장음표시 사용
171쪽
gius in Insula, civitate Udorus Pachecris, Hispanus, vir stre I 572. nuus, habebatque non ita magnum numerum militum Hispanorum, Malonorum , tam fortiter tamen post muri labefactationem, Variasque irruptiones, hostibus restitit, ut coacti fuerint nova auxilia petere, quae per Lume um missa; quorum adventu Victores tandem evasissent, nisi obsessis fuisset subventum. Res erat maximi momenti Regi insulam conservare, quam ob rem anchis Davita, qui AntVerpis agebat, CMOndragomus , qui ibi etiam tunc temporis aderat jussu Albani de auxilio ferendo consultantes, primum hoc navigii valiquot praeparatis, iisque bona manu militum imposita tentari curarunt sed hostes multitudine navium ita insulse aditum praecluserant, ut coacti fuerint, qui eo erant, re insecta reverti itaque coegit necessitas aliud quid ad rem exequendam excogitare Fama est Vulgaris opinio, insulam illam aliquando Brabantiae adhaesisse, tempestatibus vero divulsa terra, insulam mansisse. Et hoc certum est, hodie defluxo mari apparere turres, aliaque vestigia, quae hoc indicant. st inter insulam,in continentem tractus non minus trium milliarium hoc maris spatium defluxo aestu siccum manebat, tribus Xceptum canalibus, qui quamvis etiam desuente mari, minus profundi essent, nunquam tamen omnino aqua carebant propositum Sancto Sinondragonio, posse spatium illum itinere pedestri quinque horarum superari, dummodo opportune iter susciperetur misere viros idoneos, qui an hoc ita fieri posset studiose explorarent, renuntiarunt posse fieri itaque inter eos secreto constitutum, ut insulae
ea via subveniretur. ProVinciam eam suscepit Mondragonius Suctu pia vir fortissimus, reique militaris experientia admodum clarus tur Oppi
designata ad expeditionem tria millia militum Hispanorum β βR' Walonorum, Germanorum cum quibus Opportune dispo a seia a sitis, cum jam tempus esset, Mondragonius sacculis pulvere gonii. selopetario repletis, in humeris multorum impositis, insueto illi itineri, primus se Commisit, tantaque constantia, ac vi tute dc ipse reliqui ejus exemplo iter prosecuti sunt, ut tandem , quamVis jam Valde ex gestu crescente mari, insulam attigerint, novem solis militibus submersis. Substitit Ondragonius in parte illa insulae, quam primum attigit, duarum
horarum spatio, ut militem aqua caenoqUe madentem, tan-
172쪽
I 572. loque labore delatigatum, aliquantulum reficeret posteaque eadem illa animi sortitudine, quo e Venerat, hostem versus contendit. Erat jam nox hostis vero statim per rusticos de Mon ragmri adventu certior factus, nulla interposita mora de discessu cogitare cepit, ita ut antequam illucescteret, jam ad portum navesque se receperit, septingentis exceptis, qui ultimum in pro laetione agmen tenebant. Caeterum Pachecus, simul atque de inopinatu hostium discessu cognovit ignorans adhuc advenisse Mondragonium, mirari summopere, ac suspicari hostium stratagema es e, insecutus tamen esset illos septingentos, ni numero militum longe impar hosti fuisset. Dum haesitat, quid sibi faciendum sit, nuntiatur Mondrago-mum non amplius medio miliari a civitate abesse Laetus itaque protinus ad eum misit, qui nuntient hos em ad naves confugisse, reliquis vero in ultimo ordine aliquem numerum , quem facile caedi posse non dubitabat, dummodo, celeriter sibi auxilium mittatur , quod a Modragonio factum tamque opportune, ut potuerit Pacheclis conficere, quod animo conceperat. Caesi sunt omnes, ita ut illi tantum, qui ad naves confugerant, tute in Valeriam fuerint delati Mondragonius cum suis, re bene gestari ulla interposita mora
in Brabantiam reverti constituit, sciebat enim hostes facile id impedire pota, si spatium daretur utendi classe , quam copiosam habebant. Certum vero est, praebuis e se omnino
strenuum a constantem Pachecum. Ceterum quantum attinet ad ea quae fecit Mondragomus, si spectes inauditam audaciam, dissicultates itineris , atque Pericula, celeritatem atque indefessum laborem, nil fortius, nil immortali gloria dignius Σcogitari queat. XLIII. Albanus recepto Montio, relictoque ibi Domino de aulae ex Longevallia illustri familia, cum quinque cohortibus Walonorum, Praesecti titulo, Mechliniam Versus exercitum movit sciebat enim quanti esset momenti, hostem fugientem
ob que rem male gestam, turbatum, ac trepidantem, celeriter insequi. Ille vero simul atque de deditione Montensi ac adventu Albani certior factus est , corrasis aliquot millibus florenorum, continuo Mechliniam reliquit, inemundam cum omnibus copiis profectus est, relicto ibi Domino de
Varouis ex Merode illustri familia, qui primo magnae con
173쪽
stantiae indicia animumque defendendae urbis ostendit sed 372. visis Albani signis, ipse profugit, civesque, qui una non abiere quos plurimos fuisse ferunt turpiter dereliquit. His Vero, quid faciendum haesitantibus, uti in simili discrimine
plerumque fieri solet, tandem decretum, Oratores ad Albanum mitti, rogatum, Ut civitati parcat sed fuit infoelix Mechliniensium sors, cum enim victor merito in eos esset Commotus, quod hiostem nulla necessitate coacti recepissent, fugienti pecuniam dedissent, quod nil de salute cogitassent. nisi jam conspectu Regio exercitu, memorque, quantum antea rebus regiis attulissent detrimenti, adeundi se licentiam dedita opera distialit. Milites interea paulatim fossis appropin quare, muris succedere, postremo S eos scandere coepere, nullisque inventis defensoribus, prope portam , quae AZeuers-poe vulgo dicitur, voto, quo praedam affectabant, facile potiti sunt. Fertur, Mircarinium limus rei authorem extitisse, Direptis ut exercitus ad cujus solutionem deerat pecunia Mechlinien . sium bonis, opibusque sublevaretur. An Prudenter nescio; ij, si ferri quidem aliquatenus potest, quantum ad Delices rerum Regi successus, absit tamen a viro forti ac Christiano crudeliter, damnina.
atque inique agere, ac immoderat rigore animum exsatiare. Exitus enim, postea docuit, eam urbis direptionem non tantum commoditatum , quantum militaris licentiae , diminutionisque exercitus cum multi praeda, spoliisque onusti, militiae sese subduxerint Regi attulisse, quodque majoris erat momenti, Albano denuo apud Belgas maximum conflavit odium, dubioque procul rebus Regiis summopere nocuit Lammamque, ut dicitur igni addidit, qua magis magisque in
Albanum omnium animi incenderentur satis alioquin exulcerati, praeteriti Regis memoria , quam clementia, ac benevolentia satius fuisset abolere, quam odia odiis accumulando, inexpiabili ira, ac dio, furore omnium animos Xacerbare. In cives parum saevitum, sed quantum ad eorum bona,
totos tres dies, primum Ilispanis, postea Walonis, Germanisque ad libitum civitas diripienda data est. Postremo ocFredericus ibi reliquit Ersipum Praefectum Hispanum , qui per complures postea dies, quidquid frumenti, aliarumque rerum, quae
Forte gendum praeteritarum rerum memoria.
174쪽
I 572. quae aliqxio modo jure militari vindicari posse videbantur, indignius, quam decebat, in Frederici ustum convertit Brevi civitas ex locupletissima, miserrima essecta est quamvis
summopere culpanda , multos tamen ad commiserationem
XLIV. Casu Mechliniensi, qui Auralai nomine Terremon- clam ac Audenardam quae sunt Comitatus Flandriae duo haud contemnenda oppida: detinebant, perterriti profugere Auraicus etiam cum Rumundae exercitum trajecisset, eam
deseruit, statimque promisis, Pollicitationibusque, dimis BeXercitu , Paucis comitatus, magnis itineribus in Hollandiam contendit, Enchustamque naVigaturus, Campium Versus profectus est, qua maxima potuit celeriate Videbat enim rem ad uitationes Vergere quasdam a civitates, quae sibi antea faverant, cum Hiergio Provinciae Praefecto convenisse perterritosque omnium animos ad fortunam istoris it plerumque fieri blet inclinare. Quod cum non fugeret Albant in , nulla interposita mora Maestrichum venit , indeque misso filio Frederico , qui exercitum prope Eltem, di locum quem Spu Vulgo vocant, Rhenum traduceret. Ipse Mosa vectus cum tormentis bellicjs, eorumque apparatu, On-kium, ac deinde cum Duce Medina caeli, Noviomagum pervenit, filioque statim obsidionem ut phaniensem commendavit, quam ille tentaturus , inVenit Praefectum, qui civitatem sibi creditam Virtute conservare Velle videbatur sed vix moenia quati caepta, cum metu perculsus fuga si lutem cum
militibus favore fluvii illelae ' qui civitatem alluit, quaesivit,liostique eam diripiendam turpiter reliquit qua sola capta quidquid in tota Phrisia Auraico adhaerebat, fugientibus Praesidiariis militibus, Regi restitutum est, ipsime Comites Mon-tθηges, Schamburgenses quorum hic odocus nomine qui rebus Auraicis ejus Provinciae praeerant, separatim deserto Campio in Swolla, quae sunt Transinsulanae Provinciae prodici pua oppida cum suis salutem quesivere Amerςsortium etiam, quod si in Trajectensi ditione secundum oppidum ab hoste desertum, Regi recuperatum est , ita ut jam ultra
175쪽
Rhenum parum extra Hollandiam , Zelandiam Auraico S72.
restaret, tantum inclinata jam ejus fortuna sola potuit Occupatio illa Zutphanii, ut plurima eaque maxima Vies ori, quamvis nota conspecto libenter cesserint. XLV. Quod cum Albano esset nuntiatum , animad Uerteretque, quae quantaque sola illa expeditione victrices copiae obtinuissent, etiamsi jam ventum esset ad finem Novembris, hiberno frigore horrerent omnia, essetque exercitus longo labore non parum fatigatus, jamque non tam in armis, quam virtutis opinione bellum consisteret; . tum his accederesa Uaria, .magna, itinerum, commeatus, aliarumque rerum in commoda, quo minus Hollandiam ipso aestivo tempore, tan: toque magis tunc acces u dissicillimam, inVaderet praestantius tamen esse duxit, dissicultatibus quamvis maXimis sese committere, quam tam manifestum Dei favorem negligere, sciebat enim . quanti referret tam divinis, quam humanis Albanui rebus, Auraicum ab Hollandis receptum, adjutumque, qui ' hisbus posset modis assidue inquietari, bellisque VeXari, ne ei h ui tempus spatiumque daretur omnia ad libitum subVertendi Expensis itaque ad Harlemi oppugnationem animum adjecit, Xerci nulta tumque ducendum filio dedit; civitas illa ex praecipuis ejus O titss' Provinciae, in ejusque centro sita, sola inter Ganes, quMOb hi libeὸdit. loci situm tunc temporis obsidione cingi pos et non enim
uti aliae ita aquis erat circumdata, quin pateret aliquot in locis aditus nec incommodus, nec dissicilis. ceterum voluit Noircarinius oppugnationem, qua parte bene munita , magisque dissicilis erat quod brevior ea via videreturo tentare, idque minori, quam opus erat, apparatu, a Uiribus: Undes avens eousque fortunae desideratis e diuturno bello multis necessariis ad urbis expugnationem mira mutatione, ex
Lelicissima uti post ea dicetur immenso Regis detrimento,
extemplo miserrima essesta, quantum inconstantiae in se habeat, quamque parum illi credere debeamus, satis ost endit: nec non Imperatores , ne temere quidquam oggredi audeant, egregie admonet. XLVI. Fredericus artemium oppugnaturus, mers r- cum venit, unumque ibi moratus diem, Nardium versus
movit manserant in oppidulo illo, nec natura , nec arte munit*, nonnubi ex hostibus, qui neglectis o sui monvis.
176쪽
1372. quibus ille Nardianos, ut sese Victori dederent, ex Amer,
fortia pie admonuerat: imprudenter exercitus adventantis conspectum , non solum ferre, sed, S clopetis ferire ausi sunt quam ob re ni Fredericus merito ira commotus, quam primum Nardium obsidione cingi, aliquot etiam tormenta bellica ad oppugnacionem X pediri curavit. Sed cum dies illugisset illi paenitentia ducti, de deditione cum Romero agere coepere; qui jussit, ut unum in locum omnes convenirent. Illi spe salutis, clim ussa fecissent, milites civitate&feritas potiti, dissimulanter, aut ut alii volunt x jubente Romero, apud Nar ad unum omnes crudeliter trucidati sunt oppidum etiam to- α' ς ς tum direptum, ac incendio deformatum, ita ut ad tuendas dariis temeritatis poenas, nil defuerit. Quod ideo accidisse credendum est, ut eorum exemplo, aliorum animi ad dediti nem metu, ac terrore facilius adducerentur sed tamenturpiter, dum verum sit, illis Vitam, fortunasque fuisse conces- fas Debuit enim, quamvis non merentibus , servari semel data fides, quam fallere nulli umquam, aut saltem raro Prinfuit ut nec in hac calamitate Nardit, non enim quod ibi accidit, Batavos ad se dedendos inclinavit, sed potius eos tam inexpiabili obstinatione, quidlibet pati, quam illis se submittere, jam tunc animo conceperint. Itaque Fredericus, Cum praeclare sese rem Nesiisse putaret, magnosque inde fructus Belgi rebus speraret, prorsus omnia perdidit, atque subvertit Accidit Nardi res notatu digna Cum enim tot tantisque cladibus assiceretur, essentque passim in plateis mulieres plurimae, quae parentes, ac maritos trucidari, ac bona sua ante oculos diripi videbant, nulla fere earum visa est, quae lachrimas, multae, quae aisum emitterent, adeo metus dolorque mira pertubatione omnium animos abduraverat.
Ex Nardo venit Fredericus Vesopium, atque inde Amsterodamum profectus est. XLVII. Cum adhuc Hannonia esset in armis, ateriandi qui septentrionalem Hollandiae partem incolunt cum copiosa classe non longe ab Amsterodam constiterant, munitisque aggeribus, qui eidem sunt oppositi, illisque similiter qui Assendelphium versus tendunt, naVigationem omnino Am-steromensibus ademerant, sed hoc non diutius, quam mare,
ut ibi solet conglaciari incoepit. Tum Vero ad reditum
177쪽
intenti, non tam opportune hoc facere Potuere, quin nimio 1 ν frigore, glacie detent , ita prope regios aggeres coacti sint consistere, ut conspici a re erico potuerint, inque spem venerit, classem posse capi, qua pulsus duo tormearta bellica in aggere constituit, quibus classem infestaret missi etiam per glaciem Hispanos aliquot schiopetarios Xploratum, quomodo illis nocere posset, sed utrumque frustra. Longius enim
aberant, quam Videbatur, tum etiam , e confracta glacie tantos quotidie ejus acervos circum quaque accumulabant, Ut instar aggerum munimenta classii praeberent , nullusque ad eam esset aditus, quapropter Ulterius, non XPugnata, tandemque liquefacta glacie domum se recepit. Interim aggeres, quos Amsterdam oppositos diximus recuperati. Frederisus Vero, cui antequam Hartemium attingere ullo modo posset, Sparendamum quod est pagus in via situs necessario erat occupandum, odericum Sapatum, eo mittiteXploratum, quo in statu ibi res essent. Erat Amsterodamo egredientibus eo versus, haec tantum Vix agger continuus latitudine triginta, aut circiter pedum, longitudine quatuor milliarium ad dextram magno fluvio munitus, quem 'ta Vulgo ocant, qui fluvius per medium parendamii Hartemium alluit, atque inde mari quod vulgo mi temer-me dicitur' se condit; ad laevam prata aquis tota tecta, ita ut nulla ultibi Particula terrae apparet, quod ibi plerumque Hiemesis. XLVIII. Prope parendamum erat agger erectus, absque ullo inflexu, quo cum adventasset Rodericus , eaque efficere conaretur, quae in mandatis habebam Bombarda Etus brachio sinistro ad cubitum usque, quamvis non lethali Vulnere, privatus est. Occuparat V ante aliquod tempus parendamium Rodericlis , multaque virtute Rebellium piratam ibi vicerat, quia erat locus natura munitissimus , quo minus hostes, eo uti possent, igni eum consumpserat. Itaque videtur ibi poenas ob damnum illatum brachii amissione solvisse. Erat res longe difficillima per aggerem Xercitum apparatumque bellicum ducere, dissicilius Sparendamum, sola rectavia Hiemesis. Vt in Cod. Viro Numerιidigendum hieme sit Nempe o prata heme sunt sub aquis.
178쪽
137r via accessibile, oppugnare. Nihil Cut antea dictum omnino
XLIX. Itaque Fredericus paucos Amstero dami moratus dies , ad Domum quae ibi et huys ter hori ' vocatur inter Sparendamium, ram stero damum media in via cum legionibus Hispanicis consedit, quantumqsse potuit copias parem dami appropinquare uisit. Erat Pagus adlevam haud longe Sparendini disi ans, indeque aliquot domus, quae quasi ripam
fluminis attingebant, ad quas Per peritos ejus tractus homines favore aggerum mediterraneorum, quibus in locis aquaticis utuntur nocte ductu si ornerus opportunis in locis milites consstituit, eo consilio, ut occulte ibi manentes , commoditates, ac Occasiones rei bene gerendae e X plorarent, fore sperans illucescente die non nullas oblatum iri, quibus ulterius progredi liceret Nec eum fefellit opinio clim enim ex Harlemio ducenti, aut lux pedites Ier alteram partem fluminis Spa- mendam tum tenderent, Hilbani pauci ex insidiis in apertum se dedere, ut quid in animo haberent, cognoscerent. 1uod 1imul atque ab illis animadversum, conflas i itinere relicto, ad hosce inVadendos advolarunt , fluvioque congelato sese commisere , unde Hispani, qui alioquin fluvio minime fidebant, de potestate transeundi certiores facti, illico adfuere
omnes, hostemque repellentes, itu Vium superarunt, ac nulla interposita mora , relictis , quae Ost em , quem ante oculos habebant, distinerent, ac fugarent, alacriter ducenti Duce L tu vico Caravagii Hispano Praefecto viro forti, ac illustri Sparendam tum a tergo invadendum justi Romera peti Ere, tantaque virtute in eo usi sunt, ut praesidiarium militem repentino , ac incogitat casu, Perterritum, faVore glaciei, per
quam salutem quaerere sperabat, facile fugantes , Sparenda-mio absque ulla caede insigni colicitate potiti sunt , solo Το- anne de Tuarra amisso qui dum inter primos militibus Harlernensibus strenue se opponit, a quadam fugiente clopeto ictus periit. Ex host ibus circiter centUm Coesi, caeteri fuga mortem evasere. Contigit hoc decimo Decembris anno millesimo quingentesimo septuagesimo secundo.
179쪽
L. Altera vero , quae secuta est, die, Hedericus, Ferdi 137 2. nandum a Toledo cum legione misit Hartemium versus, ut suburbia Divi Lagari occuparet. Erupere hostes, qui incensis aliquot domibus eum ab instituto removere tentarunt, sed frustra. Itaque in civitatem repulsi, liberam Hispanis castrametandi potestatem reliquere. Ille vero Xinde, quam celerrime potuit dispositis undequaque militibus in domibus hyems enim non patiebatur sub dio consistere civitatem obsidione cinxit. Cogebat jam tunc Auriacus copias, quibus obsessis, obstip.rebiis neces artis subveniret, eaeque Noroicum quod est a ι i. pagus in Leydensi via tribus Harlemio distans miliaribus,
advenerant Duce Lumeyo, qui, quod in mandatis habebat, executurus, duodecima Decembris inde mOVit ac exercitum quatuor millium peditum, ac ducentorum equitum, cum aliquot Bombardis campes ribus, illegum quod es pagus vicinior Harlemio unde eo versus patebant duae Viae , una adlevam, quae unas ut vocant attingebant, altera , quae recto tramite ducebat ad nemus quod civitati imminet , cum jam sero esset, duxit. LL Postridie ejus diei, quae erat decima tertia mensis, Divae Luciae sacrata, summo mane copias ad pugnam Xtra Hilogum opportuno in loco disposuit, tribus missis cohortibus, quae per Viam , quae recte ad civitatem ducebat, incederent, Cum mandatis, Ut quam maXima possent celeritate eo Pervenire niterentur. Fredericus mente hostium cognita, ignorans tamen , quod tam Vicini essent, Xploraturus quid agerent, eodem die seYcentis schiopetariis Hispanis comitatus,
jussa subsequi legione Germanica Comitis Ebersteinii, Hillegum
versus per Viam Dunas attingentem , misso per alteram Garciariare Hispanico Praefecto, viro strenuo cum ducentis stlo- petariis Hispanis, nec non quinquaginta equitibus prosedius est, unaque Noli carmius, Romerus, ac Dominus de Cress)niere, cui tormentorum bellicorum administratio commis a. Cum autem ambo hi Duces, Fredericus sua Via, Mares altera hic paulo ante, atque sic uno fere, eodemque tempore, in hostem incidissent, tam sortiter sese ges Ere, ut tres illas cohortes, breviori via Hartemium missas, AEumeJum cum Omnibus a
180쪽
i572. nibus suis copiis in fugam conjecerint. Captae sunt campestres illae Bombardae, de hostium cecidere plus mille, coeterrper glaciem, qua mare Harte micum quod vocant pervium erat, inermes cum Duce Leydam perveniere. Ex Regiis pauci desiderati, inter quos Praefectus quidam Hispanus, quia vexillifero , quem ad deditionem cogere volebat, clopeto ictus occubuit Lumeγus periculum evasit , quod regii nulli adessent equites, qui eum trepidantem prosequi potuerint. LII. Casus hic Auriaco procul dubio multum damni, ac
Frederico certam spem potiundi Harlemio attulit quam ob rem nec momentum quidem intermittendum ratus, quam primum potuit, tormentis bellicis muros quati curavit disposita in eum finem decem, innatuor ea in parte, ubi erant suburbia Divi Lazari eo consilio, mi ante omnia quatereturravelinus , qui erat ad portam es hoc genus quoddam munitionis, quo portae civitatum plerumque in Belgio muniti untur non erat ibi adeo lata fossa, quin pons super eam aciposse videretur Ravelinus ille quati coeptus decima quinta Decembris summo mane sed cum post meridiem , non satis
diruptus es et murus ob tormentorum paucitatem, in diem posterum post majorem incentum demolitionem dilata est irruptio tunc vero consstructo ponte par Baribolomeum Campum, Italum Ingentarium ut Vulgo Vocant egregie e Cerevisaevasis, casilaribus, qui humeris, manibusque militum, Ortari, ac jaci debebat, ad id peris quadraginta e primis lagionibus Bombardicae electi sunt, qui, quamVis esset, extra munitionis via centum, aut circiter passuum, per quam nuda incedere fronte contra hostium ictus erat necesse , mira tumen fortitudine, etiamsi onusti eum subiere verum tam male ab hostibus accepti sunt, ut multis eorum antequam Ad osse sam ventum esset Oesis, ac vulneratis, pauci egre institutum perficere potuerint. ireVior etiam, quam Oportebat, pons inventus est , unde transitus toti legioni Lombardicae , quae
subsequebatur dissicilior redditus, hosti ad libitum eam feriendi potestatem , spatiumque concessat: qua de causa major pars ad castra reverti coacta est, multi transire conantes infos a submersi stetitque in ea Franciscus de Vargas Praefectus insignis magno saxo percus us, in noctem usque, qua tectus