum jure frui debet, cui publice vitii professio exercenda indulgetur. bo spectat
illa expostulatio lenonis apud Terentia delph . Leno sum, fateor pernicies commmmis adolescentium, pejurus a pestis : tamen. tib a me nu Uria esi ,seria. itera illud Vlpian. - L is condis. ob turp. Mus Meretria rem turpiter facere, quodsit meretrix ς non sum Pirer accipere, eum sit meretrix. Ast naturalem
Existimationem vehementer profligari per vitae genus, qualiscunque vitii prosessionem habens,' constat 3 ni tamem illud vitium cum aliorum injuria sit conjunctum, non videntur taleS tamquam communes omnium hostes posse tractari.
Verum quorum professio injuriam aliorum habet propositam, quique adve us quoslibet homines , aut illos saltem, qui extra ipsorum com sortia degunt, promiscue eadem, qua in bestias, licentia utuntur, eos penitus illa existimatio
196쪽
I deficit, qua quoslibet alias homines metimur. Inter quoS reseruntur piratae,praedones, latrones, mearit,manticularii, & id genus alii. Nec ab isto censu eximuntur,si qui non ad extremit in omnes promiscue tavi re sileant ; puta,quod alii contentires rapuisse, caedibus abstineant,aut crumena paulloque deliniti recedant. Nam justitiae laudisque nihil habet,non omnes numeros injustitiae explore. AEque mihi fures & praedones,qui interdiu tantum rapinam exercent, aut a bobus aratoribus abAsinent: aut qui rapta aequo precto,si velint, domis nis redimenda concedunt.Sic ut probari hautqui Lquam queant,quae in excusationem,ut videtur,a liquorum illorum, quibus rapto vivere quaestus metat,asseruntur Hobbeso e.s. Quale genus viacae plerosque veterum Graecorum agitasse mem mae Thucydides l. r. Et mesocho. Irabo l. o. maleque illa licentia ex iure illo , quod natura ex menteis dedit in omnia, deduciturn qui paria reponit illis,qui ex ipsis praedas egerunt, no e ercet , sed justum bellum gerit. Sed &quin sub hanc classem reserri debeant integri cc tus piratarum & latronum, quamdiu quidem isti vitae generi non renunciaverin dubio caret ue utut forte instar aliquod justitiae inter se videantur me cere. Imb nec excluserim integras, si quin essent, civitates, quae colverint quidem juris inter suos cives fruendi causa ; de caetero autem in alios omnes hostilia exerceant, nulla pactorum & fidei aliis datae ratione habita. inod si autem siti ci-itates,quae pacta cum aliis inita servant,sed vel adversus
197쪽
DE EXISTIMATIONE. . I sversus quosvis alios,vel salie adversus certas gentes quaedam juri naturae non congruentia citra j stam causam inferre sueverunt; iIS Omnem exiit mationem detrahere non licebit, etsi eam non parum de rinatam existere ii uet. Id quod videtur adplicari posse ad incolasBarbariae, qui pacta utcunque servant , & Mulaamedanos suos non depraedantur; praesertim cum dicere possint, dari quoque inter Christianos, quibus implacabiale in Muli edacios bellum gerere officium his
6.8. Caeterum affectus, qui ejusmodi homines existimatione penitus destitutos apud alios con- quuntur, hi sere' sunt ; ut nisi vitam istam cruentam & rapacem abdicatum eant,ab aliis non magis parci ipsis conveniat,quam lupis, aut aliis trucu
lentis belluis. Et ubi deprehensi fuerint, atrocius plerunque latent tractari, quam alii hostes, utut& hi est na nobis intentaverint. Sed & ii igni habentur, quibus ullum humanitatis etiam sen-plicis officium exhibeatur, quippequo ad nocendum aliis confirmantur. Ouin & uti in ipsorum fide , si quam dare velint, ninil fiduciae locandum, cujus apud alios opinionem vitae ip rum atrocitas elidit; ita nec fidei ab aliis datae ipses capaces esse, quamdiu istius scelesta vitae continuationem prae se ferunt, id quod semper praesupp*'nitur, J non absurde videtur asseri posse. Vel enim ultro cum tali pacis or , vel vi ipsius iri sta compulsus. Prius quomodo fieri queat non video , nisi ut & ipse steterum ejus contagione
198쪽
inficiar,dum tanquam cum amico ago,qui se com- dmunem omnium hostem , praeterquam suorum dcomplicum, fert. Quid quod siepe fidem latroni servare, V. g. in deposito, cum injuria aliorum est conjunctum. conL-Quod si au . tem latro operam mihi aliquam utilem praestiterit, iqualem quidem abs tali acceptare mihi non turpe fuerit,aequum sane videtur, ut promisiam merce- fdem ipsi solvam. Sed tunc iste latro non amplius erit, qualem heic supponimus, communis omni- . lum,praeter litorum sociorum,hostis.Sed ad quae pa- , ω ipsi metu alios compellunt,ea non lum vitae genus,sed &metus iste ipso jure loquimur heic ex, llege naturali,) facit nulla ; non obstantibus argumentis,quae asseruntur a Gωιo La. beso declisee c. a.f. c. Quin nec ista pacta,accedente
licet jurejurando, valida fieri probabiliter defendi.
posse arbitramur. Quicqind contra tendat Gratiuae La. c. P. f.ys. Caeterum recuperari potest ejusmodi. hominum amissa existimatio, si vitae genus stet stum exuerint , aliudque honestum susceperint. Quod non in singulis duntaxat hominibus, sed &integris in coetibus latronum & praedonum proincedit.Ex quo tempore cum illis tanquam cum honestis hominibus erit agendum. Ut tamen priu&injuriarum datarum reparationem fecerint, aut condonationem obtinuerint. 6.9. Existimatio simplex rntra cretrates degen--m ect qua quis pro membro saltem Vulgari, eoque integro civitatis reputatur ἱ seu ut quis juxta leges & mores civitatis pro vitioso ejusdem
199쪽
7 membro non fuerit declaratus, & aliquo esse numero, caputque habere intelligatur. Isthaec porro
existimatio in civitate deficit vel ex meropatu,vel ex delicto. Prius contingit itidem duplici modo, vel ut status in se naturalite nihil turpe habeat, vel ut cum vitio aliquo, aut saltem ejus opinione, sit conjunctuS.. g. IO. Solus status, qui natura sua nihil vitiosi habet, existimationem simplicem in multis civi- 'tatibus adimit mancipiis, quae pro persenis civiliabus non reputanturi seu quae caput civile non habere, nulloque numero intellis'ntur esse Quam vilis istorum conditio apud Romanos fuerit, nomtissimum. Speciminis loco potest esse, quod leges, quibus poena stupri, aut adulterii constituta est, ad mancipia pertinere non existimabantur.
vid. L . . a L. Iuliam de aduster. Lu. l. avst Caer.
Item quod testimoniis etiam juratorum pro tribunali nihiI fidei suerit tributum , sed non nis per tormenta ex illis fuerit quaesitum ; quasi non honestas aut conscientia, sed Qtus dolor abs tam vilibus hominibus verum posset elicere. Nec major servorum , sal tem gentilium , aestimatio apud Ebraeos, qui servo familiam, cognationem, prosapiam negabant esse. Adeoque utut ipse in servitute constitutus prolem procreavi, ma numisso tamen eadem non proderat ad hoc, ut censeretur satis secisse praecepto divino,ersites multiplisamini: sed denuo post manumissionem uxor erat ducenda,&proles suscipienda.Quasi non hominem procreasset, qui servum genera rati
200쪽
id Seldeniae λα ct G. l. R. c.2. qui l. V c. γ.r seri, apud eosdem servorum& ancillarum e gentilibus in servitutem redactarum cognationiS a te manuinissionem nullam suisse habitam rationem in re concubitus. Qua in parte melius Romanae leges etiam in servilibus cognationibus naturalem pudorem Volebant inspici. vid.LV. de rit. nupr. Sicut & naturale discrimen inter servos atque liberos melius videtur aestimasse Lycurgus, de quo est ap. AE ianuam RHL Ia. c. P. Mothaces vocabantur servi locupletiorum, quos
patres in gymnasia exercitatum simul cum filiis mitterent. O-τ- Λυκω
In quibusdam etiam civitatibus sat tenuis spuriorum existimatio ; cum tamen, quod tali modo sint geniti, non ipserum,sed parentum culpa versetur. cons. l. s. G ad Scim Orfitianum , & Stobaeum
f. 11. Postellari modo status existimationem civilem tollit aut minuit, quod in isto constituti
circa talia negotia occupantur, quae sine vitiis obiri non possunt, vel pr*pter Erdes non nisi a ublissimi& abjectissimi hominibus animi exercen-.tur. Quo loco prioris sortis homines censeantur, ex cujusq; civitatis legibus aut moribus patebit. Ad posteriorem classem pertinet, quod in multis civitatibus carnifices , lictores, soricarii, &similis sarinae homines ab honestiorum con r-tio