Commentarii de rebus in scientia naturali et medicina gestis

601쪽

Cap. XXXII. ct remediis, quae eo , Un varia pinumorum vitia, spissantitur, attenuantibus, demu

ceutibus, antacidis , aut astasinis, anti septicis. Explosae sunt Galenicorum, Chymi Corum, mathematicorum de variis aerimoniis quidem merito doctrinae, non ideo tamen concludendum est, humorum vitia aut prorsus nulla existere, aut adeo rara atque leuia esse, ut remediis non egeant. - Uerum sanguinis vitium morbosa eius tenuit S quum COD-stituat, opus est remediis, quae iustam crassitiem humoribus nostris conciliare possint, spissantibus Talia sunt omnes cibi boni et laudabilis succi, glutinosa, gummosa, mucilaginosa omnia, sed improprie admodum, imo nocent, corpore debilitato, solidisque relaxatis, quam dispositionem augent,

adstringentia, coagulantia. -- Attenuantium ad contrarium humorum statum magnus saepe usus

fuit, diluentia, inprimis potus aquosi, mira subindo

praestiterunt, attenuantia alia, aleatina, saponeS, humorum tenuitatem morbosam induxerunt, avita putredine, ad quam humores sua natura proni admodum sunt. Attenuans vis, quae in salibus neu

tris quibusdam haeret, explicatu dissicilis est, a vi septiea certe vix pendens. Videntur hi sales porsolum suum stimulum in morbis a spissitudine promi sse.

Vtcunque sutiles medicorum do variis acrimoniis opiniones sint, demulcentia tamen utilissima in compluribus morbis sunt: negari enim non potest,huimores Corporis, natura sua aliquantilin aereS maiorem interdum atque noctuam adipisci aerimoniam, mucum a p rtibus abradi, aut vitiari. Tali in casu oleosa, mucosa medicamenta maxime Coia veniunt.

602쪽

bentes, ossa animalium calcinata vim specialem et certam habent omnem acorem absorbendi, corrigendi. Sales alcatini minus commode adhibentur, ob stimulum, quem inducunt, terrae vero abso bentes, utpote satis mites, usui magis acgommodatae: nec nocere possunt, ob aluum ab iis sollitam. Sapo hoc incommodum habet, ut, dum acidum corrigit, oleum crassum, rancidum, inventriculo relinquat. Multum ad acidum corrigendum valent tonum ventriculi instaurantia, adstringentia, vitrioli acidum adeo dilutius acorem ventriculi esticaciter debellauit. - Antalcatina remedia egregios quotidie effectus edunt, licet nulla talis acrimonia pro stet, , sed putredini resistunt. Quoad anti septica obseruandum est, maximum saepe morbosae putredinis subsidium in idonea diaeta es e positum, et certe potus et cibi , qui quotidie

magna copia, sine incommodo sumuntur, magis Prosunt, quam medicamenta validissima licet, quae ob eandem caussam parca tantum quantitate ingeri possunt. Fruges et omnia oleraeea putredini maxime resistunt, distincti que medicorum inter herbas alcalescentes et acescentes nulla hodie est, neque in alcati abeunt alcalescentes herbae, dum fermentati cani subiiciuntur: Opium putredinem gangraenae digitorum pedum in senibus sanare videtur, dum irritationem follit et dolorem cum hoc

morbo coniunctum aufert

qO2. Cap. XXXIIL de remediis euatuantibus. Observarunt rudes etiam in medicina viri, morbos graues subinde natura, sponte euacuatione insigni oborta, sanatos esse, hinc euacuantia a talibus hominibus ad eundem e lectuna frequenter adhibita, nec sine successu subinde; plures enim morbi a sola humorum abundantia pendendi Prosunt etiam admodum, dum vicinae partes evacuantur, parte qua

603쪽

dam affecta, aut ipsa parte assecta euacuata, nee non ad impedimenta remouenda , quae allioni Organi cuiusdam secernentis obstent et secretionem per id nimis parcam reddant. Ipsae autem inanitioneS omnes vires vitales minuunt, corpus ins

mant, sique contrarium aliquando essectum habent, id aliis eorum viribus tribuendum est. Hinc his remediis, perniciosis subinde, non temere ludendum est, inprimis in sanis, quibus remedia, ubi nulla necessaria sunt, adhibere periculum est Non sacile euacuationes permittunt corporis procliuitas ad putredinem, debilitas, mobilitas, strum Osa constitutio; strumosi enim omnes constitutionem euacuationibus contrariam, debilem et saccidam habent Cap. XXXIV. de remediis vomitoriis. Notam ptandum in his est, omnem potum, utcunque blandum et imitem et gratum, ad ciendum vomitum nonnihil valere. I pecacuantia essicacissimum, tutissimum vomitorium est, nec aliud incommodum

habere solet, si plus eius sumtum fuerit, quam

quod vomitionem citiorem, sed non grauiorem reddati Scillae vires dubiae admodum sunt, nec fieri cum aegrorum Commodo potest, ut narcoti- ea, nicotiana, digitalis in emeticorum usum adhibeantur. Praeter subitaneam et efficacem inanitionem emetica hunc essectum habent, ut secretionem et fluxionem humorum ventriculi et partium vicinarum promoueant, obstruffa expediant, sanguinis per abdomen moturn promoueant eiusque viscera stimulent. Magnopere in omnibus sere

febribus, praesertim primis diebus, prosunt, consensuali irritatione salutari inducta, eliminatis sordibus, sebrili materie, inducto alio naotu sed non in omnibus febribus, nec ubique. Visa adeo anti- spasmodicam vomitio habet, vitanda tamen, nec

604쪽

fusa satis vitiosum pectus habentibus, aut admodum debilibus.

- 4S9 Cap. XXXV . de remediis catharticis' Adhibenda tantum sunt, dum iis opus est, nec per consuetudineri. Rara etiam necessitas est, his, qui ex acutis conualescunt, purgantia dare. Agitur simul dolotionum, suppositoriorum ad aluum citandam usu.Cap. XXXVI. de remediis diureticis, quorum effectus licet praesentanei saepe, utplurimum tamen adeo incerti sqnt, ut nemo medicorum certo polliceri possit, se urinam cuique aegro Certe moturum. Multum tenuis humoris et omnis sal, qui in corpore Continetur, omni Sque acrimonia penurinam propellitur, hinc potus tenues om*eS, sales acres, stimulantes, acriaque alia diuretica.

Oleum adeo abdomini illitum urinam potenterpellit. 693. Cap. XXXVII. de remediis di horeticis et fud9riferis. Ualde dubium adhuc est, an ulla existant

medicamenta cutim peculiari sua vi stimulantia vasaque culanea ad actionem validiorem concitantia. Hinc et omnia medicamenta ad hunc finem adhiberi

solita diret ham vim non habent, sed diluentia, se dantia , stimulantia, caet. sunt. sIS. Cap. XXXVIII. de remediis errhinis et lagogis

et ex eo Ioransibus. Errhina sere omnia sternuta. tionem mouent, praeter emollientia, quae mUCum sine sternutatione ducunt. Obtusus oculorum, narium, ex errhinis sensus narcoticae Vi, quam haec medicamenta possident, tribuenduS est.

In satagogis mercurialia potentissima sunt, in iisque,

sales et calces mercuriales culaneam euacuationem magi S acgelerant, crudi autem mercurii cum seuo Praeparationes saliuam. -- Expectorantia omnia

vel admodum exiguas, vel admodum incertaS vires habsiat: nondum enim ullum constitit medicamen

605쪽

tum, quod certas ad expet torationem promoue n-dam vires haberet. Duo genera maxime ex iis eminent, stimulantia et demulcentia, seu incrassantia. Cap. XXXIX. de remediis emmenagogis. QuRS sanguinem ad uterum peculiari. vi ducere videntur medicamenta non dantur, videre attamen medici, varia etiam obstruct ii menstrui cursus caussa praesente, in herbis quibusdam peculiarem ad hunc fluxum vim latere, in rubiae tinctorum radice v. g. caei. quarnuis' dolendum sit, eam in compluribus aegris frustra e ste tentatam. A duabus autem caussis generalioribus menses potissimum desciunt, vel a defectu vis, quae sanguinem per uterina Vasta Pellere debuisset, vel ab impedimento aliquo praeter

naturam, quod nec vires sanguinem pellentes naturaleS, nec maiores superare queant. Aegre hinc medicamenta ad menstruum fluxum dari solita in Pulchrum et concinnum ordinem reduci possunt, quum pro caussarum varietate admodum varient. Memorantiar tamen corpori S motus, aura elem i-ca, animi affectus excitantes, medicamenta stimulantia, ferrum, balneum frigidum, catharti ea, diuretica aeriora.

Cap. XL. de sanguinis detractione. Distingui- p. tur diligenter inter generalem sanguinis detractionem, quae incisa magna vena perficitur, et specialem, localem, sanguisugarum, cucurbitularum DP e. Haec fere semper tuto adhibetur et aliquoties repetitur, illa non aeque. Esseruis sanguinis modica quantita se e venis detracti semper sunt imminutio copiae humorum circulantium, relaxatio corporis, Virium, sanguinis motuS temperatio. Exponuntur postea noxae Anguinis missionis va-xiae, innumerae, regulaque datur, saepius necesi

riam esse sanguinis missionem in pyxeXiis, rarius in f

606쪽

in neurosbus, rarissime in cach exiis. - Ad animi usque deliquium sanguinis detraclio rarissime tentanda est, imo in his, qui ex sanguine misso animo facile linqui solent, studiose vitanda. Locus in inflammationibus sanguinis detrahendi a stellae parti quam proximuS esse debet, nondum autem Constat , num ex arteria sanguinis missio magis prosicua sit. Insuper alia incommoda arteriae incisio habet; eamque ob caussam nulla arteria incidi debet, praeter temporalem aliquem forte ramum, in grauiore quodam forte capiti S, aurium, O Cul O-rum morbo. Uerosimile etiam est egregie esse profuturum, arteriam partis inflammatae, vel ramulos etiam aliquos maiores cum ea communicantes, si facultas esset, incidere.

P Sy Cap. XLI. de remediis epis ossicis . Tractaturdo vesicatoriis, fonticulis, setaoeis, rubefacientibus medicini S.Cap. XLII. de remediis noethesminticis. Signa

vermium copiose exponuntur, notaturque, diligenter cauendum esse Rh errore, quo, Vbi Cun ille ver

mes deprehenduntur . nihil ulterius respicitur, nihil quaeritur. Medicamenta, quae per asperita tem suam vermes laedunt, sunt puluis corallinae crassior, stannum limatum, spicula arboris Iam ai- censis, quae dolicho 3 pruriens vocatur, nuper laudata. Venena vermibus sunt filicis radix, cortex

Geo si eae Iamaicensis, radix Spigesias Marylandicae, sanionici semen, destillati spiritus. Pellunt insuper Vormes foetida, purgantia, Caedi P si v p. XLIII. de remediis lithontriplicis. In calculo pellendo medici parum ab omni tempore feliceS fuere. Plurima remedia admodum iactata aut inutilia, aut noxia suere. Tandem anus quaedam

medicamentum suum pro pretio satis honesto senatui Britanno vendidit, medicis minus cauto for-

607쪽

te, sed incorrupto testimonio suo confirmantiburi

hanc medicinam calculos in vesica reuera comminuisse et calculosos aliquot a suo morbo penitus liberasse. Princeps in medicamenti farragine calx viva cum sapone suit, postea ad calcis aquam medici transierunti Alcati postea causticum, a medico, arcani instar, admodum iactatum adhibitum frequenter, sed sine plurimo fructu, est. Causticum alcati certe naturam suam non retinet, dum ad locum adfectum per sanguinem peruenit , hinc Omnes eius effectus a stimulo, quo urinam pellit, explicandi sunt. Idem stimulus emcit, ut uuae ursi herba calculosos potenter subleueti Vt aliquam lector libri id eam habeat, partem argumenti, inprimis nouiter ab auctore dicta, aut non ubiuis obuia excerpsimus. Nec est, quod negemus, praeclarum ex plurima parte laborem esse, quam in theoretica medicina Auctor in sum sit. Attamen multa etiam in libro desideranda sunt, ob a na-

tomen in physiologicis penitus praetermissam, sinoe qua su iactionum complurium corporis humani sani iusta cognitio locum habere nequit, ob omnia, quae functionibus explicandis ullo modo subueniunt, studiose omissa, in primis quae hypotheses redolent. Quamuis enim satis per se laudabile sit

factis tantum rebus inhaerere, certisque et firma experientia consi malis, expedit tamen tironi in medicina nosse, quaenam ad eruenda ea, quae sensibus nostris se subducunt, medici et philosophi

cogitauerint et ceu probabilia maxime stabiliuerint. Desiderium certe in libro est, auctorem de irritabilitate tot annorum experimentis stabilita, de generationis negotio, in quo explanando illustrandoque summam operam praeclari et sagacissimi viri dedere, parum aut nihil dixisse, quae ullo modo ad explicationem conserant, in secretionum negoti

608쪽

de hypothesibus vanis sorte, ingeniosis attamen nihil addidisse, verbo uniuersam physiologiam, ceu empiricam mere disciplinam, studio rationis admodum parco habito, pertraitisse. Ad pathologiam quod attinet, liges non negemus, ad functionum a statu sano aberrationes melius et perfectius cognoscendaS multum conserre, si, statu sano functionis cuiusdam pertrastato, morbidus eiusdem functionis status exPonatur, generalia tamen de morbis admodum parca in suo systemate praeclaru S auitor Comprehendit, causiarum theoriam, medici S adeo negestariam, Paene omnem omisit, nee multa, quae ad ipsorum morborum origines valent, addidit, adeo ut omnia paene, aut

saltim plurima, pro path0logia generali ab ipso habita, solam tantum pathologiae generalioris partem, symptomatologiam spectent. In therapia generali medicamentis plus operam dedit, quam halienus fassum est, nec dici lacilo potest, quantopere hanc disciplinam ornuuerit, dum

veras sal fasque tantum reS exponeret, Coniecturalia omnia omitteret, ita ut vix sint, quae in hac parte, quae de medicamentis agit, reprehendi possint. Sed quae priores thera piae generalioris et dissiciliores partes constituunt scientiae de gene-xalioribus medicamentorum viribus, de medicamentis adhibendis penitus omissa sunt, nec in his, quae ad iudicationes faciunt, omnia scitu utilia ne-ee sariaque exposita sunt.

III. Medecine domestique, ou traite complet desmoyens de se cons ver en sanie de gueriret de prevenir les maladies par te regi me et les remedes simples: Ouvrage utile auXPer

609쪽

i. e.

Medicina domestica, siue de conseruanda bona valetudine et morbis regimine et medicinis comparatu facilibus praecauendis, tractatus locupletissimus, Auctore GVIL. BUCHAN, versa in Gallicum sermonem a I. D. DU

PLANIL,

In immensum paene dilatatum auctumque opus doctissimum utilissimumque Cl BUCHAN est a Gallo Franco traductore, qui solam generis humani utilitatem in libro hoe edendo amplificandoque se respexisse adseriti Sed nimis fuse res suas gessis editor, adiecto indice, qui tomum sextum septiumumque penitus fere OzCupat, argumentiSque Capitum et articulorum tam prolixis, ut quartam paene totius operis Partem essiciant.

610쪽

Insuper primae operis parti, quae de bona valetudine conseria an da agit, additae sunt ab editore

definitiones omnium paene terminorum, 'UOS

technicos voCans, nec non an atomicae viscerum

Omnium partiumque corporis humani, quae in uni Verso opere memorantur. descriptiones; descriptae etiam sunt ab eodem principes Oeconomiae animalis lanctiones, sanguinis circulatio , respiratio, ciborum digestio, excretiones, caet. Notae etiam copiosissimae ab eodem textui subditae sunt, marginibusque argumenta addita, tandemque, ut

magis libri moles incresceret, ad finem tracfationis cuiuscunque addita ab editore breuiter, ut ipse quidem dicit, sed satis omnino fuse, repetita sunt.

Alteri tomo operis Cl/m BUCHAN, in quo morborum debitis medicamentis auertendortana et Curandorum ratio exponitur, additae ab editore sunt definitiones copiosissimae eorum, quae in libro memorantUr, nec non plantarum omnium medicamentorumque tam simplicium, quam compositOxum , quae in libro aut commendantur, aut memorantur, descriptiones fusissimae nec admodum ubique bonae. Eidem tomo aliam etiam tractationem editor adnectit, de symptomatibus morbis generalioribus internis oropriis, qui certam sedem non habentes, nec euidenti quodam modo caussas, ex quibus nati sunt, indicantes, incerta nomina habent. In eadem tractatione symptomata etiam tradita sunt, quae alios morbos praecedunt, sedem quidem certam habentes, quam autem non statim, sed indecursu suo demum produnt. Vbi tandem auctor in textu ullo modo defecerat, aut in symptomatibus exponendis, aut in sed e morbi tradenda, exponenda, illustranda, aut denique in caussis expones dis, symptomatibus ex iis de