M. Terentii Varronis Pars librorum quattuor et viginti De lingua Latina. M. Vertranius Maurus recensuit. Additis indicibus fidissimis & amplissimis

221쪽

AD M. VARR. NOTAE.commutata, liter in demptione aut additione, σἰegum, Propter eariam artationem,aut comις mutarionem,item i)llabarum ProductioMilem. Q εα uerba' recte se habent, erit commianuios propter quoin causu ad cranda :Ied ineptu m uidetur,er re uera ineptwm hi, ireri commutatronem liter Cm

ex hoc loco sublati, mentione, uera propter has quaternas cauisa, ιrit ex munuscriptis is es s ten

1 o iaci leolio. Neque munen in ea un. mus plane conquiescit, cam lithrariam artationem jcriptam oculis cerno.Qhid enim ist dicere uteras commiatari,clis artantum comprimun;ur s ιmo uero quid di literis artari er comprιm s ideo certe nou mcitantur, Adse inuicem elidunt.

is Antea excuserant atraei ionem minissmeliter: c idem a tractio literar sit quod adduio, cuius proxime memnit. Ego amburor probabiliorem fore scriptionem

huiusmodi, oc propter syllabarum aretatio s

ncian,item earum productionem.Arelatio am, o remollabae correptioncm significat, uocabulo translato a rebus quae clan arctantur, tenuiores sunt, er in abitudianem arriguntur. Ita uero si legas, π usi ego moneo,Va ronem cum Fabio constras,ueterem lectione, propter

his quaternas, er nouuam conlaetatione Propteras ternas, aperte Alfam agnosces. Commemorandum J Sic legere mala parvus 3 licentia usus, ninnui quod erat, commorandum: alijs commonendum,er alijs admonetadu est. Hinc Pacuvius J Apud Quintiliorum condicia εso verba sunt haec, quae ex praepositione ex duobus uocubualis dure iustur Illaunoe Pacuuias, Noeci repandis tru, incur

222쪽

- AD M. VARR. DE incuruiceruicis pecus. Sed haec tota res magis Graecordecet, Larinis minus succedit:nec laseri natura puto ed imis ciuemus. ideoque cum κυρ υπινα ηαrati simias, in ruiceratam vix arsu demimus, inquitiae lib.L p.ro. Quod ex eodem Pacuuio restri Varro uerbum scidipeare ,sic in eius Hermionusiat, fluore Nonius Marrucellus,ιbi, curam liquit, clande contorta cbpeat brara

1 Tamen secundum praeteribo I Excus iam

olim huiu modi uerba c luere, et quidem recte ut dicat Terentius gradum fiammiam non ascendo, in ensecum dum praetergrediar. Liber tamen cuias Antonias Augustis nin possessor est,habet secundum no praeteribo: quasi dixerit Varro summum gradum non attigero, in amen fecundum quin attingam non praeteribo. verum ea

subauditio periculo,a est.. 6 Totidem uerborum4 Post Lee uerba sequeribatur scriptum in quibusam chirographis, tiarum, enim, er in alijs horum, utrunque Icilicet mendoser. Hehuesustuli dicitime nunque factis est, ut dictionis praecedetu duas posteriori sollabas librarius in scripstoris quod in autoribus omnibus peccasu stequens,σ apud. Varronem in siequentibus annot Lν Apud Plautum: Filiam habeoJ Hos uerosa Plauti semel er iterum hoc modo scriptos protulit

marcessus ut ambigas apud bos, an apud illam urtiati sit scriptura. Et quidem Aulularie icena quarta ait Euclio, Virginem habeo grandem,dote castum,utque illocabilcm, Neque eam queo locare cuiquam.

223쪽

LING. LAT. NOTAE. Hi Ennij alijs mihis admodum suspectus sit, Iessio tamen ex instigia libri Distagio in lucem eductu, plectenda po im meo iudicio uidetur,qua,n illa uetus, o terra trita, 'illa, o terra terea,aut ita prae est in manuscripto,s 6 terra terrea, ubi Liberi sanum, in cuius

muro locavi. Neque Merosic potuit Q . Eimius Fris psis, cum tempore Cr multa post vis, marum, non murum, unde pomoeriam , ueteres Romini dicebant. At aliquis pexus pinguis, doctor occurret , quod intimam Latinitas iam habeas, er id magis quam intumum Enni istiscripsisse uideatur. Verim M. Fabius lib.I. cap. ix r fert , prιmum inscriptione c. caesaris fictum, ut medium I siterum acciperent nomina, quae V apud ueteres habu rant , exemplas subjcit Optimus Cr Maximus, quae in is antiquis spectationibus suim OptumM er Maxumus, uter legitur Pessumas, quae sunt item apud Plautωm,ut crupud P. Terentium Intumus.

Lucretius suorum unius 5c viginti Ib s

hrorum i videndu curiosis an noster Varro de α. ao cretio inteilexerit,e cuius agro est haec adseruum mem

ria, A. Q LUCRETII HISTORICI AC POETAE CONDITORIS XIISSIMI CVIO B Ex C E L LEN T I A M INGENII STATUA CONDONA TA AC CIvIT ATI C E s AE N AERO N AN. COLONI. DEDUCERE IN HOC

SACRO MONTE DEDICATO. Quod si non est,ut ego maxime vereor, aut uitiis latet hic, aut aliusquam T. Lucretius curvi autor aisse M. Terentio uideri debet , operis initio er Iororiam niamero repugnante.

3' Nisi quis diuinet bibros unum ex uiginti a L ucretio Aris

plos , σab alio quod eius studioso in sex superstites

224쪽

aret A D M. V A R R. D Ede rerum ruitura libros epitomatos, er illius nomini bo noris caussa relictor Usbe. Sed hoc non temere crediderarim quum temporum uix ratis conς uat,quam Pamphis iis per1cripsit: scilicet is autor est , T. Lucretium, qui pollea amatorio poculo in furorem uersus, cum aliquot slibros per interuassa infanta conscrip ibi , quos postea cicero emendauit, naum anno post Uarronem x x I V. cr post ciceronem X I. io Ad cauationem caeli Jcaui Cr caeli adgnationem confirmcnLEnniamri ver in libro Augustiui sic be habetivi poseucer is nisi legas, mulis, rationem, aut notionem nazionem, in alienum locum inepte producta EnnJ uerba uidebum tur: quc cim dicerentur in scaena, Q . Ennim 1 baeram attuli mitetsi in1ybaera ornicissimilitudo in Ie tuo pose is sit,ut rcyra Μ.TussiM Oratorio libro iii. i i i bulum 1 Antiqui libri sic bilet, ex hoc uocabulo idem utitur Rustico libro primo ubi, Quod sit apud alios iumBis iunctis,ue tribulo. Qui locus cimur a Novio cum vult probare veteres autores non solum muliebri generetribulas, sed etiam neutro tribula dixise. illud quo prosbet, Vergilium ex primo Georgicωa citat ibi,1 1 Tribulas, trahis, ex itiiquo pondere rastri Et i nunc omnibus in libris Tribula, legatur. Eodem spectat columossiescriptu librili cap. ai. Si pauca ιμν sunt, ad cere tribulam Cr trabam posiis. Plinius quoque uritur hoc uocabulauicet genus na d ceras,tib x V III. cap. 3. ibi, Mesis alibi tribulis in area, alibi equor ν ibas excutitur QMae eo adduco me me quis sine cosse

225쪽

MNG. LAT NOTAE. Miner similem cr mlis , ribis quoque obseemuit, hoc me loco modica libertate uti licit, cum antea libri omnes limitare iter taberent, quod uerbi nusquam est reisceptum. At contra, quemad nodum Varro mutare iter,s uiam militarem cicero, Hlenns, coli ens dixerunt. Qui Romae non combustusJ Q ni uera ροris prior,rerum semper suis potior cognitis,de certa lectione nimum statuum, deinde autorissensum explicuisbo.Libriformis excusi habebant, quod Romanusio comb. Vaticanias, qui Romanus comb. ingraniosi quidam excogiruunt, quod Romae comb. Alij nec ineruditi, qui Romae non comb. qualectio magis eo placet,quod relatione multo sat bis locus apertior. Adsensium ver) autoris exponendum, sepult u se uetera tota Me ratio e rivulis antiquistis, quando ex fontibus non potest, huc deducenda est, σ ex serui, ri notis ad Vergilijsextum unostras referenda. Mos exequiarum apud maiores erat, ut si quis peregre moratuM esset,domApuam referretur, ubi per septe dies,ut aiexo Plini ,seruassur, intra quos eum aqua calida abluebat domestici, Cr quain x II. Tab ueta bent, ungebat, per interuata coclamabant: solet enim plerans Mimis Oinotus exclusis putari, Cr homines saliere. Die octauo fuit te in clim terrum cadaueri in cerent, er bino de unisas ctum operirent,quod uulgo potiu3 Actu reor, qu in Serauio creda, ritum in eo pontilitatem extitisse. Postmod Graecus mos in actuu est,eodem die corpuε ad rogu est rendi. Rogus erat e signis pro dignitate defuncti,pluribus uel paucioribus gradibuε, in amae modum constructus, utio indicat vergilius, er frondibus viris, aptis, adfinera inot twi, er inpresbo Gr diagas, proptor Ur P modo

226쪽

. AD M. VARR. DE odorem, ne circunstatem populu qui prodisset in Isim,

offenderet. Etam corpus cum ad rogum ventum estis, post ultimam conclamationem , Dra supponebatur, eret eo, si nobilis fuerat,am equi, Musi,c esse, quos

imprimis charos tabuisset.Deinde qui iussi uinis, simia,uel amicitiae, e sibi cum uiuente uillhino mora

tuo propius retineba , a rogo duersM, accensum finem unde Varroni funus dictu lignis Aubjciebastauersus , his quam,ne in id uolens, quam ex Uicio adstrictus Acere uideretur. Tum nisi cim lex xIL Tab. impediret, alij roibus, indirrham, alij uase oleo plena in ignem inqciebant. QMd Arbetis interdiu, Roniis per myem ficere mora

erat: unde in orbe Romano seruatur Sces accenses moratis dum teruntior, dine. Interea uero cum ignis ima

postea absumeret, pluctui prorm praefisu laudes eanebadejuncti, eivi, lamentis populus respondebat, quousique

cadauere consumpto,igne ante legem x i a vino, er pol eam aqua resperis,Mlibus cineribus, in urnam collectis, ipsa noui simum uerbum diceret, I L L I c E T, id est,ire licet. Unum autem os de Uibus mortuit eombusti, excia et opiebuitur, quemadmodum ait Varro, ad similium expuragandam. Ha enim quae retulimus, noctu rite perussis, die sequenti,qui 'iarum Deneculium nomine colebatur, fuinere polluti qua ter oliuae, torrue ramo stresa, pu et bantur. Deinde ante locum sepulchro deninuit , aram et sinconstituebant, in quam prius scilicet, aqua alpersi, uictismum, bulphura , er pariter os illud exceptum , cum taeda imponerent,st DIIs MANI Bus sacrificarent.Ita enim Varro de uita Populi Romani libro iri. inquit:

quota humatus non sit heredi porca praecidanea susci' 3opienda, Telluri er cereri, cliter milia pand non est. Demum,

227쪽

resumibant,er cum ceterilis in ossario condebant heredestiti amici qui defuncto extremum v ALE dicentes simul ebrum titulo dotacti inscriptura, imponebant. Nunc ads Varronem redeo. Humilior dicitur similia, quoad fit stimanet . id uero est , quandiu qui comburi debet, in ignem non ponitur, aut qui binarid bct, non binarum: item si mortuo combusto, ceptum os ex eo. dura similia purgatur,nondum in innani uel ossarium conditum cst, is simpossarium nondum coiectum,urnine terra,vel lupide noddum operci omnia nisi prium rite ficta est ni, ex uotcri iure Ponti cis,purgam milia minime ut bifur. Ager dieitis cs J Marcus Fabias libri primi cra ripite x. extremo, Varronem vanitatis nolat, quod nominis 3 s Esmologium quaerat, qui id a Graecos reptam no igno, raui ci magcr a Graeco αγοc muni iste ducatur. - . a Velaebant, ViaeJ lino quia aebebant, priis misit ueae duci π deinde iii Cisem quo fructus ueherent, Cr unde ueherent,uellae, postea vize: finaliaris enim Q fuit E , in I, commesiis. Qua de re apud Varronem de

Semeia,quod nO plane id,quod inde esti

Ex Augustini libro legis,id quod itide,nusto sequete verbo ex alio id quidem unde: ego ucrbam adieci, quod bac nota e , scripti , post similam Iiterum ,sicile imperiti librarij neglexerunt. Quod ita si recipis, bane arator notationem signipcat scininis, quasi quod sic minus sit ,scilicet, crem siritur, quam cum metitur, licet luctus omnis in semine Tertulliano esse uideatur,Apologetici '. scriptι libri inter se discrepant, alter proicet a , alter

228쪽

toritate sustinetur. Prima ex hoc loco ut a fuco terra proiecta, non illepide porca dici postit. Altera ex cap. α'.libri 1.dere rustica, ubi inter sulcos elata terra dicitur porca,non a terra procul usta, ed quod ea seges rimen, strum porricit. Haec funerarieris fententia tertiam Panis dum e0mologiam apud Grammaticos introduci permisit, ut porca sit dicta,qu)d porriciat, id est,prohibeas aquam friumento nocere. Ego nescio quid melis, tota, nubi res in aequilibrio pendere uidetur. I.

- Quod sine opera parataJ L. colamella lib. 1 ticap. G. praso nomen ab eo inditu est,qu)d protinis esse paratium, nec magnium luinore desideraret. Idem sire apud Varronem Rei Rusticae libro i .ait Scro S antiquos praesparata appens, Sed magis puto pratum in Latium e Graecia uenisse,ubi αρα ν quod est uiride uocatur. E a' Diuidit in eos agros i mendosus locus hic est, quis emaculari sine aliis codicibus non potest.

Ea pigitore data publice mancupi fidem praestent i Ab Augustini libro non deficio, nisi in eo

quod manctipes, non recipio: obruitur enim autoris

ea lectione tentis. Quod uetustin liber baset, eo pisgnore dato, non probo: neque enim ad praedia pluisa resiui numeri,conuenienter id singulare referetur. Iniscat autem Varro, mancupi qui publicum aliquid redimebat, saut conducebat, fidem ob praedia supposita datam , ut in more positum erat,populo praediis praedo sq; cauere.

i Stagnum quod Graece Apud Festum quidam stagnum dici putant, qμ d in eo aqua perpetuo stet: sed ea notario g litorum intra id nomen non patitur: ij putat,quod si locia a Graecis dicitur,qu)d beo

229쪽

LING. LAT. NOTAE. Grne eontineat aquam, qu solidus er impenetrusilis. Quaere potius quam Maus, haec a uiris eruditu scriptio

renouum placet.

Nihil Latinum,utJ iudi quidam ex veterarm m i,s hora notuscribense rurisunt, nihil Latinum re

ignotum: ut 5cc. quorum ego opinioni nes omniano accedo,neque plane dissentio. vereor α en ne non sit in ignota Tiberis appentiona origo, quam ipsi uideri volunt. Serim nunque Pompeius nomen fluuij Albuti,ia o Tiberio S ludo Albanorum rege mutum scribit, cum in eo cecidit: er in ea heresis Liuius. Sed antequam Alba esset ibera dictus inuenitur,dit Seruiu Idem Pompeius restri , Tiberim a Tibri Tuscorum rege principio Tiabris dissim: in qua opinione est virgilius, libro v III. as Aeneid. Qiso e cum Tibem oriatur in Tusca, eiuου Ῥαmen recte non Lagi m ,sed ignorum non recte fci uia

detur.

Propter Tiberium regem Latin. I sicam liquus liber quidam babet, alij omnes Tiberinum: uta o apud Festum uariat scriptio de Tiberino er Tiberis,ubi de Adbula. Sed non si uerosi te dictum a Tiberino Traberim, imo potius ecorura. Veri- igitur existimo, quod cum bona uenia tot autorium dixerim, a Tibri Tusico Aoetu m Tiberim fluuiam: er a Tiberi, nomen regis, Crynullae Tiberium, er deum Tiberinis origia. m appe, Iationis accepisse.

Mallius scribitJ Gentes diuersas I Ferdantiam,

Manilia, Mamiliam, er Nassia,nemo est qui nesciat modo Mamliorem usta Aut . Manlia forti mos uiros coplua,. res rei militari dedit, sed celebrem rei literariae nutam. Ex mollia recensero Marcos posscmuε, alterum iuris p coo

230쪽

AD M. VARR. DE con ubi , alter in poetam ni si P. Victorius uir doctus, Ο in ueteribus scriptis examinandis bene callidus, uetuis florum librorum testimonys iuri prudentem tem priniscipem Romame ciuitatis, Mamiliae genii assereret : cuius cuidem proautor qui fuerit, Sex. Pompeius libro x i. prori sdidit. De lao poeti Manilio credito, qui Astronomiciantibros v.ad caesarem Augustum scripsit, quin ex ea gente fuerit,impedit nemo. At M. Mamilius unus ex ijs qui sui druerunt ius ciuile, qui cum Bruto σ Publio Scaevola iuris quamplurimis quiniones tractauit, libellas tres de i ai ire ciuili coposuit Cr uolumna inscrip sit M AM I L i ira ONIMENTA, ex quis G,ut opinor, citatur a Festol bro xvii. Ab eo Ma nili ae uenatum uendendor Ietes, extremo libro primo Oratoris a cicerone dictitur: similiter actiones M iiij, oe eiusdem autoris; lipulatiori isnis Lincita apud Varronem legitu riRusticoram libro I r. p. I s. Cr 7. sed idcin an scripserit Hist rum, quanto cuibusdam exploratum uidetari tanto inibi incompertum est. Ono initiis hoc in loco uel erumscriptionem, quo; ruta sententiam desindo, etsi me doctorum hominure, Cr codicum antiquorum multum malleat autoritas. SM erest aute gens Mallia quae cireum cum P.Rultlio comasulem urbi dedit, er Publium illum ciceronis amicam, Lucium pictorem optimum. Ex ijs confiuine, an alius hoc loco a Uurrone laudetur, non liquet ut proculdubro shic Ma iis, ut est in olim excusis, autor citatur, ut apud Nacrobi libri I cap. io . ex Mallij doctrina surgima

iiῖο opiro unde ' ducta, insic lig tiir . Hs ι Ouadrantis ratili JFurrequiraticum, lithoasticum dicerent: sed rutilum proculdubio a rate ueteres scripsere,ut Pompeias libro x v 1.er senior Plinius libri