장음표시 사용
11쪽
12 DE AR TE POETICAriis auibus ad maiore monstri deformitatem, & dissimilitudinem demonstrandam. Nam si vel illae per se pulcherrimae sint, humano tamen capiti adiunctae, piscisque caudae interpositae, totum quiddam deformius reddunt. Videtur autem respicere Horatius ad id, quod infra dicturus est, de inepta descriptionum varietate in grauiori poemate adhibita,quc licet spledidiores ipsae sint, ex varietates delectent, operi tamen grauiori minime comveniunt. Mulierformosa:supeme desnat in piscemare Hoc est, ut principium inuentionis pulcherrimum, &grauissimum, in grandiorique dicendi genere conscri- . ptum desinat in exitum deformem nec satis primae quasi formae conuenientem. Admisit) hoc est, non facile, cum honoris causa pauci admittantur, ut fieri solet in rebus excellentioribus, ad spectandu illam insignem imaginem intromisti. hoc vero maxime auget ridendi causam a decepta expectatione,& rei pr ter spem nouitate,
quae maxime risum concitat. nam ex omnibus nihil magis ridetur: ut author est M. Tullius, quam quod est prς- ter expectationem. Credite Pisones, isti tabula fore librum persimilem Deducit similitudinem a monstruosa
imagine ad eam poematis inuentionem, cuius nec pes, nec caput uni reddatur formae, & cuius velut aegri somis nia vanae sngentur species. Angri somnia ) Somnia vana sunt, praeter oraculum,& visionem, quae licet in somnis appareant,vera tamen suist,ut affirmat Macrobius:
sed aegroti inania maxime, quae phantasmata appellantur,in quit,' ob perturbationem humorum, & morbi ipsius impetum & in nos homines irruentes, vagantEsque formas a natura seu magnitudine, seu specie discrepates videmur inspicere. Haec aute eo sinceriora, & apertiora stat, ut Aristoteli placet, quo magis motus ille visionum expeditus est, nec aliquo humore, aut vapore,aut exha Iasione stomachi impeditus est. Vauae ecies) ridiculae,& abiurdae inuentiones, in quibus nec finis, nec principium uni formae reddatur. Quod autem hoc in loco desinuentione inon autem de diseositiψne loquatur,ut no -
12쪽
nulli sentiunt, illud non dubium est argumentum,ut nec pes, nec caput uni reddatur formet. Vbi si de dispositione monstruosa intelligere voluisset, dixisset utique,ut caput in inferiori parte, uni pedes, pedes vero in superiori,ubi apponendum esset caput, adhiberentur, ut non dein- congrua inuentione, sed de praepostero ordine dictum' putaretur. clim vero de materia ipsa praecipiat,in qua diuersum ab eo, quod inceptum sit, subsequatur: retie nee pedem, nec caput uniformae reddi dixit. Vtitur autem metaphora a similitudine sumpta,eamque ad librum a commodat. Caput enim,& pes animantibus attribuunctur, de quibus praecessit similitudo. eodem modo Virgilius ex comparatione tempestatis sumens metaphoram, nubem bello attribuit, his verbis. ce veluti effusas quando grandine nimbi , , Praecipitant, omnis campis diffugit arator,
is smuis G agricola, O tuta latet arce viatori, Aut amn s rapis, aut alii fornice saxi:
is Dum pluit tu terris , ut possint Sole reducto
, , taxercere diem: Sie obrutus iudique telisis AEne,, nubem belli, dum detoue omites
Sustinet. & Tullius de Orat. ad infratrem,sie enim
se res habet, ut, quemadmodum voliacres Videmus procreationis , atque utilitatis suae causa fingere,& construere nidos, easdem autem, cum aliquid effecerint, leuadi laboris sui causa pastim, ac libere solutas opere volitarer sie nostri animi forensibus negociis, atque urbano opere desessi gestiunt, ac volitase cupiunt vacui cura. atque Iabore. Pictoribu atque poetis Affert obiectionem depictorum, & poetarum licentia, quibus omnia concedi,
praeter contraria, & monstruosa affirmat: erunt autem contraria, quae a pictoribus evitentur, ne cum placidis immitia, hoc est, cum ferocioribus mansiuetiora coniungant. a poeus autem hoc omnino cauendum est,' ne cum grauioribus ' & altioribus immisceantur Isuiora, & humiliora: ut puta, ne heroicae materiae ins
rantur vanae quaedam descrip riones, quae nullam conti-
13쪽
nent maiestatem: quales simi fluuiorum , locorum sacrorum , dc reliquae rerum huiusmodi digressiones,quae licet per se delecten t,grauioribus tamen adiuncte, ut diximus,laquam incongruae, & nimium lasciuientes deridebuntur. Sunt enim quasi meretriculae,non autem matronae ornamenta,quae si meretrici, ut propriae persenae, adhibeantur, asserunt splendorem: sin autem integerrimae foeminae adimunt etiam grauitatem,& speciem probitatis imminuunt. Pictoribus, atque poetis ) Haec t quam ex obiicientis persona inducutur aduersus ea, quae
iam dicta sunt. Audendi magis a et licentiam poetarum ,& pictorum, quam si dixisset fingendi , ut audedi significet audacter fingendi. Scimus est tanquam poetet responsio ad obiectionem de pictorum, & poetarum licentia. Petim tu ) nos poetaea pictoribus: iisque conis cedimus quicquid libuerit, fingere, hoc tamen internos pacto, ne contraria illi coniungant, ut sunt placida, &immitia,nos vero,ne grauioribus lasciuientia admisceamus,sed utrique simplicia,&inter se conuenientia,illi in ictura, nos in poemate statuamus. Sed non it placi, is coeant immiι ia) Affert, quς in pictura vitanda sint,addens infra,quae sint in poemate fugienda. Plaeidis immitia ) euius rei subiungit exemplum, cum & terrestre animal placidum cum immiti, id est, tigrim cum agno
coniungit, & item terrestre immite,non cum alio terrestri, sed cum aerio coniungit. Nam omnes aues aut placidae sunt, aut certe eiusmodi, ut cumserpentibus com
paratae placidae videantur, & hic effingitur secundu mo strum, quod a pictoribus vitandum est, sequetur etiam poeticum. Coeant in simul versentur. Non enim est de coitu inter placida,& immitia accipiendum: sed de conuictu,& consuetudine.eodem modo & illud: Geminentur. Inceptugrauibus Nunc assere,quae sint inter se co-traria in poemate,minimi que in uno opere concludenda, eaque nobis adiecta similitudine ante oculos propo nil r erunt aute inter se contraria grauiora, & lasciuiora
sie enim appellat ea Quintilianus,quet ornamenti causa
14쪽
extra rem aucupamur ) quae si una admisceantur monstruosium reddent totum corpus inuentionis: ve puta ,si in opere grauiori minutae quaedam descriptiones interserantur, a quibus imprimis cauenduin est: Quod quidem praeceptum videmus a Virgilio diligentissime obserua tum, clim in AEneide inanes descriptiones vitat,in Georgicis vero, tanquam opere minus graui, easdem assectat. Consideremus enim quae de eadem re in utroque poemate scripta siunt, eadem inter se coparemus, ut hine habita operum ratione cognoscamus quam lasciviat in pestis descriptione in tertio Georgicorum, quamq; grauis idem sit in tertio AEneidos in eiusdem rei descriptione. clim in altero libro multa paucissimis verbis explicat, in altero minutissima quaeque persequitur. Conte
ratur cum his Ouidij in septimo sub AEaci persona eiusdem pestis descriptio, ut, quanto haec Ovidii summissior
est ad poematis rationem accommodata,tanto Virgilianam illam esse breuiorem dignoscamus. Cotemplemur
Ouidii de porco Calidonio, de Virgilii in quarto venationes. Comparemus horum inter se descriptas tempestates in undecimo Metamorphoseos de Ceice, de in primo AEneidos de AEnea. iis pariter conseramus Ovidii in i 2. de aduentu Graecorum, de Virgilii de Didonis, &AEneae concubitu famae descriptiones, ut, quales illae in grauiori opere, quales in lasciuiori esse debeant,intelligatur, quam in hoc breues, & succinctae, in illo longiores, & lasciuien tes: quam multa in hoc omittenda, in illo diligenter affectanda: quam in hoc operis ratione consulta negligentia,& breuitas commendanda, in illo pariter diligentia, & quaedam quasi assectatio extollenda. Hic non video, quomodo cum Horatii verbis Vincentii
Madii philosophi clarissimi explicatio c5gruere possit:
dum ait lucorum,amnium,&.ctterarum huiusmodi rerudescriptiones inceptis grauibus conuenire, ac tanqua
um, dc alterum pannum purpureum latὰ splendere: cum res ipsa ex adhibita similitudine aliter ostedere videatur. Nam quemadmodum in aliquo viri grauis, de ho
15쪽
norati vestimeto adhibitus unus, & alter pannus purpureus, licet per se Iate splendeat,risum tam e spectantibus ob disiimilitudinem inducit: Ita huiuscemodi affectat ,& minutae descriptiones uni,& alteri pano purpureo ab
Horatio comparat in sublimiori poemate, tanquam indisiimili vestimento, adhibitae non nisi maxime explodentur : ut abunde demostrauimus poetarum exemplis. Quod nisi ita intelligatur,hoc insequetur,Horatium,inanes. minutas amnium, lucorum, fluuiorumq; descriptiones in opere grauiori admittendas,significare: quod ab i litus mente discrepare illa, quae proxime sequuntur, perspicue verba declarant: sed nune non erat his locus:& amphora coepit institui currente rota, cur urceus exit Quam ob rein hunc esse Horatii sensum in his carminibus pro certo crediderim,eius poema scilicet in quo magna. c grauiora professus fuerit, ac postea in quasda inanes fluuiorum, locorum sacrorum,& caeterarum huius.
modi rerum descri ptiones inciderit,non aliter deridendum, quam grauissimum alicuius principis vestimetum, in quo particulae quaedam panni purpurei consuantur, quae licet ipsae per se late splendeant, non tamen cum
reliqua veste consentire, ut ita dicam, videntur. Hanc autem sentetiam, cum ipsa per se,ut opinor, satis pateat, tum sequens interpretatio ex Horatii mente sumpta illustriorem facit. nam quemadmodum iis, qui in musicis voce,aut sonitu grauioris toni partes agunt,vitande sunt minutae illae cromaticae, & semicromaticae prolationes. quoniam imminueret grauitatem leuium prolationum celeritas, cui tamen in acuto tono, tanquam in proprio
Iocus est: ita etiam in grauiori poemate longiores illae,& inanes rerum descriptiones fugiendae sunt,tanquam jpoematis dignitate prorsus alienae. Itaque quod in leui, humili que poematis genere.pluribus verbis, & sentetiis
explicandum est,tanquam cromaticis,& semicromaticis
in acuto tono prolationibus,id in graui poemate paucis. smia exponi rectius est. Hoc ita sensit Horatius,&,vto
vinor, recte sensit. At Homerus suum opus de Achillis
16쪽
ira,& de Vlysiis erroribus no ad huius normae rationem perscripsit. nam ut homo Grςcus verborum copia ita delectatus est, ut dignitatem illam,quam in Virgilio miramur interdum neglexisse videatur. descriptiones enim &digressiones usurpat non modo frequctes, verum etiam
ita prolixas, ut minutissima qua que,minime rei propo sitae necessaria studiose persequatur. Sed ignoscamus principi poetarii. quia primus Heroici poematis author
fuerit. nam ante eum nullum tale poema videmus: ut in Poetica Aristoteles attestatum a quo praeclara quaeque, aut certe multa c teri deriuarui. neque enim facile licet
his ex sententia Aristotelis, qui aliquam artem primi efferunt perfecte ad unguem omnia praestare. Quare neque omnino absurde Homerum fecisse dicamus, de Vir. ilium summe laudemus, in quo ita nihil abundat, ut ei em tamen nihil desit, cum non ingenii modo laudem, quae uni omnium Homero maxima debetur, sed iudicii
quoque commedationem aucuparetur,ut omittam quod praeterea cotra vituperatores Homeri possumus afferre,
non illum siuos versus accurate , & ociose, ut Virgilium. composuisse: sed tinpulsu naturae profudisse, & cecinisse in corona vulgi, clim infelligeret hominum imperitoruanimos ubertate illa, qWam docti non probarent admodum delectari. Quod si seruire scaenae, ut est in adagio, rectum putatur: certe & seruire populo prudentis hominis est, quod quia fecit Homerus, laudemus. quia recte fecit,aut saltem ignoscamus, praesertim ob eam causam, uia non iose sed Aristarchus totu opus collegit,& quasiispersa membra unum in corpus redegit, quod si ipse secisset , fortasse multa, quς nos tanquam luxuriantia dam 'namus , amputasset, dc abiecisset. . Inceptis grauibus )Cum a re graui sumitur initium, ut ab Homero de ira Achillis,atque Vlyssis nauigatione, a Virgilio de Arneae erroribus, ὀc de rebus ab eo in Italia gestis. si iturunm, O alter pannus inceptis grauibus Id est, ta nouam pannus: sed omissum,tanquam,subintelligitur, ut etiam
17쪽
13 DE ARTE POETICA.gat horam, Rusticus expectat, dum defluat amnis. pro tanquam rusticus. -rpurem) Qui pannus licet purpureus sit, e coloresciue ipso per se splendeat:adhibitus tamen inceptis grauio',tan qua grauiori alicuius primarii
viri vestimento, grauitatem imminuit. Quis enim non derideat,si vestibus, quibus Venetiis utuntur nobiliores, quae grauitatis quiddam habent, variorum colorum ornamenta assuantur 3 Cum lucus, ara Dianae: Non mnes in opere grauiori, sed minutas tantummodo deseriptiones vitandas praecipit.si ciuis enim per digressionem descripturus Dianae temptu,& aram illius mira arte extructam, & lucum,atque agros Dee factos,ac circa eos diductum,atque influentem riuulum nimis accurata d scriptione persequatur, improbabitur a prudentibus. a
que ideo cum Virgilius in sexto AEneidos libro Apollitanis templum describeret, eam rem paucissimis versibus complexus est preterita & lucorum,& agrorum,& riuulorum per agros deo sacros influentium, destriptione. Et lucus igitur, & ara,& agri,& riuulorum per agros ambitus in diuioarum aedium descriptione adhibitus minia me videbitur operi grauiori couenire. hoc aute ex quinto, & sexto Platonis lib. de Legibus sumptum est ab Horatio r ubi ait diis in noua ciuitate consecratis statuendas esse aras,templa,luc6sque secros singulis.quod vero attianet ad agros diis attribuendos in sexto his verbis statuit: Quaestores,& asseruatores sacrae pecunie in templis singulis,qui lucorum, agrorumq; ipsis dedicatorum, & fructuum, conductionumque,& locationu domini sint,tres de maximis censibus pro maximis templis eligantur. de irrigatione vero fluuiorum per agros statuit non multo
post in eodem libro sub his verbis, Luco quinetia iugi irrigatione, & dedicatos diis agros aquis immissis pinguiores curent reddere. Quare & lucus, & ara, & agri,& aque properantis ambitus per aminos agros ad unius rei tantum modo descriptionem pertinent:aliter redundans,& superflues videri posset Horatius,si, clim dixerit,& properantis aquq per amoenos ambitus agros,subiuna
18쪽
isset: Aut flumen Rhenum: quod idem esset,quantum attinet ad deseriptiones, ac ambitus aquae properantis. Vnde si diuersum quid,atque disiunctum significare voluisset: dixisset profecto, cu lucus,dc ara Dianae, aut properantis aquae per amoenos ambitus agros, & loco illius particular,&, posivisset,aut. Quare agros amen os prope rantis aque ambitu irrigatos Dians agros attributos intelligendum est: vi testimonio Platonis probauimus. Aleigitul Horatius, fi quis in grauiori opere descri plurus sieper digressionem Dians templum, eum non debere neque aram illius,neque lucum,neq; agros dea: attributos. neque riuum per eos inquentem minutissima persequi destriptione,si incepti poematis ratione habere voluerit. Hunc locum interpretes partim confundunt. partim Vero praetereunt. AE tproperantis aquae ambitus) singula verba deformitatem augent minutarum descriptionum. dixit autem, properatis, ad exprimendu currentis fluuii decursum, notadamque in hac re peccantium poetarum inscitiam, tractatione ab homine,& a re animata ad inanimatam. ut men Rhenum,aut pluuικι describitur
αυ- Aliquem irridet sui temporis poetam satyrice, ut solet,qui fostasse nimius fuerit in Rheni, & Iridos deseriptione. Sed nune non erat hie ue- Reprehendit eos, qui descriptionibus plus aequo delectantur. sunt enim quaeda quae ipsa per se,si spouentur,decorem,& elegantiam habet: cum aliis autem coniuncta, non item. Que- admodum in panno purpureo est quaedam, ut ita dicam perspicuitas quae spectantium oculos tenet: non tamen sequitur, ut cuilibet vestimeto additum, atque adtextum decorem afferat. sic descriptiones voluptatem afferunt legentibus : nemo negat: non tamen ubique descriptio nibus locus est: sicuti nec purpureo panno, tametsi lato splendenti,in quolibet vestimeto locus est. Quid enim, si quis atra veste indutus partem aliquam ei vesti purpuriret panni adsuerit, nonne iure ridebitur 3 Eadem ratio est in poemate. rem graue versibus aliquis persequetur: huic cogitandii estive & carmini cum re, & rei cum car-
19쪽
mine optime congruat. Congruet autem optime, si ne que cum graui re leue carme, neque cum graui carmina leuis res immiscebitur. Gravitatem autem imminuit nimis prolixa descriptio,non modo si sit extra rem ipsam,qu.ae agitur,vertim etiam si cum ipsa re coniungitur. Itaque non sane repudiadae sunt descriptiones omnino: sed quia non consentiunt cum ipsa re,cu nimis prolix sunt: cauendum est,ne logiores sint,atque etiam ne, cum necessariae non sunt, non usurpentur. Dixit igitur,sed, cum
respiceret ad illud, late splendeat: hoc eu, late quidem splendet purpureus panus,sed purpureo panno locus nosem per est. Sic, est quidem per se iucunda descriptio: sed n sic, id est, in opere grauiori, quo de intelligit poeta, locus ei'non erat. Quare expone,sed nunc, id est,in opere grauiori: no erat his destriptionib' locus si per se late splendent. hoc autem adverbium lcporis, nunc,resertur ad rem. Et fortasse cupressumseusimulare ) per similitudin e iterum reprehendit in poemate grauiori ineptas,&lasciuientes descriptio ires, quemadmodum siquis in hyberni temporis pictura adhibeat volantes muscas, inaestiui autem hominem vulpinis pellibus inuolutum.
Quid bo: Ad quid cupressus depictus intempestate
maritima' Amphora coepit insilui Rursus poematis deformitatem demostrat ex figuli similitudine, qui gradiusculum vas, hoc est,amphoram,inceperit, & in exile urceum exierit, accipitur autem amphora pro grauioris materis principio: urceus vero pro minutis in opere grauiori adhibitis descriptionibus . est enim amphora vas vinarium,quod sextarios octo, & quadraginta continet: urceus vero vas paruulum admodum, ex quo aquam inamum infundimus.est igitur in hoc loco quasi alterum monstrum si mile duobus superioribus scilicet,
,, Numauo capiti ceruicempictor equinam Iungeresi velit, O mari M inducere plumas i,, Undique collatu membris,m turpiter atrum
20쪽
is serpentes audiu geminentur, tigribus agni. Hae omnes similitudines ostendut de inuentione omnia esse prscepta,no au te de dispositione. Denique si quod uis plex dutaxat, O unum Cocludit praeceptu de in
uentione mostruosa vitada, ct coplectitur uno carmine,
quae supra dicta sent,singula singulis referes,sit quod vis. ad illud, Pictoribus atq; poetis quidlibet audedi semper fuit aequa potestas Simplex dutaxat,& vnu,ad id, sed non placidis coeat immitia. Sit igitur inuetio ipse sibi co-grua in principio,in medio,& in fine,simplex,unaq;,n5 adhibeat cotraria, neque grauiorib leuiora immisceat.
Maxima pars agatum pater, iuuenes patre digni
Decipimu6φecie recti: breuis esse laboro: Obscurus . Sectantem laeuia nerui Deficiunt, anim*; professin gradia turget, Serpit humi tui' nimia,timidus; procellae.
Qui rariare cupit rem prodigialiter , nam,
Delphinum diuis adpingit ritibus apru. 3o In aratium ducit culpae fuga, si caret arte.
Tribus rebus constare elocutionem poeticam, genere orationis,uet,ut Graeci dicunt,charactere,verbis,& vem suum numeris nemini dubium es de quibus omnibus in hac epistola praecepta traduntur. In his autem carminiabus breuiter deprima parte tractatur, quae omnis indicendi ratione posita est: Qua in re cum,quq sint vitanda, pr cipiat Horatius,tacite etiam,qui sint sequenda,ostedit. Docet autem,ita esse breuitatem, lenitatem,& gra uitatem sequendam : ut minime in obscuritatem, ditatem, & leuitatem incidamus. cauedum est enim, ne, dum alterum vitium vitamus, in eius contrarium, quod peius est,delabamur.Vnde sapienter Prodicus apud Platonem neque longiorem, neque breuiorem, sed ex bi b. iij.