장음표시 사용
91쪽
non cognouits termini in propostionibus ponunt fgnim
catum formale.& etiam errauit.quia distincta capita fecit in suo libro de propositione de possibili.&de propositione contingenti.&locutus est de possibili incommuni quod sequitur ad
nece atium.di noli necessanum .ialiquam ut sic ipsum habeat distinctum conuersonis modum a necesi io.&ab inesse.&a contingenti.& non cogitauit de uerbis A ristotelis. dicantur igitur eadem contra ipsum.quae dicta sunt contra Albertum.i hoc enim imitatus est ipsum. Ad secundum uero argumetum
quod etiam ab Alberto fit. est respondendum . quod si contingit aliquod. b. esse.a. contingit etiam aliquod .a. esse. b. Si enim necesse sit omne.a. esse.b .necesse est aliquod.b. esse.a. Haec au/tem duo repugnant.necesse est aliquod. b .esse.a .& contingit aliquod.b. esse.a.non quia particularis particulari repugnet.in quit Albertus.1ed quia necessitas particularis repugnat Contin/gentiae.&in hac materia tantum ualet dicere necesse est omneb. esse.a.quantum necesse est aliquod.a .esse.b. & quicquid stat cum una stat cum altera.& quicquid repugnat uni repugnat ab teri contra hanc responsionem Alberi forte instabitur. quia interminis manifeste apparet quod aliqua propositio est de ne/cessario particularis uera. quae non est de necessario uniuersilis uera .necesse est enim aliquod animal esse hominem. & tamen non necesse est Omne animal esse hominem.& haec propos tio contingit aliquod animal esse hominem .uidetur stare cum particulari.& tamen repugnat ip si uniuersali . dicamus autem nos
uerum esse quod aliqua propositio est uera de necessario particulariter. quae non est uera uniuersaliter Impossibile autem esse quod aliqua propositio sit contingens solum particulariter cuius conuersa sit necessaria uniuersaliter exempli gratia impossi/bile est.quod aliquod. A. sit contingenter. b.&tamen omne. bnecessario sit.a. nam ex quo .a. est contingenter. b. contingit.a. non esse.b.& sic.b .non erit etiam .a.necessario, quia corrumpi
92쪽
turoe id quod contingit esse.b .R consequeter.b. ipstin est co/tingenter. saltem illud.a. quod corrumpitur.&quod contin gebat esse. b . Sed disti cultas est de exemplo adducto contra Albertum quomodo uerum sit quod contingat aliquod ani mal esse hominem. Et tamen non couertitur. ut aliqs homo si tingenter si animal. Omnis enim homo est necessario animal. negabitur forte haec contingenter. aliquod animal est homo. quia necessario aliquod animal est homo. Sicut superius pro ebauimus. Sed contra haec est falsa. necesse est omne animal esse hominem. Sua igitur contradictoria est vera. cotingit aliquod animal non esse hominem. Et similiter haec est falsa. necesse est nullum animal esse hominem ergo sua contradictoria est laeta. contingit aliqdaial esse holem. Istae igitur sunt duae sub contra
riae simul uerae contingit aliquod animal esse hominem. & Contingit aliquod animal non esse hominem. Et tamen non con uertitur contingenter aliquis homo est animaI. Ad hoc autem
dicendum est quod haec propositio contingit iliquod animal esse hominem eo modo quo est contingens ad utrumlibet eo
modo conuertitur. est autem contingens. ad utrumlibet. non
quia subiectum possit esse sub praedicato.& possit no esse. ipso non Corrupto.non enim est aliquod unum animal quod se hab eat p er in differen tia m ad esse hominem.& no esse hominem ipso remanente aiali. Sed solum contingit aliquod animal esse hominem.quia contingit aliquid fieri animal quod potest fieri homo .ip si autem iam facto .aut necessario inest homo aut necessario non inest homo. Eodem modo ad hunc intellectum. contingit aliquem hominem esseanimal.no quod homo. qui est contingenter sit animal. Sed quod contingenter est homo etiam est cotingenter animal. Et propterea dico. quod semper contingens ad utrumlibet conuertitur in contingens ad utru/libet.aliquando contingentia determinante praedicatum in or
93쪽
dme ad subiectum. ut in actu postum aliquando contingetia determinate habitudinem praedicati ad subiectu in per habitudinem contingentiae ad subiectum. Ad necessarium autem no Opponitur contingens ad utrumlibet solum .quia tuc duo cotradictoria esset simul falsa. haec enim necesse est deum no esse. est falsa.haec autem uera non neces se est deum non esse . quae si aequivaleat huic contingit deum esse. &loquamur de contingenti ad utrumlibet. siue primo modo. siue secudo modo etν amfalsa erit.& idem de hac dicatur. contingit deum non esse.
Et similiter hoc idem est uidere in terminis generalibus . necesse est nullum coelum moueri falsa est.&haec rursus falsa. contingit aliquod caelum moueri loquendo semper de contingentia ad utrumlibet. Et similiter haec est falsa. necessie est Omne caeolum quiescere.& haec itidem falsa. contingit aliquod caelum noquiescere.& si dicatur. quo pacto igitur Aristoteles in oste si oeuniuersalis negatiuae de necessario usus est . pro Contradictoria ipsius contingenti dicendu . quod usus est c5tingeti. ut posito in actu. Et praeterea ubi conceditur 'propositionem particula rem affirmativam de contingenti ad utrumlibet esse ueram .d, co quod tunc cum uniuersali negativa de necessario se habet. Ut contradictoria.&semper inter se diuidunt ueritatem.&falsitatem. Ubi autem non concedatur vera. sicut in instanciis prius
factis. dico quod tunc contingens pro necessario est sibi oppositum .huic enim .quae dicit necesse est omne caelum quiescere contradictoria Opponitur contingens est aliquod caelum non quiescere.& hoc contingens significat necessarium. huic uero neccsse est nullum carium quiescere Opponitur. contingit ali/quod caelum quiescere . non in significato contingenter ad
utrumlibet.quauis si una si uera reliqua si t falsa. Sed accipiturii contingens pro eo quod inest. vel pro eo φ necessario inest. uel pro eo quod contingenter inest. Et breuiter concludo. quod ad necessarium opponitur continges in eo'sgnificato in
94쪽
Irocu necessarionnaice ueritate ues salsitate tales propositio λnes inter se diuidunt.co tingit aut aliquando sub uno significa/tO COtingentis . aliquando sub alio tales propositiones inter seueritatem uel falsitatem diuidere. qui tenent possibile habe
re significatum distinctum ab eo quod significat necessarium re ab eo quod e secundum inee.& ab eo quod est de continge ii ad utrumlibet secu dum quod ipsi possibile dicu t.i.no impossibile tenet qd tale possibile opponatur cotradictorie ad necessarium determinationibus se habetibus Iecu dum contradi sti nis Oppositionem. scut in propositionibus de inee Gerat ius etiam odon conatur monstrare aliquod esse significatum huius termini possibile aliud ab his de quibus determiauimus & hoc est quoci illa tertia significata sint unum significatum respecti continetursub hac comuni ratione quae est non es le impossibile.& hoc in triplici casu .primus qua do Proposa tio est euidens de possibili. quae non est euidens iri aliquo illo/rum significatorum ut possibile est Gabriele angelum se ipsuintelligere.haec enim propositio non est euidens.accepto pos sibili pro necessario.nec est euidens.accepto possibili pro inesse.nam dubium est an angelus possit aliquid intelligere. quod non intelligat intelligendo seipsum. Neque tertio modo . quia secundum aliquos angeli intellectio est eius essentia Z . sic non se habet contingenter ad utrumlibet. Est tamen euidens ac sit natura 'possibile pro eo quod non est impossibile.quia cumcepto li intellectualis potest intelligere&cum sit actualis po/test intelligi secundus casus ex protervia respondentis qui in
aliquo determinato significato non uult propositionem con cedere .pro communi autem significato sic. tertius uero G.
sus est ad probandam consequentiam esse bonam . dicimus. quod si non recte infertur. possibile est Oppositum contin/gentis stare cum antecedente .ubi tale possibile non e alicuius
95쪽
obst Stibus.sorte posset aliquis terminus aequivocus dicere sua significata disiunctive.&possibile esse aliquem intellectum habere euidentiam de aliqua propositione in qua ponitur terInl nus aequivocus penes sigia ificata.talis termini disiunctive accepta non tamen habere euidentiam secundum aliquod deter/minatum. significatum eiusdem termini. significata autem hu/ius termini contingens uel possibile non conueniunt in una aliqua rationes Ormali eiusdem termini. Si enim dixero de neceb sario. quare e contingens uel possibile respondendum erit. Mnon potest non esse. Et similitetiquod est potest esse,quia est.&eodem modo contingens esse.potest esse.quia contingens est. Et consequen ter aliquis diceret.quod hoc . quod est non esse impossibile nota est. communis ratio in istis omnibus. sicut ui dentur plurimi imaginari.tum quia hoc non est magis notum. quam possibile.immo potius ecotrario. Et si dicatur.quod Aristoteles in libro periermenias probat ad necessarium sequi possibile per medium.quod est impossibile per deductionem ad impossibile. Ad hoc respondetur.quod in deductione quae fit
perimpossibile non e necesse,quod oppositu eius quod intenditur ostensiue concludi notius sit. quam ipsum propositum
inten tum.neque praeterea tale oppositum habet rationem me.
dii ad concludendum aliquid de proposito. sed ad concIuo
dedum solum oppositum alterius praemissae.ptaeterea etiam ad ostendendum possibile sequi ad necessarium non sumitur non
impossibile.quod est couertibile cum possibili.sed sumitur ii possibile.quod est eius oppositum. non sequiturautem. quod si impossibile esset magis notum quam possibile. quod etiam non impossibile sit magis notum quam possibile. immo poti us Oppossitum. quod aute in tali deductione impossibile non sit magis notum quam possibileprobatur.Sicut enim se habet
non ip ossibile ad possibile sic se het non ossibilead ossibile Si igitur impossibile est niagis notum quam possibile. in dedu
96쪽
ctione quae sit ad impossibile paritatione sen cluso impossibi
ti in tali deductione si quis ipsum negauerat sequi ac pietur. non impossibile ad deducendum ad impossibile probando. ruod ex priori deductione ad impossibile directe de osten ue concludebatur Oppositum primi propositi.ergo non im Possibile erit magis notum quam impossibile.quemadmodum ui tur sumebatur non impossibile su mi potest possibile pro OP posito ipsius impossibilis.idem igitur erit magis notum re mi nus notum.respectu eiusdein.quod est impossibile.dicendum igitur quod deductio ad impossibile non procedit ex aliquo
magis noto.cum accipit oppositum propositi. quod ostensi ue concluditur.Et ubi etiam concedatur.quod non impossibi te esset magis notum.quam possibile.quod tamen est falsum'en quo duplicem priuationem includit.adhuc no sequitur. quod ut una ratio ipuus possibilis communis illis tribus significatis.
dicendo possibile est.quod non est impossibile.tum quia desinitio de definito.primi debet affirmative.tum quia dicendo equo deno impost bile oportebit accipere definitio em huius. quod est no impos bile soco nominis.&patebit.quod erit petitio principii.de hoc tamen uidebitur forte aliqd primo prio
rum maxime in mistura de inesse. 8e de contingenti. existimo enim aliquam propositionem esse possibilem .q non est necessiria. nec etiam de inesse. neque etiam contingens adiutrumli/bςt. si culpossibile est nullum album esse hominem. quae pro positio dicit possibilitatem ad non esse siue indifferetia. & sic respondebimus ad obiecta.quod possibile in tali significato habet rationem positivam&non priuatiuam ut arguebatur,qua re&c. Ad tertium respondetur. quod omne quale contingit
esse album est falsa. sicut patet de corporibus saniplicibus . haec autem contingit aliquod quale esse album est vera. eo modo quo superius dimini est de animali in comparatione ad homunem.& secundum idem contingit aliquod album esse quale. quiaalbum potest non esse.& consequenter contingit esse qua
97쪽
D.non autem est contingenter quale. s album ponatur in esse. immo eli necessario quale.quod oppositum actu. M lignificatiue acceptum. et necessario album.uel necessatio non album.
denominatiue uero pro subiecto no eit necessario album. Sed contingenter album. ipsum uero album pro subiecto albedinis actu posito estnecessatio quale. quia autem cotingit ipsum non esse contingit ipsium subiectam albedinis neque ee album neque ee quale. In eo bitur significato.in quo haec est vera.contingi aliquod quale esse album.haec est vera. contingit aliquod esse quale.prima autem eu era pro subiecto qualitatis. quod noexistes album potest fieri album . secunda uero pro subiecto et albedinis est uera .quod enim est subiectum albedinis contin genter est quale.non quod ipsum existens forte non necessario sit quale. Sed quia contingenter existit. contingenter est quale. pro significato at albi concretiue.uel no e uerum dicere quod aliquid quale contingenter sit album.ita dc aliquod quale actu positum non si talbum .ccistens tamen quale accipiat albedine abiecto remanente sub determinata illa qualitate . in qua erat ante qalbedinem acciperet.ita enim intelligo per quale deno minative acceptum. uel si est uerum dicere.quod aliquod exi stens'quale remanens sub illa qualitate potest fieri album . sicut dulce contingit essealbum & consequenter contingit aliquod quale esse album.sub hoc eo de intellectu concedetur.quod ali
uod remanens sub albedine contingit esse quale secundum
eterminatam illam qualitate.secundum quam contingit qua te esse album . Et non e in conueniens concedere album subactu albedinis contingere esse.quale&necessatio esse quale .r spectu enim unius qualitatis.utputa albedinis album . contingit elle quale. ulli contingere dicit in eisse. respectu uero alterius qualitatis ii contingere in ordine ad album est' ad utrumlibet. Et non est inconueniens. quod album contingenter sit qua
te ut ii c5tigere dicit iee.& et necessatio sit. quale. supra propo sitionem enim de inesse modus necessitatis addipotest,neque
98쪽
si repugnat.non autem potest album contingenter esse qua/le Nitecessario quale.ut ii contingenter dicit in disterentiam ad utrumlibet ad album respectu alicuius qualitatis determinatae.Et haec dicta sufficiantpro hac quastione.i
Quaestio quinta de conuersione propositiois negatiuae una uersalis de contingenti- . . aE uniuersali negativa de contingenti multiplex enopinio.quidam enim dicunt eam interminis con/d' uerti uniuersaliterad seipsam.aliqui uero ad uniuersalem n egativam de possibili.aliqui uero ad unam Propo fauonem de inesse.aliqui uero quod ad particularem de contingenti etiam ad utrumlibet.aliqui autem ad
nullam prorsus conuerti ex uirtute conuersionis.alii nec ex uirtute conuersionis.nec ex uirtute consequentiae.Pro prima pris
positione . quae suit Theophrasti .uidetur esse aliqua. quae pr' ipso fidem faciunt.primum quod talis conuersio no minuS UI detur regulari.per dici de nullo in propositione negativa de contingenti.quam in propositione de tesse.probatur .quia subiectum supponit pro omnibus suppositis. Ne negatio. quaeremouet pr dicatum etiam pro quolibet supposito sui in ordi ne ad subiectum.ergo quemadmodum una est vera. ita &reli/qua. Et confirmatur per modum arguendi ipsius T heophrasti. in omni uniuersali negaritia totum praedicatum separatur a torto subiecto.& separatum a separato e separatum. ergo subiectuerit separatum ab ipsio praedicato modO.quo praedicatum separabatur ab ipso subiecto. Secundo arguitur principaliter sic. Mubi proposia tio negatiua uniuedalis accipiatur sine modo contingentis.esto quod sit in materia contingenti uera ipsi conuertitur in negatiuam.ergo eodem utrobique addito consequen/tia erit bona.&confirmatur.quia in tali conuer sione antecedes est contingens ad utrumlibet. ergo consequens est contingens ad utrumlibet.nam si ect necessarium sequeretur de necessitate quod ipsum conuerteretur in negatiuam necessariam. Et iam di
99쪽
cebatur φ erat cotinges. igitur et ut clare intelligatur ponamus exemplum in termis. SithVCPropositio continges ad utrunt,
bet.licet nullum. b. est.a. Conuertitur. n.in hac nullum .a est b re
antecedes. ut supponitur. est Cotingens ad utru libet. si ergo co/seques no sit cotingens ad utrumlibet erit. uel impossibilis ueInecessaria. Et qualitercaque dicatur, sia Couertetur in impossibile uel necessariam. Et sic antecedes no poterit fuisse cotinges
quia in ipsum couertitur. tertio arguitur sic. Contingit nullu a ee. b. ergo cotingit nullu.b. esse.a .l si no. detur Oppositum nico cingit nullam. b. esse.a. ergo necessario aliquod. b .est.a. tunc sic necessatio aliquod.b. est a. ergo necessario aliquod.a. est. b. haec aut duo Co tradicut.necessario aliquod.a. est.b. dc cotingit nullum .a. esse.b.quod patet Velligeti. ergo ha: c &consimilia aragum eta adduci possunt propositione ipsius Theophrasti cottariu uero est. quia si uniuersalis negatiua CO uerteretur. Sc uni/uersalis assirmativa etiam couerteretur.quod i nulla specie propositionum fit. cosequetia patet. quia uniuersalis negativa conuertitur ad uniuercalea Trinativa.& illa in qua couerteretur uni/uerulis negatiua CouerteretIrad uniuersialem affirmativa. nam sequitur. Cotingit nulla. b. esse.a. ergo Cotingit oe. b.esse a & prima conuertitur in hanc, contingit nullum. a. esse. b.quae ad opin ositas qualitates couerteretur in istam contingit omne. a. esse . quae essiet couersito in terminis.respectu illius cotingit omne
.esse.a. dicendum ad hac quaestionem quatum ad hac positionem φ uniuerialis negativa de Cotingenti ad utrumlibet nonco uertitur in uniuersalem negativam de Cotingenti ad utrumlibet. Ratio est. quia in terminis manifestissime datur in statu noenim sequitur. contingit ad utrumlibet nullum hominem moueri. ergo contingit ad utrumlibet. nullum motum esse homi/nemina no necessario aliquod motum non est homo nam si illud esset uerum. contingit ad utrumlibet nullum motum esse
hominem C5tiirgeret quoq; omne motum esse homi em.&sic
caelum cotingeret esse nominem.quod est impossibile ex quo
100쪽
necessarium est ipsum no esse hominem. Si etiam accipiatur limotum pro eo quod ad utrunlibet contingit esse motum. adhuc propositio est falsa.quum multa sint.quae contingat Inouς ri.quae de necessitate non sunt homo. Ad argumenta autem facta respondetur ad primum negando talem conuersionem te nere.& regulari perdici de nullo.licet enim dicedo contingit. nullum.b .esse.a. de quolibet supposito subiecti contingenter remoueatur Praedicatum.tamen qa talis modus negationis P
nit indifferentiam ad assirmatione ratione huius indifferentia: Pr dicatum non remouetur secudum quodlibet sui suppost tum a quolibet supposito ipsius subiecti secundum talem modum indifferetici. Et ideo non est hic ea causa. quae apparet in propositionibus de inesse negativis.na ibi actu remouetur Praedicatum a subiecto sine aliqua tali indifferentia. N cosequetersubiectum a praedicato remouere potuit. ad confirmationem uero dicitur.*non absolute praedicatum remouetur a subie
cto in propositione negativa.de contingenti ad utru libet propterea l ipsa aequivalet assirmative .&propterea. F est uera etiam particulari assirmativa existen te vera.esto enim φ aliquis homo currat adhuc uerum dicimus. Contingit nullum homine currere. & ideo talis negatiua ii 5 absolute significat disiunctionem uel separatione subiecti a praedicato. Ad scdm dicitur qd ubi accipiatur propositio negativa. quae sit i materia cotingeti. aut ipsa est polita actu aut no. si ipsa est posita actu .tunc ipsa est
Propositio de contingeter inesse.& conuertitur in unam pro Positionem etiam de contingenter inesse. dico autem de con tingenter inesse.quia subiecto inestpraedicatum no necessario. ut si nullus ho currat. dicamus nullus homo currit. Dico hanc
conuerti. ergo nullum currens est homo. εἰ sicut antecedens est non necessarium .ita conseques etiam est non necessarium.
Si uero non posita si tinesse.talis propositio.quae est de modo contigenti ad utrumlibet. & proferatur sine modo. conuertitur quidem,sed sicut consequens est falsu .ita antecedens est fal