장음표시 사용
241쪽
δἰ eate eotendit. Neomagum Opis pugnat .
Cathol: eam , di Leesesiam Ro. manam egregie
semper animo suit , virginesque complures , ut persectionis Christianae curium in omni vita tenerent, salutaribus monitis exemplisque vehementer incendit . Ovetensis collegii erat Antistita, cum accitu observantium Praefecti, qui provinciam cancti Jacobi administrabat, in Pontis veteris domi cilium paulo ante sun datum commigravit anno Christi MDκ. ubi vitae reliquias instituendis disciplina Sororibus, & ad omnem virtutem pietatemque in sermandis insumpsit. VIII. Lucas Naddingus non uno in loco suorum Annalium diserte seripsit, Plii lippam Adolphi Geldriae reguli filiam , Renati vero Lotharingiae Ducis uxorem , defuncto viro, in sit da litium beatae Clarae nomen dedit rejusique vitam & facta mandare litteris constituerat, ubi ad hunc annum sesqui millesimum quadragesimum septimum, quo Philippi decessit, hist
riae seriem perduxisset. Nos, quod ille morte praereptus praestare non potuit , luculentae narrationis materiam habentes in promptu , accurate per
sequemur . Adolphus itaque Egmontius Arnoldi Geldriae Diaeis, & SuIphaniae Comitis filius ex Catharina Camii Borbonii filia, quam matrimonio sibi conjunxerat, Carolum, & Philippam suscepit liberos; quos mater Bor-
honia anno MCDLκIκ. vita decedens reliquit impuberes . Per idem tempus Arnoldum senem adolescens filius in ordinem redegerat, dominaintumque per summum nefas & impietatem in Geldria tenebat. Carolus Burgundio cognomine pugnax , adoloscente pulso , imperium seni restituit; ab eoque ob id meritum haeres instituitur, ex haerede filio . Anno Christi MCoLxxiit. naturae concessit Arnoldus: post cujus mortem Burgundio , dum Geldriae imperium conte It armis vendicare, Ne magum urbem ejus ditionis munitissimam, opibusque florentem, comparato ad Obsidionem exercitu, pertinacissime oppugnat: civesque ad propulsandum periculum animis obfirmatos, & quidvis potius, quam externum dominum pati volentes , ipse tamen viribus melior tandem in rerum omnium discrimen adducit. Urbe capta, Adolphum Egmontium , ejusque liberos humanissime acceptos Gandavum dimisit: ubi Philippa & Carolus frater apud conjugem ejus Maringaritam una cum filia Maria liberaliter educati, & ad virtutem , ac virtutis officia, quae in Principes maxime convenirent, instituti optime sunt. Religione praesertim erga Deum ae superos, quam pene cum lacte nutricis
hausissent, uterque in omni vita excelluerunt. Nam ut ea nunc praetermit
tam , quae Philippae de moribus atque factis dicturi sumus, Carolus Egmontius , ubi avitum recuperavit imperium, nihil unquam sbi duxit antiquius,
quam ut fidem Romanam, cui finitimae civitates superioris Germaniae ne sarium bellum indixerant, sertam tectamque ab omni labe conservaret. Neque vero sum nescius, Isacium Pontanum Geldriae rerum scriptorem consilia Caroli omnia, legesque propostas, quibus populus Geldriens s in off-cio contineretur, in invidiam nominis ejus malignis artibus traduxisse. Sed qui Caroli leget litteras ad Pontificem Maximum , nullo negotio Pontani sucum impietatemque deprehendet. His enim litteris Princeps, cum gliscentem in dies Lutheranae perfidiae pestem signiscatat, enixe petit ab Clemente Pontifice , ut, quando haereret in sacerdotibus mali causa , qui funesta discordiae semina clam severent, Apostolicae sibi auctoritatis arbitrium libens permittat: usurum se illa quam opportune ad confirmandos in fide populares; locumque nacturum resecandae impiorum libidinis, & coercendae temeritatis.
Pus oscula pedum beatissimoram, humillime exhibus eommendausso Euati siesrae, beati me Pater. Cum per totam fere Germaniam Liaverans
242쪽
magis ac magis incipiat, non infe laribui inodo ,sed etiam in Ecclesiasteit personis; nos uoque stro viribus eam supprimere , ct extirpare conamur, itant minimus I ui rumor in nos ditione hactenus extuerit, mirum in modum dolantes , quod non ideor quoque fiat a vieinis eiretim nor his principibustam Ecclesiameis, quam secularibus, qui, ut nobis videtur, mulis conui ventuus oeuias permittunt, ct dissimulant, quae non admodum L eiu opera impedire, ct reprimere possent: eam ob causam humilume obsecramus, usSanctitas ve o di Hur i s aamritate, qua fungitur, A solico mon- dare , ut diligentius Hiquanto hane In rem animadsertant, se vigilent, ne
possit i Et nos vero, quoniam apud Delesias aspersonar Mn minimam hujus mali parum lateresentimus , ct in Chrinos Domini manum nomam mittere non audemus, valde non solum utile, sed di neeessarium fore credimur, ut nobis quoque, ct euerit dictis Principibus auctoruatit vesrae Apostolicae inandato permulsis licentia in rectam illos Chrisianae religionis viam,a statribus oum insitutam , ct tanto jam tempore observatam redueendi , , cum essem cogendi ,suppliciis etiam exiremti, si non resist scant, Umiendi. Prae- Nabimul omne, quodcumque poterimus, officium , etiamsi opes no as omnes , corpusue, ac vicam denique i am impendere necesserium foret, non de futuri negotio huic tam sancto, tam necessario, si modo voluntatem hane no fram sinceram, quam etiam esse G4stianissimam non dubitainus, infe-quiumque serum se debilum eonfirmaverit mandatum auctoritatis verirae
omittae: quam CBrisius Dominus Ecelesiae suae gubernacula tenentem Iongaevam in omni Felicitate confervet. Carolus Q Montius. ει oppi o nos Arahem mense Februario anno Chrsi Moxxv. IX. Cum ex ephebis nondum excessisset Carolus Egmontius, & cum Philippa sorore Burgundionis in aula versaretur, Renatus iuvenis Renati senis ex filia nepos, mortuo Ioanne avunculo primum, deinde avunculi filio Nicolao, jure aviae maternae, vivo etiamnuin Re nato sene , in Loth ringiam suecessit. Is hortatu Ludovici hoc nomine undecimi Galliae regis Carolo Burgundioni bellum indicit, finesque Lucemburgensum ingentiolade depopulatur. Causam Lotharingiei belli Carolus habuit ab Renato duce provocatus . Simul arma convertit in Helvetios, quod eorum auxiliis Ferentana ditione spoliatus esset a Sigisnundo Duce Austriae Augusti fratre . Stimulabant praeterea nonnulli ex Sabaudica nobilitate proceres, in quibus Ducis Sabaudi patruus aliquot oppidis ab Helvetiis exutus . Erant& alii viri nobiles illi genti finitimi, pulli finibus suis . Nunc Helvetii, bello imminente, pacem demississime petebant, erimina objecta purgabant, ni bilis admississe dictitantes,nec nisi ante indignitate injuriisque lacessitos necessaria in lacessentes sumpsisse arma reciperet in armorum societatem eundem, quem ille , socium amicumque; eundem hostein habituros ; haud ita magna mercede,quocunque ducerentur,pro illo militaturos . Sin bellum inserens , victoriam reportaret ex terra inope , ecquamam praemia demum virtuti si e sperareti Pluris, inquiunt,sunt equitum tuorum calcaria,pluris equorum fre na,quam patrium nostrum solum,nosque ipsi qui incolimus. Dicta aspernabatur. Parat exercitum validissimum , ae qualem consessione omnium aetas illa non viderat. X. Burgundio jam res gerebat de Helvetiis. Lusanam prope sine ce tami capit: Grania ejus vim minasique diutius tenuit . Coacti tandem se
243쪽
se arbitrio victoris dedunt. Quingenti & duodecim in praesidio Helveti
Hesrities rum erant: omnes reste susipenti. Apparuit tunc genti, quocum hoste sibi Qua suba.4. Ati res foret. Tanto surore rabieque perciti copiis coactis cum eo conflixere, eo injuria. . in. ut sunderent, fugarent, castris, impedimentis, tormentis exuerent. Gransone recepta, suos, laqueis solutis, sacrae sepulturae mandant: quos Bur gundionum ibi invenere , eisdem restibus sublimes tollunt, pari mortis foeditate. Dux pene fractus tam adversa fortuna in Burgundiam se recipit, militeque , qui caedi superfuerat, collecto , oratores mittit in Flandriam, ut ejus gentis, quique finitimorum in fide erant, conventu habito, ad rem militarem ingentem vim auri petant. Responsum, se ad reparandum longinquum , in lix, minime necessarium bellum nequaquam collaturos . Si aut in tutum se recipiat, auxilio egeat,. nec sicultatibus suis, nec corporibus temperaturos , quo ipsum incolumem domum sistant. Nee ea res spiritus ducis fregit: nec a suis e stio , nee ab hoste armis vinci vult. Itaque in hosticum venit, arcemque Murtiam obsedit. Renatus junior ab rege Ga R-,Q. M.t... liae,apud quem extorris erat,auxiliis ad iter,quoniam per fines hostis eundum
erat, impetratis, ac pecunia sublevatus, cum Helvetiis se jungit, seque illis cupientibus ducem in communem hostem praebet. Hoc imperatore pugnatum rursius cum Burgundione, eruptione etiam ab obsessis ex oppido facta altero & vicesimo a Gransonensi pugna die . Eadem fortuna victus: sed vinei praelio, sundi, fugari poterat: cedere animo, nisi moriens, non poterat. Non superatus ceteris bellis a veterano Caesare, ab armata in se Germa. nia, profligari se ab adolestente, exuleque duce , ab obseura, ut fremebat frendebatque gente , desernae, ac omni morte tristius existimabat. XI. Lotharingus, dum calent adhuc Helvetiorum animi, antequam hostis novas vires colligeret, eos adhortabatur, ut victoria uterentur. Proin dε illorum maxime opera Lotharitagiam summa popularium voluntate recupit. Hostis id nou serendum ratus, collectis rursium ex fuga reliquiis adversi praelii, ac ex utraque Burgundia excita juventute, Nanceium iterum ob iid' dum se M det , tempore anni alieno , atroci hyeme , suis nihil boni augurantibus,
'ξ' immo ettim atque etiam dissuadentibus. Non praebebat aures his, qui di ctitabant, Lotharingum suppeditata a Franco rege pecunia juvari; ab e dem aliquot turmas in speciem exauctoratas, ut hosti, si opus sit, se coniungant , ne ex proselso violata pax videretur. Nihil horum deterruit ducem etantum adversus ipsam fortunam, adversus duplici de se victoria ferocem gentem pertinacis certaminis animo imbiberat. Renatus eum Helvetiis asi
. iii ἡ Σάω postridie idus Ianuarii, cum pridie Bassus, Magister equitum Italici ge-
a' teundione . neris, cum centum sexaginta sertissimis viris defecisset. Hunc Bassum detestandae perfidiae scriptores eorum temporum consensu damnant. Eum nescio an non injustus dolor, sed haud dubie longius aequo provexit . Iam inde ab initio dehortator suerat Lotharingici belli capessendi: eius etiam sumpti in concilio auctor erat deponendi. Non tenvit iram dux , Lotharingiae potiundae cupiditate flagrans: atrox convicium homini secit, ac alapa os pulsavit . Eam velut summam ignominiam militaris vir in imum pectus immo tali memoria tacitus demisit. Dux aut oblitus, aut oblitum ratus, aut eam non indignitatem ab imperatore in mercenarium existimans , uti ejus opera perseveravit. Ergo haud difficilius hae tertia pugna superatus Burgundio, Qui lar . Misii. quam duplici ante ab eadem gente praelio. Sed ibi susus, fugatus, hic etiam eum suis, occisus . Ludovicus Galliae rex , primo nuntio, ut laetissimo, centum quin- quaginta pondo argenti abacum, facti evangelii ergo, dari jussit. Semper talem ducis prospexerat eventum, parum a fraude cauti, & nimis siue ca
244쪽
put parti in quaesitis, partim sortuitis periculis objicientis . Princeps Arau-1iensis , magno in utraque Burgundia nomine , eas facile regi conciliavit, amisso duce, flore nobilitatis triplici pugna desiderato; nulla propinqua spe se ostendente, alienior ipse multo ante res Nanciates a duce factus, a quo nihil aequi se impetrare diceret in eontroversia, quae sibi de avito dominatu cum patruo erat; nunc rege pollicente se , receptis Burgundiis, traditurum ea , de quibus ambigebatur . Ita omnis ea regio deditionem regi fecit. Inter haec a Maria destincti ducis filia virgine jam adulta venere ad ipsum oratores cum litteris , quales ad fidem habendam dari vulgo legatis mos est :sed hae praeterea, novo exemplo, exaratae triplici chirographo, virginis, novercae, Ra vastini. Addebatur clausula , puellam horum quatuor usuram constio , novercae , Ravastini, Hambercurii, Hilermi. Hic praesectus juris: Hambercurius vir bello egregius: Ra vastinus propinqua cognatione virgini junctus. Petebant legati, ut submoto exercitu res ex aequo bonoque componerentur. In Flandriam, Atrebatesque & finitimos dominatus mulieres legibus Francorum , ac voluntate regum successisse: superesse Carolo defuncto unicam filiam, cujus aetatem Orbitatemque tutari sanctius magnificentiusque sit, quam paternis bonis evertere . Illata praeterea mentio Mariae Delphino despondendae, repudiandaeque Anglicae conditionis. Id magis
'animo, quam vultu aspernabatur rex . oratores ita Mariae conssilium volebant , ut suis etiam de rebus laborarent. Opes patrimoniaque plerique eorum in finibus, qui jam ditione regis tenebantur, habebant. Legatorum pri neeps Hilermus juris consultos, instante rege , Philippum Crepere cordem religione sacramenti solvit, quod duci defuncto dixerat. Tuebatur Atrebates Philippus, ei circa regioni a duce prie positus, vir bello praeclarus,
en jus patrimonium cis Somonam amnem erat. Hique fines morte ducis sine controversia, perspicuoque jure ad regem redibant . Quocirca velut liber jurejurando, s quo Mariae tenebatur, ad regem transiit: eaque re non Atrebates modo, sed & Bononia recepta . Nihil intentatum reliquebat Ludovicus. Oliverium tonsorem suum obscuro genere rure Gandavensibus prope suburbano natum miserat Gandavum , ut, si qua iacultas foret, cum Maria, summotis arbitris, ageret, ut ea paterno , maternoque genere ortae regia Francorum nobilitate , primas Origines suas respiceret, seque regis
sdei tegendam traderet, splendidissimoque conjugio Aciandam. Ganda-venses puellam in potestate habebant, nee patiebantur cum virgine occulta seri colloquia . Illud operae pretium fecit, quod, ne ab rege callidissimo missiis seditiones in urbe variis motibus agitari assueta excitaret, jussus abire, Tornacum se recepit . A tonsore Tomaeenses nihil timebant . Priesectos regios clam per idoneos nuntios pramonuit, ut noctu iter ingress , sub lucem ad moenia adessent. Ipse cum his, quos in comitatu suo de industria summae audaciae homines eirciter triginta habebat, ad primam auroram portas occupat, regiosque praesectos sub signis intromittit, plebe non invita , optimatibus indigne ferentibus . XII. Gandavenses finitimorum populorum conventum habent. Consensu decretum, ut virgo universie gentis consilio regeretur: nec ipsa a nuere visa. Ab illis oratores ad regem missi praedicant, se de pace legatos venire : ratum virgini sore , quod ipsi , auctore conventu gentis, egissent. Visus est rex e re tua ducere seditionem in Flandria exoriri; aliud vulgus sentire , aliud eos, quos sibi virgo consiliarios delegisset. His novis oratoribus ostendit, redditas sibi a praesecto juris litteras Mariae, contrarias eo rum orationi. Reversis domum, remque omnem palam facientibus, male
245쪽
edue;tur . Et ad Tot naeum tentandum miss
gestae legationis , proditorumque Atrebatum causam iussus dicere praesectus juris, cum parum diluere crimen videretur, capite plectitur, non eo nomine , ut ne maxime regem insectari dicerentur ; sed sordium damnatus. Adolphum interea Geldriensem e custodia, quo Burgundio eum conjecerat , educunt Gandavenses, atque ad Tor cum tentandum ire tumultuario milite jubent . Is eruptione ex urbe a regio praesidio facta occiditur. Simul ad spem exercitus in regem comparati Atrebates deficiunt: nec parvo negotio a rege excepti, migrare maxima pars interiorem in Franciain jussi. Exinteriore item Francia deductis eo coloniis, novo nomine Francica civitas appellatur. Duobus velut oppidis incolebant Atrebates, ut aedificiis, ita &sensu disjuncti: alteri alienissimi a nomine regio, alteri non aversi. Per idem tempus Maria defuncti Caroli Burgundionis filia Maxi utiliano Cesaris silici in Flandriam profecto nubit. Ea de cause res novae in Burgundia ortae. Principi Arausiensi avitus dominatus non redditur , in cujus spem Ludovicu insecutus fuerat. Velut elusus, arma convertit in regis presectum ; signisque col latis ad mille utrinque cecidere . Multi a rege , principe auctore , deficiunt . Bellum illud nullo memorabili praelio consectum. Dola tamen a Francis incensa. Bel na desectionis noxam quadraginta millibus aureorum luit. Plura exin auro pollicitationibusque, quam vi expugnata. Eo bello Francus Helvetiorum mercenariis auxiliis .consensu gentis ustis, sex illorum millia perpetuo stipendio alere coepit. Alia regione in Morinis cum regio milite, dotali nimirum potiturus imperio, Maximilianus conflixit ἔ Gallorumque sagittariorum edita caede, locum, ubi pugnatum, victor obtinuit. Eam rem Cominius auctor est curam regi injeeisse, ut eupidior pacis esset, atque alieniora fortuna. periclitanda. Occasio deponendorum armorum ultro se obtulit, cum Maria haud ita longo intervallo decessisset. Supererant ex Maxintiliano parvi admodum liberi, Philippus, & Margarita. Amissa uxore Maximilianus parum ea in regione opibus auctoritateque valebat. Gandavenses in potestate pupillos habebant. Per illos Anglica assinitate repudiata , effectum ut trimula Margarita in Franciam duceretur, Delphinoque desponderetur, dqti adscriptis Atrebatibus , de eomitatu Burgundiae . Ita & pis facta, & Atrebates ex Francia interiore, quo relegati fuerant, domum rediere; ae civitati pristinuat nomen restitutum . XIII. Geldrienses interea cum Franco rege, ejusque consanguineo Ludovico Borbonio , Leodiensem Antistite , Caroli Adolphi filii avunculose conjungunt. Borbonius praecipue, quod in Geldria ditionem postliminio restititi Carolum ramontanum una cum ejusdem si rore Philippa percuperet , eos sese in clientelam, ae fidem recepturum jurejurando testatus est. Verum quarto post anno indigna morte sublatus Antistes, pupillorum causam , minimeque ambigua jura in avitum imperium tutari desiit. Insidiis Gulielmi Marcani Arembergit, viri quidem illustris, sed turbulenti ingenii , indolisque perversae nefarie interficitur; ipse Mareano primum praelis livulnus circa jugulum inserente, deinde conductitiis e Gallia sicariis aliquot penitus eum ad internecionem conscientibus . Causam turpissimae caedis asserebat Mareanus, quod ipsum Antistes, ob interfectum Richardum Sigilliserum , urbe diti eque Leodiensi exulare jussisset. Ne c. multo post Gulielmus Egmontius, Arnoldi ducis frater, Carolique ae Philippae magnus patruus e vivis excessit, cujus militari de scientia, qua cum priscis imperatoribus comparandus videtur , ut nihil commemorem I saceto insuper ingenio , & ad omnem sermonis urbanitatem exculto fuisse sertur . Sunt qui tradunt, fratrem ejus, Ducem Arnoldum , insigniter erum di-
246쪽
ditum ; hunc litterarum ornamentis omnibus caruisse r verum liberos
suos quibusque optimis diseiplinis imbuendos curasse . Quippe missos
Lutetiam, & ejus urbis Academiam adire jussos inde pedem referre vetuit , nisi omnium ordinum testimonio , atque suffragiis probati suissent. Adolpho etiam ad eum modum , ut diximus, humanis erepto, seror ejussiem Catharina pupilli nomine administrabat imperium . Verum fuentibus ex voto rebus Burgundiae Duci Maximiliano, reputantes animo Geldrienses Artunam suam,& domestica mala, firmiore se nexu in ejus obsequium , & clientelam consense demittunt. Ex eo tempore varie amictum , pressumque civilibus malis Belgium. Cujus calamitatis auctores memorantur praecipue Gandavenses, & Leodienses, quorum plerique turbido ingenio persuasium plebi volebant, Maximilianum reditus provinciarum Germanis,ae Burgundis dilapidandos dare; iis Qtis patere iter ad rei publicae munera. Remittendum Uiennam Austriae Maximilianum: esse sibi jam principes
Mariae filios, quorum tutelam provinciarum ordinibus, non Burgundioni. hus , aut Germanis committi oportere . Contra qui publico otio, ipsique deo Maximiliano prospectum eupiebant, patri scilicet permittendum , uti liberos curet suos, dictitabant. Inde flagrare omnia bello coeperunt. Emque capta mox a Maximiliano per insidias Teneram unda. Erat eo tempore annorum circiter sexdecim Geldriensis haeres imperii Carolus Egmontanus, in aula hucusque & umbra, ut supra diximus, educatus . At modo versari
in publico, lubque maximis magistris, Engelberto, Nassavio, Philippo, Clivio, Carolo Chimaeo, Ligino, Manligno, Tressenio assuestere eum militiae laboribus Maximilianus voIuit. XIV. Hunc igitur cum ceteris Athum, quod Hannoniae est oppidum,
per eosdem dies comitatus Carolus, Alde nardae, quae in proximo erat, occupandae egregiam sane operam, studiumque navavit. Captumque dolo oppidum pridie Nonas Ianuarii, anno supra MCCCCLXx XU., magnum rebus Maximiliani momentum attulit. Nam Gandavensium quoque munimen'
tum, quod erat inter Zastingam, & Calleum, a milite item Maximiliani
tentatum , expugnatumque . Nec minus infestum mari bellum gerebatur. Slusani enim armatis, Gandavensum ac Bria gensium auxilio , navibus
haud paucis, e Zelandia, Hollandiaque, quacumque poterant, praedas age hant. Quocirca Valachriani opportunis locis munitiones instituerant, subitoque praesidio firmarant. Verum Ulissinga oppidum, quod tum nec sessa , nec vallo magnopere erat munitum, ab iisdem Stusanis captum, dire-Ptumque . Gandavenses, cum adversus Maximilianum Gallorum Regis auxilium imploravissent, sortissimum Ducem ad eos, utcumque possiet, sub jugum mittendos, vehementer incenderunt. Itaque captis aliquot orpidis , quae opportuna hostivus erant, imminens jam Gandavo, ad dediti nem compulit cives. Sed hoc priusquam seret, Gulielmus etiam Marcanus Arembergius, Lumaignae Dominus, Epistopi Leodiensum Ludovici Bo bonii, ut iupra diximus, intersector,per idem tempus cum Renato Duce Lotharingiae conferre caput instituit. Eratque fama , a Gandavensibus itistigatos Marcanum , & Lotharingum , non modo serere inimicitias inter Maximilianum , ejusque situm Philippum, sed bellum quoque vicinis Brabantiis e regione Leodiensi communibus impetas inferre constituisse; atque in eam rem Mareanum Lotharingo munitiones aliquot ditionis Leodiensis ex promisso traditurum . Utcumque sit, illud constat, iisdem diebus Phili pana Geldriensem, sororem Caroli Egmontani, Geldriae postea Ducis, quae in urbe Ganda vo educabatur, nuptui traditam Renato Lotharingo. Qui est
247쪽
ille Renatus, adversius quem, uti supra dictum est, Carolus Burgundus, Pugnax dictus , secer Maximiliani, ad Nancejum praeliando occubue-Tat. Duxit eam Renatus , repudiata, quam habebat, Margarita Gulielmi Hareuriani Tancar villae Comitis filia, amplissimarum fortunarum haerede, quas in agro Caletensi Lotharingi deinceps obtinuerunt . Adduntque seriptores Francici, Renatum, cum eam duxisset, la tabulis dotalibus ad donationem illorum honorum adegisset, postea deformitatem, & ex deformitate sterilitatem causatum, retentis interim bonis, ipsi repudium remissse, Philippa superinducta ; ex eoque matrimonio seminas tres, novemque mares procreasse: ex quibus patri superstites fuerint, Antonius Lotharingiae, Claudius Guisae Duces, & Joannes Romanae Ecclesiae Cardinalis, ac Nar. honensi um Antistes . Renati cum Philippa Geldrica nuptiae Maximilianus, an Gandavenses conciliarim, exploratum non est. Credibile tamen est, Lotharingiae Principem, odio Burgundici nominis, & Gandaventium con
sensone id connubii appetiisse .XU. Atque in his quidem persequendis' aliquanto Iongiores esse visi
sumus, quam res ipsa, de qua nobis agendum, postulare videretur. U Tum hujusmodi narratione oblectandum lectoris animum existimavi, si Philippae nobilitatem, maioruinque res gestas ante oculos ponerem. Quodia ipsum Waddingum in cntilibus argumentis aliquando fecisse compertum
est. Nunc ad incoeptum redeo .
XVI. Magnum erat Philippae nomen non tota modo Lotharingia , sed Gallia quoque, atque Germania; magnus ei honor ab omnibus habebatur, quod non vulgaris vel semctimoniae., vel gravitatis argumenta in ipso flore adolescentiae palam dedisset. Singularem in primis laudem ex eo tulit, quod ita liberos educandos curavit, ut non statim ab incunabulis, ut in re. gia, & opulenta domo profanos spiritus sumerent; sed ad omnem virtutem , & religionem , tum ad honesta virorum principium officia sine fraude informarentur . Ipsa vero pras bat omnibus eximia quadam integritate vitae , ingentique instructu eorum omnium, quae ad animos puerorum instituendos conlarre posse arbitraretur. Cujus rei testimonium dederunt, ipsuprimum Renatus Dux Lotharingiae; deinde Pontifex Leo x. verbis ampli se smis. Renatus enim, cum morbo extremo decumberet, inter Philippae, ac liberorum ploratus, quanta in eam pietate semper suisset, quam miro cultui Reharitate in omni vita complexus esset, significavit. inippe ad Antonium maximum nata sermone habito: mantum, ait, arenti μή, domina mea, ob ictuιμ, tibisatis eompertum es : illam indus contemplator ,
tanquam cui debeas vitam, eam ρω vipeuri rasionem , quae me in se videre
am uadinem oed multo magis ob raras, macellante ad ejus viri ses. Tufaxit, fio, sic ce rogo , aη interitur genitoris tri matria auctoruali vibit omnino detraθat. Pontifex autem in iis litteris, quas, Renato jam vita functo, ad Philippam eonscripsit: Nos, inquit, in Domino istoti umul, cum intelleximus, e diu, pos uam deos ata fusi gloriosae memoris Renata BD'66-ram , ct Sicilis Regi, Lothariviae, ct Bori Duci, tamquamvis que casa, ct fecunda magnam, o laudabilem sobolem illi attaleris,paam tu is omni genere virtutum educam.
XVII. Inter haee accidit, ut gravi morbo intercutis aquae, eodemque diutino conflictata , eum artis inedicae auxilia frustra tentasset, sese in Dei superumque tutelam, ac patrocinium ultro conserret. Est in vertice Iurae
montis, qui a Burgundis Helvetios disterminat, templora celebre populo
248쪽
1347. ANNO II. ANNO 29. RUM ANNO 34
rum frequentia , quod D. Claudio, ante annos plus mille Vesbntionum an tistiti, sacrum est . Ibi ejus cadaver, tam longo intervallo, non modo integrum , solidumque peregrinis ostenditur, sed aspectu plane jucundum, suaviterque admodum fragrans . Ad id templum Philippa, ut primum facta potestas est, religionis, & voti eausa iter instituit, nec, ut se domi contineret semina Princeps, aut viarum asperitate, aut saevientis quotidie morbi doloribus adduci potuit. Ubi Numinis beneficio sanitatem recepit, una cum filio natu maximo Antonio, conjugeque Renato Lugdunum se contulit: qua in civitate per eos dies Galliae Rex Ludovicus XII. versabatur , quo- cum Lotharingicae genti necessitudo vetus intercedebat. Cum dies aliquot in regia mansisset, ipsique adeo Ludovico egregiae cujusdam virtutis indi
cia prebuisset, Antonio filio decenni apud ipsum relicto, in Lot baringiam
revertit. Erat Antonius eximia & animi, & corporis indole . Quocirca magno tum in amore, tum in honore deinceps habitus, in Regis ficie, atque tutela rei militaris tyrocinia posuit. Per idem tempus Renati munificentia coenobium , templumque a fundamentis extructum in urbe Nancejo,& alumnis Franei scanae Familiae Observantibus attributum. Cui sine rei per- sciendar egregia Philippae in ordinem pietas, atque enita beneficentia miri- see profuit. Nam & magnifica supellectile aras, parietesque Basilicae instruendas curavit, & inquilinos cum vitae innocentia, tum litterarum cognitione praestantes in eoenobium deduxit; qui Dei cultum, ac teligionem omni ratione amplifiearent, sacrosque ritus , ac craemonias, quo par erat, habitu corporis, animique decentissime obirent. Inter ipsem familiae administrationem, cui potissimum inserviebat, non exiguam partem curarum aliis quoque rebus impertiit, atque iis maxime, quae ad salutem , & commodum populi, atque ad splendorem, ac dignitatem religionis Catholicae pertinerent. Adolescentes pmsertim optimo ingenio preditos, qui ob an gustiam rei familiaris sese ad studia bonarum artium aegre conferrent, eximiae cujusdam Iiberalitatis ossiciis nullo non tempore recreavit; utque cursum diseiplinarum inoflanso pede tenerent, attributo pecuniae modo vehementer incendit. Itaque in ejus clientelam, ae fidem, quasi portum quendam in tantis eorum temporum tempestatibus tutissimum, ac salutarem sperantes , omnes boni se conserebant. Cumque indigentem patrocinio communem causam sustepisset, duasu maxime res in omni vita egregie praestitit, quae summo videlicet loco natis apprime conveniunt; unam, ne quid reprehensione dignum committeret, in quo illa excellebat omnium consensu ;alteram , ne quid laude dignum praetermitteret: quod aliquanto est optabilius , atque praestantius. Nam vacare culpa est illud quidem egregium ejusmodi tamen, ut in privati hominis eonditione subsistat, ad Principis
ornamenta non perveniat. Vera enim virtus actione gaudet, vim suam
longe , lateque ditandi ,& propagari sua bona cupit; eoque ipso alitur, A
Eugetur. Ceterae enim res, cum communicantur, minuuntur: ex virtute
quantum ad alios manat, tantundem ad ipsem accedit. Quae sincerae viri tis argumenta non illa quidem leviter adumbrata, sed verissimis expressicoloribus Philippae mores prae se serebant. Promebat enim quotidie ex aut mci illa praeclara , quae, ut antiquum gentis suae decus, ae domesticam prae sentem virtutem reserret, a prima aetate diligenter collegerat. Inde illa manare ad ornamentum familiae, quae quam paucis contingant omnia, igno rat nemo , in consilio gravitas, in rebus adversis patientia, nihil in potestate insistens, nihil in opum abundantia dissolutum; severissimis omnia continentiae legibus adstrictae ut ab ejus personae , quam sustinebat, dignitate numquam
Lugdunum pios eiseitur . In Lothar eg;am
stivIt. Iuventutem adlatterarum studia inflammat, attri. huta egeatibus
249쪽
rri libertis sin. θἱssima instituit. Cavet, ne haere elea pestis irrepat In albae; Iam
quam oculos deflectere , sed illud perfectum, ab lutumque decorum , cujus & studium, & splendor magna ex parte jam ob leverat, assidue sipectare videretur. Ejus itaque suit bene agendi perpetuitas : nihil in ejus vita varium , nihil flexibile, nihil mixtum: non eam rerum humanarum ficta , 8csueata sorma, non illae, quibus plerique saliuntur, insidiosae voluptatum illecebrae ceperunt: non in tabula picta, inani colorum specie decepta ,
oculis haesit; non sericam vestem, non argenteum vas, non aurata tecta
paullo cupidius adspexit. Cumque hominum plerique, sive gratia, sive m tu ab ossicio deducantur; nunquam eam vel ita gratia delinivit, vel ita metus deterruit, ut pietatem, reIigionemque desereret. Quocirca cum in eo, quem instituerat, laudabili cursu quotidie pergeret, magnam nominis famam, & sanctitatis opinionem non a suis modo popularibus, quorum iu oculos tantae sulgor virtutis perpetuo incurrebat, sed ab exteris quoque gentibus, praesertim vero Dynastis, Principibusque est consecuta . Neque sane poterat quiseuam tam inops a iudicio, tam aversus ab humanitate, tam plane ferus esse, ac serreus, qui non intimis eam sensibus diligeret,
cujus non modo in studiis, in moribus, in sermonibus, sed in ipse plane
aspectu omnis probitas,omnis luceret humanitas. Itaque cum aulae proceres excellentium virtutum admiratione defixisset, mirum quantum utilitatis ad animorum distiplinam , more Rae formandos inde manaret. XVIII. Cum Renato conjuge vixit annos complures c junctissime et eui ex nimia defatigatione, morboque, quem venando contraxerat, e vi vis sublato, inque templum, quod ipse extruxerat, observantium in v cto , lemni curato funere parentavit. Liberorum tutelam, reique publicae administrationem , cum mortalibus rebus nuntium remittere decrevisset , ultro sustepit; iisdem liberis per matem nec dum idoneis ad imperium gerendum . Antonius, & Claudius natu majores cum Ludovico Gaia Iorum Rege tum versabantur, & qua erant eximia cum animi, tum corporis
indole, militaribus studiis operam dabant. Philippa vero domi sedens, cum ad juniores instituendos omnes industriat nervos intendit, tum illud curavit diligentissime, uti populus universus perpetua pace , justitia, pietate foveretur , neu quid praesertim novi moris in Lotharingiam irreperet; quando finitimae civitates ex Lutherana contagione, tum primum serpere incipiente, teterrimam labem contraxissent. In consilio capiendo, & rebus gerendis, eum Deum semper accurata supplicatione consuleret, tum vero quod mirum fortasse cuipiam videatur) non pietatis gustum , sed rationis ductum praecipue sequebatur, ut non rationem spiritus dulcedo praeiret, sed dulcedinem ratio. Eademque ad exequenda consilia, quoad fas esset, omnes artes, & humana pravidia sic adhibebat, quasi omnem spem in iis repositam haberet; rursus ita Deum orabat, & ex eo pendebat uno, ac si nihil omnino in rebus humanis opis, aut perfugii collocaret. Atque hoe pacto quod Ionge optimum , ac persectissimum est 3 prudentiam cum pietate jungebat, ipsaque negotia, tamquam onera paribus examinata ponderibus, quamvis dissicili, ae lubrico itinere ad optatos plerumque exitus perducebat. Ad consultandum autem , illud observabat in primis, ut in quaque re semper ejus rei peritissimos adhiberet. Qua communicatione , ac lenitate nimirum a sequebatur, ut & rationes iniret optimas, neque in arte sua se quisquam
ab ea vel praeteritum , vel contemptum jure conqueri posset. Ac ceteris etiam in rebus videbat etiam , atque etiam, ut uniustujusque dignitatis, aetatis, ac meriti ratio haberetur . Benevolentiam, & earitatem suorum erga se, non solum affabilitate , mansuetudine, ceterisque virtutibus , verum etiam
250쪽
etiam industria quadam alebat: cavebatque diligentissime, ne quid admitteret , cur eorum quispi xtra ab illa se minus vel diligi , vel probari putaret . Ad haec omnes reipublicae partes vigilanter curabat; neque committebat in quo graviter a Magistratibus sere peccatur ut dum unam amplecteretur ,
desereret alteram . Tanta vero in omnes fuit humanitate , ut neminem Rutaspectu, aut colloquio suo arceret, omnium postulata libenter cognosteret, nihil justa petentibus denegaret. Si quid negare cogehatur , ea tamen utebatur lenitate sermonis , ut eos quoque, quibus negabat, aequos a se , pla eatosque dimitteret. Liberalitatem autem ipsius multis & privatim ,.ὀc publice salutarem fuisse eonstat: nam ex suis opibus multorum inopiam subi vavit, & viduarum , & pupillorum quasi communis parolix fuit, & multas virgines, inultasque mulieres honesto loco natas, quae propter pauperta tem , conditionem reperire non poterant, dote de suo data collocavit. XIX. Cum ejusmodi vitae cursum Philippa teneret, undecimo post anetno , quam Renatus obierat, Antonius & Claudius Gudiae Duces in patriam reversi, exoptatam parenti tranquillitatem, & otium attulerunt. Ipsi nempe jampridem fixuua ratumque erat, provinciarum procuratione deposita , in coenobium aliquando secedere, ubi procul a turba strepituque aulicorum
uni Deo vacaret, animumque rebus coesestibus prorsius addictum excellentium virtutum exercitatione deinceps excoleret . In paternum imperium successit Antonius, filiorum natu maximus, vir neque silendus , neque dicendus sine cura ἔ bello acerrimus, virtute eximius, nec minus tuna Isemper animo excelsus, consiliis dux , miles manu . Ad haec militari inclytus gloria, quam navata Ludovico Regi strenuo opera suerat consecutus.. Consensione autem populi tanta rempublicam gessit,ut quam ejus virtutum expectationem fama commoverat, idem: imperio adlainistrando non imple verit modo, sed etiam Iongst superaverit. Quoeirca Philippae Lecidit opporri tune, ut, ei regno per manus tradito, arduum illud, ac salebrosum Christiana virtutis, ac persectionis iter statim arriperet. Florebat ea tempestate Musi sponti sacrarum Uirginum Sodalitium ex iis, quas beata Coleta, virilis animi femina, Minorumque familia in pristinum decus , ac dignitatem restituta apprime nobilis , Gandavi educaverat. Incredibile dictu est, quanta animi corporisque alacritate vivendi genus asperrimum, ipsi sique viris reBrmidandum in coenobio tenerent. Precationum pensium diurnum ita obire se lebant, ut in odeo numquam sedentes, sed vel genibus nixae, vel stantes diu, divinis laudibus operam darent; eamque potissimum psalmodiae partem, quod ossicium. matutinum appellant, evigilantes nocte concubia ad ipsum pene diluculum recitando producerent. In cimationibus esculentorum par citas mira. Plerumque ad panem secundarium paucas juglandes obisnibloco adjungebant: atque ad sitina levandam profluente aqua contentaeo Ninum penitus omne abdicabant. Itaque tantum cibi potionisque adhibebant, ut non reficere vires, sed opprimere velle viderentur. Lectulus illis straminea culcitrae tunica ad normam veteris distiplinae, quam sanctissimus olim sa- miliae conditor beatae Clare Assisiiensi constituit, plane hispida , atque horri da . Hanc vel gravissimis morbi doloribus pressae numquam deponere con sueverunt. Aperta sandalia , quantumvis licet nostris Virginibus usitata , quae vel asperrimum vitae genus profitentur, prorsus abjiciunt. Ad haec quotidianae verberationes, Christianae demissionis exempla, diatum is lentii cura, precandi ardor incredibilis, ab humanarum rerum contagione semotas purissimis spiritibus mirum in modum conjungunt, ac prope beatas inciuntis
Philippa igitur, cui jampridem , ut diximus, erat in votis arduum quoddam