Commentarii de rebus in scientia naturali et medicina gestis

571쪽

VII. CLAUD Us Ar faenoMΕΗ describit infru-p. I s. Ventum, fund0 maris examinando. Coeperunt

Sueci, halecibus minoribus; quos SUI appellant, vii ad eliquandam pinguedinem, quae adhiberi possit loco eius, quae ex cetis eliquatur Trahn).

Obiectum, quod post coEsuram quisquiliarum in

mare fertur, et landum maris altiorem reddere cum nauigationis impedimento . et ipsis illis piscibus nauseam excitare, qua efiiciatur, ut loca illa derelinquant. Itaque cogitatum est de methodo fundum maris iis in locis examinandi. Id satis simile est terebrae sic dictae metallicae. Qualis repertus si fundus maris non resertur, id saltim nam ratur, pertigisse instrumentum ad Io pedes infra sun dum maris, supra quem aquae superficies attollebatur pedibus et i, ut longitudo instrumenti fuerit pedum 3 1.

VIII. NI C. LANDER BAK sormulas usui aptissi p 8 mas exhibet variationi curvedinis et radii curuaturae inueniendis. IX. AΝDR. SPARR MAN describit Lacertam ammp.ricanaim: cui nomen Sputator; habitat in ligno, et adeo aedibus ligneis insulae St. Eustachii nemini nocens, nisi irritetur, tunc inimicum conspuit succo nigro, pustulas in locis corporis, in quae incidit, excitante, quae vero iacile sanantur spiritu vini camphorato, et illo liquore, quem Rum appellant. Longitudo est a digitorum a naso ad anum, cauda at digiti. Est: cauda tereti mediocri, subtus serie scutorum longitudinaliter instructa, corpore cinereo supra fasciis albis, colore hepatico antice posticeque marginatis, notato. Trimestre tertium.

canam describit, bimaeulatam v. Trim II. art. 9.)

572쪽

Vtraque Praepositus Ac REous ditauit collectio. nem Perii l. nκ cἔκκR. Defuncto possessore, a vidua Academiae R. S. traditum. Est: cauda earinata, denticulata, corpore duplo longiore, digitis palmarum, Plantarumque, lobatis. Et huius, et prioris, icones exhibentur. P. I 72. II. D. MELANDER HIELΜ de integratione ne quationis alicuius di Uerentialis. P, Ι 8 P. III. D AN. WILH. SCHEELE de partibus consitu'tiuis terrae Rhabarbari. Eam ut obtineret, radici in puluerem non valde tenuem comminutae, calidam insudit, quae mucilaginosum extraheret, et filamenta dissolueret. Subsidit terra, specifice grauior partieulis Rhabarbari, tune eluitur, donec omnino alba fiat. Ita ex libra Rhabarbari Indiae orientalis, tsemuncias terrae siccatae, intra digitos arenam Ff ferentis obtinuit. Eius partes constitutivas r P 8 perit: calcem, acido aceto sellae saturatam. Uitriolicum esse acidum, quod notitius asserueras, omnino negat, Acidum aceto sellae cum dissicut ter ab alcati separetur, methodum id perficiendi docet, . reperit vero, acidum, quod ars ex saecli aro ope acidi nitri obtinet, a natura paratum haberi in Acetosella. P. I 87--IU. CLAUn. ALSaeno MEu de ρίψHniis, quae nou fument. Cum varia de illis in diariis Gallorum lo-gantur, ipse tentamine instituto reperit et lychnium lampadi inserendum, latum esse debere, taeniolae ad modum, parum habere crassitudinis, et parum ex lampade prominere, ita aere liberius aecedente ad latam utriusque et lychnii superficiem, ita auget vehementiam ignis, ut materiam, quavad et lychnia vulgaria in fumum abit, omnino COm

burat.

573쪽

dirigi possit in animam, per tubum ferruminatorium. Utitur pressione aquae. UI. AND 7 h. Io. LENE L exhibet integrationem p. I97. aequationis acicuius disserentiassis.

VII. IΟ- I. . OD HELI Us de cataracta Denerea et p. 2O eius operatione. Duos casus huc pertinenteS enarrat, ex quibus colligit, inflammationes, quae lent operationem cataractae sequi, posse synietes in pupillae producere, qua visus tollatur, id vero eo magis metuendum esse ab humoribus veneno Venereo Contaminatis. Igitur coetis, qui De venerea p. a OLIaborarunt, pupillam utrinque seindendam ese. Porro, feminae, de qua altera eius relatio agit, exemplo docet, non necessario visus desectum sequi, magna quantitate humoris vitrei perdita, id quod solari eum potest, cui copiosus effluxus eius humoris ex improuiso accidit, non vero suadet consulto ess-ciendum esse, ut eius multum eXeat. VIII. BENED B1ORN LUND deco B cortisse pri p. δο9ni usum esse non contemnendum docet, in levioribus morbis venereis, ubi curatio eius solius ope potest absolui. In nos icomio, ubi publicis impensis aegri curantur, ad accelerandam curationem mercurius adhibitus est. IX. Io. GAD oras de corporum calore absislato. p. 2I8. Posito, calorem in corporibus, qui unitis illis aut separatis, aut qualitate illorum utcunque mutata, vel absorbetur vel liberatur, unice determinari per specificum corporum calorem eiusque mutationem docet, quomodo datis massis plurium corporum, p. zzr. quae uniuntur, speciscis illorum caloribus, item temperaturis, quas thermo metro applicato ostendunt, porro datis mixti calore specifico item tem- persturo, absoluta caloris quantitas reperiaturi. Est vero opus, ut specifes calores quam exactissime sciantur, in quibus si leniter erratum sit, multum

574쪽

tum absolutus calor variatur. Ex experimentis cum nitie et aqua institutis colligit, posito niuis calore specifico o, 9; gradum thermometri Sue cici, qui respondet calori absoluto o; esse Soo P λδ 3 infra punctum congelationis. Instituit etiam expo rimenta cum salis solutionibus, item mixturis aquae et acidi vitrioli, quibus omnibus, numerum illum, quem diximus, vero satis propinquum esse confirmatur. Repeti autem et variari experimenta Optat. P. 236 X. ANDR. SpARRΜAN describit murem pumiselionem ex Africa meridionali. Ab aliis omnibus distinguunt eum lineae quatuor dorsales longitudinales nigrae. Icon exhibetur. P. 238. XI. CLAUn. Hi ERRANDRR de foecharo abietis.

Eum prima vice reperit ' Iulii i784. Productum aphidum esse, obseruasione didicit. Dum fluidum est, a formicis aufertur, mox vero durescit. P. 24O. XII. SAM. OD MAN de furore heroum borealium antiquorum, quos Herser ar vocant. Narratur,

eos maximis periculis, igne et ferro nihil territos, in hostium multitudinem utcunque magnam irrui sita. Postquam cessauit furor, debiliores vulgari homine fuisse. Omnino similia esse docet haec iis, quae narrantur de Orientalibus ab opio furentibus, Vnmuh appellatis. Sed cum nulla veri sim, litudine diei possit, nouisse boreales optum aut eius succedaneum, quod ex papauere nos Tate paratur, alia inebriantia examinat, nullum vero reperit, quod melius huc quadret, Agarico muscario, quo genere boreales se inebriant, vires etiam ad aliquod tempus solito maiores sibi comparare narrantur. Huic hypothesi optime convenire cum iis, quae de heroibus illis tradantur, collatis historicis argumentis confirmati

575쪽

Trimestre quartum.

Ι. HENR. NICANDER continuat theoriam ma p. 249

ehinae spiratis.

lamenti, et Cancellarius Academiae Diuionensis, tentamen, menstruum naturate uvarzi, imisy gavdi. Cum quae Cl. Ac HARD de crystallis ope aquae acido aereo s turatae producendis edidit, aliis non succe steri ni, illi quidem relinquendum est, ut ipse rem in maiore luce collocet. Neque Credit Cl oκ Μoitu EAU CI'. ACHARO, menstruum, ex quo gemmae coierint, ipso crystallisationis momento omnino abiisse; id enim et aduersari legibus solutionis, et exemplis corporum refelli, quae partem menstrui sui contineant, etsi ab illo non amplius soluantur. Ita spatho calcareo plurimum aquae in est, etsi ab aqua non soluatur. Quod materia aliqua a menstruo certo non soluatur, inde nasci potest, quod debitae rationi inter menstruum et id, quod solui debet, locus non sit. Sic mixtum ex auro et argento non soluitur in acido nitri, etsi quaevis eius particula metallum contineat, in acido illo salubile. Certiorem iud cat noster alteram partem theoriae Cl. ACHAR D. Iam enim certum esse, quod erystallus et quarZus ex fluido coierint. Id vero esse aquam acido aere laetam, cum iis in locis, ubi crystalli reperiantur, aliud fluidum cogitari non possit. Eam theoriam sequutus, aquam pluviam puram filiratam, aqua calcis item ex pluuia praeparatae mixtam, agido aereo saturauit, illa lagenas impleuit, quibus frustulacrystalli indidit, uni sola, alteri cum terra alum, nis, subere obturavit, vesica obligauit, inuersas in loco, ubi per ' menses et aliquot dies quiescerent, reposuit. In his quidem, deinde apertis, nihil vidit, quod multum praesentem quaestionem illa

576쪽

illustraret. Tertiae vero lagenae, etiam aqua caleis

in ephitica plenae, indidit nouem frustula crystallimontanae, et frustum ferri longum digitos s, latum crasium 3 lin. lima in quatuor planis lateralibus

politum. Aperta lagena, aqua evaporationi exposita, residua manserunt grana duo terrae martialis, a serro ab aqua adroso; eam terram magneS noctattraxit, adhaesit tamen angulis superindulfi, non effervescebat cum acido nitri, et parum ab illo solvebatur. Crystalli, quae 27 grana ponderauerant, iam ponderabant 27, etsi terra martiali adhaerente tectas, ceterum nihil politurae, quod notari posset, perdiderant. Frustum serri rubigine obductum erat, a quo lauabatur, certe illud ducendo per aquam puram destillatam, deinde siccabatur in aere libero. Aliquot dies post, micros copio, quod parum augeret, examinatum ad marginem unius laterum, Oxhibuit punctum splendens, vitro simile, velut tubere quodam Circumdatum, et eius ope ferro adhaerens, tuber illud iuxta marginem extensum, COI-

stabat terra martiali. Figura huius crystalli, ob exiguitatem, satis certo describi non potest, repetibiis vero Obseruationibus, et auctori et aliis, visa est includi planis regularibus in pyramidem coeul tibus. Aliis etiam ferri locis adiaceat punita crystallina, minus splendentia, quorum figuras nec quidem microseopium fortius, distinctas exhibet.

Ad hoc experimentum repetendum Cl. DE ΜΟR-vΕAU Chemicos inuitat. P. 283. III. HEN, REi ΝΗ. GEI IER quom9do metatis se habeant ante tubum ferruminatorium t aer

depalogii cato excitato. Instituit experimenta ERICUS SWARZ, Collegii regii metallici notarius vicarius , ab illis perficiendis et augendis morte prae' matura impeditus. Itaque Miser pauca edit, qui

bub ipse adfuit: v. c. Argentum purissimum 6 tu

577쪽

thim super carbone funditur, fumas, Volatile redditur. Orbis nitens cupreus, in vicinia flammaz, sed tamen ad distantiam plurium digitorum, tenui lamella argentea obducitur. Scoriae nullae observantur. Ferreum filum circiter digiti decimalis in diametro, celerrime funditur defluentibus scoriis, ut tempore paucorum secundorum, silum pedis longitudine, successsius flammae immitti possit.

IV. CAR. PET. TH BERG narrat de variis Lo p. 286.

xiae speciebus ad Caput B. Spei reperiundis. Sunt illae L. Astri id, sulphurata, capensis, Ori , quod gregibus copiosissimis agros infestet, maxima nocua ; C ra nondum descripta, cuius hi eduntur characteres: L. c ro, atra, remigibus fuscis, humeris sanguineis; Rostrum conico- gibbum, cin

reo su scum, acutum. Remiges cinereo fuscae, marginibus albis. Tectrices albae, humeri sanguinei. Pedes grisei. Corpus totum, exceptis remigibuS, atrum, magnitudine L. pyrrhulae, sed paulo longius. Cauda corpore longior, hinc avem volantem impedit nunquam celeriter volat; flante vento, directe volatum suum non prosequitur, sed viam obliquam describit; dum pluit, interdum manibus capi potest. U. IONAS DRYANDER edit animaduersiones p. 289 in genuS plantarum, cui Albuta nomen est; additis nouis tribus speciebus. Cum L IN NEUS, in sexta editione Gen. Pl. primum Albucam ab ornithogato separaret, descriptionem saltim ex duabus speciebus confecit, aut sorte ex A. maior . Itaque cha racter eius genericus non quadrat in omnes sex . . speetes iam notas. Hinc nouum Characterem generi cum edit Cl. Aunox; ubi characteressentialis est: Cori insera 6 petata, petatis exterioribus patulis, i interioribus conniventibus. Stylus triqueter. Iam

habitum generis describit. Species habet 'flami nibus

578쪽

nibus tribus seri ibus ς ' s. omn. fertilibus. Hue resert sex Albucae species, item ad subdiuisionem secundaria, Alb. obonicam, cuius figuram IACQuis edidit in iconibus plantarum, etsi dubitet, an ex Aby sinia sit.

P asty VI. IOSEPH. CO EST. ΜUTIS BOL et Astron. Reg. Exped. Bot. Ameri C. Praef. nouum plantae genus americanum describit, cui nomen est Pera a borea. Planta dioecia est. Icon exhibetur. Crescit arbor in regione Mari quila, latit. bor. SGr. ao. Min.

Stamina plura habet, pistilla distincta quatuor, petatum unicum semi globoso Concauum dependens. P. 3o I. VII. Futeonis Haliaeti Suecis Fij jus historiam

N1o ab Aquilis separandos esse, ita ut aquilis rostrum ad radicem rectilineum sit, saltim ad apicem curvetur, Falconibus statim ad ceram curuari incipiat. Ita nisi distinguantur rostra aquilarum et sal conum, non seiungi posse Aquilam Leucorypham

similius esse Leucorypham, cum ad aquilas pertineat. LINN EUΜ Haliaeti pedemsubputantum dixisse, non quod ipse hoc crediderit, cum Com. BURRosiam id redarguisset, sed ut indicaret, aut hoc ab antiquis tributum esse, etsi falso. Propria experientia edoctus narrat, non humi habitare Haliaetum, inter arundines, sed in arboribus, inprimis pinubus. Oua nunquam plura tribus reperit, aliter etiam comparata, quam ab auctoribus describuntur, quibus obfuisse videtur confusio cum alia aue, propter rosti orum differentiam accuratius non obseruatam. Multa alia habet, de oeconomia rapacis

tradit confruendi et computandi corpus cunei forme certae carbonum quantitati CRPRX. IX.

579쪽

re.' ARVID PANK refert de rustico, fen usP 3 Fomnibus internis et externis orbato, pos XII annorsubito restituto. Nomen viri Olus in Fon. Ιunio 1771 in febrem incidit, doloribus, ardore vehementiori et capitis doloribus eum infestantem, cuius sub initium cessauit statim facultas loquendi, mox deficientibus etiam sensibus internis et externis. Mense elapso cessarunt 'ardor et febris, sedeorpuS adeo erat extenuatum, ut vix appareret aliquid carnis musculosae, sed speciem exhiberet sceleti cute obducti. Dorso immotus incumbebat, manibus supra pectus positis, pedibus extensis, oculis plerumque claus s. Ita usque in aestatem 1782 decubuit, non alio nutrimento Vsus, quRm pauxillo lactis, quod ipsi infundebatur, interdum cochleari vini aut spiritus frumenti, item frustu Iotabaci, quod manducaret. Nunquam postulauit nutrimentum, interdum 4 aut octo diebus nihil lactis accepit. A decubitu diuturno vulnera nulla ipsi nata sunt, quoniam nihil fere ipsi erat carnis aut pinguedinis. Frater, Andreas Olui on, summam

aegri curam habuit. Aestate anni 1782 balnea adhibita sunt, herbis inditis, quae non nominantur. Quo saepius repetito, sensatio et vires paulatini redire visae, intellectus autem operationes nullae apparuerunt, tristis visu fuit, et horrens homines. Lecto surgere iam potuit, sed id non fecit, nisi a nemine conspectus. Ρaulatim eum frater extra domum duxit, alios cibos praeter lac praebuit, etsi semper lac maximu amaret, caput aqua ex fonte aliquar tum a domo distante lauit. Ita visum, auditum, sensationem recuperauit, ceterum maxime debilis loqui non poterat, parum intelligendo valebat, consuetudine tamen edoctus ipse ad fontem ibat, ex quo caput lauaret. Mane, diei VIII Aug. 783, cum aquam ex fonte hausisset, et in loco

Tom. XXIIII. Pars IV Oo domus

580쪽

domus consueto esset, ubi commorabantur frater, sorores duae, et alii ex familia, ut ad templum accederent vestimenta induentes, dum caput lauaret, toto corpore et artubus confremuit, tenui voce

pronuncians: Domine Deust quam mira res γ Via fui tam longo tempore P Eodem momento ex vena in sincipite circiter 6 guttae sanguinis profluxerant, eadem qua nutas sanguinis exiit ex margineeXterno naris deXtri, item ex menti medio. Simul loqui potuit, quae vellet, intellestus vires recuperauit, omneS in domo et extra domum nominauit, quos ante morbum nouerat, miratuS aetate

adeo prouectos videri; alios non nouit, etsi, durante morbo, quotidie ante oculos habuisset. Morbum pro somnio habuit, nescius, quantum durauerit. Vt vero eorum, quae ante morbum acciderant, satis bene reminiscebatur, nihil eorum sciebat,

quae durante morbo Contigerant. Cum ad Coe-inandum cum familia accederet, preces recitare VO-luit, et id satis ordinate perfecit. Aliquot diebus post S. Synaxi usus, quae ad dogmata religionis pertinent, bene se memoria tenere, et percipere, ostendit. Uulnera, ex quibus . sanguis profluxerat, cicatricibus obducta sunt. Cum primo loquelam receperat, tenui voce usus est, tarn mascule pronunciat. Oculi aliquantum distorti sunt, forte quod strabo est. Ceterum iam optime valet, et peragit consuetas Operas. Aetatis iam agit annum 4 I. In omnia haec diligenter se inquisiuisse; et confirmata accepisse a testibus fide dignis profitetur scriptor. p. 3I9- X, CLAUD. BIER KANDER edit Calendaritam infectorum anni 1774. Qua die laruae primum visae sint, et in pupas abierint. Subiungit varia obse Vala. Phalaenae ponisnellae larua hyemem peragit intra malorum vetustiorum corticem, vere pupa fit. Vnde intelligitur, cur malorum vetustiorum pom