장음표시 사용
81쪽
esse hominem cum pr.edicta de inesse. sequitur uniuersalis negativa de necessatio. si c necesse est nullum nominem esse equu. omnis equus est antinal.ergo necesse est nullu homine esse ani mal.antecedens enim veru est & consequens falsim .na iste syl/logisinus no est in aliqua figura.'uia subiectu maioris est praedi catum in minori.nec potest dici. qi sit de praemissis transpositis. nam minori existete negativa in prima figura no est syllogisinus. Et per hoc patet error pauli ueri eti qui arbitratus est prima figuram esse per hoc. t id quod est subiectum in una sit praedicatuin altera.non autem Praecise per hoc.quod est subiectum maioris si praedicatum in minori. nam ut patet. ex ueris sequeretur falsum .nullus homo est equus.omnis equus est animal. nullus homo est animal .i secundo primae.sequeretur etiam quod modi tertiaefigurae possent reduci ad primam figuram per conuersionem maioris nulla facta transmutatio e in premissis.coseque tia patet intelliSenti quia & cetera.
Quaestio quarta de coversione propositionum affirmativatum de continSenti. Vbitatur de conuersione propositionum affirmativarum de contingenti in terrio significato, non d enim uidetur affirmativa conuerti. contingit.Π.Om' nem hominem esse grammaticum. ergo Contingit aliquod grammaticum esse hominem. Neque etMam uidetur conuerti.contingit aliquem hominem esse gram maticum .ergo cotingitaliquem grammaticum esse hominem. necesse est enim omnem grammaticum esse homin em. Secundo arguitur sic contra deductionem A tistotelis.Contingit aluquod .b .esse.a.& tamen non contingit aliquod.a. esse. b. Quia enim contingit aliquod. b. esse. a. contingit aliquod .b. non esse.a.hac istur potest ege vera.non contingit aliquod .a. esse A.non quia necesse sit nullum. a. esse. b. sea quia necesse est
82쪽
Omne.a.esse.b.quae conuertitur in hane.necesse est aliquod. esse.a.quae non repugnat illi. contingit aliquod.b.esse.a. quia ambae Particulares sunt.tertio arguitur sic.contingit Omne quale uel aliquod quale esse album .di tamen non contingit aliqd album esse quale.siue sumaturalbum significative.siue denotative.pro res Osio ead primu argumentum .sciendum i Albertas concedit contingens.tertio modo non semper conuerti in contingens tertii modi.sed aliquando ad contingens. quod sequitur ad necessarium.sicut uniueriale ad particulare. α inquit Albertus.* hoc uoluit Aristoteles.quia Aristoteles non dixit contingens non necessarium conuertatur ad contingens n necessarium.sed sequiturad contingens id.quod aliqui dicunt contingens altum.quod sequitura d necessarium. Et inquit ipse
Contingens natum non conuertitur in eandem acceptionem
Contingentis. Sed in necessarium .ut quia contingit homine ee gramaticu in contingentia nata est.quia homo est aptus natus esse gramaricus.ideo non conuertitur in contigens natum. sed
in necessarium contingit gramaticum esse hominem. Sed quia Albertus errauitin principiis.quia p no necessarium intelligit ipse contingens natum M contingens infinitum.& de contingenti infinito ipse uult conuerti in contingens no necessarium sicut dicendo.contingit hominem ambulare.contingit ambulans esse hominem.de contingentiautem nato aliter sentit intelligendo per contingens natum.quando subiectum haberapu/tudinem ad praedicatum .dicamus enim contra ipsium primo. quia Averrois loquens de possibili.tertio modo quod.sse ha bet ad utrumlibet probat.quod non conuertitur in nece imum.quia tuncaccepto illo necessario.& couerso idem essetne. cessarium & contingens.quod est ossibile utarguamus in terminis ignotis. sic contingit omne.a.esse.b. ergo contingit ali/quod. B.esse. A.si non contingit.sed est necessarium . ut ponit Albertus de configenti ad utrumlibet nato eo modo quo declaratum est.ergo necesse estaliquod.a.etab. &ponebatur c6.
83쪽
tingere ad utrunlibet.Omne. A .esse. B.quod conuertitur in hac Cotingit nullu .a.ee.b. sicut ista patebit.ergo duo cotta lictoria erut simul vera.contingit nullum.a.esse.b. &necessee aliquod
A. esse.b.quod est 'ossibile.diceret forte Albertus.hac necepse est aliquod.b.esse.a.no conuertit. P est necessaria secudum determinationearguitur tunc sic proponi. quae scdni determi natione estaliqualis cu aliquo modo no repugnat sibi alius modus ex quo non inest sibi alteye opposito de necessitate . nisi cum determinatione.poterit igitur haec propositio cocedi.co tingit alique grammaticu esse holem.non quidem. φ sicut holposito inesse contingitpostmodu esse gramaticum.ita gramatico constituto inee. ho possit de ipso non praedicari.uel ipsi noinesse.tali enim modo est propositio necessaria. necesse e grammaticu esse hominem. S ed quia li grammaticu in hac propositione contingit alique gramaticum esse homine supponit pro eo i contingit esse gramaticum.siue nunc sit.siue non sit aliqd gramaticum .uerificatur propositio haec pro gramauco. quod non est.&Contingit esse grammaticu.quod enim est gramatica
necessario quidem est horno.quod autem contingit esse gramnaaticum .non necessario est homo. quod enim contingenter generabitur contingit ee grammaticum.& contingit esse hominem. Et breuiter concludendo grammaticum. necessario e homo.& contingenter gramaticum est homo.neq; ista repugnat quia una est necessaria.secundum quid Salia est Continges. noquiciem simpliciter.quia absolute grammaticus est homo. Sed
etiam secundu quid inquantu gramaticum cotingit esse. Et sic dicendu est duos modos ee propositionis contingetis unum. qui est te ectu praedicati in ordine adsiubiectum.&non modi in ordine ad idem subiectum. sicut contingit Eoinem esse gra/maticum .non quia non sit necessarium hominem esse. sed a non est necessarium ipsum esse grammaticum .secundum uero non quia grammatico constituto inee contingat indiffereter ee
hominem.& non esse hominem Sed quia grammaticum com
84쪽
tingit esse.& coringit no esse.& propterea contingit esse hominem.&non esse homine.ut potitum autem actu est necessario homo. Sed hac non continetur absolute inter proposition ς necessarias .ssicut patet.quiano absolute conuertitur. sicut ιll. Umnis igitur propositio . quae non est in terminis necessariis.
esto quod praedicatum subiecto insit necessario.dum iubiectu Ponitur in actu absolute debet dici de inesse . per accicles uero necessaria.& eria aliquo modo contingens.propterea * i ip si
non est necessitas per naturam torminorv. ted solum per habi tudinem ipsorum inter se. b ed tu dices. si tales propositionc non debent absolute dici de necessario. neq; absolute Conrin Setes.sed absolute de inee. Cur apposito modo necessitatis si cedimus ipses esse necessarias in hora in qua ponitur subiectum
re tamen non conuerti in eadem hora.eo modo quo Propositiones de necessario.pro eo tempore uero in quo sunt contin
Sentesadmittimus eas esse contingentes.& modo propoli uonum de contingeti conuerti. Ad hoc respondetur.*tales Propositiones magis acced ut ad naturam contingetis per apposietionem modi contingentiae.qad natura propo sitionum necessariarum.quauis modus necessitatis apponatur.na tales Propo sitiones accedunt ad natura contingentis propter duo. primu quia no sunt in terminis necessariis.secund u quia alter termio resp ectu alterius se habet in differeter.quauis enim gramaticum. si 'onatur actu necessario. fit homo.tamen gramaticus contingeter ponitur.& non est necesse seinper esse gramaticum actu. Et in nis quae aliquando stat.&aliquando non sunt, maius est tempus in quo res non est.qua in quo res est.& per ii On esse di. Cuntur contingere masis.propterea suscipiunt rationem con/tingentium qua necessariorum. unde quamuis S ocrates existes necessario sit homo. tamen Socrates potius debet dici. contingenter esse homo quam necessario esse homO.quia maius tempus est.in quo non est per quod dicitur contingere. quai quo
est per quψd dicitur necessario esse homo. fit re alia ratio.quia
85쪽
alter terminorum adalterum se habet contingenter. neque heripsos est necessaria habitudo respectu utriusq; extremi. b ed est
sola habitudo necessaria unius ad alteru tantum.& non est semper secundum se.quia non est ex terminis. qui necessario sint semper. Vnde de Socrate uerius dicimus Socratem contin/seter esse hominem,qua necessario esse hominem .nam secundum primam conuertitur. Aliquis homo contingenter est Socrates secundum aliam uero non conuertitur necessario. aliqs homo est Socrates. Contingenter enim nullus homo est bo/crates. Et similiter contingit omnem grammaticum esse hominem .POtius quam necesse est omnem grammaticum esse ho/minem.Quare si tales propositiones ponantur inesse.nullum sequitur inconueniens contingit enim omnem grammaticum esse hominem.& contingit aliquem gramaticum non esse hominem. quae si ponatur inesse . non erit constantia subiecti. ali quod enim grammaticum non est homo.quando aliquod gramaricum non est .ueruntamen .fsto quod contingat ad utrumlibethonitem aliquem esse grammaticum.&aliquod gramma ticum esse hominem.non tame secundum eandem rationem debet poni in actu particulares negatiuae praedictis oppositae. contingit aliquem hominem non esse grammaticum. Ac cotingitaliquod grammaticum non esse hominem.prima enim po test poni inesse dupliciteriuno modo posito.quod aliquis homo sit qui non sit grammaticus . alio uero modo. quia potest generari .qui non egrammaticus.haec uero propositio .contingit aliquo a grammaticum non esse hominem. non potest Do/ni inesse. quod aliquod sit grammaticum. & illud non sit no, in o. nam naec est impossibilis. Sed ponendo.quod aliquod
rammaticular non ut.dicuntur autem conuerti in tertio signiicato contingeter praedictae' duae secundae propositiones particulares negatiuae. non tamen eodem modo possunt poni inesse. quia contingentia ad utrumlibet non erat in utraque . sese
cundum habitudinem subiecti ad praedicatum. Sed solum g ii
86쪽
in altera. nam in hac contingit aliquod grammaticum no esse hominem. est contingentia ad utrumlibet secundum habitus
dinem ad subiectum.non praedicati ad ipsum subiectum. H d. uertendu est Prieterea.quod hae propositio es sunt simul uera contingit Omnem holam esse grammaticum. & contingit ali quem homine no esse grammaticum neq; inter se sunt contradictoriae.quia prima aequivalet huic. contingit nullu hominem esse gramaticum.quae praedictae particulari non repugnat. l pia uero particularis negativa aequi ualet pliculari affirmati ix. SUAE etiano repugnat uniuersali affirmativae .non tame praedictis propositiones possitiit simul poni in actu.quia fierent propolio delesse.quae sunt cotradictoriae. Sed etia praedicta Occurrit una dubitatio.qa si uerum est dicere. φ contingit omne hominem
esse gramaticum.& similiter oe gramaticum esse horialem. quaeritur an sit continges.ut in pluribus gramaticum esse hominem re CCOtrario.uel in paucioribus.uel aequaliter dicedum.quod si loquamur de gramatico aptitudinaliter.cu aptitudine Satet lsemper homo inestgramatico.&gramaticus inest homini. etiasemper.&h5 semper est.& grammaticus semper est. S i uero loquamur actualiter dico.l ut in pluribus hOpotee gramaticus. id est maior pars hois non est gramatica.quae potest esse grama tica, siue accipiatur lio solum ad .qua actu sunt supposita sub homine.uel etia ad ea.quae contingunt esse supposita sub hole.. haec uero contingit gramaticum esse homiem.est etiam uera .uti in pluribus.non quidem l maior pars eorum qui gramatici su tnon sint homines.hoc enim falsum est. et impossibile. sed γmaior pars eorum quos contingit esse. contingit esse grammaticos.& esse homines.potest etiam dici contingere hominem ee grammaticum in paucioribus.quia pauciores homines cotin/git esse gramaticos.hoc est in ordine ad' propositionem deinesse secundum cppotentia est in coitincta actui. continSit autegrammaticum esse horninem.non solum .uti pluribus.sed semper quum S ammaticus est .quia secundum talem rationem di
87쪽
citur semp er in Metunde propos tuo quae est de confin gere ut
in paucioribus conuertitur in propositionem de inen ut semper quae dicitur Conringens propter contingentiam termino rum. Aristoteles autem dividit contingens ut in pluribus ut in paucioribus.&aequaliter non nisi in ordine inhaerentiae praediurati ad partes subiecti.non autem in ordine ipsius contingemnae ad subiectum. Et breuiter intellexit Aristoteles de materia contingenti non autem de materia de inesse qualis est haec O maticum est homo. sicut patet exquaestionibus antepositis Si igitur Contingens ponatur in proposi tionibus determinans habitudinem p dicati ad subiectum.dico qd distictio posita ab
Aristotele locum habe non autem ubili continges ponat co tingentiam ternamorum. Et per haec pateat resp 6 sio ad primu argumentum .Et sitnili modo respondendum est omnibus coli milibus argumentis cotingeter deus creat& creas est cotingeter deus.ulator potest eme damnatus.damnatus potest esse uit tor. conceduntur enim Omnes praedictae Couersiones in eo senlii quem eXplicauimus. quavis enim creans necessario sit deus in hora qua Creat tamen contingit creans esse. 8c consequenter contingit creans esse deum.non dicO.quod id quod co tingit esse creans Contingenter sit deus.nam hoc est impossibile.quia omne id de quo uerum est dicere contingit esse creans necessatio est deus Sed quia potest esse.quod nullum creans sit deus quia potest nutium creans esse.ideo dicimus creans continge re esse deum. cham uero S alii per sensum compositum Ac diuisium omnes difficultates di luunt.& dicit ipse Ocham qd in sensu composito Omnes conuertuntur. si cui sitiae de inessere quod hoc tenet per unam regulam si unum conuertibilium est contingens.&reliquum est contingens.unde inquit ipse hominein eme album est contingens&album esse hominem est contingens.& similiter deum creare est contingens & creans
88쪽
esse deum est contingens. A eodem modo ipsae ponit in nega tiuis. Et puto uelit dicere ocham quod propositiones quae uosunt in terminis necessariis si conuertens est con tingens re comversa est contingens propterea.quod tener ipse quod si unum conuertibilium est contingens reliquum sit contingens. Nquantum ad hoc non uidetur distinguere ocham inter propositiones de contingenti a propositionibus de inesse. unde ac cipit ipse contingere pro contingenter inesse.& ut sic manife stum est propositiones omnes conuerti.propterea quod si ab tera ipsarum esset necessaria oporteret de necessitate.quod conuerteretur m aliam de necessario scutiam probatum est.& ad dit hoc.quod haae regula tenet in his de contingenti. quarum propositiones'de inesse coiiuertuntur simpliciter id est in qui
bus non mutatur quantitas. quia non sequitur omnem substan tiam existentem in actu es deum est contingens. ergo deumelse substantiam existentem in actu est contingens .antecedens enirn est uerum.quia potest esse uerum. consequens autem est
impossibile. quia deus est necessario substantia existens in actu. iande diceret Ocham.quod hac propositio deus creat est contingens.quia potest esse uera uel falsa.&s militer his creans est deus. propter eandem rationem est contingens. est enim uera si aliquod creans sit.falsa uero si nihil si t creans.& quantum ad hoc puto ipsum recte dicere. Sed quia ipse non putauit in in/tellectu compositionis propositionem uniuersalem conner ti. hanc scilicet contingit omnem substantiam existetem in actu esse deum. dicendum quod talis propositio non dicitur esse Contingens ratione suarum omnium singularium .neque ratione alicuius singularis. sed solum est uera ratione denominatio nis uniuersalis. quia substantite in actu non contingit esse deum inquantum substantia uelinquantum actu existens.sed inquantum omnis.& ideo quum tale signum hic det modum contingent uerum efficitur pars quodammodo propositionis con
89쪽
. t nisi lenim quod tali signo includitur reddit propositionem Cotuagentem. primore pectu cuiuscunque substracti propositio est falsa. unde talis proposuio in uirtute est defi/mta uel p.irticularis.propterea quod ii omne non stat pro sup/postis diuisue quod requiritura i hoc. ut propositio sit uni uersialis. sicut probauimus in 'uaestione nostra de parte subiecti posita in obliquo. Et ideo talis propositio sic est conuertenda contingit omnem substantiam existentem in actu esse deum ergo conting.t deum esse omnem substantiam existentem in actu. In sensu uero diuiso uult ocham talis propositionem ab
solutae non conuert contingit deum creare.ergo contingit creans esse deum.antecedens enim est uerum . quia hoc praedica tum creans inest contingenter deo.hoc autem praedica tum deus non inest Contingenter huic termino creans nec etiam'illi
quod contingit eme creans.quia id quod significat neces ario est deus iliora supple qua creans est.& similiter quod denomis natur per creans contingenter.necessario est deus hic est intela Iectus Ocham de sensu composito re diuiso.ut sensus compositus accipiatur quandocunque de propositione de inesse in diis praedicatur. Sensus uero diuisus quando praedicatum prae dicatur de subiecto cum tali modo. Et propterea uult octam
hanc propositionem contigit deum creare . conuerti quidem in unam de contingenti in sensu diuiso. non tamen modo contingenti reo de in modo determinante aliquod extremorum . sicut in ista quae Ium pta est.id enim quod est deus con tingit creare id.aut quod est creans non contingit esse deum. sed Qtum id quod contingit esse creans est deus. Tu autem dicas qd de hoc termino creans praedicatur contingeter deus. Gacontingeter creas est.& quod Omnisproposi tio quae e cotinge est de praedicato cotingeter inhaerente subiecto.ueIinquan tum subiectum contingenter est.ueliquatu ipsi existetipraedicatum
90쪽
contingenter inest. Et propterea haec propositio creans est contingenter deus pro eo, quod significatur per creans, pro μpossitio est contingens.& ad modum loquendi ipsius Ocham etiam in sensu diuisio.& sic non est opus dicere . quod P OPO sitio de contingenti . aliquando conuertatur in propositio nem de inesse. aliquando in propositionem de contingenti.
Semper enim conuertitur in propositionem de contingenti. non tamen prorsus eo modo.quo una est de contin enti. ter tio modo eadem ratione alia sit de contingenti. etiam testi modo utrunque tamen est de contingenti. tertio modo.
Quod uero dixit Ocham quod accipiendo contingens in sensu composito. Negatiuae etiam similiter conuere tur . quia Propositioes de inesse negatiuae uniuersales. quae inuicem Conuertuntur. tales sunt.* si una est continges.& reliqua est cotin/gens.dico P uerum est.* propossitio de inesse contingens couertitur in una.quae est contingens.&utrunq; est de inesse. S edtale significatum non est significatum contingentis.licet enim uerum sit.* de omni propos tione contingenti. tertio modo iste terminus contingens praedicetur de tota propost tione . ta men non de quacunq; propositione praedicatur hic terminus contingens est de contingenti tertio modo & licet negatie de contingeti tertio modo sintpropositiones contingetes no ta/men conuertuntur sicut statim patebit. Quod aute dixit Ocha quod creans necessario est deus. siue Creans aCCipiatur pro eo. qui creati siue pro eo qui contingenter est creatis.dicendum sicut superius iam dictum est i haec est necessaria secundum qd& etiam de contingenti.unde creans necessario est deus in hora. qua est creans.& est contingenter deus.quia non semper est deus. ex quo non semper est creans. Absolute autem estpr positio de inesse creans est deus. Errauit etiam errore manifesto. quia in propositionibus omnibus fere uidetur. accipe