장음표시 사용
161쪽
laris illo tempore caesiis fuerat: Restu uero Martiora familia me fuit non ignobilis ex hae cognatione reges Martii omnes dicebantur. De quibus apud Liuium&ualerium maxim mentio est per domitia domi memorue tenetur.Inter domu.nin domitium maxima cognatio est et manus ad eanum tolletem. mltionem reminiscimur.Nam qui loris ceditur. Si manus ad caelum tollit etere ultionem nides. TIn altero loco in secundo inquit loco Aesopum aut Cimbriuri collarabimus: per quos in memoriam reuocabimus reges atridae parat. Aesopus.n. 5e Cimber imisuere it Iotempore nobilissimi r quoru alter ornatu s remo agamennonemralter menelaum arere solebat. manus ad caelam tollentem comis agantem iphigeniam UeI iphiemiam inquit se.tium: cuna a regib' nurus lotis datur: hoc
rem uero dicit: quoniam in aulidem e gradicia Mecto R,Nun cc Ombrim subornari.& iphigeniasta sub matrimonii spe eum achille contrahendi ut uagantem hoc eriuata Tarant: hoc modo
di portu graecos non pmittebat.Sie.n.etaleas uate, colafirmatio tum ualet:li naturalem me reponderat iratu numen regio sanguine placandum moria exulcitauerimus hac notati5e: ut ucsecta:Vn postea rapto dianae simulacro eunt fratre ore Dis, aut ter:cum uersum. Dcinde cum imagiste aufugit: illuc.n. ut a sutore purgaree post matrici nibus uerba ex mamus hoc modo naturaedium accesserat:in Italiam uenit:&relicto in nemore L. I - -
ricino simulacro artos deinde reuersa est. Hoe --doctrina. Nam utraque alto scut expositu est.Sed hate imaginii: hate inat imari ra seperata minus erit firma. Ita mine: ut mulde eu imaginibus expriminisis: ἡ i loeis eos illismo, uo reno grauaremur ni metuerimus nic cuidem auinti.quis iaciendum praecipit.Confirma ab instrium nostro recessissemus minus comter prius legam' quod meminisse uolumui. Velia ceptioni S. unc quoniam laicia dcre et ut si locutus recordari uelimus. No sine rone uersum imagines partim firmae: dc ad mouendum Hodicit:2 non solutam orationeriis enim qui memoria neae sint dartim imbecillen Ris rimet' motu, ς en x pauca a principio: di quae odist nct asse iiii Π nn p*rum imo ius. Mitimae. uix discenda iunt: sed poetica primum post modum ora memoriam poliuntemtare. O dc uintorum.N'uissime et inlutiora numeris:& magis: ab utrunque fiat considcrandum χ:ut copiaesta
ulu dicendi remota. O ualia sunt iurisconsultorfini
or e Quit. TSuppeditat suffraeae 1 auaestiae. Na- amur ima utram altera alterius poscit omedi coiuratamieae ut gines scire pollin .m tigi turnos ipsa navit oratius promsita quae one ingenio fieret lauda tura quid oporicat fieri. Nam si quas res in ui id natur Plus ualere ostendere non e auate, hia x fit pyuM: usitataS: quottidianas me lienum a pposito esse arbitrarerreum praesertim diis nuntisse non solemus propterea quod nullariliabenda sit. uintilianus Iibro nisi noua: aut admirabili recomotici aius: ac
lacundo institutionu oratoriaα illam ranilit quaestio εI Q . I onem plus ne natura ad eloquentiam eonserat, an do uctu uidem ':aut audii Uregie: turpemutetrina.Neeti c5sumatu oratore nisi ex utrom fieri posse dicit:Et naturam quide sine doctrina multum ualererdominam uero sine natura nihiliis mediocribus utrique maius natura: st doctrinae momentu essetfed consumatos oratores plus doctrinae: si naturae debere existimat. Tune quoi ia 2c.De imaginibus rerum:& uerborum praecepta dedit: nuc quae imagies infirmae:& quae firmae sint: ae memeria excitare possint nos admonetrae res quide usitatas facile elabir con/m insignes:& nouasan herere anis dicit. Fimiae stabiles:& quae excedere non possint. Infirmae:ne facire elabantur ha ut cognoscere nos o rtet ut effugiamus:& stabiles teneamus. Nam iniquorum ratio 1cleo noscenda invit equam tueamur. Quod ait Q vimilianns. Qua de causa re extero cur accidat. Cognita eausa eur inratinsi aliae firmae, aliae t firmae sunt.T meet igitur & caetera cur id accidat ut imaginum aliae firmπ'aliae a firmae sntrab ipsa dicit nos natura edoceri r quae rebus paruis ustatis quottidianis e mouerirnos non init:& earum obliuione facitae afferre consueuitirebus tantum insignibus R in usitatis animos nostros comouens. gregiae: excellenter ualde:ut supra modum turpe sit. Medium uocavul um egregius elae tam egretium scelus:quam egregia uirtus dicitur: dis alicuius nefariaraut rapi'
ingenu* uirginta. Ite coniurationis: 2 patriae proditionis: se caeterorum huiusmodi satae recordamio
162쪽
r Honestum eontra turpe:ut si qs patriam in libertatem uendicet: neeator lyrino. Item Ditis in bello spatria moriatur. Inustatum:ut si quis humana came uescas:quod idem erit incredibile. Periculosumi quod cum periculo accidit:ut nauigatio:militia. Ita. st caetera:quae ante oculos nostros.semo sunt:queue semper audimus: qa ustata sunt in horas Obliuiscina . Quae die hesterno comedimus facile dedistimus .Et in quae in pueritia secimus: si egregia suersit meminisse sistemus.Unde de Quintilianus ait. uae in pueritia uidimus recordamur: hesternorum lineo
honestu: Ieredibile magnu ridiculia id diu me mores Et ortus de extera.Exemptu e imagina quae uidemus: obliuiscimur plerunq;: qua a dee eclipsim mulis. TCum rari' accidat lunae uero ideo runt in pueritia meminimus optime SLPer minus admirari solemus quia frequenter esse solet res tacue e incona labunt Alignes:α no- diu eo facile patet:q, sol totus adimi terris no posset: intius in ala manet. Solis cxortus:cursus: -- xercedente luna si rerra maior eet u luna. Q uam aesus ner admirat Tye acta quota
Glypsim lolis mirant ::sta raro accidit: c solis bet: quoniam initia eius a natura proficiscuntur: exiseel sin maeis mirant :u tuae: hae crebris perficit exercitatio re disciplina r Maxime no
re non ex citarimouitate uero dc u signi quo bi no possint. Vaga autem imago erit: ut umbrae. da nepocio comoucri.Imitat ars teis naturae agentes: ut sua ipsaru actio
Nutile. n.s aut natura cxtremuiuenerit:aut pinibus attribuemus:quoniam admirabile ut renodoctrina drimu :cia reru principia ab istento ν est facile momini sic poterimus. liquam rem tue
tieretid accidet: lictim inae notas timuirum usim ad euitur in ceno latur trusi ait Ouidius: ille iunes eostituemus: si no multas:nec uagas: sed gurthino clare cambroque triumphor quo uitrix to
iniitudine. aut unica rurpitudine eis attribui ro. Delibutam rubrica unctumrquitem syllenummus si aliquas exornabimus: ut si corona:aut Uirg.describi 'sanguineis ebuli bacis nimioque tu Deste nurpuream uo nobis notatior sismilitu N xcxxx dux pecies rubrica est:nimio proxima,
r. d. in i, o st ab antiquis multum celebrata cum insula in dua na
do aut Ii aliqua re deIormabim :ut ii cruenm scitur in serrariis etiam metallis inuenitur: aeqvptia rubrica aut eceno oblita: aut rubrica di buta iudicaus stafricana fabris utilissima: lum: ex ea fit ochra tau Orcha omaehisiqnstast forma: aut ridiculas res st rubrica in ollis nouis luto eireum M k,US D Y o nius Marii oo graece dicitur:pro filo accipitur quo ali is imaginib' attribuam. a re quQP ea illico ligna ae parietes fabri 2 pictores mesurata Leiet: ut facili' incinisse possim'naqs res ue persius atin oculo rubricam diristi. Uno ridseula, oum sit ne .RAiliocter ut mimum scurr/m: simiam: fidibus eanente. TSediri laede incinctimus .ea delici a d inquit seruIdum er ut primos quos notatas meminluci e 1icileaedillud Mer locos sinetulo T sntos qui pricipales sunt aio dico -- feebstrui ideiide primos Quosur locos ima gitatione crebri repetamus. Scio plero in &e.Iam . - - Λ--lae de Rrtificiali medria Repta dedit: sed qm ante eleeontiu renouand e caceseriter Mori gomu ' litteris.& a graecis si eptori rhetori Sela plero': graecos SQ memoria icrip erut ea tradebas:obiectone purgat q fieri potuit. qa graefecisse ut multox uerbose imagines cu icribo eos in scipiendo de memoria imitatus no sit et mulne quid inquirendo consumerent operis quo loα n5 ptauerunt rone . Multon' iter iis ut mulsum rationem aliquot de causis inprobam'. xiis uerbis imagines accomodarct. de ad in quaere
multitudine mille uerborum imagines ridicu possibili: stultum esse dicens: certo imarinum nume
163쪽
Rhetorices Noeiaem infinitini uciborum multitudinem uesIe compraehedere:& eerte finiti ad infinitum nulla in proporum auatulum .n.ualde pariani deinde alia ratio:esto infinita uerborum copia certo imaginum numero corrichendi possit non ne si eas nos excogitabimus: 1 scipientes trademus segne reddemus discipulu ssi nihil ei excogitandu relin emus utilius itavi inquit illi est: qui instituitur:ut regulas tantum accipiat: cxtera sua sibi comparet industria: Praeterea tertia ratio cur omnes a praxeptore imagines iueniri no Manta quoniam quae imago uni placetraliis displicet.TQuod exemplo probat: aecidit ut figuram alist: ut imastinem pictam:aut statuam similem alicui esse nos . - ν dicimus:& alius similem neget esse: hoe item pene comparare. Ruantulurn cru poserinruottidiae solet contingere:ut quem nos hominem haec ualcre: ex intituta ureborum copia ni5icimus cuipiam esse per sn lem: eundem Ritus dis unum m5 aliud iuerbum meminisse oporlimilem esse contendat. ζ Notatae insignia forma , ε - , M. Vsabilia. I Postremo: ultima ratio quae ex modo ae lebit. 19einde cur uolumus ab inauIImaci acnutilitate praecipiendi sumpta est: omnia.n. praeceo quam rcinouere: ne quid ipse qua te nospa breuitatem postulam: non tamen obscurum- illi parata quaesitam tradamus. λπων Satis esse inquit praeceptori quod pracepit uno - -- m. i. alterove subiecto exemplo aperire hoe 2 gramma rea Iimilitudine alia alius magis comouetur: ticus praestat: qui cum aliquam regulam recte lo- Namuis e sormam squam limitem cuipiam
quendi tradit uno aut duobus exemplis contentus ---
est quod si omnibus uteretur: quae afferri possienti di rimus e non omnes habemus assens de minus placeret di teneris animis magis obesseti res: quod alii uidetur aliud. Item ut in imagi quam pilesset. Tauemadmodum Se.exemplo co nibus:ut quae nobis diligenter notata sit ca parationes tradimus no quod ad quamur causam quo mininoao suo colam nitimagines comparar niam infinite sunt scribimus id enim fieri non pol Postremo praeceptoris est docere quemadmoset. Cicero ipse in rhetoricis suis dio uintilianus . - . - . I - Λexordiorum dicunt duo esse genere principium t 5e quali quicu conueniat:& unum aliquid insinuationem iidem quando principio di quando ut alterum non omnia quae eius gcneris erum insinuatione utendum sit: breuiter praescribunt. exempli causa subiiceretquo res dilucidior Et quidi turpi:quid in honcsta:quid in dubia. quid ε .. 3 cin flumili causa aciendum sit nos admonent. Sin possit: ut cum de praemiis quan indis disput gulatim enim praecipi uix posset.' Cum noui quot mus rationem damus quarendi: noti mille Pridiae moriantur casus: Ac pene nouo opus sit artifi morum genera describis':sta arbitramur domui tu ut uaria prolicemiorum genera subiectis de imaginibus heri couenire.Nunc ne forte uer scribat exemplis. Nunc ne forte si c.non rem tan borum memoriam aut nimis difficile r aut pa
QR rum utilem arbitreris:& ipsarum memoria re
uenire dicit: ne aut deterrimus difficultatae herentus - . . . . -
aut non ualde utile existimans uerbos memoria so rum contentus sis:qd dc utiliores sint: dc plus Ia reru memoria contentus eci:ei: ideo exercendam habeant facultatis. Ammonendus:quarc uersim':qui. n. difficilia midicit:is paruo labore facilia rum putamus OporterceoS qui uelint res raci compraehedet. ut nimis difficile quod multi: ut Fores sine laboret 6c molestia sedile meminis
qa idem multi existimarunt. TNee nos hae uerbo Nec nos hanc uerborum memoriam reduci ru Semo ea inquit adducti ratioe uerborum memo mus:ut uersus memlaisse possum':sed ut hacriam exercendam suademus:ut auditos uersus stati ni
meminisse possim'. Quod fieri'posset sed ut eu ςXersiitatione illam rerum memoria q ptinctiaoc facere diu tentaverimus: & nos in eo exercueri ad utilitatem confirmetur r ut ab hac difficilimus:ad illa facile cosuetudinem re imaginibus ap consuetudine sine labore ad illam facilitatem
mus.TDifficili consue. imaginu quibus su ula uer transire pollimus: sed cum in omni disciplinaba applicemus. Sed tu in omni ci e quod in ossius infirma est artis praeceptio sine summa assidui artibus accidit:id i hac etiam usu uenit:ut doctrina tale exercitatIonis: tu uero in memoriis mini
una maxima p a me arte meoinae qrat exercitatio Pr inum ualci doctantia nili industria studio labor multa discere:multa cogitaret & si fieri pJt borc diligentia comprobetur quam plurimos accommodatos curare poteris. In imaginibus
164쪽
Ii & artisesali Quamplurimos claret quom exercitati ars cofirmari possit.min.lammam in memoriae artificio exerceri nos couenit:qd nulla ab eo occupatione deduci possumus:nam uel Sola cogitatio in inueniendis Ioeis &eollocandis imaginibus tenere nos potest:quod in aliarum artium studio sere non c5tingi true pBia: zeometriae astronomiae quare die. m noris inquit quanta in memoriae propritudine utilitas sit:coprehendere ci potes quain sit diligentia adlubenda. 1uintilianus. Memoria iquit facit prompti ingenii iama.ut illa quae dicimus no domo attulis collocandis exerceti quotlicse conuenit:non ibi a tinus sumptisse uideamur. Pluribus ect
ri. si cura cateris studiis adducimur nomiune S I πα-
occupatioe: ita ab hac re nos sciest causa de Vonia in hoc libro herent die. nis Rhaeducere aliqua nunq cst. n.uia aliqd mcmoriae orices ars ae pratareptio quinin continetur: tradere uelimus:& tu maxime cu'liquo in memoria: di pronunciatione. Quattuor partesiore officio de tuemur. uare sit utile se tribus superiori libris absolute sunt:quinta supercile meminisse non te fallit:qsstatopere utile' locutio: cui hic quartus dicatur Isterr sed ante.
- ε ε 3 . quam ad tradenda Praecepta accedat Cicero. rum
l:t quato labore sit api tendu qia poteris exie recitat rationes a quibus reprehendi solebat:Φ graestimare utilitate cognita:plurci' uerbis ades corum more contemptor propriis non a ueteribus se adhortars no est stata neraut studis difficili: scrip Oribus sumptis utetur exemplis: qui equid obiiciebatur acuterac diligenter colatat:ei: quaedam obii aut ruinis tres postulat dixit leui deaur Ue aduersariis. Ante omnia autem se excusat: ne me necesse est cxercitatione confirma, oratores e uenit difficillima est:& Marcus Antonius orator dissertos esse uisos multos dicebat:eloquens Incipsi Liber O virtus.' xς neminem:disertos satis putans dicere quae oporteretromate autem dicere proprium esse eloquentissimh. m utat item Cicero libro de loratore inuenti
Voniai hoc libro herens de ne mae dispositionem prudentis hominis esse teloo et a nec oscrip :Nabus in rebus Opus ruit exe ne quo semper uama sunt priora et di similia gladiophis uti tisis exemplis usi su condito arii intra vaginam suam han entir ut ait . L. . --, et. Quintilianus elocutionem graeci φmaru uocant. inus 5c id fiscimus pler co aerarum ut hermagorae ae homogenis: qui de suetudine graecorum: ede mosthenis r Homeri Δ: aliorum auctorum exemplis hac re scripserui. Necessario laesedu est: ut utiturinos suis. e hac re de elocutione. Neee δε
- o. . L A riorqui enim maledictis aduersariorum nori respodi
paucis r em nostri costii demus. At' lim seipsum eondemnare uidetur.Dilam tacens ait: ut iunos necessitudine facere: no studio satis crit re consulti dieunt consentit et ut taciturnitas pro con
sani qd in serioribus itaris nihil nem ante re ha r. f On studio: non sponter Δ: prois
neqi praeterre locuti sum munc spauca q- Et maledictis aduersariorum postulat dixerim' tibi id quod reliquum est respondere. Tost rem:post absoluta praecepta in lio artis: hau sistituisus persolvemus: sed fari
sus nostram rationem intclligeS:si priusqd doeilem ae beniuolum reddit herennium. TC6pluriilli dicant cognoueris:compluribus de ca, bus de causis ste. Causa aperire aggreditur quibus adsis putant oportere: cum ipsi pra ceperint: plis more Irmorum inon . propriis es qui de elocutione scribi eutedum censeate quo pacto oporteat ornate elocutionem ulu tota autem nan disputatio in deliberativo genere posiuscuiusl generis ab oratore:auta poeta H ta esse uideri potest: consultatur enim alienis ne an pse id modcllia comotos tacere dicunt Ppte partibus honesti sumuntur ut a prudentia. TItem area quod uideatur esse ostentatis quaedam: consuetudine ερ deeoro. um ipsi praeceperint: praensi sitis apte re praecipere de artiseio: sed io f p -ς' uxipnς tradiderint; TUniuscuiusqi tecte
r ν 3 - ε 3 . O . - ris: exornationis tum uerborum: tum sententiarum.
los et uideri uelle artificiose gignere e la TAb orator i demonsthene:& Cicerone. Poetarut Homero de Virgilio. Primae prima aduersarioruDiseri' eloquo
165쪽
Ennius rholi' Dem rte gracchorii
argumentatio etiadripartita est euius proposito est:Hoe est osterare se non satis habere praecipe de artisscio sed e t ex se uelle artificiose gignere exempla: a modestia autem arguitur:quod aliena exEpla assumere: modettius sit bropriarationi a qui pri oriis utituriostentare uidetur uclle se non tantum de arte:sed etiaex arte loquir uia si artem: ratio est. Quare pudor: ronis eo firmatio. Ne nos solos amari:hoe uitium cum alios spernimus nos solos amamus: φiAzorici a graecis uocatur: ci: enim exornatio est conclusor ut nimis nota relinquitur Ennius rhodius poeta fuit: rhodos autem calabriae oppidii est tarento proxima poetam hunc:ut Quintilianus ait sicut sacros uetuitate lueos adoramus:in quibus grandia re antiqua hoc est inclusunt ostentare: se no ostedere arte: robora iam non tantam habuit ipe lem; qΠ' quare pudor inprimis e ad ea roni impedimen religionem prior africanustati ennium secit:ut ei' u H λ, . statuam insepulchro suo posuerit. V Praeterea Ios torne noS solos phare: nos amare: uideamur et cus est ab auctoritate:cum enim risimoni OF lQε alios uero conteiicre: dc deridcre: θc. n.cu possicu mepla teneant: plus habent si oritati in non b sceris:li a poeta uel oratorerqua si a nobis ipsis suo b rmuntur:secunda aute argumentatio est: α ipsa qua emptu: uidet arrogatia ce illa relinquere: N acldripartita:cuius propositio haec est:pra terea exem sua deuenire: picrca ex la testimonioru locupla testimoniorum locum obtinent.Illa uero ratio L lis, ri, o C.,--, id en m quod admonuerit rationis confirmatio no obtinent.Id. n.qd ammouctat. d leuiter fecerit igitur dic. S: quis in lite &c.ridiculum esset qui in pceptio cxcplo ucut icitimonio comprobatur toro litigans domesticis testibus mi uellet: eodco ridiculus sit:sius in lite.auti iudicio excplum:ut ipso sumpleris et ipsum' postea egeat co niti:Ω cxcmptu res confirmancheca famit : non firmatione. Etenim cie. V firmationi midior eroo oportet hoc nisi a probatissimo summie adiustitur ratio:& d adema ei . Nam necesse est in ε - I L. - - . iam L. et quit:aut se omnibus anteponant:qui suis ipsorum ne Paliud conrnaucdcbcat. egeatidiplum coutuntur exemplis:aut exempla ab aliis sumpta opifirmatione:&enim necesse est:aut se omnibus tima negent esse.O liorum utrum fecerinx in gra 'anteponant:& sua maxime probent: aut non
plexio est superioris areumentationis. 'Non pos negant optima et se exempla. quae a probatis risunt dicere uel ga arte ignorant:uel quia eos ipsos mis oratoribustauta poetis supta sint.Si scolpudet d: ectereum hoc faciunt: cur i/ci ny nH enim bus ante ponant intolerabili arrogantia sunt:
nisi arrogatia ductos facere hoc te dicere possunt. - e .
Quid igitur 1 c.exomatio est:de locus ab utiliton si quos tibi praeponant :& corum exempla luis ur enim quantam taetrum exempla afferant utili exemplis non putent praestare non possunt ditatem. Q ae & rem proh biliorςm redo ςi ecte quare sibi illos anteponant. O uid igitur Cai tracchi: tyberta sempronio graccho:& eor ipsa auctoritas antiquorum mam cum res pronelia. Pii. Scipionis asticani sorore nati sunt ri babilior est tum homHum studia ad instan us:&eatus gracchi:sed ratus loge eloqReu dum aberiora reddit. Imo erigit omnium cia
extitit:quem conticinatoria fistul3 ex Ciceronis au , , , o e . .
ctoritate usum Gelius refert. Horum eloquentiae plintates:& acuit industriam:cum spes iniecta multum cornelia matercontulit:ut ait Quintilia ' est posse imitando gracchi:aut crassi consequitibus occisus: subselliorum primu fraemetis ictus: Iiciu : res uarias:&dit pares in tot pocinati sea: in flume abiectus.Alter seditioso tribunatu acto εc orationibus sparsas ac uate disiectas sta dilicum auentinum armata multitudine occupasset: a
L.opimio consule ex senatuscosulto interemptu ,. genter eligere. ut unum quod 'genus exe Fuere quidem gracchi homines disertissimi: no in ploru sub lingulos artis locos lubiicere polii semen eloquentes: m sit eloquentia bene dicedi ici hoc si industria solum fieri posset: tamen esse
dignitatem:arm utilitatem pertinere uideantur: honestate semper seruata.r Crassi hie ante Ciceronis Ua orator elarus sultiqui in dialogo inducitur de oratore. Postremo loeus est a doctrina:& pcritia artis: quoniam magnae ascribis doctrinae cum qs ex tiariis poematibus:& orationibusrad ea comprobanda Par seri latreligit exerta: : q dispersa prius erant: in unu redigit eorpus. Uarias diuersas. Dispares. dishmiles.T Tot poematibus cie.in lata poetam: 1 orationum multi trudine. Sub singulos artis locos. Quicunque fuerit eolor siue uerborum: sue sentetiaruor Hoc re si die. si inquit ex tanta scriptorum multitudine sola industria cie pertinaei studio tam uarie dispois res eligeremus laudandi quidem essemus ψ tantum labore no subterfugissemus: sed cum sine artificio
166쪽
ciis est a contrario Nam e imperitia aliorsi:quanta sit artis peritora laus ostenditur. Nec intelligui &e-Quouiam artem no norunt:& tantum legentes afficiuneoArtis occ.ex quo intelligis magna laudedigna esse a huiusmodi sit. Hoc ipsum ieie. eluti generalis coclusio est superioris argumerationis. THoc illi die. exorditur Cieerorantequa aduersariorum refellat rationes: di insinuatione utitur. Nam quam eorsi laudat auctoritate:eandem certe impugnat:cum dicit auctoritate aduersariorum non dilputationis uerita ter se comoueri.Illud.n .ueremur : a firmissima incipieaduersariora argumentationerquae est uetex auctomus nunc sine summo artificio fieri non pol. ritar: qua extenuat. TC6traria nPae. TQuod ab ea
m. steteruce. Pea pugnauerit: ut Iuppiteri troia stro
uis enim est quicumnosunimer Πς-x-r iastabat ollo mInuentores huis artis graeci quostem pomi ca quae iubeat ars: de tanta:& tam luctores rnaetoricae artis suisse satis costat. Resocs diffusa scriptura notare:5 seperas. catericii q aduersariis dictae sunt. Cu rercu his q a nobis
legulorationes bonas. aut poenrata probat si ueteres excogitatJer ues ab illis accepta oratores:& poetas:nel intelligui quare co fecere meliora. Primu igie posts graecore extenua moti probent: quod scire no possunt ubi sit: auctorixat rad colarationem accedit & ordine nee qd sitnec quomodo lactum sitnu quod modestia illi sumpserui. Na si tacere Modestia eos maxime delacui:ait Aquidc hcc omnia edmotos nultu ex se gignere artis exeptu dicebat ad intelligit:& idonea maxime elegit: Momnia est inqui e Cic.quie
in arte maxime scribenda redigit in singulas destiam facere eredantur:ad quam seruandam me horra Ges pra ceptionis:necessc cit eius rei sum tantur.Elt autem argumctum per disiunctivam. Hoe
' o R. - .c is aliquid scribamus nihil liaec nos impediersi nihil scriesti arte sua polle Salienis exulis uti. cii modestia est eur seribunt si modestia quominus ih cum dictit:magis nos auctoritate sua com aliquid nostrum scribamus non imoedit cur ea a noσ
monem: quam ueritate disputationis. Illud
enim ueremur me cui satis ad contrariam ra piaeum studium eursurus Meessit: di non cucurritationem probandam:quod ab ea steterint hic dem sed quomodo alii euretauerint narrat et sic qui. - - adscribendum .de artificio se conserunte sacere uioqui inuentores huius artificii fuerunt.α veru utuntur exemplis r nam quomostate Iam satis omnibus probati lint:quodsi in do usi sunt altificio alii ostendunt ipsi de artificio nilorum auctoritate rcmota res omnesi uolent hil dicunt. Ad olympiacum cursum: pisis Rit stu. cum re comparare intelligent-non omnia co biis sui, metatum ferunt idque longum .fecisse re cedenda esse antiquitati. primum igitur quod des dueentos. Agon illic quinto quo* anno celeab eis de modestia dicitur. , deamus ne misi brabatur.Ut emittatur:cum ea teris incursum. n
. c traa arce mea coercendo carcer uocatur: re tam lo
utiliter:& pueriliter proteratur. am v senificat ubi noxii eoerecturequam unde equium Eencis bisulsccsendi olympicus ludus Carcertarere & nihil scribere modestia est: cur quὰ ore, homines emittuntur: sed pro hac re fre
um lembunt: cur quo secius omnia scribant: ita de Ioeda si iit Solinus rin collectaneis primam impediuntur modestia .Q uasi squis ad olim palmam uelocitatis Icedas quidam adeptus est quia
. prudentibus nulla indicia relinqueret uestigiorum:
impudeteupulos dicat elle: qui currere cinpe Martialis. uid si per graciles uias petauri inuitarunt: ipse intra carcerom stet:& narret aliis. iubeas subire ladam. Cum sycioniis...Et sycionetarunt sic itu cum in artis periculum deiceta thiae terrae nemea fluuius terminus suit. Auctor straderint illos: quii eo quod est artificii claboret. bo.TIn artis eurriculum. Vocabula seruat similitus
iaciis dinis & curriculum artis ipsam dicit praxeptionem
Dicunt facere immodetae ipsi aliquo oratorς Est autem euitieulum quod studium graeci uocant: ant uu:aut poeta laudat: aut scriptura sic:ut sinnifieat 5e eum,m. in eo quod est artificii: ut eo in studium rhetoricae artis Ddire no audeant: pla ipsa exeogitent. TNoausim dicere:quoniam vin 1 t modestia disputatanon audere se dicit in ea re ipiide
non ausim dicere: Ied tamen uereor nequam ita Aeaeuessati dicerer in qua M,lestia: laudem
167쪽
cus est ab inc6uenienti:& Id tibi uis o aduersariae .Dicet quispia insanis:qui nouas excogitas Depcides: Σeas aliorii ex ptis cofirmas.Nam si q sua sunt repetere ex tuo libro singuli oratores:& poetat uoluernat: nihil in eo relinquet tuum.Qui ead.n. dicis: ab aliis accepisti. Inde ne facias ipudeter:q ex alios scriptistaudem queras. TLibare:degustarexiccipe. TAt excpla.Aliam nuc repellit aducrsarioru argumentationcrin5 a se sed aliude io sumeda excpla ee aliauerabat:
in re laudem modcstiae uenentur in ea ipsa re sint impudentes. Ouid. n. tibi uis aliquis inquiet artem tuam sermis: gignis nobis nouas praeceptiones: cas ipse confirmare non potes: ab aliis exempla sumis: vide ne facias impudem lcr:qui tuo nomini uelis ex aliorum laboribus . . . libare laudem . nam s eorum uolumina prae
nere: qm non ut confirmet afferuntur: sed ut demo tanderint aut qui Oratorcs: N poc S. suum
qui': de libris tuis tulerit: nihil istis: quod su
um relinquitur. At cxempla quoniam testis molliorum similia sunt. item conuenitur testi
monia ab hominibus probatissimis sumi pri/
- . ., ri . . mum omnium cXcmpla ponentur hic non conpossumus di debemusrnon testimonii locum tenet in ri e r a I - n.
noe exempliim:ut ita esse: sicuti dicimus: confirmet tirmandi: necp tellincanai causa Ied deri mitra se tantum declarat: re qualis sit aperi Lexornatio. di. n. n. cum dicimus csti exornatione: lux
uerbi causa costet ex similiter desinetibus uerbis :&ponimus hoc ex*lu a Crasso:qd posis
mus:k dcbcinus ἰ testimoniti collocamus sedcxemplum. Hoc ustur Interest inter ex lum: εc testimonium. Exemplo demonstratur cu
qni testimonioru locri oblieat: quae no ab illis ipsis quorum de re agi t sed ab aliis perhibentur: 1 tanto maiorem merentur fidem:quanto maioris auctoris ratis testes sunt: stati at rpositioni occurrit: qua Obata:facile & conclusio probaretur.Interesse autem multu inter testimoniu:&exempla os edit.Ex quo falsu manifeste apparet eξ qu dixerat aduersarii exepla testim6iis similia uidcri.At excpla: c argumerati bis aduersariora a positio fuit primu cium duc : Istrent: cu testes non nisi rei cofirmadae ea rauci soleant. Non enim cum Δ c. Demonstradi causa exempla afferri probatrui re declarent: non probent: ut si de colore praecipiamus qui ex similiter desinetibus uerbis fit:cum in eis similes exitus luntr& exemplo utamur Crassit qui in quadam oratione sua ait: Γ firmaturreum scilicet aliquis ita esserui nos dicimus negat. Praetereaalia ratio: qua probat non idem testimonium: cle exemptu ualere quoniam cure conuenire testimonium debet. ut is a quo perhibetur coscius eius rei stetqua de queritur rat uero inquit qui de arte scribuntrae non propriis utune exeptis saepe ab illis sumunt:quos ignorasse artem esistat.ridiculum autem est: eorum exemplis uelle ar iusmodi sit id quod dicimus . testimoni esse illa luduta in nos dicimus confirmatur praeterea testimonium oportet cuiri re covenire: aliter
cras in rem no i potest conῖrmare ad id quod illi Acsunt cuin 'rc non conuenit. Q ut ira quia pollicentur se artem scribere exempla proscinret ab his plerui uel qui artem nescieriit: tum
tem comprobarerqui artis ignari fuerui.TAb iistut ennio:&antimacho quos ignorasse artem cono stat. Nam de altero Ovidius aici ennius arte cares . De altero auitilianus. TCUtra in antimacho uis di grauitas:& minime uulgare eloquendi genus habet Iaudem:sed quamuis ei secudas fere partes gramaticorum consensus deferat: Λe effectibus: β: io. cunditate de dispositione:& omnino arte deficitur. Tum doe.alia ratio no potest inquit aliquis de ar
re recte praeciperemisi etiam ex arte scribatina dis est quix ossit id qd de arte scripserit conise
ficilius: pulchrius atque admirabilius est: Utrunque pristitit Cicero:no enim minus docendo ualuit: udicendo ex arte seribere est secundum artis prati eopta: aut orationem: aut poemata aedere. ron a
probare misi aliud scribat ex arte: ntrat faciunt q polliceri u dent nam cum scribere arte in stituunt uident dicere se excogitas eqd alios
tra rursus quae ridiculi adueri. arii sint: ostendit: qui doceant:cu uero scribunt:ostendunt nobis uacum in librorum suorum principiis de arte scriptu ε ros se polliceantur id significare uidetur:excogitasse aliquid serquod doceant: deinde cum alienis ututur exemplis: non ciuid ipsit sed quid alit excogita rint: ostendunt. Tot hoc ipsum et ultima: aduersa riorum respondet obiectioni:qui difficile esse dicehIt res uarias 5: dispersas colligere:& nem laboriosum neque artificiosum esse ostendit. VNisi etiam dcc.exeplo ostedit multa laboriosa esse qbus minis Horiamur:ut si fabula s totas alicuius: aut orati oes bamtis:laboriosum quidem erit: sed laudem nomeretur. TNe isueti: qui.n. magna iudicat quae par
alii excogkauersnt. Hoc ipsum est dissiciterinquiunt eligere de multis:quid dicitis difficile e
utrum laboriosum: an artisesosum. Si laboriosum:non statim praeclarum. sunt enim multa laboriosa fis faciatis no collatio glorieminit nissorte etiam si ucstra manu fabulas raut oratio nes totas transcripseris gloriosum putaretis.
Dautimid arris osum egregium dicitis utae
te me insecti raum malarum uideat iu:si uos
168쪽
na sunt ma rnariatii reruni nullam experientia habere uidentur.TNam isto modo eli re de esiorum semptis rudis inquit exempla no potest sed mediocriter doctu u ot.In elocutione praesertim de qua omnia quae tradunereiusmodi sunt ut eompraehendi facile possint.r Ita ut &e.ex seriptis inquit aliorum excpla tumere ea satile est:et si quis sentetia de tragoediis ennii 5e periodos de pacuvianis eligere tentaret.TSententias aut periodos.Differt inter sententias re periodos:sentetia: enim oratiora breues sunt de uita quae aut quid sit:aut O esse oporteat in uita:breuiter onparua res sicuti maena dele statviam isto mo duri Qualis illa senecae est sequie superbos uictor . . 4 - ι ut L a tergo deus:at uero periodus quam nostri compraedo eligere rudis adem nemo pot: eo linc tum hensionem 1 item elausulam a Geui uocant conclumo artis. multi.O uis enim audiuit de arte sione in lemone plena sententia est euius pressunt
paulo plus ine onep insintonini acere poterat ex arte l1V dicens tacere Πm pQ ter inauit. Nonnulli duo eius tenera esse ditent nisi crudk'.Ita ut si de tragoediis ennii ue xerunt:unum simplex cum sensas Iongiore ambitudosqphine rudus id taccronem poterit cum rotam pilis uoluitur anni:du peragunt feceris teli iteratissimurputes lapius sis:ppea pensa sororem nec sua retro fila reuoluunt et alterum tus.Iteli exoratioseus:aut ex poematibus quia plane quasi dieat ineptus: ssii hoc facielederis empla:quar certis sionis artificii nota a . tem similiter eode modo. Certis signis: hoe
sis sine te tecive putas erras ppea quod ipso ii Gaine empla sumas alterismam se aliquid te de no videmus te non nihil eius rei scii cratus si artificio nosse eomphendimus: sed si tuis vis ex- sum est intelligere: ' sunt ex arte scripta:mui seripta ab alila sunt cognoscere multo esse artificio Gestartificiosius ipsum scribere ex arte:Q.n. sus confitearis oporterim arte scribere. Qui eni
cile intelligere poterit: a eliget facile no conti neontra. Postremorqd ualidius est argumentanuo ipse iamode scribit:&si est maxime ario in fine posui trid nos eo ride reci ne potius elige
, di ab aliis uideamurril aliorum bene eligere exem
fieiosum alio tempore utant ea facultρα non laudemuti Grea trafitio est. TDicimus ergo dii coparare ipsi:& gignere: N Hene dein: G,.Non satis esse Ciceroni ullam est: aduersario postremo in eo uis arti iconsumant si ab rem respondere obiectionibus nisi suis eos obiectit
aliis potius eligendi qua alioru boni electoros a multis ted ab uno sumenaeminentur. ntra ea quae ab his dicuntur: da esse dicit id inde nullo modo sumenda esse des laicunt alienis se exemplis uti oporteres, monstrat. De eo quod postea diximus peceare ad I A , . u. . e uersarios oea multis exempla sumant. Peccare aedis eli di m. Nunc quae separatim dici re dclinqueret differunt:nam peccat qui iacit: quod sint i consideremus dicimus igitur eos. Tum sacere non debet:delinquit qui non facit:quod sace
delinquere quod a multis exempla lumant: adue sanoa superare ab uno n6 a muItis sumi exemsed dc de eo quod postea diximus ante uidea pla oportere est at argumetationis ropositio. Pri
o sit moho mum&e.ratio est:&sensus culiceat aduersariis unu
mus. dii concederem aliena oportere iumςre probare quemo nui uoluerint Rexempla uincerem unius ςportere primum in Elocutionis partes sumat exempla nihil ouod contra nulla staret eorum ratio: l ceret ab illis dici in mirarium p5t. Deide iterest magni
omnes res luppeditaret exempla uel poetam earisequi posse:Nam si ab uno oia eos equi posse spe uel oratorcm: sus auctoritatem niteretur: rabit ipse quo ν l spem concipiet:ut omnia assequae
utrum omnia ab uno e an omnia neminem: hibitrabitur: χ cum omnia se disciturum non con sed aliud altu putet consequi posse: s.n. puta fitet: pauca discet:& paucis contentus erit: est auia Silia πriodos Peecare Delm quere
169쪽
Tld despa tumenes Mid ola posse eosistere. Ipsis paucis. Nec mirerro eur pinacis colentus erit.Altatis igis .cinclusio est ordo qn quide mepta a multis sumi uidet a discit:necesse 5ed A caton: hic primus potuae gemis tres sumas in hole res pstitisse existimatus est: optimus orator: optim'impator:optius senatori re di Uragesies o se eam dixit.&mpero absoIutus suitAuctor Plini. talio 1 icipione superiores intellige:quos triuiiu dicendo ualuisse costat. Galba: hic orator fuit egregiusκaioni de quo an bit posse omnia penes unum conssterer ipse tore ad Qu. fratrem introducuntur: de omnibus ei ueriti paucis se e r bit iplis. n.coletus erit: cero meminit in oratore ad Brutum. Tauare eon nec mirii cum ipse prax tor artis omnia μcludit. Deinde. Alia ratio cur sumi a multis exemi --Pla non debeant:quoniam si quis nihil prodesse arte in uti perire non poterit . allatis igitur Probare irellet: hoc adiumento uti posset: φ nemo eXemplis a Catone: a graccis:a leuo:a scipione omnes artis partes consecutus se. Ia autem ex eo pa galba. porcina:crasso:antonio: crisq;:item rere diceret oe scriptores artis non unius aut duoru p J in ri
sed multorum exemplis utuntur. In ea autem re la sus a poetis:& hystoriarum script borare ad culus consumationem perueniri non pos ribusnaccessc crit cum qui discet ab omnibus si ridiculum est. Quod igiturπerte inquit ridi putare omnia ab uno poeta pauca uix potuis
culum est rscriptorem artis eorum comprobare ra e re
rionem qui arsem improbant: comprobat autem iesuini O uare si unius alicuius cs estini denidum multorum utitur exemplis:ex quo praeseribes satis habmitola piae onmes habuerint solum Nidetur:Neminem partes Unes consequi posse. habere se posse dissidet: creto inutile est ei qui
rrereor superiorem concludit argumentationem . . t - ' - ο
Nue omnino &e os edit a nulla: de ne ab uno qui dii reuult no putare unum omina, pollia gidem sumenda exempla esse. Primum omnium: tur nemo hi ridet in hanc opinionem si ab uno prima ratio est z-mplum inquit quod escrip exempla sumpsisset: nunc hoc siqni est ipsos
artis afferturi de eius ipsius artificio debet esse:& T . quoniam hare propositio facile poterat impuenais scriptores non putasse unum potuisse in rie similitudinibus eam confirmat et de non aliter in olbus elocutio ptibus emittere: nem sua
quod praecipiunt:probars possint quam purpuram sedabinous Oratoribus. d poetis ex laaut frumentum uendere uolentes: si emere uolen sumpserunt: deinde si quis uesit artem dem Praecepta scribit. Purpuram uestem: purpureo noc adiumentoqd unus omnes artis pies coamr piscis est purpura:florem illum tingendis expe sequi nemo potucrit. O uod ietis iuuat horuti tum uestibus in mediis habens faucibus minimi ia. a -.-liquoris est in candida uena nigrantis rosa: eolbie ''ςim qui Qioi probent arte.id nonne ridica sublueens auctor Plinius idem purpurae usum semis luesti pinscriptore artis iudicio coprobare: eruocatus . sine admixtione sit a serii cula est priua. fuisse aliunde sic intelligemus primu olum elua καρρviis misceo. ritici: species frumenti ε qd ab artis scripto effert exemptu de eius artibus reddidit: celet de menelinae filius suit eleusinu, quippia uendens dicat: sume a me:sed huius patria cuius fabula apud Ovidium in fastis scribitur ex lum aliude roeabo tibi:ud osteda: smex
Douem di aratrum rite quidam tradunt: primus inue --- --
nit. TAut si promethru, hie a palluia in ereturi ipsi uendit ut aliude Fluqrat aut mersublatus:& ignem mortalibus a iove subductum ad cis:aut v aceruos dicat se tritici here dc eorue mi solis ferula restitulti: quare a mercurio existum pumo no habent quod ostedant: sis is iussu ineaucaso monte relitatus est. Apposta L 3 r
Pectori eius aquila quae renascens iecur sempe= eoi p Nnim holunibus semen largiretur roderet. Auctores hesiodus atquae Aeschilii, reue ab illis hominibus idipe mutuaret:auis prometheus cum mortalibus ne diuidere uel
tecta .Ouiditara fit hue linem aurea fert rustica te. . . o
su magistri: rei qua de agitur: similitudinem uici ius cum testa ambulans carbuc nunc accommodat et Cum derisu autem pronii, las corrogaretra ridicul' uideret : Isti impi
170쪽
Liber Quartus 3 Σciada oratio P. Si quis cia similitii do. TI .n .smilitudinis adaptatio. Ligare in uocabulis pstat similitudinis.TSlecitate:exeploru topia quae excogitate nesciui. Cares a lysippo: alia utie similitudine Cares optius fuit statuarius oppido lidius:jsula rhodius.Lysippi discipul':solis lueeolossu fecit rhodi et i maxima fuit admiratione.Lysippus teporibus fuit alexadri: qu solo fingi alexader uoluit: ut ab apAlle pingi. 3Ille quinqueta opa fecisse traditur:Myroageiada: ciscipulus techris natus est icte Bucula maxie nobiIitatus:celebratis uersibus quos in latinu auso omnium dioedi praem torcs non uidentur-ridi niua gallus poeta trastulit praxiteles circa maculum facere:cum id quod aliis pollicetur ab aliis Rxe fuit. polycletus lycionius αδ ,e - ipae Ageladae discipulus fuit diadumenum fequaerunt ii quam te rontes maximos penitus abico cit molliter iuuene:centii talentis nobilitatu
ditos aperuisse dicat:& haec sitiens si maxime loqua Non isto modo:ut a diuersis exempla aceto turnaeque habeat qui sitim sedatmontideatur. Istis facitis abutis stacum non modo dominoS ieruntium: sed lese ipsos ceret facere sed ab uno omnia didicit Iisipo sontes esse dicat:& ommum rigare debeantii genia po. TCRPut ostenderet: quomodo formaret
onpurat sore risuluin si cum id pol
stant ipli siccitate: res a lilippo statuas tacere non Ilus partis statuae ab alio sumi exempla iube/isto modo dicit: ulli sippus caput ostenderet mi lo/ b t. Ceterorum ste. Cum a lysippo omnia
coram rarictem magistra uidcbat caetcrorum ope dunt:aduersarii inquit discere statuariam uo ra uel sua sponte cosiderare poterat. Isti crediit eos temestalia ratione doceri posse credunt com
qui hoc habent uelint discere alia ratiOedoceri pos no aliunde Aempla sumebat sed unus o ita se comodius :praetcrea non possunt ea quidem quae discipulus per se trahebat sed falluntur. duo sumuntur ab aliis cxempla tam esse accommodata Dian .ratio illius potior iudicanda est. -
ad arte:propterea quod in dicedo leuiter unusquise meliora esse propria exemplar si quxv locutus picrui tangitur ne ars appareat ita prae ab aliis sumuntum stenditur:propria. n.aperminendo prasse conscripta potiere oportet exem obscuriora: um soleat in di
pta ut in artis formam conuenire IIIIint: dc pol in ua depraeIiensa dieentis auctoritati non dicedone possit arsemiere:d ab cibus uideri facul nihil detrahitur: creditur enim ἰartis uitibustate Oratoris occultae. Ergo et ut magis ars co no non e uinueritate fretus ad dicendum uenis
icatur suis cxemplis melius est uti et pol tremo haec tificium malamss di eutit esse artificiu . In Mi quoque res non ducit ad hanc ration nuquod no/ piendo eum praecepta traduntur. xpressae aperte. In dicendo:cum habent orationes. niina rerum: graecaque couertimus: remota sunt et eoneludit. Postremo&e.aba iquita consuetudine. Q uae enim res apud noliros non ratio propriis me meplis uti compulit:q, ex crant carum nomina no poterant osse usitata. Ergo ornationum nomina a me in latinum conuer
res non nostra dilui cultate rcliquum scripturae cola citura no essent mea esse q uero gratiae ab Idmetur in exemplis:haec aliena siposuissem' faetiim habitura uideretur aliena.Quod comoe se esset:utqsscdmodicet in hoc libro nostrum non esset.)uod asperius S ustatum id propriae nobis at dis quibus de rebus dicturus sit. In quibus tribucrct .Ereto hanc quom incommoditatem sit generibu2 in quibus figuris quas e cigunus his de causis:cum arciS inuentionem graeco urastalii genera elocutionis appellant. rum probassemu&exemplorum ratione secuti non Sunt igitur grauis ciYmo a graecis. ox sumus. Nunc tempus postillat: ut ad elocut ouis 'loa. edis ris αεο nominatur. Hos moprax Ta traseamus.Uipartita igitur erit nobis elo vii .disserit capite.xliii.omnes in Virgilio decutionis praeceptio: primum dicemus de quibus in praehendimus. Qui sublimi in aeneide: me generibus semper omnis oratoria elocutio debeae figeorgieis: humili in bucolicis utiξ-elle. Ueinde ollcndeinus quas res semper taberc litas postulauit.Uariamur etia in uuo eodem