Commentarii de rebus in scientia naturali et medicina gestis

691쪽

ganicis principii vitalis naturam; modos tantum ob

Organorum varietatem diuersos.

Cl. ΜOSCATIUS in libro quodam nuper edito contra nonnulla Cl. ROSAE placita insurrexerat. Quem ut refutaret, suamque opinionem aduersus illius dubia tueretur, noster in reliqua huius epistolae parte vehementer laborauit, neque semper continere se potuit, quin aduersarium paullo acerbiu quam doctos viros decet, prosequeretur. Miratur inprimis, ΜOScATaUM, cum ab initio sanguinem venosum ab arterioso disserre negauerit. nihilosecius coloris, ponderis, calorisque diuersitatem in utroque sanguine agnouisse. Negat porro, bilem, lac et urinam in spatio aere vacuo spumescere, nisi adhuc caleant. Sanguinem sine vapore animali p. r 77. humorem aequabilem et uniformem haud lare addit. Densitatem arteriarum non permittere sanguinis p. 2I3, serique per illarum latera transsudationem. Hinc aquosi humoris in magnis corporis caveis collecti parvam tantum in cadaueribus inueniri copiam , quae

quippe, si plurimum humoris sit, quatuor libras

non excedat. Neque vero humorem istum per vasorum poros exprimi, sed tribuendum potius esse sangui- Osservagioni ed osperienZe sui sangue fluido e rap-

Preso, sepra i 'agione delle arterie; e su' liquori, chebollono psco riscaldati nella macellina pneumatica, det Pros P. AioscATI. Milano I 83 8. r 3 a pag. Non d*fuerunt etiam alii, iidemque acutissimi viri, qui Cl. RosAR placitis offenderentur, eaque mascule impugnarent. Eminent inter hOS, Cl. LANDRIANI , epistola breui nouam illam, seu potius restauratam et exornatam Erasistrati opinionem aggressus j et Cl. CARM1ΝΑΤΙ Prosessor Ticinensis,

mentorum a Cl. HOSA factorum vehementer infregit.

692쪽

sanguinis ad relaxata vasa appulsui. Arterias sine contractione inaniri, easdemque sanguinis moturn non magis, quam fluminum alueo S aquas, conci-2S3. tare et impellere, Idem illud principium, quod omnis motu S vitaeque in corpore causa sit, exhalatione sua, musculorum disiectorum cordumque exanimalibus euulsorum tremores, uteri grauidi post mortem contractiones indeque Contingentes IMO tua matre partus, digestionem denique in nuper vita defunfcorum intestinis efficere, neque ab ipsa partium vita et efficacia, verum potius a vitaliS VR-poris adhucdum superstitis emanatione, motus illos

omnes pendere.

Taediosum laret, Auctorem per singula sequi,

omnesque illius cum ΜOSCAT Io rixas, et argu menta subtilia undique corrasia, quibus dimicat, ex-p0nere, praesertim cum Mos CAT 11 liber ad manus non si, quem comparare cum Nostri placitis 3 os . necessum foret. Perorata tandem sua causa, tantum abesse addit, ut 31 oscAT 11 dubiis sua de principio nilimnsi ex n Ut opinio labefactetur, ut potius illis ipsis stabiliatur magis et confirmetur, sperari dumque esse, ut sententia ista, si eodem modo dubitare pergat aduersarius, omnium eruditorum suffragia ferat. Quod quidem nos, uti non dmodum pertimescimus, ita nec speramus fateamur enim necesse est, vehementer nos dubitare doomni contentionis istius utilitate; nec videre n0S, quid faciat magnopere ad naturam vitae animalis explicandam, utrum illius causa in vapore animali expansili, an vero , in illo, quod alii crepuerunt, suido nerveo, an denique in alia quacunque mate xie collocetur. Scilicet haec omnia rationem et modum haud explicant, quo fiat, ut illud, quoscunque velis, principium, motum omnem sensum que essicere possit. Vim quandam esse, quae corpus

693쪽

pus vivum impellat, usus quotidianus docet; ex perimenta in vivis mortuisque animalibus capta, Phaenomena et conditiones sensus motusque pate faciunt: hoc unum neque declarant, neque, veputamus, declarare unquam poterunt, quid in se ipsa sit vis ilist, quaque in materie resideat. Bens itaque profecto cum medicis naturaeque scrutatoribus ageretur, si hoc obtinere a se possienti ut tandem otiosam illam quaestionem derelinquerent, et naturae vestigia premere, quam ultra illam sapere, mallent.

XIV. Noua physico - medica, In consessu Academiae regiae scientiarum Pari ne publice habito die o Nov. 178 s. haec gesta

sunt.

Academia praemium Io8o librarum Gallic., decernendum sesso Pasch. 17S ., ei proposuerat, qui optime respondisset huic quaestioni: quibus modis summum persectionis gradum attingere possit tota

molendinarum aquae ope actarum machinatio, inprimis interiores ipsarum partes etz. ete. de per femonner in construction des Moulins is enu, fur-toue de Dum partier interieures, etc. etc. Sed cum tractatuum hoc de argumento scriptorum nullus academiae satisfecisset; quamuis nonnulli ipsi ad modum adriderent; eandem quilestionem denuo proposuit, ut anno I 783 praemium illud decerne xedi Iam admodum gaudet, non frustra dilatam

fuisse praemii distributionem. Etenim qui, cum pximum quaestio illa proposita suisset, eum libellum miserat, qui admodum academiae probaretur, notatum his verbis: Scilicet ut possem etc. i idem lib

694쪽

belli istius tale supplementum cum academia nune

communicauit, ut praemium promissum tulerit. Est autem DRANSY, vir rnechanices periti si inus. Praeterea academia laudandum censuit alium libellum de eodem argumento scriptum, notatumque hac voce: Machinarum structori tam theoria quam usu oput Pst. Deinde de praemio in hunc consessum dilato, et dicato optimae solutioni quaestionis, quae naturam et Creusas morborum, quibus conflictantur opifices pileiarum, c0ncernit ), actum est. iam qui scriptiones antea cum academia communicauerant, supplementa miserunt, in quibus inprimis placuit his verbis notatum: rumour de rhommer de ita de I amour de sol est te principe de Mjuytice humarie. In eius auctorem, HENRICUM ALBERTUM GOSSE, Creneuensem, chemices scientia clarum, praemium collatum est. Idem anno 1783 praemium tulerat, cum quaestionem, quae causae

sint morborum, quibus obnoxii sunt ii, qui metalla

inaurant, quaeque sit optima ratio arcendi istos morbos, optime excus siet.1nter ceteras commentationes laudem plurimam meretur notata his verbis: Aurum alios caseint,

merces mihi gratia vestra est.. Rogat academia ipsus auctoren , ut eam una cum supplementis publici iuris faciat.1am academia hanc quaestionern proposuit: quibus modis sanitas eorum, qui coloreS terunt, possit defendi a morbis, qui illos frequenter ad Oriuntur, cum proficiscantur ex ipso eorum labore. uta recheriae δεῖ moyens par linquest on p0urmit garantir ter br9yeurs des couleum des maladies quilas altaquent frequemment, et qui sent se Dite de seu trauuit in

695쪽

avni Vult academia, ut istud opificium feremdorum colorum accurate describatur, ut diligens recensio fiat variarum materierum, quas tractant illi homines, item mistionum, quas facere debent, denique noxiorum esse iuum saepe inde oriundorum. Inprimis petit, ut viri docti summam curam Convertant ad excogitandas rationes, quibus fieri possit, ut opifices ab omni periculo tuti sint, ita tamen,

ut ne impediatur tritura colorum accurata et per fecta. Sperat academia, fore, ut in reprehensionem virorum doctorum incurrant vulgares istorum hominum ossicinae, ut quae sint et angustae admodum et refertae rebus noxias particulas exhalanti bus, et aeri imperuiae. Praemium erit librae Gallicae Io8o, aut, si magis placuerit, moneta aurea

eiusdem pretii, dabiturque in consessu publico post

festum Pasch. 1787. habendo, cuius anni exeunte

Ianuario libelli missi sint necesse erit. Plures libelli missi fuerunt istam quaestionem

spectantes, quam academia proposuerat cuiusque optimam solutio nona praemio 24oo librarum Gallic. anno 1783 concedendo ornatum iri deplar verat: quae sit ratio et simplicitate et utilitate commendatissima magnam salis marini copiam ita de- componendi, ut inde educatur alcati, salis marini

basis, id quo purum liberum quo ab omnibus particulis acidis alii suo, quodque non cariuS Veneat,

quam quod ex alpatinis salibus peregrinis in Galliam vehitur. Nullus tamen praemio dignus habitus est. Itaque academia edixit differri a se praemii distributionem ad annum usque I 78 S. Necdum inter libellos denuo missos inuentus est, qui ipsi

prorsus satisfaceret, *deo ut iam tertium eadem quaestio propon tur. Ante initium Septembr. I 787. tractatus sunt mittendi, qui in consessu

696쪽

, buntur. Academia etiam hanc quaestionem proposuit: quae sit methodus optima tractandi historiam mineralogicam agri aut regionis. ferus principes de se mei evre methode Caprer loquellelas observateury devroient et udier et deerire PHytoireminerarlagique d'un canton ou d'une grande Provinte. Petit, ut, quam quis in libello suo commendauerit methodum, ea in ipso libello utatur ad c0ncinnamdam agri, etiam admodum exigui, historiam mineralogicam. Praemium erit Isoo librarum Gall. . Mittendae sunt scriptiones ante initium Febr. I 787. Praemium dabitur festo Pasch. IT 87. Praemiis decretis legerunt secretarius elogium

astronomi clari, WARGENTIN, qui aeademia: Holmiensis a secretis fuit: BROUSSON ET COm mentarium DAUΗ ΕΝ ΤΟΝ1 scriptum super methodo lanas Galliae meliores reddendi: secretarius elogium Comitis DK M1LLY: FOUGEuo Ux tractatum super utilitate aedificiorum ad siccanda grana aptorum: secretarius elogium CASSINI DE THURI: DR FOUR CROY Commentationem de modo separandi

aeris hepatici sulphurisque ab aquis mineralibus:

NROUSSONET Commentationem de dentibus hominum comparatis cum dentibus brutorum carne et frugibus vescentium.

Academia scientiarum imperialis Petropolitana in conuentu publico, die 7 Ian. habito, praemium quaestioni physicae, de faxorum natura, montium, que nunte dicatum, tribuit tractatui Germanico,

cuius Auctor est Cl. CAROI US HAIDINGER,

Muiso Caesareo Vindobonensi Adiunctus. In annum 1787 hane quaestionem proposuit Academia: Posto, Cometam tessuri adeo propinquum venire

t mutuus influxus sentiatur; definiatur iuste μ' inde

697쪽

inde in motu tellaris oritura sint irregularitet ποῦ et quaenam tu oces no hinc enascentur haenymena; et

3) qVanam via quo ibet cor ur, influxu factio, eum sum suum eontinuat rerum sit. Quaestiones, cognitis

legibus et tempore, mittantur ad Academiae siser tarium Ct 'M EULER.

Academia Theodoro - Palatina Manhemiensis ad quaestionem de montium natura φ' anno I 783 pr positam, e missis tractatubus duos delegit, qui, etsi quaestionem non omnino soluebant, tamen praemio digni visi sunt. Tractatui germanico cum symbolo : M vird gfrogi, ob man in Bergen et .viginti numi aurei; Gstilico autem, cum epigrapho: L homine avide de fortune se trum e fou-vent en ta recherreant, triginta aurei tributi sunt. Auctores horum tractatuum, si hoc iudicio academiae se submittero volunt, eapropter ad Secretarium academiae scribant, nominaque sua profitean tur: alias enim schedulae inapertae manebunt. Eadem acadeinia in annum II 87. hane quZOstionem proposuit: Quaeritur, quum electricitas ad remedia irritantia pertineat, an non eadem mersi, suffocati et alii mortui visi resuscitari possint, et an aliis hactenus usitatis antecellat, et quaenam, hoc in casu, tutissima facillimaque sit ins-thodus eiusdem applicandae 3 optat academia, ut ad hanc quaestionem resoluendam idonea instituantur experimenta, hominibus et animalibus apta In annum I 789 hanc dedit iam nunc quaestionem: Danturne in plantarum classe dioecia LINNis

plautaς femineae, quae fine coitu, f polline anthyrurum nou foectandatae, semina perfecta et germinantia pariant

698쪽

Optas academia, ut plantae non solum nominibus Tournesortianis et Linneanis distincte indi,

centur, sed ut etiam vis seminum plantarum non foecundatarum proli figa et germinans, vel eorundem sterilitas, obseruationibus certis et omnino satisfacientibus experimentis demonstretur, atque extra omne dubium ponatur.

Regia societas Scient. Gottingenis in consessu, mense Novembris anni MDCCLXXXV. habito, praemium quaestioni de applicatione regularum mathematicarum ad altitudinem baro metro definiendam 'itribuit CC HκΝΝκR T, Professori Nyniecti, et declaravit, se mense Nou. r 787. praemio ornaturam esse optimam huius quaestionis mechanismum secretio. num animalium spectantis solutionem: praecipue experimentis et obseruationibus declarare, quales liqu0rum in organis secretorum partes iam in massa

sanguinis ante fustam secretionem praesentes Jint, quid

struesis o organorum secernentium diuersa ad illas partes separandas conferat, qua in re diuersiar 0rganorum conssat, quibusnam naturae viribus dirigatur,

et sub quibus conditionibus et cauilis, in diuersu valetudinis flat v, mUtetur. Sed quaestiones ad oeconomiam spectantes has proposuit, quas, cum listo vice simul medicam

cognitionem earundem resolutio exigat, hic repetere iuvat: unam iam antea propositam, de cuius solutione mense Iulio I 7 8 6. sententiam seret, quae

huc redit: quibusnam rationibus in pagis Saxoniae inferioris excitari postini ruricolae ad iustum munii, tiri studium, utpote quod maximam vim habeat iui Eforum sanitatem, alacritntem atque m9res. Altera, de cuius solutione mense Nou. I 786,

699쪽

atque indoles nec commoda sit, et obnoxia multis perneu ir , et saepe Aessu det incolarum sanitatem, cum talis situs atque in siles tolli posit Diab . . vhi incendia gra fata sunt: vult societas, Ut sicearia. onam sit optima ratio, pagus de gratos reaediscandi, αὶ quid si fuci 'dum, ut talem rationem sequumtar quibus in quaesionibus soluendis non tam ad fngularum aediscio um, quam ad totius pugil extruditionem, respiciendum es. Qui has quaestiones optime soluerint, accipient duodenos ducatos; tractatus quarta hebdomade ante tempus diiudicationi ipsorum dicatum missi sint oportebit. Cognita est lis inter ornithologos, praesertim

grationem Hirundinum, quorum prior eam defendit, atque a si erit, se Hirundinem ruficam Euro paeam Senegalli vidisse atque secum ex Africa reportasse; alter vero rationibus multis, neque spernendis, demonstrare annititur, Hirundines per hiemem in nostris regionibus remanere, at tuo Cryptis et fissuris terrae rupiumque sese abscondere, hique eadem, qua aliae aues, ratione egelidae aurigidas sub terra hibernare. Etenim probabile videtur, Hirundines, quas ADANSoΝUs Senegat lividit, suisse vel cum H Senegassens, vel cum R. Messa Lix N. unius speciei, ut ideo in eo ADANSONUS errasse videatur, quod duas species a se diuer,sas pro una eademque habuerit. Nouis ideo obseruationibus ad hanc litem componendam opus est: nam Hirundines, quas Adans onus secum ex Senegallo retulit, et mus eo regio Parisino immisit, ibidem periisse videntur, saltim sciscitantibus non ostenduntur. Forte quoque ex naturali dilatatione harum specierum in xe dubia certi quid intelligi po

700쪽

test: quaeritur igitur. ,,Quousque versus Australem telluris regionem Hirunio rustica, rectricibus, exceptis duabus intermediis, macula alba notatis,n: mΝ. Obseruata suerit: et quoad versus Septentrionem Hirundo Senegalissis et u Messa sese e tenderinfῖμ Quicunque obseruationes hac de re imstitutas nobiscum atque per hos commentarios cum orbe litterario communicare voluerit, i S Certe grates atque plausum Physicorum promerebit. Similiter etiam, utut fabulosa, tamen a multis vera habita species hybrida ex bove et equo seu asino, curatiorem disquisitionem promereri videtur, atque optandum est, ut vir fide dignus, vel hoc hybridum animal omnino esto finitium, doceat, vel is, qui ipsis suis oculis coitum Mecundum atque partum viderit, hoc animal curiosius quoad sormam, et alias proprietates describat, ae, si fieri possit, partium externarum et inter rumdetineationem publici iuris faciat. Speramus etiam,

vel breuem, sed certam hac de re nobiscum communicatam relationem lectoribus nostris gratissimam sore. Regia sceletas scientiarum Gottingensis anno 378 s. his viris aucta fuit: in sociorum numqrum re-Cepti sunt UL. PR. A REDEN , metalli dinis Claus- thaliensibus praefectus: FR. H. . A TREBRA, metal lifodinis Zellersei densibus praefectus vicariuS FR. u. TH. ARPINUS, imperatrici Rusticae a consiliis stat. , sit

eques ordinis St. Annae; CAR. ComeS A SIC ION GEN; PH. FR. Baro A DIE TRICH, Correspondens academiae regiae scientiarum Parisinae: in correspondentum numerum L FR. R. LENTIN, M. D., poliator Liineburgensis; ΜARS TL. LANDRIANT,

Mediolani degens; Μ. MEDERER, Pros Chirurgiao et artis obstetr. Friburgensis, regi Poloniarum a consiliis aulae corporisque curat P. Μ. A. BRDIIS