장음표시 사용
71쪽
alitatis habebant, tributum pendebant imagistratus ait
rem,alia ue munera, aut curationes, capere non poterant. cuiusmodi Caerites fuerunt: quibus omnium primis ciuitas, sed sine suffragio,est data,pro sacris Gallico bello receptis.unde Caeritum in tabulas relati dicebantur ii, qui a censoribus omni ciuium Romanorum iure privabantur, uno excepto,ut aes tributi nomine penderent.Ciuitatem igitur cum suffragio consecuti,cum ciues Romani essent, ac dicerentur, Iociorum tamen nomen non amittebant, ijq. auxiliares in bellis appellabatur e quibus uero concessa quidem ciuitas, sumagij uero serendi denegata potestas,est, neque ciues Romani, neque municipes, sedetantum ciues, & secit, uocabantur. Iura porro ciuium Romanorum, qui ex municipijs non essen haec crant.Censebantiir,suffragium ferebar, honores,magistratusque,capiebat,aes pro suo capite,tributi nomine pendebant, hal bant locum in legionibus, utebantur legibus Romanis, sacra more Romano faci baia Quirites, populusq. Romanus, ii abantur.quae iIlis non omnia in municipibus erant Gmunia.nam,cum essent ipsi lioqile ciues Romani, iura tamenalia, quae nominaui, non omnia plane, sed quattuor, habebant, quattuor.uero non habebant. censeri, susseagium serre, immersi omnium partem capere, unde Municipes dicti, tributum pendere,haec habes anulocum uero habere in
legionibu uti legibus Romanis,sacra more Romano faccre Uiritum, populi ue Romani nomine appellari,i
habebant. A Coloniis uero&magis,quam a municipi bus, nec eodem modo, ciues Romani differebant. nam coloni similes erant ciuibus Romanis tribus rebus, quia legibus Romanis uiuebant, sacra Romano ritu pe
agebant, locum in legionibus habebant ; dissimiles quinque, quia neque censebantur, neque suffragium
serebant, neque munerum participes erant, neque
tributum pendebant, neque citrites, aut populus Romanu a
72쪽
manus,dicebantur: ideoq. nec ciues Romani uocabantur, quamquam e ciuitate ipsa in colonias essent pr sedit. non enim, qui non censetur, suffraghius habet, nec ciuis Romanus est . ideoq. municipes, quia censentur, suffragium serunt,ciuesq. Romani appellantur. Est etiam,in quo ciues Romani differrent ab ijs, qui praesecturas incolebant, conliderandum. si tantum una re ciuium Romanorum imaginem praeseserebant, quia legibus Romanis utebantur 3 quandoquidem a Romanis magistratibus, ut Festus admonet,rege bantur ex quosequitur,ut legibus Romanis uiuerent: cetera uero ciuiu Romanoaum iura non habebant. commodius igitur etim unicipijs,quam cum colonijs,aut praefecturis, agebatur. siquidem coloniae,& praefecturae, cum plus oneris, tum uero minus habebant emolumenti. obstricti cnim legibus Romanis tenebantur, neque tamen stulmuneribus publicis poterant. Municipes uero quodammodo frui libertate uidebantur, cum a suis ciuibus regerentur, suisq. moribus, ac legibus, uiuerent:&,ubi uellent, Romam ire ad suffragium in tribubus ferendum, ipsiq. capere magisti aliis aeque poterant, ac si Romae, aut in agro Romano,domicilium haberent. quod quanti esset, facile est ijs animaduertere,qui,quantum Roma municipijs praestiterit,quantoq. fuerit optabilius florere honoribus in orbis terraru urbe principe, ac domina , quam in quovis opido,quauis condicione,uitam agere , cum animo suo considerauerit. Recte igitur Praenestini, cum Tiberius imperator in eorum finibus, sub ipso opido, capitali ex morbo conualuisset, ab eo petierunt, ut ex colonia in municipij statum redigerentur: idq. illis Tiberius,ut quasi gratiam pro recuperata ualetudine referret,muneris loco tribuit. stulte autem Italicenses,unci ortum duxit Hadrianus imperator : qui, cum essent municipes, in ius coloniarum mutari maximopere cupierint . cuius opinionis errorem ab Hadriano ipso ora-Ha tione
73쪽
tione admodum crudita patefactum in senatu, Gellisu
tradit. Nunc,quae comemorauimus ciuium Romanorniura,faciendum uidetur,ut singula repetamus,& quo iustituimus ordine,quam licebit diligenter,breuiter tameexplicemus. Ac primum,quod ad censum attinet, haec sitiat quaerenda: quo aetatis anno censerentur: maresne tantum,an mares pariter, & seminae ingenui ne talum,an etiam libertini j ne tantum,quibus in urbe,hoc est intra pomerium, domicilium esset, an etiam qui ex- tra urbe intra fines agri Romani, atque adeo qui in misenicipijs, qui q. etiam in colonijs, habitarent: an absentes censerentur: quoto anno census fieret, a quo magis stratu,quo in loco: in centurijs,an in tribubus,& quo ordine censerentur: quae esset in ciues Romanos animail uersioces oria, ea . in perpetuum duraret, an uero tolli soleret: quae item censoribus es sent animaduertendi caussae an aliqua es siet in cesis poena: omnes ne cesi em dem iure munerum omnium participes est ent, an cesses differentia dissimilem in dignitate condicionem faceret: quoties census actus sit : qui censerum minimus nume rus, & qui maximus,suerit. quae omnia antiquitatis ita docet obseruatio, tit significet potius, quam declaret. pauca sunt enim,quae ueteres illi, non eandem sortasse in Romanis institutis,ac moribus, quam in ceteris rebus shumanis, mutationem ueriti,plane,enucleateque,litte. ris expressa reliquerint.Ita, nisi eundem librum saepe legas;nisi loca locis conferast, nisi mentis aciem intendas; operamq. des, ut eX unico nonnumquam uerbo mutita scitu digna elicias,ingeniumque,& coniecturam, se-
cutus, ad summam rei difficilis, & obscurae, notitiam, quasi per quosdam scalarum gradus adscendas inanem laborem in hoc genere , studiumq. suscipias minime
fructuosui Censebantur ciues Romani, non ubi ad ae- tatem serendis armis idoneam, hoc est: ad annos x v ii,
peruenerat; quod uideo quosdam existimasse; sed a quo primum
74쪽
primum die nati erant. nam, si robustiores tantum cer . si essent , Ser. Tullio regnante, qui censum instituit, Romae fuissent hominum cc. millia. Si quidem Luuius x x c millia, Dionysius etiam plures in primo censu commemorat.ut necesse sit,eos, qui nondum per aetatem gestare arma possent, omitto senes, affecta iam aetate,ob infirmitatem uirium domi sedentes, aut in lectulis cubantes haud sere pauciores XX. millibus fuisse.tantoq. marium munero parem fuisse numerum seminarum , aeque Recessarium uidetur , quod certe, ad aestumationem quidem iudicij mei,uix est,ut credi possit.d mus,id quod uerum eit, urbe Romam quinque regii iii tute,ac sapientia,rebus omnibus uehementer esse aucta. annorum uero cxxxi i i. spatio in ipse enim regni principio Seruius, sextus rex, censum instituis incrementa fuisse tanta,ut capitum cc. millia, quam hodie multu tudinem in una,aut altera,Europae urbe uix,aut sortas se ne uix quidem,inuenias, numerata sint, ita simile u ri non est,ut monstri simile uideatur. Ipse etiam Liuius lib. iv. cum ait,Q. Fabio,T. Qitinctio cos. censa ciuium capita civ, & XX. millia,ccX I V. praeter orbos,oibasque, nullam aetatem, orbis exceptis, nullumq. sexum censu exclusum, satis indicat. Idemq. libro Lix. significat, cum inquit: Cesa sunt capita cccxXI IX. milIia,OXXi 3 i, praeter orbos, & uiduas . Dubia sortasse colligere uid mur argumenta. sit ita , unum certissimum, cui fidem no
habere nemo debeat, ex accurata Dionysij Halicarnasset sumptum historia, yroseremus. is igitur lib. I. sic.
75쪽
H, -Quibus uerbis,no modo cuiusque rem esse aestimatam, quod unum Liuius, scriptor interdum parum diligens,iradidit, uerum etiam aetates omnium, uxores, liberos , locum, ubi habitarent uel in urbe, uel in agro, publicis in tabulis notatum, planissime osteditur.Quod autem ad libertinos attinet;eos item iura cu ingenuis esse ceses,ide infra innificat,his uerbis
pomerium, an soli qui intra pomerium, habitabant,dubitare non licet: cum supra idem& de agro Romano
λεως πωa mucia ς Et, ut de rusticis Romanis sis ex Dionysio,sic de municipibus, postea quam communicari coepta ciuitas est,plane constat ex eo Pediani loco: Conuenerat ex municipijs cuiuscumque modi multitudo,aut,propter comitia,suffragiorum caussa,aut ludorum,aut ut censeretur. Nec tamen obscure idem significat illa uerba pro Cluetio: Illii tabulas publicas Larini censorias corrupisse, decuriones uniuersi iudicaueriint. certe enim de tabulis ijs intelligit, in quas cens
res,cum ciuium Romanorum censum agerent, municiapum nomina retulerant. Coloni non censebantur. nam,
si censi essient, ciues Romani fuissent. cities autem non sitisse, liquet ex eo, quod neminem umquam ex ulla colonia et erant multae prope urbem sustra gij serendi caussa ad urbem uenisse, legimus: cum de municipibus& fieri mentionem aperte , & significari saepe, uide mus.Sed argumentum illud clarissimum, quia, multos
76쪽
ex colonijs ciues Romanos esse factos, Cicero comm morat in oratione pro Cluentio.semel omnino colonias
esse censas, bello scilicet Punico secundo,animaduertia sed id, non quia coloni ciuium numero haberentur, factum existimo,sed,ut,quibus auxilijs uti populus Romanus in bello posset,e censu posset intelligi. id quidem antea numquam factum, scribit Liuius: postea,non existimo: nec enim a ueteribus, quod quidem ego legendo notauerim, traditum est. I iiiij uerba, quae nostram sententiam confirment, lib. x x t x. haec sunt:Duodecim coloniarum, quod numquam antea factum erat, deserentibus ceni ribus, censum acceperunt ut, quantum nimmero militum , quantum pecunia,ualerent, in publicis tabulis monumenta exstarent. Absentes, siue resp. siue sui caussa abessent, tamen censebantur. sed melior erat praesentisi, quam absentiti,condicio. poterant enim ipsi reru suarum ratione multo certius ad censeres deserrea ut, pro suo deinde quisque censu, tributi nomine, aera
penderet.utriusque generis exempla, unum ex Cicer rotae,alterum ex Liuio,sumptum,afferemus.Ne absens, ad Atticum stribit Cicero libro i. censeare,curabo edicendum , & proponendum locis omnibus . Aberat enim Atticus sui negotij caussa. Liuius aute lib. XX ix. Censores,inquit,per prouincias dimiserunt, ut ciuium
Romanorum in exercitibus, quantus ubique esse,reserretur numerus.censa cum ijs eci, Q. hominum. Censebantur quincto quoque anno, lustro scilicet consecto, quod integrii quattuor annorum spatium fuit. tametsi ,
ultra quadriennij interuallum uel bello, uel domesticis discordijs, uel alio casu, saepe productum esse censum, obseruauimus . Magistratus huic muneri praesuit, primum, qui summus in urbe fuit, reges duo postremi, Servius,& Superbus;eiectis l. regibus,consules; deinde, cum consules bellis impedirentur,censerest,qui ab re nomen acceperunt.Census in soro fiebat: lustrum in cam-
77쪽
po Martio condebatur,caesis sue, oue,tauro: quod sacrificiu & Solitaurilia,et Suovetaurilia, uocabant. De lustro Liuius Dionysius,omnes historiae narrant. de censu,inde conijcio,quod,equites trabeat per medium serum idibus Quinctilibiis ante censores uia manu equutrasduxisse,Liuius,Valerius,Suetonius,Plutarchus,affrmant. qua in re significanda,uerbum,Transuehere,veteres historici libenter usurparunt , Cicero, Transducere, dixit.quod si equites in foro censebantur: de ceteris, nuhil obstat,quin idem putemus. A principio, e Servij regis instituto,in sua quisque classe, hoc est, ex suo quisque censu, quae rei familiaris erat aestimatio,censebatur: qui Γ, eo ue amplius,possideret,in prima classe; quifra V, usque ad iY V, in secunda;inde ad in tertia ,inde
ad a, in quarta;ab eo adTT in quincta;infra uero,in sexta. ex quo sequitur, ut decuriones, equites, senatores omnes in prima classe censerentur: quandoquide neque decurio poterat esse,qui T. noti haberet; neque eques, qui CC; neque senator, qui Teia . Cum uero in classebus ciues esse censes dico, incenturijs intelligo. nam classes in centurias diuidebantur. Post expletas uero xxxv. tribus non in ceturijs, sed in sua quemque tribu, censum esse crediderim. senatores enim,clarissimos uiros,summis honoribus stinctos, ipsos,inquam, censeres, M. Livium Salinatorem, C. Claudium Neronem, in suis utrumque tribubus,nulla facta classium mentione, censum esse,Liuius lib. xxix. perspicue demonstratiliis uerbis. Equitum deinde census agi coeptus est. & ambo forte censores equum publicum habebant. cum ad tribu Polliam uetum est, in qua M. Livij nomen erat;& prae co cunctaretur citare ipsem censorem Cita, inquit Nero M. Livium;&, siue ex residua,& uetere simultate,sue intempestiua iactatione seueritatis,inflatus, M. Livium, quia populi iudicio esset condemnatus, equurn uendere
iussit. item M. Liuius, cum ad tribum Arniensem, &
78쪽
nomen collegae, uentum est, uendere equum C.Cla dium iussit.Festus tamen uidetur significare,post explotas etiam xxxv. tribus censes esse ciues Romanos in ceturijs . ait enim sic: Niquis ciuit centuria est, quae diciatur a Ser. Tullio rege constituta,in qua liceret ei suffragium ferre,qui non tulisset in sua; ne quis ciuis suffra- ij iure priuaretur.nam, sciscito, significat, sententiamicito, ac suffragium serto: unde scita plebis. sed in ea
centuria neque censetur quisquam, neque centuriae
praeficitur,neque centurialis potest esse quia nemo certus est eius centuriae . est autem, Niquisciuit, nisi quis stivit. Pedianus etiam, cuiusque ciuis nomen in albo suae centuriae scriptum fuisse,tradit , indeq. exemptos, qui a cens ,re aerarij fierent . itaque hanc ueterum quasi controuersiam ita dirimemus, ut nominatas quiadem,& recognitas,in censu singulas tribus, nomina tamen ciuium in sua cuiusque centuria scripta, esse dicamus. Et, quoniam tria genera ciuium fuisse, senatores,
equites,plebem,& plebi equites,equitibus senatores, di gnitate praestitisse,iam dixi ratio postulat,id quod etiaueterum exempla testantur, ut in censu primus ordinis senatorij locus, equitum secundus,plebis uero fuerit postremus. primum igitur recitabantur omnium senatorum nomina. erat autem inter ipses senatores, primum recitari, perhonorificum: isq. princeps senatus uocabatur.id in arbitrio censorum positum erat Aa quibus tamen neminem,nisi de consularibus, principem senatus esse lectum,animaduertimus.eode modo princeps equestris ordinis dicebatur is, quem censores prim' loco scripsissent in ijs tabulis,quae equitum nomina continebat. Post senatores censebantur equites hoc modo. Primum
singularum tribuum, quae erant omnes x x x V, nomina
tantum legebantur. deinde equites omnes cuiusque tribus,in unum collecti, recitabantur. ita& fiebat equitum census scorsum a plebeijs, si cuti senatorum factus I erat
79쪽
erat seorsium ab equitibus,pro citiusque sicilicet ordini,hone itate; nec tamen quisquam extra tribum censebatur. quod Liuijs locus de Nerone & Liuio demonstrat.
tribus enim Polliae lectum esse nomen, deinde citatum M. Livium declarat; & post, recitato Arniensis triabus nomine, Claudium Neronem. quemadmodii enim omnes simul lenatores censebantur; quod satis antiquo- um scripta legetibus liquet si omnes simul equites e se censos, ita uerisimile est,ut dubitare, nisi qui, quod aiunt,nodum in scirpo quaerat,nemo possit. alioqui, ad recognoscendas equitum centurias, quam longi temporis fuisset opus,si,dispersis per omnes tribus equitum nominibus, diuersis in locis, permisti cum plebei , leae rentur. quae porro in equitibus censendis ratio, eadem certe multo magis in ordinis senatorij censu seruab tur. Peracto senatorum, & equitum, censu, tertius o x, homines de plebe , in sua quisque tribu censebatur. Hanc mutationem census, a classibus ad tribus,sortas Sesai uius lib. i. ignificaticum ait: Nec mirari oportet huc ordinem,qui nunc est,post expletas quinque & tristinia tribus,duplicato earum numero,centurijs iuniorum,seniorumque, ad institutam ab Servio Tulso summam noeonuenire. quadrifa iam enim urbe diuisa regionibus, collibusque, quae habitabatur partes,tribus eas appellaint,ut ego arbitror, ab tributo. nam eius quoque aequ Iiter ex censu conserendi ab eodem inita ratio est neque hae tribus ad centuriarii distributionem, numerumque, quidquam pertinuere.Notatio,& animaduerso, censoria in impro ,aut parum ciuitate Romana dignos, cuites non eiusdem erat generis; ea . cum utebatur censor, Iacere centionem antiquo loquendi more dicebatur . nator senatu movebatur et eques equum publicum perdebat. pebeius in Caeritum tabulas reserebatur,& ae
rarius fiebat,hoc est,serendi sitffragij,& capiendi muneris publicitotestate omni priuabatur, ut tantum ad a in pro
80쪽
ra pro suo capit tribliti nomine, pendenda ciuis esset. Caerites enim, inquit Gellius, pro sacris bello Gallico receptis, custoditisque, municipes sine suillagij iure facti:concessumq. illis, ut ciuitatis Romanae honoxe quidem caperent, negotijs tamen, atque oneribus, uacarent. hinc tabulae Caerites appellatae, in quas cesseres referri iubebant,quos notae caussa sum agijs privabant. adimebant igitur censeres, quod cuique ordini summuerat;senatori,ne in senatu esset, equiti, ne equ itis insigne,publicum equum,& anulum aureum, haberet; plo tome suffragium ferret. quod enim praeterea posset
adimi,nihil erat. sitffragij porro amissionem sequebatur
amissio simul omnium munerum publicorum,sicuti,suffragij iure concesso, scimus honorum simul,ac munerit, omnium partem esse datam Erat ne civi Romano senatori,dicet aliquis,praeter ordinis amissionem,alia poenalarat.nam interdum non modo aditu curiae prohibebatur,uenim etiam tribu movebatur, in aerariosq. reserebaturimoueri autem tribu,est,in tribum ignobiliorem transferri,ut ex rustica in urbanam, uel in aliam rustica minus honoratam. Aemilium quidem Mamercinum, quod censurae tempus minuisset, a censoribus,& senatu,eiectum, & tribu motum, aerariumq. etiam, censu octu plicato, esse factum, Liuius lib. xxix. scriptum re- liquit.Eodemq. modo ciues Romanos ordinis equestiis non modo equo publico priuatos,uerum etiam in aerarios relatos est ex Valerio Max. alijsq. didicimus.Dabant censeres agendi potestatem, siquis aliquem ex ijs,
qui censebatur, accusare uelletaequitesque,dum transueherentur, ab accusatore detrahi solitos, apud Suetonium in Augusto notauimus. quod Augustus ipse sustulit. ideo Censuram morum magistram ueteres appellarunt.Eam tamen notam, atque ignominiam,ij, qui succedebant,censores plerumque soluebant. atque etiam, quod censes unus statuerat,id alter saepe mutabat. prae I a terea