Epiphyllides in dialecticis. Add: De conversione propositionum secundum peripateticos. Averroes: Quaestio in librum Analyticorum priorum Aristotelis (Tr: Helias Cretensis Hebraeus)

101쪽

sum .nec sequitur.quod eodem utrobique addito conuerta/tur.propterea qd tale additum addit indifferentiam . quae licet subiecto non repugnet resipectu praedicati repugnat tame prae dicatore spessii subiecti.ad confirmationem uero quum dici

tur.haec consequentia est bona. nullus homo est currens. ergo nullum currens est homo. conceditur.negatur autem. quod si

antecedens est contingens ad utrumlibet.* consequens similiter si t tale.nam ex falsis sequi potest uerum. 8c ex contingenti necessarium uel possibile. quod est conseques ad necessarium. no aut praedicta cosequetiae coseques sine cessariu .uel ipossibile.sed dicitur esse possibile. quod a quibusdam dicitur' contin/gens altu .unde potaeda sunt plurima significata huius termini. continges primum pro necessario .scut contingit nullu hominem esse equum.quae de cotingeti ad utru libet e falsa. qualiter cussi illis terminis formetur affirmato modo .alio modo P cotingeter inesse quomodo dicimus cotingeter nullus homo comedit. Et hoc significatur ab Aristotele. quu dixit. & no necessarium .alio modo possibilitatem essendi. sue existat. siue non existat. Sive indifferetia ad oppostum quomodo usus est Aristoteles in miltura proposition uni de contingenti cum pro ηposuionibus de inesse. ubi ponit quod maiori existente de inesse negatiua uniuersali natori uero uniue sali assirmativa de co/tingenti ad utrumlibet sequitur conuersio de contingenti pro possibili. quod etiam sequitur ad contingens ad utrumlibet.&ad necessatium.&ad id quod contingenter inest. Ad propo/situm igitur haec consequentia est bona. nullus homo est albus ergo nullum album est homo.& antecedens est contingens ad utrumlibet consequens uero est contingens possibile. Ad ter/tium autem respondetur . quod haec consectuentia non ualet. c5tingit nullum .a. esse.b. ergo contingit nullum.b .ee.a.& dici tur cphoc cotradictorium no contingit nullu.b. ee.a. eueFn

. quia necesse sit aliquod.b.esse.a.sed quia necesse est aliquod.b. non esse.a.nam ex quo haec proposito contingit nullum. b. ee

102쪽

a.aequivalet huic contingit omne.b.esse.a. Ideo eius contradi ctorium aequivalebit rationibus co tradustoriis .ibiecesse est ali quod. b. esse.a.&necesse est aliquod.b.non ee.a .no qui de lea copulative significet.sed disiuctive. uera est igitur haec propositio .no contingit nullia. b. esse.a .quia haec disiunctiva est ueraraecesse est aliquod.b. esse.a.uel aliquod. b. non esse. a. nempe. qa haec cotingit nullum. b. esse secu copulative significat.cotingit Oe.b. esse.a.qula sempila materia de cotingenti ad utru libet duae de opposita qualitate copulatiuae sumptae. dic utur esse si

naui uerae.ut si uerum est cotingit nullum. b.esse.a. uera quoquς haec copulativa contingit nullum.b. esse .a.& omne. b. ee.a. cui contradictorie opponitur una dis uitistitia de partibus OPPO litis necessario aliquod. b. est.a.uel necessario aliquod.b. no esta. Et propterea cotradictoria huius cotingit nullurn. b. esse. a. qest haec.n5 contingit S c. significat diluinctave duas particula res de necessario. quarum quaelibet antecedit ad ipsam. dc ipsa

ad nullam illa'. sicut est de parte disiunctivae ad totam di sun/ctivam. Et propterea bene seqtur necessario aliquod. b. est .a. ergo non cotingit nullum.b. esse.a.& no econtrario. no cotingit nullum.b. esse.a. ergo necessario aliquod. b. est.a. sed tota disiu/ctiva necessario aliquod. b. est.a .uel aliquod non est.a. Et eodemodo prorsus dicatur. de hac cotingit aliquod. b. esse.a. quod copulative significat.&eius contraductoria disiunctive. haec enim non contingit aliquod.b. esse.a. significat necessario nul/Ium.b. est.a .uel necessario omne. b. est.a.& quaelibet harum an/tecedit ad ipsam.& ipse ad nullam harum. Et per haec patet. re sposio ad omnia obiecta pro uia theophrasti. Pro secunda ue/rO pQ si tion e. quam refert R Odulphus brito. uidetur esse hoc. suia in aliqua materia sequitur necessarium eiusdem qualitatis

in aliqua uero materia contingens ad utrumlibet unum .autem

significatum possibilis haec duo compraehedit.&enim tam ne/cestarium.quam contingens.ad utrumlibet dicunt habitudine

ad esse.uel ad non esse.secundum quod sinit de diisto affirma-

103쪽

to uel negato non icludedo idiiserentia ad non esse. nec excIudendo.& patethoc scdm ipsos.M.t nullis termis dat potest istati .Et sorte haec positio est Alberti. quasi conuersione uniuersalis negatiuae taliter conuerti Posse non asserat. dicit tamen de affirmativisi aliq ea conuertuntura contigenti ad utru libet ad contigensi seqturad necessariu.Sed contra hac positionem Dstatur.qa tuc non esset conuersio i termis.hoc est aliquis termunus non remaneret i conuertente&conuersia.quis sedin ipsum non fiat conuerso sed solu penes subni uel praedicatum ipsius dicti.Pi aeterea iudicio meo hi decipiuntur.na licet ad contin/gens seqtur possibile qd conuertitur.non tamen propterea seq/

tur φ illud qd sequitur ad possibile p ui conuersionis se itur ad

conrigens.P ui etia conuersionis.sequetur at solii ui consequentiae.ut contigit nullum.a.esse.b.ergo.possibile est.nullum.a .esseb.ergo possibile est nullum.b.esse a. ergo a primo ad ultimum contigit nullum.a.esse.b.ergo possibile est nullum.b.esse.a. 5ne uides φ prima secunda consequentiaN altera tenet putrtutem sola consequentiae.secunda uero p natura etia conuersionis. Fippconsimile peccatum plicularem negativa conuertino dicimus.quamuis se itur nullum .a.est.b.ergo aliqd.a.non est.b. Et ad prima rursus facientes conuersionem dicemus.ergo nul Ium.b. est.a. ex qpuirtutem consequentiae iserimus. ergo aliqd. b.non est.a. scutat tertium seqtur ad primum.ita quartum seq/tur ad secundum.sed tertium seqtur ad primum p uia conuerasionis ergo & quartum ad scdm.qd tamen est falsum.Esto praeterea. φ i nullis termis italia dari possit hoc non arguit tenere ar/gumentum uirtute conuersionis.sed solum ratione consequentiae. Et haec do sint ad secuda positione.quatum uero ad tertia positionemqfuit Ocha. sciendum P contigens ad utrumlibet

sic in ipsuin aliquado accipitur i sensu composito.& aliquado i in sensu diuiso. In sensiti compo si to nihil aliud dicit. q contin/genter sesse.& idein prorsus iudicium habendum est. qd habetur expropositionibus delesse.quatum ad eas q conuertuntur

104쪽

simpliciterquatum at ad easqconuertunturpaccides,non alio modo isensu diuiso quo uerae contigentes aci utrumlibet stant. respicium t n.ut sic Ps futuR.&hoc modo dicit Ocha proposi tiones de contigenti conuertii propositoes delesse & no i una rotaliter de contingenti.ut si dicamus contigit deum creare.ergo quod contingit esse creas est deus.& quasi eodem modo dicere indetur Marsilius I affirmatrius. In negati uis uero Ocha ni hil exemplificat in capitulo illo.quatum ad acceptionem talia Propositionum in sensu diuiso.tamen uidetur generaliter itelelexisse re quatum qdem ad id .qd dicit de conuersione Prop.

sitionum de contingenti in sensu composito verutri dicit Prα rer in hoc φ negat uniuersalem affirmativam taliter accepta n posse priculariter conuerti.hoc enim alibi reprobauimus. quia ea quam ipse existimat accepisse uniuersalem.non est uniuersa/lis.&ideo non dat instatiam.quae aliquid ad oppositum faciat. Quod uero dicit de contingenti ad utrumlibet in sensu diuiso nihil etia potest ualero ad propositum.nam uolo. φ semper licontingit determinet compositionem . sicut quum dico. con tingit deum creare Ion enim intelligo i id.quod contingit ecdeus creat . Ut in conuersione talis conditio ponatur ex parte creantis. Sed cydeus potest creare uel non creare. Sed quia forte ipse diceret quod esto quod contingens determinet c5 Positionem.non tamen potest conuerti nisi praedicto modo. Ideo est instantia contra nunc modum.uerum est enim dicere contingit nullum hominem moueri loquendo de contingenti ad utrumlibet non in sensu compos to. eo cpponamus actu nullum hominem currere contingenter.sed quod aliquis ho/mo Cursat.aliquis non currat.& tunc patet i non potest con uerti in unam de in esse . quia non sequitur. contingit nullum hominem moueri. ergo nihiI quod contingat moueri est ho/mo.nam sua contradictoria est uera .aliquid P contingit moueri est homo. sicut harum constat. Contra talem modum resp5dendi.plurima etiam dicta sunt in quaestio ne facta de conuer

105쪽

sone uniuersalis negatiuae de nec elsii . lvideo ad prassens suf

ficiat.pro quarta uero positione quae est antiquoru Alexandri& Ioannis grammatici. re ut existimo omnium peripatetico rum est.quia cum ueritate uniuersialis nega tuae de contingenti statueritas uniuersalis assimatiuae. quae conuertitur secundum Aristotelem in particularem afirmativam.& pticularis assirma tiua in particularem negatiuam .ubi sempet saluatur uirtus comversionis.hanc positionem puto esse ueram. cuius ueritas cla ius patebit caeteris reprobatis.& ideo ponatur quinta positio. qest Rodulfi britonis qui dicit. φ uerum es hi sequitur. continegit nullum.b.esse.a.ergo contingit aliquod.a . non esse. b . sed non per uim conuersionis.sed per uim consequentia a primo ad ultimum.sed iste homo decipitur.quia propositio uniuer salis negativa potest dici in menteconuerti in particularem ne gatiuam. sicut propositio uniuersalis afirmativa in particula

rem afirmativam. sicut enim dicimus.Configit omne.a. esse . b. ergo contingit.aliquod.b .esse.a. sic per uim conuersionis dicere possumus.contingit nullum.a.esse.b.ergo contingit aliquod b.non esse.a.re talis processus per media non impedit propo si tionem conuerti. nam ad hanc contingit.omne.a.esse.b.sequitur haec.contingit aliquod.a.esse.b.& haec conuertitur in hanc contingit aliquod.b.esse.a.ad quam etiam haec dicitur conuer/ti.contingit Omlie.a.esse.b.eodem modo de uniuersali negati/ua.contingit nullum.a.eise.b.ergo contingit aliquod.a.non es se.b.& haec conuertitur. Contingit aliquod.b.non.esse .a. Cur igitur uniuersalis negativa ad hanc non dicetur conuerti. unuuersalis uero assirmativa ad particulare afirmativam sic. quum eadem prorsus sit ratio de utraque. omissa igitur hac positio ne uenio ad sextam positionem quae est G eraldi.pro qua fieri possunt argumenta plura. primum quidem .quia contingit ad utrumlibet nullum hominem esse grammaticum. & tamen in

uniuersalem negativam non conuertitur.quia necesse est om

ne grammaticum eise homine.&ideo non potest dici coueruli iiii

106쪽

in hanc possibile est nullu gramaticum esse homine, essent enire contraria simul vera.ad hac.n.necesse est omne grammaticuesse homine sequitur.possibile est omne grai naticu ee homine. de sic ipossibile est scoli uertatur in illa possibile est nullum Ss maticum esse holem .nam tunc sequeretur spossibile quod iς quitur ad necessarisi .esset contingens ad utru libet.quod est falsum.no potest etia conuerti in hac. contingitaliquod gramati cum no esse homine.quia duo contradictoria essent simul ue .ut patet.seCudo arguitur sic.haec propositio coligit ad utrulibet nullu quale esse album.no pol conuerti in hac possibile enulla albu esse qle antecedes en i est ue' conseques uero falsu. Et pro hac positione fiunt oia argumeta.quae sunt de contingetinato.& etia a supiori a d suu inferius ta in terminis substatialibus qua in terminis accidetalibus.sed istis no obstantibus dicenduest uniuersale negativa conuerti l pticulare negativa.si cui di stuest secundu quarta positione.neq; istantiae adductae cogunt di Cere oppositu .ad prima.n.conceditur contigere ad utru libet. nullu holem esse gramaticu .re contigere ad utrulibet nullu gramaticum esse holem .non qdem φ sicut holposito in actu exi stentiae hoc qd est esse actu gramaticum sibi contingat .ita grammatico posito in actii existentiae contingat ad utrumlibet esse hominem .sed quia ad utru libet contingit gramaticum esse. dc p contingentia eius ad esse est contingetia eius ad eel Oiem. noenim propositio est ex terminis necessariis dicendo gramaticuest ho.ut concedamus ipsam esse necessaria absblute. sed est ex

altero termino contingenter existete.F t non necesse est dicere P eo modo contingeti ad utru libet sit una. sicia te alla quead modum nec in propos tionibus de contingeti pro non necessario. si cui dicendo contingeter nullus homo est albus. ergo cotingenter nullum album est homo.hoc est. sicut antecedes noest necessariumuta nec consequens.tamen antecedenS in conuersa pro quolibet supposito subiecti contingenter se habet

ad praedicatum.inconuertente uero non .immo necessario ali

quod albu 'non est h*mo, ututa cygnus uel aliud , aliquid

107쪽

tale. Sicut euam in propo sitionibus de possibili comunis nomagis dicit esse actu qua posse esse.nes magis esse contingens. qua esse necessariu .possibile est enim nullum hominem esse abbum ergo possibile est nullum alb u esse hominem.nam in pri/ma li possibile stat pro non necessario respectu cuiuscunq; sup positi subiecti.in siecuda uero pro non necessario respectu to/tius propositionis uniuersalisjed no pro quolibet supposito

eius.nam respectu alicuius est particularis negativa necessaria.

Et propterea Aristoteles propositione de inesse.&propositiones denecessario.&propositi5es de contingeti.secundu Sabillis de necessario.uel de inesse distinguitur.diuidit in uniuersalem N particulare.& indefinita. Intelligedo per uniuersales eas. quae habent praedicatu terminuitali mo inhaerente supposius ipsius subiecti.quom est ipsi subiecto.xit si dicimus. necessario nullus homo est lapis.accepto quocunq; snpposito homis ab eo reo uebitur praedicatu de necessitate . sicut a toto ipso Bbiecto.Et eodem modo dicendum est de propositionibus deineste.& de propositioibus de contigenti ad utru libet. Illaeuem qiunt de contigenter inesse.uel de possibili.non dicuntur habere modu speciale propositionis. S ed solii dicu tur esse none cessariae.&hoc sufficii ad conuersione ea M. Sed in propositoi bus de contigenti ad utrumlibet sufficit Pipssim praedicatum remoueatura quolibet supposto subiectistam contigentiam eo' adesse si propositio fuerit negativa& per hac dicere co/tingentia praedicati ad subiectu .qa inhaerentia praedicatiad stibiectum remouetur per destructione subiecti.ideo talis inhaerentia dicitur esse continges i ordine ad ipsam. necessaria uero posito ipso subiecto.& hoc non est iconueniens. S ed quia multi tenent propositione esse absolute necessaria. quae habet praedi/catum in essentia subiecti.ideo hoc loco fortiores rones.quasi hac materia faciunt.adduca rationes inquam. quae sipectat logico ne transcendamus de genere ad genus. Prima aut ratio est

haec,quia haec consequentia est bona gramaticu de necessitate

108쪽

posito consequetis seqtur oppositu antecedentis. Ite arguitur si coeasal rationale. lnortale. de necessitate est ho. Oe gra. alicuest animal roale mortale. ergo oe grammati cum de necessitate est Eo. Item oli conditionalis uera &necessaria potest transimutari in categorica necessaria. haec autem est conditionalis necepsaria.si gramaticum est gramaticum est homo.ergo potest transimulari in una necessariam. non in aliam. qua in hanc grain maticum est homo.item sic possibile est aliquod gramaticum non esse hominem.& omne gramaticum est homo.ergo aliquis hismo non est homo. Et similiter aliquod gramaticum non elio mo quo potest poni inesse illa de possibili.&tunc arguitur

sic.aliquod gramaticum no est ho . oe gramaticum est homo ergo aliquod gramaticum non est gramaticum per syllogismu ex contrapositis.ppea contra fundamentu oppositae opiniolsat,

guttur sic.ea si propositio dicitur esse necesseria ex suppositione.qa praedicatum non inest subo nisi supp osito subiecto esse.

tunc seqtur de necessitate.* nulla propolatio essetabsolute necessaria.P nulla habet praedicatum innarrens subiecto. nisi subiectum existat .i contrarium est Averrois.& Aristoteles.qui uoluntl propositio necessaria non solum attendatur per habitudinem necessaria in inter subiectum & praedicatum. sed etiam per terminos necessarios. Dicendum i propositio. quae non nabet subiectum necessarium no est necessaria esto.* habitudinenbad praedicatum dicat necessariam . si existeret subiectum. Et hoc quidem satis conclusum est in conuersione uniuersalis negat lux de necessario .in pra entia uero etia addimus q) in olpropos tione in qua est habitudo necessaria praedicati ari subiectum. si subiectum habeat essentiam. sicut sunt ea. quae sunt de praedicamento substantiae.tunc quidem sorte posset concedi. quod propositio esset in terminis necessariis.propterea T tam subiecto. qua praedicato correspondent.essentia&idea in me

te diuina.uel si praedicatum etiam esset propria passio. x non

109쪽

substatia etiam propositio diceretur esse necessaria.&m termi nis necessariis exemplum primi.homo eit animal. exemplum secun di.homo est rili bilis. Et sorte etiam ita est in terminis accidentalibus in abstracto.ut albedo est color. binarius est nume/rus.&caetera talia.& contra talem modum intelligendi.non ualet ratio.qua adduximus in eo loco de coversione.quamuisdemodo qui nuc dictus est.possit esse dubitatio.de qua aliasina sis ad propositum dicetur. Dicamus autem nunc quod grammatico. uel cuicunq; concreto accidentali non proprio alicu

ius siubstantiae.quamuis denturpraedicata essentialia. quado exsestunt.quia tamen contigenter sunt. & non significant aliquam essentiam.nec habent me essentiae.ideo propos tio sormata de ipsis dicitur esse no absolute necessaria.praedicari at possunt de se ipsis.sed propositio dicitur uera non ad eum intellectum in quo quando existit aliquid quod actu uere denomiale sit per ipsa. sicut haec propositio est uera grammaticum est grammati cum quum aliquis actu habet gram maticam. S i uero nulla haobeat grammaticam.praedisti propositio est quidem uera . sed

non in eo significato in quo existente grammatico.nam quum uoci significathiae. subiecta res non fuerit vox. desinit esse si/gnificativa.maxime si talis vox non significet rem quae habeat essentia. Mideam sicut est de concretis accidetalibus. alio itaq;mo e uera praedicta propositio.gramaticu est gramaticu aliquo existente gramatico.&alio nullo existete gramatico .his sic stati bus respondendum est ad argumenta.ad primum dicendum. quod aliquo existente grammatico.consequentia ualet . dcue re oppos tum consequetis repugnat antecedenti.ubi uero nul t gramaticus,cosequentia non ualet.nec ex Opposito consequetis infertur oppolatu antecedetis gramaticu est gramatica

lus de tamen gramaticu non est homo in eo casu.sed antecedes est uerum,si cui priuatio est priuatio .caecitas est caecitas.no ens est no ens.& caetera talia. Ad aliud uero dicitur.* difficultas est.an maiori existete de necessario.& miori de iee seqtur couersio de

necessario. Sed hoc supposito dicitur pro nunc Sconuersio

110쪽

seqtur de necessar: O ex suppone R in ipe in quo minor est uera

nonat absolute. inde talis conuersio in tali mistura habet duo. concessis Praemissis ueritatem & necessitate. uerita te qde habet animori necessitate uero a maiori. siue accipiatur i pria figura.. si ue in secunda negatiua existere necessaria. ubi uero 'assirmativa sit necessaria negatiua uero de tesse non sequitur conuertio de necessario per uirtutem maioris.sed minoris secudum qua eti/habet ueritate. si cui dicedo.omne curres necessiario mouetur. nullus homo mouetur. ergo nullus homo necessario est curros. ubi non ex supponemaioris sed minoris cou ersio seqtur de nccessitate. lico aute pnecessitate cosequentiae cu mo necessari . nonat ex necessitate consequetis.na quis i oi syllogismo coue se se itur necessario.non tame seqtur necessario cu mo necessitatis sed aliquado absolute i termis. si cui quado ta maior li minor sunt de tesse.aliquado cu modo contigentiae sicut cu maior est de contingenti in pria figura 8c minor de inessse conuersio seq/tur necessario de contingenti.aliquando aut sequitur conuer si onecessario cu modo necessitatis sicut quado in prima figu/ra maior est de necessario & minor de inesse. & talis modus ad ditus non significat necessitatem consequentis . sed necessita/tem consequentiae. inde non licet inferre.quod propositio ii lata sine orculae ad illationem sit necessaria absolute.na de hoc

non est opus tractare in libro priorum .sed i libro posteriorum

exigit enim talis necessitas non solum necessitatem in altera praemissarum.sed in utraq;.& etiam in ambabus uniuersalitatem re

quirit si cui patebit in libro posteriorum. amplius tamen dice/tur de quinto in prioribus si deus uoluerit. quamuis aliquid di/xerimus i nostris epipbyllidis. Ad aliqd dicitur.* codiloalis necessaria tras terri potesta categorica necessaria ex suppositio e. noati simpliciter necessaria.Ad aliud dicitur aliqd gramaticu non eliosi nullis gramaticu sit. unde propopticularis no uerificaturi tali materia nisi rone uniuersalis &ideo quu dicitur possibile ealiqd gramaticu non ec holem.Oe graniaticum e homo .dicitur