Commentarii de rebus in scientia naturali et medicina gestis

211쪽

grassata est, traditur, simulque de febre inflammatoria quaedam exponuntur.

Petropoli primum morbum obortum esse, qui

tamen, teste graui in his rebus viro, Ill. PALLAs, longe remotiores origines habuit . Herfordiae maxima militum copia, quorum sanitatis cura Nostro demandata est, morbo correpta est, qulamque aegrorum copia mire incresceret, sani partim venae- sectionibus, partim purgantium, partim, Verum raro, emeticorum usu a morbo optime praeseruati sunt.

Morbus niaui seste contagiosus et ab hominibus in alios propagatus fuit. Catari halis plus minusue inflammatorius fuit, subinde tamen, quamuis raro, rebilis corrupta, emetico excutienda in ventriculo haesit. Venae sectiones copiosissime administratae sunt. Praesi'ntissima medicina nitrum cum tartari cremore fuit.

Inflammatoriae febres, inprimis Pleuritides et piperipneumoniae, eodem anno, priusquam epidemia illa Rustica ingrueret, frequenter grassatae sunt. Alios acuto modo, maxime solito, alios vero diuturno, levioribus morbi symptomatibui morbum ipsum diu praecedentibus, corripuerunt, hique et diutius et gravius aegrotarunt Medendi stiani methodum fuse Noster describit, qua adhibita omnes aegri conualu runt. Ea in antiphlogistico regimine exacto, venaesectionibus, subinde et repetitis, et nitri cum cremore tartari usu consti tit. Eo autem in casu, ubi morbus lente inu aluit. praeter copiosam in initio statim institutam sanguinis missionem, purgantes antiphlogisticae medicinae

mire pro Qxunt, emeticae autona tam vehementer

nocuerunt, ut, data tali aegro hoc modo affecto ex tartaro emetico medicina, aeger hepatis et diaphragmatis init minatione admodum periculosa corriperetur. Postea camphora cum nitro insigni cum successu data est, eademque et vesicatoria loco assecto

212쪽

imposita sunt. Tussis pertinax, spasmodica, sicca,

quae saepe post liunc morbum remansit, medicamento ex opto, ipecacuantia et camphora tantum, sedari potuit. Hoc spasmo autem non praesente, optum in pectoris inflammationibus semper nocuit, idque essecit, ut inflammatio in suppurationem aeta

minaretur.

De crusta inflammatoria quaedam subnexa sunt. Eam durantibus inflammatoriis morbis non generari, verum in sanguine iam praeexistere. Purulentam e iam materiem non in vasis, verum extra vasa, in t la cellulosa, aut in vulneribus generari.

Altera obseruatione furuncaeli maligni cim febro putri in coniuncti hi oria traditur. Furunculu8 absque caussa quadam manifesta in hypochondrio sinistro obortus est, ingentem magnitudinem nactuS et postea gangraenosus factus. Simul febris ex colluvie putrida primarum viarum adfuit. Inciso prosun- de furunculo amplo eiusque admodum inflammatis marginibus, inflammatio stati in sedata est et sanies copiosa cum aegri levamine effluxit. Gangraenosam putredinem cortex Peruvianus cohibuit. Alii furunculu maligno in nucha correpto Noster surunculum quum incidisset, occipitis os profundissime erosum inuenit. Hi furunculi aut cum febre inflammatoria aut putrida coniuncti sunt, eosque maximo Occupant, quos arthritis aut rheumatismi detinuere. p IO7. Tertia obseruatione efflorescentiae cuicu se pertia uncis a crusta luctus pro me historia traditur, sint ul-que de crusa lactea disseritur. Methodum suam. scabiein curandi primum Noster exponit. Omnia medicamenta, quae sanguinem puriorem reddero dicuntur, damnat, aegi OSque suos, et inueterat morbo laborantes, sulphure sanat interne cum eamphora dato et unguento ex sulphure et albo vitriolo externe adhibito. Exanthemata dirissima crustas foedas foetidasque formantia a erusta lactea orta sulphure

213쪽

phure antimonii aurato cum dulci mercurio et camphora interne dato et xsprimentibus medicamentis externe adhibitis sanauit. Violam tricolorem asTRAC Rio. V. Ill. nimis laudatam non probat, neque in augris crusta lactea laborantibus urinam singularem illum foetorem referentem obseruasse asserit.

citaractine operatione cάirurgica infeliciter extra- p. Ia'ctae historis quarta obseruatione traditur. Altero

oculo aegra iam capta erat, ex suppuratione rupto. Peracta feliciter operatione in altero oculo aegra Visum si tim recuperauit, verum ingens dolor et intensa suppuratio postea oborta est, quae oculum consumsit. Traditur simul et historia extractionis cataractae , cuius depressio antea infelici cum successii

tentata fuerat. Aeger visum penitus recuperauit.

Carpi violentia externa contriti Di immat imgtte p. Iqq.

inde ortorum historia quinta Obseruatione exponitur. Gangraena oborta est humerum simul occupans, pessima, talisque, ut mortem aegro statim instare Noster putaret , verum incisionum aptarum et inprimis comticis Peruviani interno et externo usu humerus seruatus est, cubito in articulo rescisso. Quumque ossis humeri condyli post hanc operationem per sex paen menses nudi essent, nullamque durante hoc tempore

mutationem paterentur, ex hac obseruatione HOFF-ΜANNI obseruationem confutat, qua constat.

214쪽

i. e.

Varia scripta medica auctore IO. DAN. ΜETZGER. Aduersaria medica latino sermone conscripta Cl.

Auctor ante aliquot annos edidit ; quum autem vernacula lingua conscripti libri in Germania magis amentur, hoc opero aduersaria sua Cl. vir hoc modo continuauit, ut et notatu digna, quas in adue sariis continentur, locum in hoc nouo Opere inuense

rent.

Primum insinerem extispicia exhibentur. Primum de viscerum translocatione agitur, nouuS tamen illius casus non adfertur. p. I. Calculos anatome. Pauci calculosi in Borussia dantur. Tumor in lumbari regione pus Continens, et a rene verosimiliter suppurato pendens, obortus est, quo inciso aeger asthmate conuulsivo correptus obiit. Inciso abdomine aqua foetidissima, viscera pure obsita, intestina inter se eoalita, hepar praegrande, omentum suppuratum, visceraque omnia foetidissima inuenta sunt. Intellina maxime macerata molli Llimaque suerunt. In eo loco, ubi mesocolon cum splene et rene sinistro per telam cellulosam connectitur, puris maxima copia inuenta est. In ipso rene purulenti abscessus. Dexter calcaream materiam continuit. Vesica urinaria utero virgineo ex omni pa te similis,' pulmones collapsi, pure obsiti fuere. P- 63- nautacae incisso. Caluaria valde tenuis, ex parte pellucida, instar tenuillimae chartae, in pellucida parte seuQae quaedam. Corpora siriata non sitiata

erant.

215쪽

Apoplexin definctae anatome. Iugulares araeriae venaeque sanguine nigro refertissimae, caluaria intus nigris punctis obsita et in dextro latere magis obscura fuit, ob sanguinem nigrum ibi congestum. In cerebri ventriculis aquae insignis copia. De caussa apoplexiae proxima simul disseritur. Instrumentalem apoplexiae caussam in sanguinis aut aliorum humorum congestione versus cerebrum consistere nullo modo negari potest, et si vel a morbidis aliis materiis acribus apoplexia inducitur . eaedem materieS apOplexiam in tantum inducunt, quantum, consensus ope inter neruos vasaque sanguifera, sanguis versus Q rebrum impellitur. Obseruationes medico-pra cticae sequuntur. Pri-Ρ'89

mum de venereo morbo agitur. Gonorrhoeam vere

tarrhalem, cum phimosi Cl. auctor vidit, sed go-norrhoeam vere venereae indolis dari, eam quo omnium frequentissimam esse asserit. Modi varii contagii praeclare enarrantur. Anni quidam elapsi sunt, quibus plures ruricolas in Uno P go habitantes venerea lue curauimus. In plurimiS verendae partes non laborarunt , sed os cesque, faeiei cutis, oculi, manifesto indicio, contigium per OS in has partes propagatum esse, forsan per commun*poculum, quo rustici utuntur. Essicacissima qurandi

morbum methodus ea est, qua mercurius corpori inungitur, ad culaneos vero venereos morbos mercurius lublimatui corrosiuus praeclare valet.

Scorbutum ab aere incluso, sordido, stagnante P IIS CL auctor derivat. Piscatores, qui in Borussiae oris

maritimis vitam in aquis paene continuam degunt, a scorbulo Omnes immunes sunt dentes que integerrimos habent. Conuulsionum ex manustupratione ortarum historia. Roborantia et antispasmodica selectissima P

rum prosecerunt.

216쪽

Febrem intermittentem, primum tyrtianam, posthac quartanam, deinde quintanam, demum erraticam, epilepsin excepit anthelininti corvin usu paululum mitior reddita. . 139. . Iv chirurgicis csibus synchondrotomiae, cuius se. lix successus fuit, historia enarratur. BRODHAGIVs, medicus obstetricius Regiomontanus. eam instituit. Mulier iam bis laborioso partu foetus enixa fuerat. Brachium foetus mortui praeuium rescissumque quum ad partum faciliorem reddendum non valeret, ad cartilaginis dissectionem, ceu Unicum vitae conseruandae praesidium, Cl. BRODHAGIVs confugit.

Cartilago admodum mollis fuit. Peluis ossa tantum discesserunt, ut duorum pollicum spatium supersisset. Operatio per quinque horae minuta durauit. Vrina post partum semper probe effluxit. Vulnus facile coaluit. Decimo sexto post operationem die pue pera sine ullo incommodo in cubiculo ambulare potuit. Pubis ossa, naturalem figuram reserentia, perfecte coaluerunt.

Mulieri post coitum menstruus fluxus emansit, abdomen sensim intumuit, perceptoquo sat diu satque distincte foetus motu, doloribus ad partum correpta est, qui vero post XXIV. horas evanuerunt. Tandem febris intermittens oborta est. Remansit abdominis tumor, maxime in dextro latere. Os uteri paululum versus dextrum latus directum fuit. Conceptionem abdominalem aut in ovario Cl. Auctor suspi

catur.

Sequitur paronychiae a materia arthritica inductae historia, eamque virtutum specifici antipodagrici Americani enarratio, quod cum successu Cl. vir adhibuit. - Ulcera maligna, cancrosa, arsenicum bene debellauit, sed subinde pulmonum morbos, subinde et colicam periculosam induxit. Assa foetida ad ostium cariem non valuit. In

217쪽

In his, quae ad forensem medicinam spectant, primum asseritur, mulierem et a viro foetum conci-Pere posse, cui mentula non iusso loco, sed sub frenulo perforata est Probatur postea, pulmonum per aquam probationem adeo fallacem non esse. In therapeuticis de actione medicamentorum inP. z I s. Corpore humano agitur. Alterum volumen primum serensia continet. R sponsum facultatis medicae Regi Omontanae a Cl. viro elaboratum, de infanticidii suspicione. Suggillationes variae in cadauere infantis inuentae sunt humoresque in capite cerebroque extrauasati. In his caussam mortis quidem sitam, sed eas a partu foetusque ex utero lapsu profectas esste, a Cl. viro asseritur. Alia sanguinis intra meitynges et caluariam effusio in homine post ebrietatem et verbera apoplectico modo demortuo insenta est, cui obducentes medici caussam mortis absolutam tribuerunt, nulla, ut recte Regiomontani medici probarunt, nec ebrietatis nec

prolapsus ebrii in terram ratione habita. De iudiciis medico- legalibus a medico forensi recte formandis multa lectuque dignissima a Cl. Auctore addunturi simulque adseritur, pulmonum solitam d. cimasiam recte institutam ad vitam infantum dignoscendam penitus sussicere. De aere, aquis, locis Regiomontanis, de inco-P. III. larum Vitae genere, caet. Aer ob plures aquas pro parum salubri habetur, ventis tamen quum ab Omnibus urbs perstetur, insalubritas tanta non est. Pestilentiae epidemiae, quae in Borusia grassatae sunt,

secundum annorum seriem accurate recensentur,

aliaeque epidemiae, quas Cl. Auctor obsoruauit, dysenteriae, morbillorum, tuisque bouillae Cadme in extis,tota. Fatuae mulieriS, apopleXia P. I9s. demortuae, anatonae. In capite vasa turgidissima. Cerebri membranae caluariae firmissime adhaeierunt.

218쪽

Durae matris pars cartilaginosa, cerebrum in pultaeeam massam conuersum, suppuratum, et in ventriculo dextro abscessiis. Monstra posthac varia describuntur, tandemque uteri deficientis historia exponitur, ab Eugelio, medico Moseouiensi, descripta. e. zz9. De nisu formativo paucis agitur, simul lub BLUMEN RACHII opera, quam in eo pertractando consumsit, laudatur. Femina, quae, ut supra memini mus, synchondrotomiam pasta fuerat, postea gemellos partu felicissimo edidit. Violam tricolorem ad crustam lacteam felici cum successu Cl. vir ad bibuit. Additae sunt huic volumini tabulae natorum et dena-εorum Regi amonti ab anno 177 ad annum 1783- Mortis genera simul accurate notata sunt. In 23OOOdemortuis puerperarum numerus 263 fuit. Maximam stragem epilepsia, conuulsiones morbi ex dentitione difficili, variolae et morbilli, phthisis, hydropy, dysenteria. alui profluuium et obstructio, febresque Omnis generis edidere. Tertii voluntinis argumentum paulo accuratius recensere lubet. De morbis Regiomonti endemiis primum agitur. Caussae, quare tanta infantum copia moriatur, ex Νostri mente sunt parentes male sani, qui valetudinOsam sobolem progenerant, sordida, inu da hutnidaque plebis habitacula, maxime subterranea, Regi Omonti stoquentissima, cura insantum neglecta, infantum per conductarum nutricum lac nutritio, Obstetricum inscientia seu bene instructarum parca co-PiR, Caet. P. 27. Vermes insantibus Regi Omontanis maxime frequentes sunt. Hel minthochorion ad eos multa praestitit. Ad taeniam remedium Clonio-Waglerianum non valuit. Quidam et id non ferre potuerunt. P, 3q, Rachitis, probe recteque monente Cl. viro, ex educationis physicae neglectu maxime oritur. Pre-

219쪽

quens lactea crusta est, ad quam violam tricolorem seinper cum insigni effectu adhibuit. Crusta in la-oeam inueteratam, pertinacem, in puellis albo capillo praeditis maxime obseruauit. Illius curatio optime succedit cute impositis cantharidibus profunde suppurata. Voguentum ad scabiem SCHΜUCKERI, quod nos semper insigni cum usu et in maxime in- veterata scabie adhibuimus, a Cl. Auctore adhibitum nil praestitit. Phthi sicorum tabidorumque numerus Regio- monti perqNam magnuε est, fiequentissime autem incolae humidorum istorum et subterraneorum habitaculorum phthisi ex pulmonum suppuratione laborant. Saepius et plithises ex catarrhis neglectis et ox venerea labe oriuntur. - Vir antea perfecte sanus phthisicus euasit morboque confectus tandem periit, quum in lecto aegri decubuisset pulmonali phthisi breui antea demortui. Laudantur ad eam balsamici vapores in pulmones immissi. Veneream phthisin mercurius sublimatus corrositius sanauit, pituitosa cortice Peruviano debellatur. Fixus aer a Nostro ad hunc morbum non laudatur. dephlogi-fllesti nulla mentio iniicinio. In chronicis morhis hepatis organorumque digestioni inseruientium morbi maxime ubique se quentes sunt. I cterus Regionaonti anno 178 a. breui ante primum febris catarrhalis celebratissimae insultum epidemice grassatus est. Eum spasmi ex Nostri opinione producunt , bilis*ν duodenum intestinum

uansitum prohibentes. lSaepius hepar instaminatur, quam quis credat. Ηepatitidem externam sinapisimo costis spuriis imposito saepius Noster sanauit, in puerperis, post iram primis statim post partum diebus maxime frequentem. - Hydropici cantharidum essentia valde levantur. Mensis morbi Omnis generis in Boruilia admodum frequentes sunt. . I i

220쪽

p. 64. Venerei morbi frequenti stimi sunt, maximeque hi a militibus propagantur a militia vacantibus, rus petentibus, et a rusticis seruis Polonis hoc morbo frequentissime infectis. Mercurius dulcis in pilulis exhibitus a Nostro ad morbos ex recenti infectione maxime laudatur. Ad rheumatismos venereos optum

non valuit.

p. 7o Febres biliosas, pituitosas, gastricas vita sedentaria potusque calidi induxere. Venaesectionum in

iis DOXae. -- Febre puerperarum correptae Omnes

mortuae sunt. et nos exemplis didicimus, earum eurationem dissicillimam esse. In cadauere tali febre demortuae incisa abdominis viscera humore i cteo, odoris experte, Obsita fuere. Frequentes et rheumati lini et arthritides sunt. Febre absente ad arthritidem arnicae flores multum valent. In quibusdam ex aconito leuimen morbi. Subinde apoplexiae epidemice grassantur, Vere tu.I783. plures sis occisi sunt. p. 83. In QPlithalmia a gon rhoea suppressa inductae

insitionem gonorinoeae caeteris omnibus medicinis Noster praefert, quum gonorrhoea potissimum restituenda sit. vidimus tamen, ad pertinacissimam et maxime perdurantem chemosin veneream curam ad gouorrhoeam instituendam non valuisse, omnibus in peius ruentibus. Tandem mercurius sublimatus interne et externe datus inflammationem debellauit, staphyloma autem in altero oculo residuuIn butyro antimonii ad Cl. 1AΝINI mentem applicato perfecto sanatum est).E-98- Cancri pathognoinonicon symptoma plane desideratur. Vnicum ad eum remedium operatio chirurgica est. Faciet ulcus maximos dolores inducenS in cilago cydoniorum optime leniit. Vicena infernorum articulorum partim biliosae originis sunt, partim et a suppressis haemorrhoidibus aut fluxu men.

oruri secretione urinae in senibus impedita scrophu-