M. Terentii Varronis Pars librorum quattuor et viginti De lingua Latina. M. Vertranius Maurus recensuit. Additis indicibus fidissimis & amplissimis

231쪽

x x x III. cap. 3. Inter bos conami notam aera ex ali

ra parte fuisbe latim geminum, Cr in ulla altera rostrum nais: in trientis uero Cr quadrantis alicra, rarem exis sim.hautem n ings exigui preti , dabatur ab ijs quis ratibus transiba dabataer etia balneatori, ab ijs qui balneulauandi causa ingrederentur, quod ex Iuuenesi Hora tio obseruaui: cr hinc a Seneca epistola e . ad Luciliis, balneum res quadrantaria dicitur,rs quadratoria, ut qui dum exisse erunt. Veram ex inscio Plis , Pompeis o te limonio,quadrans resitus id a ratu nota nomen habuit, non af eo quod pro vectura solueretur,ab illis,qui ex urisbe in Aventinum aduehebanturiquod cam honore,bonas pace Variolis,neque allicrscriptis uelim.

In septem re viginti parteis urbisJ Sub A

as flet bio ingeniosus, cum tot partes, CT quatxor regiones urbis Liuij libro primo,leget, maxime qui apud Plinium, Tacitum, erP.Victorem quatuordecim lcgeri Ego Ro, me in capitolio sic inscriptam comperi, MAGISTRI

VICORUM URBIS REGIONUM X1II t.

o Ct e sciendum est, cim tempore Parronis eo: quot hic

enumeratae sun regiones essendan. V. C. D C C X L V I ri

sub Augusto toletin urbem in x i v. partes diuisum fuisse, er unicuis magistiris ipsicostitutis,quemadmoda cupius Dion libro iv. scriptam reliquit. Magisti os autem ne s quis pAtet eos,qui x Ii I. nunc Romae sunt, π caporioanum nomen habent,quasi capita regionam,quod unimadauerti ex libello Victoris de regionibus urbis a ijs commvomcatum uolo,nempe magicros cuiasis uici quatuor,quot uici missique regionis crant, tot uico mugistros insumma

232쪽

scriptu er excusis est, quotquot : similiter, supra

in manu scriptu, quod Andat muta quotquot ananis: er postea reseritur quotquot annis, item, quotquot annis rursum facienda eadem.er in Hiiso vi ii. quotquot annis eodem smodo exoritur. Sed eos quiμ exscripsierint, in Itabros de corrruptu exllaribM factos, arbitror incidisserneque vero id varro adversm usum uetustissimori , erdoctissimoru teporusui scripserit climari uates amtiqui nius rem Romanaruscriptor,tixit,ingi quotannis Apollinisat.Plautin Sticho scena a. Vos meminita quot

callenta petere dimensiam cibum. er Epidico scena 4. quae quotannis nomina inueniunt noua. curo rei rusticae cap. 43 capita oleagina q-ot mensibus fodere oportet. - idem, est apud Vitruvim libri L x. cap. - σι o. p.7. iuvergilius quos Georgicωn libro primo,uit, - ni in bua. γ a quotann s, maxima es manu legeret-Item ipsie Varro loro I. Rustico, c. ip. . in omnibus' exemplaribus, terram qu quotannis obsta sit,restibilem dicit. Addo Festsi libro x iii. ibi,October equu3 immos to, Iatur quotannis Marti Lucius quoque Apuleius Asini Gbro xi. scripsi quot dies: quemadmodum ad Μ urium Sabinum libro xx I i I. vlpianus ex Pomponio res, i, lnihil interesse utrum in annos singulos, uel quotannis: an in singulos mensis,uel quotmensibus: an in singulos dies, suel quoidiebus legetur. QSare cum tot autorum sulfi giis, censeo lege id , supra, q NotanniS,Cr boc loco, iquotmensibus. Ad ea uero quae de Sacra uia, Stro iniae, uel stirentie facesso hic ait Terentia, noster, pera itinent quae Sex. Pompeius de Sacra uia libro x v i L I tradidit. Scrib

233쪽

L I N G. L A T N o T AE. ait Scribitur tertia litera C, non B, pagus is SuccusanusJ ua in uetultioribM impresis ita scripsi Fe secum uiuorem, apud quem Verrius ait,

Suburram a pago Succuseno driam: hoc uero maximes probat eorum autoriuste, qui aiunt ita appellatis er retagionem uris, er tribum,astatuo praesidio,quod solium sit succurrere inquisi' in quibus er carinae sunt,ut inter Verrium er Varronem conueniat in V tibus eam paristem urbu Gabinis: indicio, esse, quod adhuc ea tribusio per c literam, non B scribatur. Ad hoc M. Fabius liabri primi cap. i;.scribit, Suburra cum tribuου Isterano,

tur , c tertium ollendit. Astamen Suburanam er Sucis cumumeundem tribam utraque appellatione dictam, ex Festo,eπ ex veterura monumentis reperio : M. CAECI-

L IA N o. In quibus epiIramnuitu ante cognomen illo rum tribus in qua cesserentur, iacta est mentis , uti desto Graecu lagas Pausania libro primo, Athenienses sepultosese, ac pilas eorum tumulis impositas, cum elogijs, quae cui que nomen,tribum, testirentur. God excultae a rege TullioJ In regione Exquilina fiat regia Serui, Tulij, ut P. Victor libello de

regionibus commorat. Priorem tame notationem Esiquisliarum,quam hoc loco posuit vano,M. cato in stagmenoto Originum approbauit. Sed quod magis probat Varro, id ex sua cosuetudine in ultimo posuit, hunc enim illi morarem Macrobius obseruauit,libro III. Satur. cap.

so Lucus MephitisJ Liber Augustinisic bubet, alij 3οβrma excusti Martis mendose meminerunt. Pompeius

234쪽

rat A D M. V A R R. D Eubi de sepsimontis,uit in ea parte Esquiliorum, tu iacet

ad uicin patricium uersu,s aedos Mephitis. De cuius des numne Seruin complura ad Vergilium, Aeneidos siobro v II. ibi, Saeuamq; exbsat opaca Mephitimat Lucum Poeciliivii J Facit reuerentia quam antis rquitati praesto, ne quid mutem. lnu*s 6t Petilium, in alijsis erunt qui ex Publio victore Lucum Pet linum scribent.

Tribus appellatae Tatium, Ramnium,

Lucerum J Mirabile est hic Cr insta criptori essi, rodium quas tribM ait Varro,ini quoqlie Plum chm in Roαmulo dixi at contra Liuius Annali primo, σ Pliam,si ucst autor, in eo de uiris illustribus,equitum centurias retua larunt. Equidem nihil impedit populum in tres di, tribuatum fuisse partes, Cr ex earum quaque centuria equitiam is

institurim. Sed hoc tibι de optu one , Cr quando ueteres

in diuersa trabunt,cerrim nihil dico. Uer. quodscrini . Tatium, criosi vi i attes, non eam ob rei cripsi,

quod biliciasium er insta Titieiises, Cr Ramannenses, er Lucerenses inepte legι existimcm, Σ , sed cum antea legeretur Ramnium Cr Lucerum, id fecutus exemplum quod mι cnon sine certo autore, aut nitione,uideri debeosuituli Je. Sunt enim a praenomiis ne Tui Tatij regis, Titiensies apud Plinium, Liuit , CrPompeium libro penultimo,uit a nomine, Tuties. Quod i sex Ennio, Ramnes uel Ramnenses a novi ne Romulι dirictos,ait Varro, subjcriptoribilis Lluto, Plinio, Rumrcho. id rabi nominis veriloquiis omnium didicitimum est: neque quid dicum neque quid de eo coniectem, habeo. Raαmnium fave appea.uione ciues Romanos Q . Horatius scivitati ad Pisones Duc igit ibi, cebi praetereunt austera poema

235쪽

p οἱ viri Ramnes. Praeterea Varro ex Iunio quem Gracchanin exaudio, ceres alta Lucumone: cui sententiae Plinius accedit, u in alias distrahuntur. Acucrum quidem existimo Luct, ceres,quos Festus uocat Luccrenses,appe Atos a duce suo

comis,queadmodum ci in Originibus caronis, excisias more Tusco, Romulo dedit, duodecim si lorura, en re centorum armatorum, ad custodram corporis simul crio clignitatem quia Tullius non erat Mesulpicione insitas ,

cieruis.sed ex eo milites dictos credo Lucomedos,ut L cerensis, etsi Festusscribation arbitror: minus, ex his consituram tertiam partem populi co hu:alia igitur oriaginario Θrenda, σ inuestiganda eli eixs nominis, ius caussam incerdam Liuiua thlitus cst. Sextim Pompeius lis

bro x. scribit, Lucerensis er Luceres, quae pars terris P.R. . distribum a Tatio er Romulo,appcarios eos,qui Romulo aduersus Tatium bellanti, auxilio ab Ardeae τραν Lucero uenerunt. Sed illos milites, rebus inter Ronαια, tum ii s compo sitis, donaros ciuitate, deductos in vicos,ut de Tu cis caesiuius legimus conscire nobis d. bit prius, quam tertiam ex rilis partem Populi Romam μα-,credere pusimus. Plu archas aliam nominis cui Funa exqui fuit, quod)cilicet ab a dili luco Luceres nomen barabuerint:qua de re plura crud: tisimus Sigonius libro pri re Emendationiijcripsit. Ego ab hac parte uix rationemrare video,ckm omnis turba reruuli da nauaru, ex sinitimis populis,'e ante lucum apertum, siue poste i, ad Romulsi magis,quain ad lucum pι ni gerit: quare omnes a B omu ab la nomen habere debuerant. Sed cum inter :maximos oratorcs,hic non cxl a pugnabu,quod ut utrius Dcus alio

236쪽

α; A D M. V A R R. D Equis uiderit, mihi certe verisimilior notatio Rutuli uia

det ra

1, E lsi Harpocrates digito significatJ pri

lectio,.st Harpocrates digito significat.

Sed pro nonane Varro aduectum iniungens silentum sminime posuerit eo Plaratus Truculaeius m.scena Lusias creditur sed sine lectioim uarietate,id habet RTerentius, Phormione, adiM v.Scena r. ibi, CH R. st. s os T. quid has metuis fores s Planis autem legit in miscellaneis Po litianus, cap. 83. etsi Harpocrates digito signis sicat ut taceas. De Harpocrate apud Plutarchi lis bello de Ude comperij quod ex Osiri Isti conceptias, er qui mutus, ante tuarum tempus uoce non emissa rarat V ex eoAmrij praesul inter numina creditias est, exit dej sinum eius dei ore obligato atque digito obsignam i te Aeg)ptij insucinaedibuου stituerunt. Ad haec nonnulla, Augustinus libro x v i II. ciuitatis,cap. s.

34 . Atque humori aritudinem J Ita in scripto,

ut in excusis legas, idiagem: utrunque uero proba bile est. Sic enim dicatur apud Plautum hilaritudo er hisiarites, apud cecilium pulchritudo er pulchritus, apud M. Tudium beatitudo er beatitus, ex apud alios caetera, de quibus A.Gestius libri x ri I. cap. 3. ceterium quod hic

est Pacuuis Animam aether aditigat,

non incariose possi quod nos probamus, Nonius Plauto 1 stribuit ex chose: Mater est terra,ea parit corpus, antis mam aester adiriat uola tem: usi pro assiungere idem Nonius adiugare interpretatur.

1s Ib uat mane vicre Veneriam corolI J Libri formis excusi omnes, Er qtiidum scripti habent ια- malani, alteri manuscripto inest,malacci. Sed prior

237쪽

L I N G. L A T. N o T AE. a 33friptio nu EM HUensivi: posterior ineptistae mesacbem Veneri sacram lacere utatur. Id igitur mhi probare merito, uideor, quod ex Traifalpinis uir quidam doctus subtiliter iuvestigauit.

, Quam haberent vim significant res Ue is

nerisJ Hunc locum sic ex ingenio restitui, cum in e culis libris esseti significantes Veneris uram auitem lueram adieci,quo sensin Varrona illustriorem reda reman libro Augu supra legitur ne coni di me, io de caelo semen, cr hic, quam haberet vim significant: a qua occ. Sed e scriptionisAntenotia in ipuum fecit autorem, quastilli coniunctio ignis erhumoris uim Veneris significet. Imo vero uis veneris qui appetitum excitat procreandi, ipse coisictionis caussa, as er ante istam est quod indicat M. Accius Trinummo,a LIII. Scena 2. Ita ui Vcneris , otio captus in Ir-dem incidi. Eam ob rem quod tentiui , ingeniosis probatum iri

considentiu3lbero,cum non ignorent ex Dpassage,ut exineto tremo libro octauo Fabius uit, dixitFe venerem,quo coistum magis decere. Ita res veneris posuit Varro pro coitu, quema, Odum Lucretius libro ii. ibi, Aut iuuat egrea diem genitaleis per veneris res. Item apud Vlpianum Itabro V. Nec reperire cibum iungi per venerris res. libroas primo de adulterjs legitur: Pomponius scribit , in ipsis rebus Veneris deprehensum occlacer pro eodem bubuerure GraecιΤὰ ἄφροΛmuc. Hec uero ideo,quod acultus an, maliam aeternam propagationem generandi,ad vencremtranslata est , ut cuncta per coitum maris feminae, gi'

3ο guerentur.

A satu dictus Saturnus: ex quo igneisJ

238쪽

as AD M. VARR. DE cum semina rerum omniam post caelum gignendi , de caelo fuere crederet Varro, Saturnus ciuisivi habitatus er cum caussa a caelo esὶ, a fatu etiam Pompeio librox III. ubi de Opimis, dictus uidetur. Placrobius scribit, propter abscibor ni pudendorum Abiam, etiam Latia snos S curnam uocitasse, nata Gτω , quod memo. .bram virile declamar, ueluti Salburam . Praeterea apud n.Tu iura salumis appellatus ei quod annis saeuretur.

Vetus huius loci lectio habebat, ec quod ignis ,se

in proxime superioribas non conueniunt. NKae enim quod ignis Suturnalibus mitteretur, ideo Saturnus a filunomen habuit, imo potius econtri Ego in paucis Heris parua admodum usus licentia, posui, ex quo igneis: Di quoniam sine trico calore neque nasci quicquam, nesnugeri potest, er cius fatu cocipiuntur,nascuntur, sustem is

matur omnia, ideo ignes cereos Saturno accendebant, quemadmodii est .ad Macrobiu ib. I.cap.7. Cr I 2.CTutuit Varro, humiliores potentioribus muneri dabant, quia scilicet candelis pauperes, locupletes cerca utebantur, qvod ex vereri more Sex. Pompeius libro III. commera morauit., Quia mortales omnes, atque arboreS, herbasque itiuat hic omnes J Antea excusi sic stre scriptum habebunt, nisi quod erat in est, herbasuque omnes iuuat,quod hic omnes: aduectio transposui, relatiuum sustiήli, quod uci ex scriptorem uiatio, uel glossematem nimia diligentia, in contextum Vararauis irrepsit. Augustinum legis, qui mortales,rim urbes,hesltiasque ecc. Sed praecedens praepositiocassem rcquirens dicit ut quia magis probarim. Q hod In manus riptassuadet, urbes, probabile non est supcro

vacu

239쪽

L I N G. L A T. N O T M. a; niculis enim esset dixisse, Iouem iuuare moren es atque Arbes,pro ciuibin, qu uero alij preter mortales in urinbibuι habitent. Si quis rimen urbes, belluasque, quis ari, ores, heri, asque nivi, ego opinioneus meam expossisse contentim, non admodum risugnabo. Hoc tantem dicam Ennianam originationem, ciceroni, Varroni probatam a L. Lamn:io improbarisubtili tame, libro i . Institutionum,cap. II. Nam tum est conceptum, exinde cum ιν erit,quod oriturJ in. Ennium, nestio an ex libro Annaliis sexto, ibi, Tum cum corde suo dium pater atque homin: rex Effatur-qai Iouem antonomasticωs, ut ait Fabiug,hoc in loco intelligit, autorem bilet Varro, er eius appellarionis crassamyxdiose quaerens, non ama

sed nimio Latine linguae studio raptus Iouem dici patrem puerint,qu)d omnia patesceret, Cr inter cetera, ipsum semcn: nam tum est conceptum, exinde cum ediit quod oritur, id est, ex quo primm feox o mrn quod Gruxr, apparet, tum conceptum esse cernitur. Ita uero ex ingenio reposui,modica σκου liberrile, cum inferipio e et, oc inde ,sensu obscuriore multo, quam ita Oc idcm legebatur Putabant hunc esse Sanctum a Sabina ι, , IIngua Sabam Iliacamassem libro secundo commemorat, a quo Sabini conditi, ait in Originibus M. .cato, huiusq; gentilem sangura pronuntiant Sabini, Sanctum Romani, Sagam Barbari , a quo er sagi primi Tusci, id est,pontifices, Cr sacri expiatores. L. Firmianus reset, o Sabinos Saticum summa ueneratione coluisse in quo simissitudini sit crar c, Er G,epud Fritim libro x i v. Ariaptio

240쪽

ais AD M. VARR. DEptioin urrierum tribuamM oportet. Quam ob se non deerunt quom hoc loco melis uidebituin legere, Saniscum, uec ut olea alij teri erunt, Sangum ,non ora 'tem Sanctum, ut est untiqua lectio. sed no re tardio Sabinum appellationem minime querrimum signfcat, ssancti nomen additis quibusdam literis, in Latiu e sabinad ductim fuisse Inde est quod Ovisj Favorin libro v i.

reperias,

Quaerebam Nonas sancto Fidione referrem, An tibisemipater tunc mihi Sanatis cuicunq; ex illis dedero, ego munm habebo, Nomina terna fero,sic voluere cures. ine appella sinantiquarij omnes conficisserunt. Rem igitur apud Aralium Gam,cuius uerba recitat Varro, numen idem extististita ans sanctιDJj Fidij er Herculis esse:quemadmoradum legas Sexti Pompeij libro x I. 4I Ditia ana appellataJ Sipontinus Ponti'c legit dilana, sed is sibi nasse errorem nouum ex ipsa mei

datione fecit. Porro luna ut per graduum ascensionem, signa percurrit, er caelin peruagatur ex eo loco ubi nosui cum fiole frit: hinc ait Varro q i. o l in altitudionem di latitudinem simul aesol, qui Ianus quast sEunus filia est, cornificij Eomorum libro i i I. Diutaum,quasi Diua lana, et Eanu appellata quae dura in orbem super celuis uertitur, queadmod- alij planetae per signa in ahitudine, π rest ectu ecliptici in Isitudinem, ciun ex eo quod iret. luna iset, Diana dicta est uppo sita D, litera, soquam i litas actoressaepe eccoris caussu sei cieban::σει P. Hunc situr ueteres donarunt aede Sabini, Ins Q iurinali constituere iugo. De qua quidem aede unici nutanis, trino n