장음표시 사용
141쪽
Sanctorum Ordinis iis sacobi de la spada,
Commendatoris , Commentariorum de Tumulis
Cripturus turbulentissimam tempestatem, qua post annorum multorum continuOS labores, Regiones Belgicae Regi Hispaniarum Philippo secundo subditae, denuo Anno millesimo quingentesimo septuagesimo sexto jactari ceptae opere pretium duxi altius incipere, atque ejus originem, cursumque in hoc usque tempus breviter perstringere, ut ita penitus intellecta materia utilius legatur is Sumam autem Exordium ab illa pace, quae cum inter potentissimos Philip ση Hi
pum secundum Hispaniae, in Menricum secundum Gallia, ἡ ΣῖReges, summo omnium esset gaudio confecta, Anno mille an simo quingentesimo nono, solidamque tranquillitatem orbi ciam, Christiano videretur promittere, citius tamen , quam forsan μεμφfuturum erat, bellis civilibus, iisque perniciosissimis videtur ρὐ dedisse principium P quae secum praesentiens, ac reputans Henricus , fertur enixius purgebat enim necessitas pacem expetisseis amplexum esse, ut extero bello remoto , securitati a quieti Regni provideri posset , sed obstitit praematura mors : Cum enim Lutetiae Parisiorum maximo nobilium concursu Iabellam filiam Philippo , ejusque nomine Ferdinando Duci Albano Procuratori suo desponsaret, Sororemque Marearetam, biliberto insigni Sabaudis Duci, uti erat ConVentum, matrimonio collocaret, equestris certaminis proVocatorem strenuum se praebens, tertio die a Comite Mongomme domestico suo ita ictus es , ut particulae hastae confractae incranium usque lethali vulnere penetrarent unde paucis Post
142쪽
diebus obiit Galliae imprimis, tum totius Reipublicae Christianae maximo detrimento, ac casu tam admirabili, ut non dissicile prudentibus fuerit judicare, maximas Galliae immi
ΙΙ. Irrepserant ibi haereses, quas cum amplecterentur plurimi multae authoritatis ac potentiae Viri, non contemnenda incendia minabantur, quae omnia facile, Regi matura Virtute delapsa vero ad Franci cum Filium tanto oneri imparem dissicillime extingui posse videbantur. Obiit Henricus quadragesimo secundo petatis suae anno vir Religione Marmis clarus. Fertur Franciscus filius, post obitum patris egregie ad reprimendas pullulantes Galliae Haereses animum convertisse, sed, ipse praematura morte occupatus, non absque suspicione veneni, fratri Carola Imperium cessit. Itaque ad puerum novem annorum Regno devoluto ac ambitiosae atris tutela munito, facile ad apertas seditiones ventum est quae ita brevi excrevere, ut vix aliud crudelius civile Bellum commissum legatur,4 quod post multorum annorum spatium, multaque interim horrenda, ac barbara Perpetrata, Regnum miserabiliter affixit. III. Philippus pace potitus, tranquilliorem tunc temporis, ac securiorem apud Belgas statum habuit variis Dmen incommodis diuturno gravi bello adeo laborantem, ut non parum pluribus rebus componendis praesentia ejus requiri videretur. Sed aut quod speraret id per Proregem fieri posse, aut quod flagitarent profectionem suam Legeis in Hiipaniam, ibi ' etiam natae haereses, maximo cum pe- vi riculo in vigilantia Iabellae annis Portugaliae Principis videtur: duae, quae nomine fratris Hispaniae praeerat severitateque Inquisitorum sequorum ibi maxima est authoritaso extinctae fuissent, statim post consectam pacem, ad reditum in Hispaniam animum vertit ex Italia accersens sororem Margaretam naturalem, Duci Parmae, a Placentiae nuptam mulierem, variis dotibus insignem . quam toti Belgio praees e voluit, constituens apud eam insignes aliquot viros, status Consilia riorum titulo, quibuscum de summis omnium consilium coperet.
IV. Erant hi Guillelmus Mictaavius, Princeps Auriacus, Consiliis valde aptus, amoralius Comes 'monsanus rei militaris vir
143쪽
vir perhus, citrenuus, ambo genere, opibus inter allios longe primi Antonius Perrenotus tunc Episcopus Atrebatensis, postea Cardinalis Grandellanus, rerum experientia Clarus. 'Ldius t tunc Dominus, postea Comes Barismontanus, ct ipse rerum usu non parum pollens Vilius Zuichemus Praeses Consilii Privati, rerum usu, natura vir prudens, insignis Juris consultus. Addidit postea Philippum Ducem Ochoranum, primi illis, genere,in opibus haud imparem Comes etiam Hornensis, qui turmae custodiae corporis e Burgundionibus consed se Praesectus, in Hispaniam una cum Regeierat, inde reversus post aliquod tempus Mid munus subiit. Singulas praeterea Provincias, partim Auriaco Ω- montano, partim aliis Proceribus gubernandas tradidit, data Auriaco Praefectura Hollandiar, Zelandiae Ditionisque Ultrajectensis , 'montano Flandria is Arthesia creditae Frisia Carolo Comiti Arembergo, Geldria Comiti Carolo de Meghen , Marchioni de Berghes Hannonia. Cumque essent multi, qui egregie de ipso meruerant, nonnullos aurei Velleris titulo, alii'ne honoribus, decoravit multis regia liberalitate,
magna munera elargitus est ita ore sperans, ut omnia ec rius se absente agerentur. Vehementer etiam expetebat in Omnem eventum bellicum, binas Belgis veteranorum Hispanorum militum legiones praesiidio relinquere utque magis hoc omnibus acceptum foret, ni earum Auriacum praeficiebat, Legatumque vulgo locum tenentem ei dabat Putianuin umerum virum strenuum, militiaeque peritissimum alteri 'montanum , ejusque Legatum Rannem a Mendosa, Shunc virtute militari, nec non genere infignem Virum. Sed nec sic praesidia Hispannorum , Ordines Provinciarum Gmisere , constanter allegantes, non debere citra necessitatem extero milite Provincias onerari, quod cum animadverteret,
tandem in disces uin Legionum consentiens, in eo etiam Ordinibus morem gessit. Itaque relicto penes Belgas Belli Pacisque integro statu, ex Zelandia solvens vigesima Augusti Anno milesimo quingentesimo quinquagesimo nono, octavo postea die Deliciter Hispaniam appulit. Μale. Nomen ei Carolas. Porro Egidius, hujus sidus primogenitus, Hiergu Dominus.
144쪽
producit jectum. needit Reae quod
V. Margaret post discessum Fratris, Bruxellam, ubi sedes regia haberi consueta, venit, atque omni , qua potuit cura ad functionem sui muneris animum vertit quod primis temporibus satis faelicem lacessum habuit. Sed non ita diu postea ob vitiatos tunc per Haeresim plurimorum animos res binis praetextibus ad inquietem trahi caepta Decreverat Rex christiana mente plures Episcopatus constituere, Utque haberent, quod ad sumptus lassiceret, singulas illis Abbatias anneinere; quod unum incredibile dictu , quantum omnium animos offendit hinc enim aptam nacti occasionem Vitae Religionis obliti homines, Religiosum Regis institutum Hispanicae Inquisitioni attribuentes non parvum Regi odium apud multos conflarunt, populique undequaque animos ad desideria novarum rerum facile ereXere. VI. Orta est etiam maxima simultas, odium inter Eg- montanum, Auriacum, aliosque Proceres, iranvellanum quod serunt aliqui ex rerum publicarum administratione, quam prae aliis hic ibi vendicabat, emanasse. Alii sentiunt, studio excitatum ab illis, qui ea, quae postea visa, consecuta
sunt animo conceperant, e consilio, ut cogeretur Rex Gran-vellanum amovere sciebant enim eo presente nihil intentari posse, quod vigilantia, ac prudentia ejus in nihilum non redigeretur, quorum duorum utrum verius, aliis discutiendum relinquo. Hoc tamen certum est, odii fructum Gran- mellani ejectionem extitisse, quae tanta arte obtenta est, ut non immerito ampliorem mereatur declarationem, sed cum sit tantum nostri instituti, paucis praeterita attingendo , ad praesentem Reipublicae statum animum calamumque dirigere, hoc uno materiam hanc absolUam tandem Regem eo spe quietis, ac necessitate adductum , ut GranVellanum mandaverit Belgio excedere. Paruit ille, discessitque anno sexagesimo quarto mense Martio.
VII. Sed nihil hoc Belgarum imminenti insortunio profuit, accidit enim, uti solet iis, qui ad aliquod facinus accensi prosperis quibuscumque majori incenduntur audacia unde maxima Philippi bonitas , qua cadenti rerum statui subveniri posse speraverat , ad celeriorem insaniam omnia provexit exinde enim liberius , opertius omnia agi coepta apud Nobiles, apud populum, donec tandem sexta Apri-
145쪽
Aprilis Anno milesimo , quingentesimo sexagesimo sexto, magnus eorum numerus , Ducibus Domino de rederode, Comitibus Ludovic de ossau , Auriaci fratre, Antenti, Culambergens Gubernatrici Bruxellae supplicem Libellum
multa indigna deprecantes obtulere. Horum caterVae sequenti mense Augusto , miro furore Antwerpiae primum, postea passim aliis in locis, faedissimam perpetrarunt IconO- machiam. Quantam in hisce omnibus partem habuerint Auriacus, 'montanus ejusque fastionis alii proceres, erat tam artificiosa qua tunc temporis utebantur dissimulatio, ut dissicile esset indicatu Caeterum pro certo habetur, plures liberiorem in posterum vivendi rationem appetiisse quidquid ulterius de mutando Reipublicae statu animo fuit Conceptum, illud in Auriacum ejicitur. Cum 'montanum, ornensemque expectatus Albani adventus de eo satis videatur eXcusare, idque veri opinionem obtineat, eo, quod ramontanus tunc cum Villembrucquium Gubernatrice foret misi us, ut Auriacum ad quietem revocaret, BruXellamque Venire persuaderet, id serio frustra tentaverit cimo Auriacum, quibus poterat modis umontanum ad arma capessenda adducere Oluisse 'montanum vero hoc constanter negasse. Nec dubitatur, si hic ad sumenda arma paratum sese praebuisset, qui Auriacus, propositum exeundi Belgio quod sibi male metuens as ut susceperat deponendo, ad arcendum a finibus Albanum libenter animum vertis P sed cum nollet 'montanus, Uillemburghum ad fratrem se conferre perrexit. VIII. Philippus audita tam faeda rerum subversione, Catholico nomine indignum ratus, tantam Religionis ignominiam negligere, continuo animum ad arma vertit, electo ad eam expeditionem Duce Albano is ex Hispania solvens cum triginta triremibus Italiam appulit ibique accepto exercitu novem missium Hispannorum peditum, equitum levis armaturae mille ducentorum, superato Mocen o montest quem vulgo vocant per Allobrogos, Sequanos, Lotharingiam, Luxem- burgum, tandem decima septima Augusti, Anno millesimo quingentis mo sexagesimo septimoBruaeellam pervenit,ubi una legione se muniens, caeteras legiones, equitumque turmas Gandavi,
aliisque opportunis in locis disposuit, tradiditque Comiti Αἰ-btrico a Lodron, quem adduxerat, cum una Germanorum legione
146쪽
Ant erpiam custodiendam, educto Caro, mite de Manssest, qui ibi cum una alonorum legione praesidii causa egerat. IX. Fama ejus adventus jam dudum omnium animos, prout sibi quisque erat conscius, affecerat, ita, ut plurimi patria relicta, alio transmigrarent. Inter quos Auriacus frater Lu- visus, Comites Montenses Culembergens , oKUraiensis, Dominus de Brederode, ex Nobilibus infiniti, maxima populi turma Sunt qui asserere velint, res jam tunc Margareta cura opera, ad meliorem aliquem statum it videbaturo reductas, omni instaurari potuisse, si leni, ac mansueta, uti inceperat, Via progressum fuisset; sed cum de futuris nihil certi mortales sibi promittere ac statuere possint, ab aliis rejicitur rectius judicantes forsitan illi, qui aliqua quiete admissa , metu , non delicti paenitentia , tunc in aliud tempus malevolos institutum distulisse existimant. X. Margareta interim de mente fratris certior facta indignum existimans, socium in imperium admittere, eo se abdicari a fratre per Legatum enixe petiit Albanus vero nihil, quod sui oneris esset omittens, principio omnia dissimaulanter
agere, Proceres, quos praesentes habebat, variis modis confirmare, absentes allicere, tandem ad Consilium convocatis omnibus tunc temporis BruXellae existentibus, quos detineri volebat, dum exirent, Comites umontanum, Hornensem, eodemque tempore alios minoris farinae Viros, conscios rerum praeteritarum, ibi atque alibi comprehendi jussit, atque exinde aperte passim sumere supplicium de iis, qui Regem offenderant, se-yo sitas Nerius aliquantulum , quam decebat animum obfirmavit; Dueis tribunali in eum soliummodo finem erecto, cui praeesse vo- Alba luit Franciscum a Vargas, quem secum ex Hispania duxerat. Margaret non diu moram traxit, quin veniam discedendi a fratre impetraret itaque statim in Italiam profecta est, Imperio totius Belgi penes Albanum relicto, cujus detecta mens instar ignis, quo pullulans aliquod malum reprimi solet, ingenia Belgarum ad res novas liberius , quam decebat aspirantia , ad debitam obedientiam redegit. piausto XI. Extruxitinant erpiae arcem eo consilio, ut maximo r- res Bel bis Emporio omnino conservato, caetera omnia in posterum se-gic ' curiora manerent, quamvis in eo multi judicent erratum maj
b. gisque tunc convenisse iis sumptibus limites Regionum, quam
147쪽
locum mediterraneum , Communire. Erat moles , ante omnes alias ejus naturae, insignis, tantaque cura ad perfectionem ducta, ut ex parte ad gloriam, ostentationem aedificatam complures existiment. XII. Auriactis paulo post discessum e Belgio, filiam tenerae aetatis, quae in curia apud A Jayguretam amicitiae causa agebat, ad se ante adventum Albani transferri curarat Verum filium Philipptιm, tredecim annorum, LoVani studiorum causa commorantem ibi reliquerat, quem cum Albanzis praesentem invenisset, in Hispaniam postea per mare captivum misit. Hactenus, quantum ad rem bellicam nihil post acceptum totius Belgii imperium ab Albano gestum , armorumque principium fuit, mittere Carolo non Francorum Regi, qui tunc contra Hugonottos quod est ibi haereticorum vulgare epitheton bellum gerebat, UXili aliquot equitum turmas, Dudiore Comite Arembergo, Viro forti, ac scientiae militaris perito.
Prosectus est ille in Galliam decima Novembris anni millesimi quingentesimi sexagesimi septimi, unde, paucos post
menses, reversus est cum copiis, cum jam Carolus cum Hugo- notis pace inrta, illarum auxilis amplius non indigeret. XIII. Auriacus etiamsi illemburgum familiae suae ultra Rhenum antiquam sedem se contulisset, nihil minus tamen quam quietem in animo habens, quam primum armis agere coepit. Id primum ad os am Trajectum ulterius versus, quod Mastriclitum Vulgo vocant, tentatum est , collectis aliquot copiis Duce Domino a baroux , quae tamen paucos post dies, prope alens oppidulum , per Sanctum aditu Hispanum, virum fortem, eo ab Albano celeriter missum , profligatae sunt. Nec diu post Ludovicus frater, ad fines etiam Frisiae paucis primum , non Contemnendis postea copiis progredi coepit, ita ut coactus fuerit Albanus eo mittere Legionem Sardiniae, ex Hispanis praefecto Gonzalo de Bracamonte. Praeerat Frisiae tunc temporis Comes Arembergensen, qui cum Hispanis aliis militibus, qui ea quoque in Provincia agebant, cum hoste congressus infeliciter, fortiter tamen pugnans amisso fere toto exercitu occubuit. Cecidit eo in conflictu Adolphus Quis ille Strada scribit , ducem harum copiarum fuisse mitem Hoch tra tanMn. Vide Dec. I. lib. . pag. mihi ha8Ι.T . II. Pars a S
148쪽
pbus, Ludovici frater Accidit haec clades vigesima quarta die 1 6s inerinis Maji, sexagesimi octavi. Unde res regiae ea in parte summum in discrimen dilapsae, ulteriorem acturam facile accepissent, si vidior ea celeritate, qua potuit, progressus suisset. Caeterum dum haec ibi, eodem fere tempore Auriacus prope Rhenum exercitum colligebat, eo conssilio , ut dum
Ludovicus in Frisia Res Regias laces eret, ipse Brabantiam invaderet sed dissicultatibus, quae variae multae bellis interveniere solent, impeditus, tardius quam Proposuerat, X-
peditioni incubuit. XIV. Albanus simul atque de Rebellium mente certior est factus , ipse ad bellum sese paraVit, a Propter eorum
magnam temeritatem magis ira, quam metu commotus, ut
severo exemplo omnium animos ab inobedientia in post erum averteret, nihilque abiens in ipso belli procinstu domi relinqueret, unde detrimentum aliquod recipi posset, de pluribus captivis supplicio sumpto, tandem Comites ramontanum Bornensem ex Gandavi arce, ubi uti secure asservarentur, illos includi jusserat, Bruxellam reductos palam in foro quinta Junii anno milesimo quingentesimo seXagesimo octavo, summo omnium maerore capite truncari jussit, ac paucos posthdies Phrisiam versus cum exercitu profectus est, atque ibi adveniens , prope Pagum Iemmen ' vigesima prima die mensis Julii, Ludovicum , quamvis munitissimo in loco cum suis consis eret, mira Delicitate fudit, caesis plus septem millibus, captisque aliquot tormentis bellicis e suis paucis amissis, inter quos fuit Gabrielus Mauricus Hispanus illustris. V. Videbatur tunc Auriacum maΣima clade motum iri, ut ab instituto desisteret ille tamen haudquaque animum despondens quamvis tam sinistro casu non mediocrem esset jacturam pastis animose Voluit, quae jam animo conceperat, perficere, exercituque conscripto novem millium e mannorum equitum, editumque millium sexdecim, tormentis aliquot bellicis adductis, non longe a Trajecto superiori, sub finem Octobris, tardius, quam debebat, castra posuit:
149쪽
plurimos magna admiratione assciens, quod cum esset Uasallus, cuique alendo militi nullae omnino opes, Exul praeter- ea , earumque faculiatum , quas non e Patrimonio , sed mera liberalitate, ac benevolentia Caroli Quinti Caesaris, per
substitutionem Philiberti Principi Auriaco consanguineo , in castris Sy De siderii vulgo S . Deser in Gallia, peculiari favore, a gratia concessam, adeptus erat, omnino Carens
potuerit tamen tantas copias, Regia potentia non indignas, adducere. Certum enim est, ciunc non habuisse, quo militi stipendium solveret, nisi quisgranenses, Vano, aut forsitan spontaneo metu inducti, viginti millia alterorum redemptionis titulo illi dedissent fecere idem Abbates, aliique viri Ecclesiastici, qui in illis confiniis habitant, qua pecunia in solutionem exercitus consumpta, tandem sexta Novembris non longe a Stokens , Leodiensis Ditionis oppidulo, per Mosae vadum copias trajecit, non ultra eXpectato sentio , qui cum aliquot copiis Gallorum , dum tardius adest, non antequam cum jam de reditu cogitaret, prope Tilmontium, Auriacum attingere Potuit. XVI. Albanus diu ante Mastriclitum venerat. Rediens enim ex Frisia, cum Trajecto inferiori consedisset, de constanti Auriaci deliberatione certus , nulla interposita mora properavit, a tum, Cum sciret eum adventare, in opportuno, commodo loco castra metatus est, eo consilio, ut hostem expectaret cum enim tunc temporismos fluvius erat tam vadosus, ut variis in locis pedibus transiri posset, aegre poterat hosti impediri transitus , constituit eo in loco consistere, ut festinanter hosti, dummodo transire audiret quod tamen non credebat obviam iret. Id factum magna militari scientia per multos dies Auriacum interius properantem a quolibet faelici successu avertit, cunctandoque eo rem deduxit ut tandem coactus fuerit longis itineribus creverat pluviis continuismosa, ita ut Vado transiri non posset per Campaniam , aliasque Galliae Provincias, nec non Lotharingiam in
nint Dizier, nomen proprium oppiduli in Campania, ad fluvium Matronam Marne . t ensio Indicatum vult Francisum Hange sum, Inlisi Dominum, actionis Condaeanae tribunum Strada cent. I. lib. 7.
150쪽
vinciiI, nsuit proeli periculum facere. Debellato Uuriaco, S reductis ad
Germaniam reditum querere, spe plane deIusus, qua praecipue fertur Mosam trajecisse Persuasum enim sibi habebat, simul atque exercitus sui vexilla conspicerentur , plurimos passim partes suas secutos expeditionem suam adjuturos , Al-hanoque maximum incommodum illaturos Nihilominus quamvis non dubitatur, quin in Belgio multi essent, qui Auriac occulte faverent, nemo tamen ausus fuit mentem factis manifestare Sola Dies fa . Opidum Auriaci, imprudenter nimium , cum nullo modo esset munita, Viso Domini exercitu, favorabiliter illum prosecuta est Levi De Auriaci t opidum commeatu illum juvit, quam ob rem illa postea per totos septem menses Sardiniae legionem cense nomine aluit. Ex hac vero e Vestigio ex Magistratu unus ad aliorum exemplum, jussu Albani extremo supplicio affectus est, in Delici nimium casu, dum enim rogatu multorum a mulctatione totius Magistratus animum avertisset, contentus, Ut unus ex Magistratu omnium culpis satisfaceret, sortem ecere, unusque omnium infaeliciter ad supplicium ductus est. Albanus mea expeditione prope Lymale egregie hostem fudit, caesis plus mille quingentis, atque ita saucio Antonio Comite Moch-sratens, ut paucos post dies vita excesserit: ut plurimorum est opinio, potuisset aliquando certa spe potiundae victoriae cum hoste confligere, sed cum tantummodo esset sui oneris, provincias sibi creditas Conservare, dummodo id obtineret, noluit aliter rem incerto praelio objicere, damnum sinistri successus, quam gloriam superati hostis, pluris faciens. Itaque arte fugato Auriaco sub finem Decembris ingenti frigore Bruxellam victor rediit. XVII Erant tunc per totum Belgium attenti, arrectique omnium animi, expectantes, qua forma deinceps in administratione rerum publicarum uteretur, inde judicantes dependere salutem vel ruinam Patriae, cum, si praeteritis, iisque magnis supplicus contentus, clementiam amplexus esset, in
Demeram fluVium.' Levia es Auriaci legendum etiam. Porro Lem a BelgIs Soutueuwe, est aliud oppidulum Brabantiae, adjacens Getaenuvio, duobus infra Thenas milliaribus.