장음표시 사용
151쪽
Collectio tractatuum chemicorum ac physicorum, auectore QUATREMER D'ISJONUA L. T. I. Continet hic tomus quinque commentationes, quarum quatuor historiam naturalem ac chemiam ad agriculturam, artes et mercaturam adplicatam propius spectant. Prima iam anno 1777 ab Academia Regia Scien Ρ- 3tiarum Parisina praemio coronata analysin et scrUtinium chemicum pigmenti Indigo, quκle vulguin usum rhi tinctoriae venale prostat, tradit. Primo describit frutices, quae illud largiuntur, alterum genuinum Panc , alterum spurium batard), tempus, modum, cautelas, quibus resecantur, sicilem eorum sermentationem, media, quibus ista promoueri, prolongari, et nocentissima putrefactio arceri, pigmentum ipsum c'ndensari queat, agitationem scilicet, decantationem et quietem; instrumenta et vasa, et ossicinas, quibus paratur, formatur atque ex ficcatur. Dest illatione in retorta vitrea loricata instituta, impetrauit Cl. Auctor ex istius pigmenti unciis quatuox praeter carbonis spongissiresidui uncias duas et drachmas quatuor cum dimidia, aquam odoratam, spiritum alcatinum volatiblem , et Oleum empyreumaticum virescens, partim in aqua subsidens, partim ei supernatans; carbo aperto igne combustus non reliquit, nisi tres cinerum drachmas, cum acidis effervescentium, et manifesta ferri contenti indicia prae se serentibus; aci-
152쪽
dis vegetabilibus non mutari colorem indigo, expertum se osse testatur Clar. Auctor, neque, quod nobis quidem pigmentum cum alcati tartari et aqua parumper coquendo aliter visum fuit, ab alcalibus neque volatilibus, neque fixis, quae, de quo nobis persuadere vix possumus, si cum aliis experimentis comparemus, cum pigmento illo destillata, nullum extricasse volatile alcati Clar. Auctor asseuerat ;vivaciorem, durabiliorem ac saturatiorem fieri la.
nae tincturam, profundius in omnem eius compagem penetrare, si solutioni indigo in sex partibus olei vitrioli factae una adhuc pars alcati fixi adda, tun Vini spiritui perinde ac aetheri et aquae comtorem fulvum impertitur indigo, colore ipsius nativo inde intensiore reddito, et splendidiore, ita, ut indigo dominiconsis nunc guatimalensi penitus es, set similis; iustissime ex his concludit Clar. Auctor,
particulas eas haec fluida tingentes non esse nisi residuum particularum flauarum, quas caeruleis mistas in fermentante indigo sera herba, continua agitatione separare animus est; quo plus materias istius supra dichi latices extrahunt, eo deterius, quominus, eo melius est nostrum pigmentum; suadet propterea Clar. Auctor tinctoribus, ut emendent suum pigmentum, eo inminutum si saceo linteo inclusum alieno aqua repleto immittant, hane, ut leniter ebulliat, ex calefaciant, et eo usquo nouam denuo aquam adfundant, dum nullum amplius colorem extrahat. Deterius essου hodiernum Indi-go antiquo, adeo, ut ad eundem effectum tini orium edendum dupla copia opus sit hodie; causam non latere modo in malis fraudibus eorum, qui illud fabricantur , sod in peiori etiam plantae ipsius in regionibus, in quibus conficitur, conditione; solum ipsum a fertilitate, quam mox a caesiS et Oon.
eromatii Amoricae meridion lis et insularum siluis
153쪽
monstrabat, recessisse, et multum degenerasse; obiter praeterea solis languidis mancipiorum brachiis coli; aratro subigendum esse, et fimo impinruandum, quo omnes plRntae, quarum parS pro' tiosa in cortice aut soliis sita est, vigorem suum recuperent. Suadet praeterea omne Indigo bone sim satum, quzmadmodum Guati malense, animalium pellibus, aut eistis ligneis quadratis intus charta munitis inclusum Europam vehi, et cuborum loco in formam parallelopipedorum, eiusdem ceterum crassiti ei secari ; alias in transitu ad portus Gallias pigmentum de centum libris duodecim, et dum ex his in urbes mediterraneas transfertur, adhuc y - samittere; aut nisi penitus siceatum sit, nouam saepius recrudescentem fermentationem subire, velim menter excales ere, magnas aquae guttas exsudare, et albo quasi situ efflorescere, quo tingendi
eius facultas multum imminuitur. Sequitur descriptio vasorum, in quibus seri cum tingitur nostro pigmento, et totus operandi modus; vituperae CL Auctor modum multorum tinctorum, qui, dum tinctura alieno contenta colore suo minui incipit, sericum, quod clariore caeruleo colore imbuero conantur, intingunt; ea enim ratione et tincturam citius longe exhauriri, et vix unquam Colorem vivacem et durabilem serico impertiri. Pigmentum Domini cense inficiendo serico sussicere. Procedit Clari Auctor ad tingenda eo pigmento fila linea et bombycina, cui fini similiter pigmentum Domini- cense par est, quamuis ex eius speciebus optimum eligi debeat; et tandem ad ting ndam lanam et
telas ex ea contextas, quae, si color vivax et clarus esse debeat, pigmentum Guati malense post lant. Contemplatur postsa mala, quae in laboro ipso accidere artifici post uni, et praescribit rem dia iis tum praecauendis, tum emendandis apta,
154쪽
experimentis stabilita. Si color tincturae ad seri cum ad plicandae in ah e no euanescat, iubet immisceri decoctum furfurum cum vncia dimidia mercurii sublimati corrosivi albi, uncia sacchari candi, unciis
quatuor cinerum clauellatorum, et uncia rubiae:
Si tinctura subito in alieno nigra, et subtus, si agitatur, aurea appareat, odor agerrimuS CXCitetur, Omnes Venae Cum spuma caerulea evanesCant, neque agitatione resuscitari queat, lana, quae imbui debebat, aut plane non tingitur, aut colore sordido gri leo inaequali; minus adhuc, adeo, ut tinctae iam telae si iniiciatur, colorem demat, si tinctura hactenus Optimae conditionis protinus lixivii colorem indunt, et, in signum verae putredinis, teterrimu ete it, nulla agitatione corruptelam imminuente felicisti me tumen posteriorem restituit, diei spatio, dum aut calcis vivae iniectis circiter libris octo, violenter agitaret, aut pastae i sati dis tenerrime contulae libras triginta, tum coctam in duabus pelvibus cum luteolae libris duabus, totidem rubiae atque
unciis circiter quatuor sursurum, atque aqua recenti temperatam aquam insunderet, agitaret, Ca-IOre externo ', interno circiter.7o' obtectam
sibi relinqueret, altero die adhuc calcis vivae per cribrum traiectae libras duas, et elapsis sex horis eiusdem adhuc libram una cum binis indigo libris adderet; prius dum alienum una cum contenta tinctura iteratis vicibus calori exponeret, quo scilicet sermentatio aucta, et calcis superabundantia deleta fuit, quamuis, quum primis vicibus id termiaret, irritum aut funestum euentum metueret. Alcalia alieno ingesta vivaciorem per omnem limquorem diffundunt tinctum, vitrioli acidum laboris successum retardat. Colorem etiam subito omnem exuit tinctura, quum sex uncias olei vitrioli, cum vnoia dimidia boracis, unpia cinerum clauellato
155쪽
rum et eadem indigo copia commissas in underet, recuperauit a calcis vivae libris tribus iniems, perdidit denuo ab illa mistura, recuperauit iterum Calcis ope; ex eo concludit Cl. Auctor, partes. in quibus color resdsit, nunquam esse per eiusmodi mutationes destructas, sed solummodo quasi dissolutas, per adaequata praecipitantia denuo euoluendas; videri autem destructas initiis putredinis, colorem corporum organi satorum toties delentis, et in hoc casu a defectu calcis prosectae, quae si addatur, ulteriorem eius progressum facile cohibet. Si noua linitura in alaeno paretur, plus semper calcis addendum esse; quam quidem vulgo praescribitur; quoties multum satiet, utprimum excalefacta et agitata fuit, calcis additamento opus esse; ad caloris gradum magis attendi suadet, quam quidem ad temporis elapsi spatium. Bonam etiam isa-tidis eligendam esse pastam, quae quippe dissiculter conteratur, interiore fractura colorem virescentem offerat, et primis momentis tincturae alieno Contentae non nisi fuscum colorem conciliet; reliciendam esse, quae facile inter digitos teratur, terrae colore intus imbuta sit, et primis diebus tincturae colorem valde savum impertiatur. Quo compactiores et duriores fiat lapides, ex quibus coquatur Calx, eo meliorem esse huic tinctorum usui;
eius ad trecentas vel quadringentas is alidis libras non opus esse initio, nisi decem vel duodecim libris, et postea non addendum esse ultra quinque vel sex libras. Analysis pastae is alidis et examen curatius mo- p. 8stuum intestin 'rum in aheno, in quo lana colore caeruleo inficitur, obtingentium; commentatio lecta coram Academia Scientiarum regia d. Io. I 3. et I T. Dec. anno 1777. Supplementum, uti quidem Cl. Auctor ipsemet indigitat, prioris scripti
156쪽
Motus illos non oriri ab indigo, oriri potius a pasta is asidis, aut si haec eligatur, quemadmodum in Normannia, a pasta resedae. I satis in Gallia Narbonensi culta; delectus et me stes foliorum; praeparatio in molendina et ulterior, quamuis similis, rudior tamen, quam praeparatio pigmenti indigo, qua pars, in qua color residet, ab omnibus reliquis separatur; obtinuit quidem destillando ex omniisetidis pasta aquam, aleati volatile, et oleum em pyreumaticum leue consistens, obtinuit autem ex eadem pastae copia alia atque alia proportione; ita cineribus multas deprehendit serri particulas. Salis
communis acidum vapores primo momento eX pa sta expulit, et virorem Ox ea contraxit; nitri ac,
dum leni calori cum ea expositum aliquot demum momentis elapsis leuiter ebulliit, et colorem cro ceum misturas impertiit; vitrioli acidum vehemem ter et diu cum ea efferbuit, intumuit atque eX3ρο- stuavit, et cum ea quasi in pultem uniformem nigram abiit, cui aqua temperatae quum telam Crudam immitteret, colore viridi valde claro et satis durabili imbuta rediit; aqua cum sordido colors rufo materiam extractivam, resinosam, et adeo oleosam eliquat. et ea praegnans facillime putrescit. Dolixiuio tinnoxio idnisse , quam praeter pati misisti dis aqua, calx viva, furfures atque indigo ingrediunturi Aquam puram, eamque quidem ebullientem praestare aquae variis additamentis grauidae, Zo-3o eius mensuras uni iselidis superadiundendas esse; mucilaginis ope, passae adhuc inhaerentis, Oleum et partes fingentes emulsionis ad instar in aquam suscipi, unde, agitata aqua, tanta suboritur spuma, et tinctura ipsa superiora petit,
ac segregata venarum specie comparet; telae etiam lixivio intinctae colore caeruleo infectae inde redeunt, ast illud sibi relictum iam aci- 14 horarum
157쪽
spatio computrescit; quo minus id fiat, atque o
tanto plenius omnes extrahantur partes fingentes, calx additur, quae a-3 horarum spatio egregios iam exserit esset fias; agit calore, quem aquae immista excitat, ignea aerimonia, qua fibras pastae com sumit, et partes colorantes ex his tricis liberat, exacuit inhaerens alcati, et ad unionem cum partibus oleosis ac resinosis subeundam aptius reddit, posteriores, ut aquae nubant, ossicit, superabundans denique oleum absorbet; quum tamen breui temporis spatio viva esse desinat, renovanda saepius est; quodsi nimia insit, nigrescit lixivium, et quamuis agitetur, nullam amplius spumam agit; tum enim pasta denso cortice siue vernice obducitur, quae nihil materiae tingentis adscendere sinit, et
omnem aeris accessum arcet; calx autem pro more suo in superficie Iiquidi in pellieulas abit; si de
sciat calx, aqua et calar absquε omni mora in isatiadem agunt, et materi ei, iam in corruptelam istam proeliuis, putredinem accelerant, alcati volatile v locius maiorique copia euoluitur et abit; hinc tela nunc intincta, ncin, uti alias, viridi, sed mox caeruleo redit tinctu. Furfures viscosa sui parte et pastae, quae eam perdidit, mucilaginem suam reddunt, et uniuerso lixivio spissitudinem quandam con Ciliant, quae, Quo minus partes tingentes substant, obstat, forsan has telao ipsi firmius agglutinant, et igneae calcis vi moderantur, corticali autem sui parte oleum superfluum absorbent, et secum praecipitant. Antequam America detecta
fuerat, in Gali ia quoque pasta iselidis unicum pigmentum caeruleum bonae notae erat; cuius sine
interuentu indigo neque splondentem, neque durabilem impertitur colorem. Lixiuium tinctorum nimia calcis copia vitiosum, neque pruinis, nequo
urina, neque tartari cremore emendari posse; opib
158쪽
me tamen suecessit restitutioi quum aquam, quantum quidem dimidia pars alieni tinctorii capiebat, in alio vase cum furfurum libris sex aluminisque libra dimidia coctum una cum sedimento alaeoo ingereret, et eum liquore in eo contento agitaret; quamuis altero demum die fausta illa mutatio contingeret. Rubia nihil hic esticit, nisi superabundantem exhibendo mucilaginem, quae quid et quomodo agat, Austar tarn exposuit; idem ipsi prae stitit decocta cum recenti et genuino lini oleo aqua, magis adhuc superfluam esse luteolam. et . Inquisitio in media, quibus intercedens inter
margam, Cretam, lapidem Calcareum et terram ossium, hactenus a plurimis chemicis communi temrarum Calcarearum nomine comprehensa, discrimen definiri possit. Haec etiam Cl. Auctoris Commentatio , quemadmodum alio tempore talia retulimus ') anno I 8 I et quidem a regia Scientia-xum Academia Rotomagiensi praemio fuit coronata. Primo de partibus haec corpora constituentibus et dimerentiis eorum per menstrua et ignem definitis. Margam ex variis terriS alluvione natam esse, ex omnibus igitur, quas quidem abripere secum aqua valet, aliquid in se continere; compactioremiam esse cretam, quam margis quoque ageenset. quod particulas argillaceas contineat; DOS tamen, quamuis negare nolimus, non raro argillae pauxillum inhaerere cretae, ut margae appellation digia sit, maiore opus esse argillae inhaerentis Copia, putamus; ad centum pedum profunditatem deprehendi prope Remos; lapidem calcareum olim, sicuti sub nostris oculis cretam, ex ruderibus testReeorum esse natos; ipsum marmor Carrari ense hos agnoscere natales, sed quum induruerit, antequam aquae alias molles adhuc particulas aduexerint, non
inquinatum esse argilla, sed purissimum, ab omni
etiam, vid. comm. nostr. Vol. XXIV. P. II 8
159쪽
etiam, quam b. HERGMANNus in eo se deprehendisse asserit, secundum Cl. Auctoris et nunc etiam Ill. de ΜOR VK AU experimenta, magnesia liberum; sub terra ossium intelligit terram acido suo innato quasi liberatam. In marga praeter argillam et te ram calcaream magnesiam etiam et pauxillum quareti reperit; prior ἔ essiciebat. Cretam hispanicam sub quo nomine nos quidem vulgo longe aliud
mineralium genus, ad steati ten propius accedens, intelligimus) reliquis e ste puriorem, neque continere vel miculam quarZi; hoc etiam Carere Cretam campanicam; ex lapidibus calcareis examinauit Cl. Auctor Parisiensem, alium de Montereala, Burgum diacum, et marmor Carrari en se, et in vulgatioribus quidem sat multum argillae deprehendit, non parcam particularum quai Zonarum copiam, et aliquid serri, quod in Burgundiaco maiore paulo copia aderat; nitri et salis communis acidum vix unquam a vitrioli acido adeo pura esse, ut scrutinium solutionis argenti sustineant sustinet famen, si huius ipsius ope depuratum fuerit prius ; magnesiam semper in superficie soli, aut certe non profundo
latere, quoniam natales suos causis nobis propioribus debeati Calcareos nunquam nimis vri possise, dum calx ex iis coquitur in furnis in eum scopum exstructis, calcem vero deterioris indolis praebere, si ignis nimium, aut debilis, aut inaequalis sit;
vulgatiores lapides calcareos extremo igne fundi,
marmor Carrariense atque ossium ferram nequM
quam , suis periculis didicit CL Auctor. Calx viva
aut exstincta cum oleo olivarum subacta et igne violentiore denuo usta maiore cum impetu aquam subiit. Sequitur nunc examen harum materierum habita ratione usus, quem agriculturae atque artibbus praestant. Marga non impinguari solum, neque calefieri, quod nimis Parum terrae calcareae confitineat
160쪽
tineat videtur hic Cl. Auctor in eo peccare, quod eandem semper seruari a natura proportionem, quam quidem in suo ipse examine inuenit, sibi persuadeat; dantur utique margae, in quibus calcarea terra, dantur aliae, in quibus argilla dominatur ;aeratam praeterea in esse margae, eo ipso inertem; terram argillaceam esse terram vegetabilem per excellentiam, si aeri parumper calido in acidis debilioribus exponatur, putrefieri quid hoc sibi velit, nos nescire ingenue fatemur), et sic tum argillam, tum margam fimi loco inseruire posse, quae refrigerio ceterum potiuS noceat, quam calore; cretam praecellere margae; egregios autem calcis vivae,
et in pratis Gratianopolitanis gypsi calet nati vidit
effectus. Fullonum opera initium fieri solutionis lanae; argillam tamen optimae Anglorum sunt argillae satis purae; nimis tenaciter adhaerere telis, terram Caleaream puram pinguibus non esse affinem, et nimis cito per compagem telae transire; hinc margam apprime aptam esse; dominantem materiam calcaream nocere non posse. OmneS te ras Calcareas capellis, quas appellant, inseruire posse, praestare tamen vegetabilem et animalem, modo sint purissimae. Duritiem caementi vulgaris in summa calcis post ustionem tenuitate, in summa aquae et aeris fixi amissi auiditate, et in pondero ac pressionesta esse; impuriores lapides calcareos, praesertim ferruginosos, aptiorem caemento Calcem exhibero; margam tamen nimium continere argillae. De calcis usu in re tinctoria; praecipitaruquasi materiam tingentem, acido solutam; aere fixo potissimum constare spumam; hunc, si labor suzeedat, ex atmosphaera absorbendum esse per calcem adiectam; calcem igitur tantummodo ex purissimis lapidibus coctam, uti experimentis etiam