장음표시 사용
181쪽
potuere ex munitionibus praeterea negligenter actum in se 137 riendo ac infestando hoste, ne ad defensionem in muris auderet consistere, unde ex trepidante audax effectus, non solum muros strenue defendit, sed, Fredericum magna clade Rfecit. Periere Hispani plus ducenti, eosque inter Praesecti aliquot, vexilliferi nonnulli vexillis amissis , saucii multo plures, inter quos cipse Romerus, qui dum suos intra munitiones hortatur , ut strenue hostem ad defensionem se praebentem ferirent, clopeti ictu oculo priUatus est , fuitque Hispanis dies ille procul dubio longe funestissimus , pristinaeque eorum fortunae omnino contrarius. Xinde enim tamquam ea amissa , tam insaelices in multis extitere, ut pristinus ille ardor, atque animi fortitudo videretur in ipsis prorsus resedisse quod non ante in melius Uersum , quam victoria Mostensi pristinae virtuti restituerentur. LIII. Frederico etiam parum laudi , quod rem tam dissicilem, tam parco apparatu, imprudenter tentasi et militemque temere, ac inconsiderate periculo objecisset, Regi praeterea maxime nOXium Uao Am hoc lacessu ita se confirmavit Auriacus, ut non solum non superari potuerit , sed econtrario ipse sua arte eo rem deduxerit, ut pene Regem toto Belgio postea excluserit. Voluit tamen Frederisus rem male gestam constantia , aut potius obstinatione emendare, nihilque minus , quam de omittenda obsidione cogitare etiamsi videret parce posse administrari omnia, quae contra obsessos jam vires suas nihil facientes lassicerent, unde Oppugnatio in longum protra Sta , tandem eo Uasit, ut non prius voto sit potitus, quam mense Iunio, cum Harlemientes non oppugnantium virtute , sed fame se dedere coacti sunt. Numerosa interim per Fredericum consumpta pecunia, magna exercitu Parte frigore, ac fame amissa, caeterisque
ita afflictis , ut nihil ulterius, quod alicujus es et momenti, toto illo anno essicere potuerit. Fuit procul dubio admirabile illud Harlemiens obsidium, multaque ibi accidere memoratu digna. LIV. Accepta hac clade, cuniculis agi caeptum per Hispanos , occupato revelino, bina ibi tormenta bellica
182쪽
157 2. constituta, quibus continuo maenia quassata , donec tandem altera tentata est irrupti , eaque , etiam sine successu : obsessi enim intus aggerem OUum, instar mediae lunae fossa munitum XetruXerant, erantqU Omnia intra muros tam bene disposita , ut tandem re infecta, amissisque plurimis, interque eos aliquot Prae istis, nec non Vulneratis aliis non Praefectis solum, sed etiam Magistro legionis Neapolitanaei oderino de Toledo, viro illustri, forti, coactus
fuerit Frederlaus receptui canere, suosque a Pugna reVocare. Ex cuniculis etiam unus opportune , tempore invasionis erumpens, maximo Hispanos affecit incommodo, atque ex eo utrinique, ita iis usi sunt, ut saepius sub terra convenire, colloqui, se mutuo ferire contigerit, indiesque ex utraque parte cuniculi aliquot eruperint, qui tamen plus timoris , quam damni adferebant. Erant clim primum obsideretur Hartemium, frigore glacieque omnia Concreta, Umque ea in parte, quae Vergit ad mare, nil nisi gelu appareret, essentque exigRae Frederici copiae, non potuit civitas
praecipue ibi tota obsidione cis gi ut tamen huic incommodo, quantum fieri posset, provideretur, excubabat in ipsa glacie Franciscus Verdugo vir insignis, in quem cum nocte quadam tenebris sidens incidisset Carolus Boisotus civitatem
Petens cum quinque cohortibus, caesus ab illo profligatusque est. contra Occuparunt postea obsessi locum quemdam in quo agebat Walonorum Praefectus, quo obtent tantus illis patuit aditus , ut plenia luce palam, plus semel
spectantibus Regiis civitatem intraverint, id quamvis nil omitterent ad id impediendum, plique equites glaciei se
Committerent, OVoque ac inusitato bellandi genere hostem quererent, haud tamen tantum efficere potuere, quin trahis
qeras sed a vulgo Vocant quibus in glacie utuntur Batavi, quidquid in civitate desiderari posset, eoque modo adferri, eo fuerit importatum. Quin etiam obsessi saepius ad
Regios usque munitiones erumpere ausi, strenue Pugnarunt, ex maenibus quoque clopetis plurimos Vita privarunt. Vubnerati quoque Mircarmius, moingnius , resonerius , dum noctu portas sportis superimponi curat, quo facilius
Bellicorum operum machinator, vulgo Ingenicur.
183쪽
ex alio in civitatem despectaret, clopeto caput ictus periit 137 a.
Lamotius etiam in maxilla, quamVis non lethaliter clopeto vulneratus est, ita Ut ne praecipuis belli sors pepercere. Dein que hiems militem adeo filixit, ut visa fuerint vexilla, quae ultra Vicenos non haberent custodes accessit ad haec in- Commoda , aeris inopia non exigua, ita ut, quo se reficerent milites non haberent. Brevi nihil defuit, quod summam calamitatem non representaret. Osteaquam autem adveniente Vere glacies liquefacta est, potuitque navigari mare. Harle-micum, tunc utrimque contenderunt classes, utra superior evaderet. Prevaluit Auria a itaque ex tempore quidquid animo collibitum, libere, ac sine ullo impedimento in civitatem importari potuit , unoque navigio subvesta sunt tormenta bellica eorumque apparatus, quibus postea ex maenibus ipsi me obsessi, a Regiis . occupatum revellinum quatere caeperunt, tantaque rerum omnium copia in civitate fuit, ut magis obsidentium, quam obsessorum speciem Praeferre Viderentur. LV. Quod cum semper futurum certum esset, nullaque
superesset spes potiundae civitatis, dum liber illis pateret introitus exitus, cura si uo data construendae classis, quamare Hartem cum in se ederici potestatem veniret qui eam eo celerius Amsterdam confecit, quod parata ibi omnia forent. Cumque jam proficisci constituisset, nocte quadam aggerem prope Domum Ter hori, quem exuna parte fluvius thy, ex alieramare Harte micum alluit, summa celeritate discindi curavit, traductaque classe tam inopinato, C OV casu O1tem perterritum invasit, ut illo in fugam Verso, facile ei fuerit canalem, quo ex mari Harlemico Hartemium versus navigatur occupare, quo uno successu merito civitatem victam esse dici potest. Xtruxit enim in ipso introitus canalis castellum vallo fosnaque munitum, unde postea alia plura opportunis in locis extrui potuere, totaque obsideri civitas maximo
hostium dedecore , quod tam imprudenter, quae per Bossuum facta essent, ipsi neglexissent, cum se, dc Hartemium summa cum laude, non solum conservare, verum etiam tu edericum non minor ignominia, quam damno assicere potuissent.
Cui negligentiae hanc solam excusationem videntur potuisse ad
184쪽
I 572 ferre, quod per aggerem ducere classem fieri non posse videretur. LVl. Sed quamvis praeter opinionem hoc accidisset obsessi tamen in proposito defendendae urbis, animum obfirmarunt, ct navigiis die quodam eruptione facta, pontem, quem Frederisus super fluvium prope nemus construi curaVerat, ut
viam sibi aperirent, audacter, sed sine successu discindere
aggressi sunt in munitiones quoque nemoris, quae me manis, Walonis militibus nebantur ' irrumpentes , eas igni consumpserunt, caesis plus trecentis undecimque captis vexillis impune in civitatem se recepere unum etiam X constructis castellis, quod ob propinquitatem maxime ipsis nocebat, cui praeerat quidam vocatus Rura vi occuparunt. Quibus sane, similibusque factis satis ostendebant, sibi ne Vires, nec animos, licet tam arista obsidione premerentur, deesse, Certoque sperabant, qu=-um civitatis salutem minime neglecturum.
LVll. Caeterum ille obsessis subvenire cogitans, primo di- Versione agendum ratus, risit Arnoldum de Vighe , cum duabus satis magnis cohortibus ad occupandum Pagum Brenghel, qui est in via, qua ex Trajecto inferiori Amsterodamum itur, ad ripam fluminis situ in altera ripa erat castellum fossa munitum ut eo obtento ac munito jam nihil amplius navigiis Anasterodamum importari posset fore sperans , ut sichrevi redericus prae penuria ac inedia obsidionem deserere cogeretur. Quod procul dubio haud dissicile fuisset obtinere, cum sola tum restas et illa via quae Nardium versus ducebat, quae praeterquam quod esset terrestris, ita per Auraicos infestari poterat, ut nullo modo exercitui, qui nulla alia, quam via Trajectens secure, ac satis abonde alebatur, prinvideri potuisset, ni celeriter adventasset Tassius, qui cum paucos ante dies jussu Albani ex castris Trajectum venisset, ut rebus publicis, quibus Groeshecius, qui illis praeerat, Ob adversam Valetudinem vacare non poterat, ejus nomine, praeesset.
LVIII. De Brenghelii occupatione Aprilis mane horam circiter octavam certior factus , cum quingentis , aut circiter peditibus, ac equitibus centum, eo statim est profectus, hostemque non parum munitum sceliciter in fugam vertit Occisis plus trecentis, d plus centum captis, quod
185쪽
quamvis adspicerent socii, qui in castello erant, noluere Is72. tamen de deditione agere, doue Uiderent se tam arcte obses os, ut jam nulla exeundi spes superesset, qua sibi per vim noctu salutem querere possent. Tunc demum ad deditionem venere ea conditione, ut ' Vordium usque quod es parvulum Hollandis oppidulum non longe inde distans salvi ducerentur, facileque admis a est haec deditio, hanc praecipue ob causam, quod non longe aberat alia hostium manus, mille quingentorum peditum, aut amplius, quae Primos illos, cum ad hanc expeditionem venirent, cum aliquot minoribus tormentis bellicis subsequebatur. Quos etiamsi non reformidaret Tufius, maluit tamen absque cunctatione Oto praesertim, cum ad violentam castelli oppugnationem, tormentis bellicis opus erat quoquo modo potiri, Uam neglectis difficultatibus , vana quadam gloria quor Umdam temeritatem punire.
Auraicus ea spe ductus , idem prope Amstero damum tentaVit, sed frustra, restitit enim strenue Bb sub is, qui tunc temporis in ea civitate erat Postremo , aggerem, qui est vicinus Vesopi invasit, Deliciter ei cessit traductis navigiis in pote-1tatem suam redegit mare, quod Vocant 'sopicum, quod unae parte flumen, quod ex Trajecto Anastero damum fluit, attingit, in unde importationem commeatus impediri posse speraverat. Sed chm ripae unde quaque satis essent munitae. parum hoc illi profuit itaque desperata diversionis via adapertam vim animum vertit es aventabat ex Italia ope de Aucunt Hispanus cillustris, scientiae militaris periti lumus cum quinque , iissenis cohortibus Hispanorum, Mequitibus qua aragintis Verum cum adhuc longius abessent, videreturque A aicus in instituto properaturus, missis in Albano ad eum litteris justus est e vestigio praemittere mille expeditos stlopetarios, qui Duce Petro viano, quam maximis pos entitineribus ad se properarent , dum subsequeretur ipse cum reliquis copiis Advenere hi sati tempestiVO , Caeteraeque item copiae nondum enim Auriacus illam aliam difficiliorem *si viam tentarat. Itaque Frederisus tanto supplement auctus, heu cum jam adventaret Dominus de Battemborcho cum Xercitu iurch. satis amplo, ut suis subveniret, caeso majore parte, illum Q - -
186쪽
1372. cum reliquis facile in fugam Vertit: quibus rebus gestis Fred ricus despositionem tormentorum bellicorum mutavit, aliaque in parte maenia quati caepta, atque sic tandem Harlemienses, consumpta non solum re frumentaria, sed etiam aliis quibus- Redditur cumque rebus, quibus aliquo modo ulterius sustentari pose Harle sent , omnique auxilii spe destituti, ad deditionem veniremum 'ς coagi sciat . ea conditione, mi in arbitrio victoris omnium ας icq vitae, fortunaeque essent. LIX. Ne tamen direptione deformaretur Civitas, magnique referret eam integram conservari, cives in uibssidium exercitus bis centum millia florenorum se daturos polliciti, post longos labores tandem hanc salutem adepti sunt Fredericus autem, ne milites, qua ea in civitate Virtute atque sortitudine usi erant, alibi etiam uterentur, eorum super mille
quadringentos, partim Gallos, partim Anglos ultimo supplicio affici jussit, data venia abeundi Germanis, Scholis, quod ad deditionem faciliores sese exhibuissent. Fertur multos inter eos fuisse, qui Vi salutem quaerendam existimarunt, idque certum est, quemdam e Praefectis Gallorum , cum jam videret, deditionem nullo modo evitari posse, perinde, ac si venturam aliorum cladem animo praesagiisset, semetipsum ferocitates barbara . clopet, interimisse. Usi sunt
Harie menses, cum jam undique ita Obsiderentur, ut omnino Xitu prohiberentur, novo atque admirabili modo nun-O iss tiandi Auriaco, quae vellent. Erat illis columba domesti- η' ' i ca, cujus pectori ita alligabant litteras , ut volatum non Hbh. impedirent haec Laydam Volabat, ubi nota a civibus recs.colutabam piebatur: cumques iidem Vellent, Martemium aevolabat. Tantum in trutis potest educatio. Receptum Martemium decimo tertio mensis Julii anno millesimo quingente-Τ -- simo septuagesimo tertio, obiitque ibi ope de cunna
LX. Sanctus Davita, quem classis Praefectum supra diximus designatum, cum jam illam instructam, paratamque haberet, Middelburgo iubventurus, X portu Antverpiensi solvit circa medium quadragesimae, unaque Nicolaus de reve
187쪽
scientiae nauticae peritissimus navigavit autem libere, donec ventum ad locum illum, qui vulgo te Mufei', ubi ob
viam illi facta clasiis Auraica consedit quarto ero Postea die, cum jam ambae concurrere pararent, tormentisque bellicis invicem ferirent, accidit Admiratiam Auraicam AdUerso vento ita ferri prope locum, quem Studelant vocant, Ut coacta fuerit terrae inhaerere , ibique immota stare duarum horarum
spatio, tanta salutis desperatione, ut mulat jam de fuga cogitare inciperent Fuisset haud dissicile illam capere, si Regii occassione uti scivissent, navimque fortiter adorti fuissent, qua Una re Credibile erat, totam Auriaci classem potuisse vinci, unde res Regiae, summopere instaurari potuissent. Sed cum quid agendum
esset haesitatur, mare denuo ex reciproco aestu ita crevit, ut licuerit Admiratiae sese a terra amovere , ac consueto iterum Dficio fungi. Itaque consumpto inutiliter die , ad stationem e utraque parte reditum est, ubi & mansere per alios multos dies, Sancto occasionem captante, qua ulterius progredi posset, aliis vero ad hoc impediendum omnino sollicitis, donec tandem ille, cum jam videret, sciretque hostilem classemita quotidie augeri, ut merito esset timenda, instituto in aliud tempus dilato, Antverpiam statim post festum Paschatis incolumis reversus est. Cumque neglectam videret tantam tamque bellam rei bene gerendae occasionem Contra Admiratiam hostilem terrae affigam, adeo ira accensus est, ut Consiliarium illum suum Nicolaum de Greve proditorem appellaVerit, quam ille injuriam tam aegre tulit, ut postea Belgium relinquens, alio se contulerit. LXI. Laborabat interea omnium rerum inopia Middel- burgum, cui malo cum promptis remediis occurendum esset, obtulit se Dominus de limen, nobilis Belga, vir admodum fortis dicens se id tentaturum, dummodo statim sibi dentur aliquot navigia parvula onusta frumento, quibus constituebat recto itinere Middel burgum petere , fore sperans, Ut ut classis Auraica a libera a Sancti invasione, in suos se Ortus recepis et, aut si hoc falleret, saltem pos esse navigiis suis minutis majora host tum navigia ita fallere, ut Middel- burgum attingere, quamvis invito hos e liceret. Nec eum fefellit opinio, solvit enim ex Antverpiensi portu cum aliquot navigiis, octingentis mensuris tritici onustis, tantaque cele-I . II. Pars a Z Tita-
dium Middelisburgum lavigiis illla: Im.
188쪽
Damnum aeceptum ob recusationem
ritate usus est, ut hoste nihil tale suspicante, inliciter Middelburgum pulerit. Caeterum Albanus ex inutili successu
praecedente , prudenter colligens res maritimas majoribus viribus, ac copiositore classe indigere, noluit ullo modo rebus Valeriae deesse , itaque quam primum de augenda illa prima, atque ita componenda, ut merito ex illa suo tempore victoria sperari posset, agere coepit. Utque res maritimae assidua Praefecti praesentia inposterum Xaete , Ut crat necesse, administrari possent, Dominum de Aeaudois supremum maris Admiralium constituit. Is vero missi Antverpiam Dominum de Blicqu , quem sibi locum tenentem elegerat , Ut quam celerrime fieri posset, cum classe ad se veniret sed cum esset res illa maximi momenti voluit Albanus, Sanctum ipsum cum classe eo proficisci, iterumque praeesse, donec eaudoisium inveniret, cui ipsemet classem plus centum navium magnarum S mediocrium traderet. Solvit Sanctus decima Aprilis, Anno millesimo, quingentesimo septuagesimo tertio, vigesima secunda prope ter Musam consedit. LXII. Erat ibi in littore extructum castellum cum praesidio trium cohortium alonorum, aderat praeterea Comes de Reulae ex o a familia, tunc temporis Comitatus Flandriae Gubernator, cum manu mille peditum, quibus classi subveniri, si necessse esset, Albanus volebat. Postero vero die postmeridiem cum Sanctus ibi adhu dum con1isteret, apparuit inistatione prope liffingam classis hostium qua de re communicato consilio cum Domino de Blicqu aliisque omnibus navium Praefectis, virisque rei nauticae peritis , post multas hinc inde allegatas considerationes, tandem in eo convenere omnes, ut hosti pugnandi potestas fieret. Cum enim regia classis esset copiosior, fortioribusque, quam Auriaca munita militibus, omnesque unanimes, allacrique animo pugnam e poscerent, videbatur de Delici exitu non esse dubitandum praeterquam quod plurimi etiam judicarent per vim securius, quam aliter transitum Rammekin versus tentari posse : sed Sanctus, qui nihil aliud in mandatis habebat, quam Valeriam
attingere, ac Beaudos classem tradere, omnino noluit, non sine magno omnium moerore, aliquid tentare. Itaque ejecto
praelio de solo tentando transgresti decretum est , dataque cura Magistris, quoa vocant inter nautas, quorum est judica-
189쪽
re iis de rebus, quae ad navigationem pertinent, uti solVe- ὰσs. rent, cum Opportune id fieri posse Videretur. Erat certe res dissicillima oportebat enim haud longe a lisinga ex prosem ditate traftus Antverpiens in illum, qui Rammeli versus tendebat , classem ducere, idque in ipso puncto Commutationis aestuum, unde effectum est ut cum ' paret faveret
VentUS , Complures naves non prius tractum Ramme ensem
Potuerint attingere, quam essent delatae ante lissingam, eoque modo tamquam coactae in manus hostium inciderint, nullaque aliarum navium illis subsidio venire curaverit, cum unusquisque ex sententia diei praecedentis, intelligeret solum id sibi incum-
here, ut quocumque modo posset Rame tum attingeret, Gn-cius etiam, senes quem summum erat imperium , acceperat incommodum haud exiguum. Ignis enim in a pulVere bombarduo plenum inciderat, quod eum tam occupatum habuit, ut nulla alia de re , quam de salute propria cogitaret, unde nulla spes relicta iis, qui intra fines hostium delati erant, quam vi propria salutem quaerere. LXIII. Pugnavit itaque Dominus de Blicqu totas seX horas fortissime,sed tandem victus cum omnibus qui multi erant nobiles, aliquotque ejus consanguinei trecenti milites, nautae ducenti periit, nec nisi amissis quindecim navibus, ex praecipuis Regia classis in securo portu sisti potuit Sanctus eam ibi statim eaudois tradidit qui cum statuisset cum classe
AntVerpiam se conferre, eam celeriter refici curavit, naUes
etiam aliquot Hispanicas , quae ibi stabant ad bellum jussit
parari, quo securius hoc iter conficeret. Hostis interim de deliberatione Beati si certior fastus , Volans profectionem impedire, brevi ex Hollandia tanto navium numero audius est, ut jam potentior factus, clas iam regiam undique obsessam
eo redegerit, ut re frumentaria omnino consumpta, coacta fuerit vitam sustentare quodam concharum genere quas ς-
eis Vulgo Vocant quarum prope Valeriam maxima est co-Pia , dimidiaque pinta, quam vocant, Vini Hispanici, quae est satis exigua mensura in diem tandem cumin id deficeret, ad tantam inediam ventum est, ut nil ad salutem reliqui esset, quam ut vi gregie, uti viros fortes decebat, iam aperi-
190쪽
is a re, aut cum summa ignominia hostium voluntati sese dedere. Unde ingens indignatio orta omnium in Beaudoillium, eo rem deduxit, ut duo ex praecipuis navium Praefectis, ahentiente Sancto, illum adierint, omniumque nomine debit ossicii, and classem, quocumque posset modo Regi Viriliter conservandam, serio admonuerint; cumque suspicarentur complures, in decernendo tarditatem ea uvo' si ex eo nasci, quod durum illi videretur uxorem, quam secum habebat, uniceque amabat praelii Periculis objicere, petiere ab eo, ut aut Middel burgii eam relinqueret, aut si hoc non placeret, saltem pateretur eam cum tribus schaphis bene armatis vehi in Zu3theuertandium , confidere enim Omnino, ac certo sperare sese, etiam, si per medios hostes, esset eundum 1llam tamen incolumem eo deducturos, quorum Petationi, Beaudoi sus, quamvis admodum invitus, visa necessitate publica, tandem assensit. Opportuna itaque solventes hora, tam industrie, atque intrepide vecta uxor, ut absque ullo incommodo insulam attigerit, eaque exposita, ductores ad suos incolumes reversi
LXIV. Maritus etiam uxoris periculo liberatus, prima Relici aura solvere statuit jussitque eum in finem omnia praeparari, Omnesque paratos esse relictaque ad securitatem Middelburgi, Anunae legione sua, ac constituto in castello Rammekin Praefecto Lanienvitis, tandem vigesima Julii dato signo profectionis, de quo secreto cum praecipuis
Convenerat, ut eo Viso omnes solVerent, tanta celeritate, ac
labore navigatio incoepta est ut antequam certo hostis discernere posset, quid Beativouius in animo haberet, jam ille primas superaverit, non tamen tam steliciter, qui invasas a tergo duas Hispanicas naves, nec non alias tres, perdiderit. Consedit classis regia ea nocte , cessante maris secundo aestu, prope insulam Zuytbevertant. Auraici etiam clas
sis haud amplius uno miliari ab ea distans, ipsa ibi stetit.
Postero vero die prima luce rursus opportuno tempore solvens Beaudoisus, iterum a tergo ab hostibus lacessitus est, nec tum adeo Reliciter inhaesit enim adum propre pagum, quem Lego Armudae Armesin, Vel Arnem den, oppidum in insula Walachriae.