장음표시 사용
501쪽
tentiam ea de re scire cupiebat, qui in Hispaniam secreto es s. misit Dannm Baptistam rata Italum, insignem put vocant cingentarium, ut eum de Omnibus quae super re tanta occurrerent, suo nomine plene doceret. Erant ad eam expeditionem necessaria duo classis tam potens ut Anglica, quamvis ipsa talis, Hispanicae tamen cedere cogeretUr, ne non exercitus potens, omni ad offendendum apparatu optime instructus. Qua classe ad terram inimicam delatus in eam Xponeretur, ibique ejusdem favore secure belligeraret, ita ut nil quod ab externis partibus advehi foret necesse defici possit. Habebat praeterea illa expeditio aliam longe maximam difficultatem, quod ob ollandiam, a Zelandiam a rebellibus occupatam, nullus erat Philippo in Belgio sidus portus, quo
se recipere posset veniens Hispanica classis, ita ut cogeretur in ipso adventu, receptum in ipsa hostili terra quaerere. Sed nec haec, nec aliae difficultates quae hirimae erant, Philippum ab instituto retrahere potuere, quin ad Eecutionem pergeret. Construxit itaque classem Plirbonae valde copiosam, ex plurimis rostratis navibus Vastae magnitudinis, aliisque minoribus, eandemque abunde instruxit omnibus rebus, quae ad tantam Xpeditionem essent necessariae, imposuitque, cum profectionis adesset tempus, ingentem militum numerum, ita ut cum nautis non essent infra XXII millia,
decrevitque Marchionem S. Crucis classi praeficere. Sed cum ille ante profectionem Hisbonae febri acuta correptus obiiDset, idipsum munus in Ducem Meduin ' Sidoni transtulit . ibi
exercitum vero terrestrem Duci Parmens commendavit, eo 1 a.
consilio, ut cum adventas et classis, ac constitisset in Morgat, qui est prope Dormiram districtus maris quietus, portumque efficit satis securum, trajiceret Parmens cum navigiis qui
in eum finem praeparasset exercitum, quem ad bellum ter-relire construi jusserat , in quo erant equitum peditum ter dena millia , persuasus uno , eodemque tempore, utrumque fieri posse. In quo constitit error , qui solus tantam classis molem, tantoque impendio, sumptuque construetam, unius horae spatio Vanam , irritamque reddidit Regnum Angliae prope sibi dissidens a summo periculo, ac metu liberavit. Fieri enim non poterat, una eadem
502쪽
eri navigia praeparata ad Parmen iis trajectionem, ita ut utriusque commodo votisque e simul inserviret. Itaque cum Ob molem, ac magnitudinem navium nullo modo posset se classis Hispanica recipere Dunkerham, is reditum, ea, qua Venerat Via, contraria Obstaret aura , coacta fuit quae,. rere Scholiam, ipsasque Orcades, iniberniam superare, a que sit longa dissicili, periculosa, non consueta navigatione Hispaniam petere. Periere in itinere cum omnibus vectoribus multa naVes, nautis, ac militibus ' aliquarum contigit in Scotia, ac Hibernia salutem adipisci Dux Mei ηι S. Laretum tandem cum reliquiis infaustae classsis appulit. Fuerant complures in Ilispania rei bellicae, maritimaeque
scientia experti viri, qui suaserant tentandam invasionem extra fretum Brittannicum Vulgo Canalem, nequaquam freto illo anguilo classem committendam , sed praevaluit Principis sententia. Caeterum nec classis Hispanica, cum inter Calatiιm, ouuram in anchoris staret, invenit satis paratum Parmensem, ad trajectionem major enim navigiorum pars, quibus trajicere cogitarat, erat ex iis, quae binis tantum, ac tribus nautis fluminibUs inserviebant intra terram, inepta, ac imbecjllia omnino ad usum maris, ita ut videretur potius factus eorumdem apparatus Obsequii ergo, quam quod revera crederet Parmen is Venturam eo Hispanicam classem, Regemque in ea sentcntia permansurum. Acciderat Praeterea, quod cum tamdiu haesisset Philippus, in apparanda, a construenda classe, Angli Vires non contemnendas, ad maris terraeque damna vitanda compararant, composito exercitu, qui
terram defenderet, confecta classe Duce Francisto Dracque militiae maritimae scientia clarissimo, quacum Hispanicam in ipso aditu freti Brittanici, maxime lacessivit , exaVitque impune , propterea, quod sient Angliae naves minores, ea que ob causam agiliores ad insequendum, fugiendum. Fe tu oblata classi Hispanicae statum in ipso freti Brittannici ingresti opportuna valde rei bene gerendae occasio. Constiterat classis Anglica in portu Plem ut ibi propinquo, censebantque Complures ex praecipuis Hispanicae classis Praefectis, hostilem
classem ibi escte invadendam, pisout astu haud esse difficile. judicabant spe certa Delicis successus sed Imperator suo prO- posito, ac scopo intentus, sistendi scilicet, quam cellerrime di
503쪽
posset, classem inter strictum Dolidre, Calatii, quo trajiceret IS 28, Parmen iis, fortunam tentari noluit. Accidit denique Hispanis eam ipsam ob causam in illo freto aliud incommodum non
leve: una magnarum navium, O malum diruptum, reliquas consequi non poterat, cui a classe subveniri debebat, donec ei incommodo esset provisum , sedis hoc neglectum, ita ut navis derelicta in potestatem Anglorum venerit Brevi in illa navigatione omnia fuere infaustissima fuitque procul dubio casus atque eventus hujus expeditionis funestistimus, ac de- Ploratu dignus, qualem Vix unquam Hispania passa fuit. LIV. Henricus , ubi animadvertit, quantum Blesana indicta parturiisset incendium, ipse exercitum Regium , quo potuit studio ac celeritate collegit, bonamque manum Helvetiorum peditum nec non aliquot equitum Germanorum millia conduci jussit, vocato ad se Henrico Navarra Rege, ut una secum ad reprimendos eos, qui eum de successione depellere studebant, laboraret cui ille lubens assensit, adductisseXcentis equitibus , legione una peditum e haereticis. Advenerat jam annus 89 cumque jam satis ad bellum esset 158m instructus, Sequanam versus cum Xercitu OVit, a tandem trajecto flumine per oppidum Me . . . . sis quod ipsius sequebatur partes, Pontobam invasit, postque Uliam muri ruinam, ad deditionem coegit; cumque praecipuus ejus esset scopus recuperare Lutetiam , venit ad Sanctum Clodovicum, qui est pagus duobus tantummodo milliaribus Lutetia distans, ubique in delitios Hieronimi Goudii domo consedit. Erant Lutetiae plurimi, ni Regi adhaerebant, 'uicquid secreto possent, moliebantur ut tandem ea potiretur. contra Dederati, praeterquam, quod esset corpus civitatis ejus dispositionis, ut nihil, quod Regium saperet, ibi publice sonaret, summa utebantur Vigilantia, ne sinistri quid per secretos regios fautores Reipublicae accidere posset. Vigilabat Dumenaeus , habebat copias aliquot Gallorum , nondum enim
adventarant exterae, quas Xpectabat. Concio natore , continuis praedicationibus, caedisque Ble sanae memoria populum ad constantiam accendebant, erat nemo ex unionis sequacibus praecipue ex illis, qui multum sese immiscuerant, quin nocte dieque etiam sine respectu propriae salutis quam certostiebant summo versari in discrimineri si ex civitatem OC
504쪽
cuparet omni arte, ac viribus ejusdem conservationi studeret tractu tamen temporis nihil obfuisset, qui tandem Rex voto fuisset potitus. Est enim nomen Regium mirificae existimationis ac momenti apud Gallos ejusqemque praesentia, assiduae repraesentationes, sollicitationes, promissa procul dubio paulatim plurimorum subditorum pertinaciam emolissent, uti nec dubitatur, quin post receptam urbem summa ejusdem in eam fuisset animadversio. Sed accidit inopinatus casus, qui eandem periculo liberavit. Erat in coenobio Diui Doinmici Monachus quidam viginti trium annorum, nomine Clemens , civis Parisens , nondum initiatus sacris , certo credens Henricum, Franni titulo just e notari volens, etiamsi propria morte Patriam salvam admirabili gelo atque effectu Henricum e medio tollere secreto secum statuit. Adiit quemdam regium fautorem, simulansque se quoque Regi favere, paratum sese praebuit eundem adire, & fideliter litteras, quas vellet ei tradere. Credidit ille, de litteras stricte complicatas ei tradidit Clemensque cultrum , quo propositum perficeret, emit, eumque in manica cucullae abscondit. His instructus ivit S. Clodovicum nocte quadam cum Procuratore quodam Regio, mentis Monachi omnino ignaro , maneque Regiam intravit. Erat tunc temporis Rex in cubiculo secreto ad necessaria naturae ossicia exequenda, indicatur Monacho a cubiculariis, ut Xpectaret , respondit tam magna , arduaque escte, quae adferret, eorumque tantum Regi interesse, ut moram nullam admitterent. Itaque tandem Rex pulsus desiderio
sciendi, quae ferret, jussit Monachum intromitti qui Regi
litteras tradidit, ac deinde interrogatis regiis apte respondit, tandem surgente Rege , calceis dimissis occasioni non defuit, cultrumque, quem in manica absconderat, tam dextreeduxit, ut licuerit eundem in Regis inseriorem ventriculum penitus adigere Exclamavit Rex , advolarunt cubicularii, cumque vidissent, quae accidissent, Monachum trucidarunt, Rexque ad stratum delatus, non amplius viginti, aut circiter horis superviΣit: erat enim lethale vulnus, atque Xtra omnem remedii spem Fertur Clemens , antequam id facinus certo susciperet , Priori suo intentionem suam declarasse, dc a juste liceret tyrannum occidere interrogasse , nec non
ante perfectionem peccata ei confessum suae, Sacramque sumpsisse
505쪽
sumpsisse synaxim Prioremque approbasse. Cujus veritatis magnum postea apparuit indicium, cum diu post, nescio quo in loco a Regis successoris fautoribus Captus , Senatus 1 ronens sententia, ibidem loco Parisens initituti , tamquam illius criminis convictus condemnatus , equisque in diversa actis divulsus suit. Praeter eum, alios quosdam suspectos habuere tanquam hujus facti conscios. Caeterum casus hic ex mirabilibus extitit, quos unquam vidit Respublica Christia na. Quam mirabilia, ac inscrutabilia sunt judicia tua Domine lunio Henricum etiamsi vitiis deditum , attamen professione Catholicum extinxit, cillum in cujus exitium fuerat constructa, quem propterea quod haereticus esset regno in Perpetuum excludere decreverat, Haereticum cito ad regni successionem adduxit. Accidit hoc, ut ante dictum prima Augusti anno 89. LV. Henricus, quem deinceps quartum dicemus, ellam si diu post ' Regi Galliae titulus ei a quamplurimis attributus non
fuerit, statim post obitum Henrici tertii, quam maximam O tui adhibuit operam ad Catholicorum, qui in castris erant Captandam beneVolentiam . petito se mensium spatio , ut instrueretur in fide Catholica Brevi hisce similibusque artificiis , sagacibusque modis tantum profecit, ut nemo omnium fuerit, quin pro Rege legitimo eum agnosceret, eandemque quam Regi mortuo fidem promitteret,in promptum ad quicquid ulterius tentare vellet, exhiberet. LVI. Caeterum, cum satis ei si et Compertum, nullam tunc recuperandae utili spem superesi e tandem misis cum parte copiarum Duce de Longlievile in Picardiam in Campaniam, cum ina Mareschalio Birone, ubi alerentur, ipse paulo post Deipam cum reliquo exercitu profectus est. Adventarantiam tunc umenaeo externae copiae, quas Xpectabat itaque
ipse eo versus movit Petierat a Parmens aliquot sibi mitti Copias ex veteranis Belgi militibus quo securius, faciliusque hostem superare posset, cujus petitioni Parmens neuti quam assensit certus nihil hostile propriis viribus in Galliam moliri, pacemque publico actu, e suo solius nutu, atque arbitrio non infringere absque expres Philippi imperio. Interea tamen misit ad fines Arthesiae Duce Lamottio satis bonam militum manum, hoc praetextu, quod conveniens esset Prin
corrigaS. Dciae Par niensis Ion mittit Duci Marenno auxilia, ne pacem rumpaς
506쪽
I 589. Cipibus, nec non consuetudo ab omni sevo obtinuisset, cum vicinus non longe abest cum Xercitu , etiamsi nullum praebeat signum ho1tilitatis , armatum sese in propriis finibus
ostendere, ne neglecta hujusmodi praeventione , facilitas alterius fines invadendi invitet, provocetque armatum ad ea, quae ante non cogitabat. Estque quoad imperia procul dubio res ita necessaria conservationis securitas, ut non sit, qui in simili Occasione non posset, ac debeat tempestive sibi cavere. Praeterquam quod iumenaeo ea praeventione accedebat non parum commodi hostis enim ignarus eorum, quae armentis moliretur cum issis copiis , praeterea considerans eum, quotiescumque vellet, iecessitas postularet, posse cum Dume
Maro conjungi , cogebatur pede magis lento ac sollicito in eum invehi, reddebantur umenaei copiae quod crederent non longe abesse amica auxilia ad pugnam promptiores, ac lacriores. Haec tamen omnia non prosuere. Dumenaeus quidem prope Diepam castra est metatus, ibique constitit per aliquot dies, inuicquid strenuum Ducem deceret animose praestitit. Sed Henricus adeo sese aggeribus extructis in pago Argne vulgo dicto, Diepi propinquo munierat, erantque tam inter se propinqui Loneli ilius, Bironius cum copiis, quas secum habebant, evocati abieni ico, ut nullaiatili
executione obtenta , a murici ulteriori persecutione eo anno desistere,in exercitum tandem circa Lutetiam in hyberna ducere fuit Coactus Antequam inde Di am versus proficisceretur, egerat cum More de pecunia, qua aleretur Xercitus.
Ille ea de causa ad Parmensem se contulerat, qui reversus ab aquis Spadanis, inchii agebat, ad quem in eundem etiam finem miserat paulo post umenaeus Dominum De Grannimi
quibus sollicitationibus Cetiamsi jam plus, quam in ullum usque diem unioni ex faedere Philippus erat obstrictus , ab ipso
fuerat erogatum tandem tamen, ne nimio pondere ob argestatem corrueret, collecta Antverpiae coronatorum trecenta
millia, quibuscum Moreus reverti debebat in Galliam. Sciebat haec omnia agyius, qui summopere expetebat aliquam sibi occasionem offerri, adeundi Hispaniam, ut finem rationum pecuniae publicae, Legationis Gallicae tempore dispensatae. quem absen nunquam obtinere potuerat, praesens sollicitare
Posset, nec non de renuntiaudo munere summi Quaestoris, quod
507쪽
quod sub Parmensi invite administrabat, ageret. . Quam ob IJS'.
rem Moreum rogavit, eam operam sibi Praestaret, neve occasIOIlem , si qua daretur, negligeret Ille vero sollicitus de rebus Gallicis obscuris adhuc, de incertis, suoque non adeo ingenio fidens, quin plurimum referre intestigeret habere aliquem , qui qualis earum versus esset status , quidque spei
promitterent una secum Xploraret Praeterea cum non bene inter unadem δε Bernardi Nun Legatum OnVeniret, forsitan
hoc eum impulit, mi habere socium XPeteret , cujus mufii preauxilio imperium riuolem aliquo modo refrenaret Parmens tisi persuasit mittere ossium secum Lutetiam , ut sic cum rever. E a teretur, Plen , ac vere de omnibus instrui posset Quod '' 'cum non absurdum Parmetrii videretur, asso jussit, uti Cum 4, ulsi si sibi e pecuniam cujus supra mentio facta afferente , Lu Di tite iam se conseret. Quo cum venis ent mense Novembri dicti /ργξ anni a errardino Legato humaniter hospitio fuere excepti, non enim fuisset rationi consentaneum, ob aliquam priTatam simultatem, publicis tunc temporis nocere rebus, publica discordiae demonstratione. Itaque amice inter eos omnia acta,
manseruntque Moreusin Tagyius per aliquot dies apud eumdem
Legatum , donec tandem, ne nimis amico es en oneri alias sibi sedes condUXCre.
LVIL Anno 89. nihil in Belgio memoratu dignum a Parmens gestum nisi recuperatio Divae Gertrudae Berguet, idque hoc modo. Erant in eo oppido , diuque fuerant in praesidio,
tres equitum turmae, consedisse X incolis, viri continuo belli armorumque Usu Xercitatissimi, quibus erat moris continuis
in Brabantiam Xcursionibus vacare depraedationibusque non tantum Victum, amictum ut junt verum etiam divitias abunde sibi comparare, ita ut ad exactam oppidi custodiam, nihil illis obs aret neglecta stipendiorum solutio. Eo tamen Vitae genere ita dominium civitatis sibi applicaverant, ut cum ejus loci Dominus , Comes Mauritius eos inde vellet excedere, ausi fuerint variis subterfugiis Principem illudere ;unde ille commotus, primum minis agere, tandem ad arma animum vertit, vique eos ad obedientiam compellere decrevit. Quibus rebus animadversis , misere ad Parmensem, qui ei nuntiarent, sese paratos Regi civitatem dedere, si praeterita qualiacumque forent in Regem commissa condonaret, Toci. II. Paria. Rr turmas
508쪽
turmas Regis militiae novo jurament inscribi permitteret, quicquid sibi stipendiorum causa debebatur, solveret Placuit Parmen conditio erata enim locus maΣimi momenti: itaque e vestigio renii sile nuntium, qui illis suo nomine certo promitteret se omnia facturum, quae Vellent pauloq- post, ipse Blaedatu est reversus binis non amplius miliaribus Ger trudenbergharistis antem, ut sic commodius, citiusque traetatio ad optatum finem duci posset Brevi cum eo venisset , ita cum praesis diariis egit, ut plene satiS facti de omnibus , quae petierant, civitatem dederint, quod procul dubio rebus regiis commodissime Venit. Et quamvis soluta stipendia sex ginta
millia aureorum summam Iccederent, immensit tamen commodis quae ex ea civitate percipi Potuissent, neutiquam erant
comparanda, nisi post, ob creditam civitatem Praesecto, qui Bredae praeerat, cui nomen anchiae Vechia, ' Alexandria, Mediolanensis ditionis civitate oriundo, nobili satis famoso militi. Filius ejusdem absente patre ibi adeo negligenter se gessit, ut occasionem host ibus dederit solo stratagemate, impune, absque ulla suorum Caede Bredam in potes fatem suam redigere S tandem ipsam Gert rudenbergbam longa obsidione recuperare, uti suo loco, si dabitur tempus, latius dicetur. Parmen i re bene gellii, praesidio susicienti civitati imposito, unde venerat reVersus est. Coeperat dum adhuc redde esset, fatigari hydrope ubi vero BrUXellam. Venit . tam graviterca laborare PerreXit, ut ita periclitari videretur Quam ob rem ad aquas Spadana sese contulit. LVUl. Est in territorio Leobiens pagus ad radicem montis, vulgo Spa Vocatus. Hic habet Vicinam sylvam , cujus in introitu est fons satis uber, semper fuerasci habetque pagus alium ejusdem naturae, excepto, quod ille , qui in pago est,
videtur rudior, nec tantae en Uitatis Ut alter Plures, qui scrutati sunt naturam aquae, asseVerant e ferro rubro subphure ac multo Vitriole, ut Vocant, eam sibi qualitatem acquirere, dum labendo perluit illa mineralia , estque sapor tanquam atramentalis, nisi assuetudine, palato parum gratus. Caeterum aqua est limpidissima , adeoque frigida, ut ore vix contineri queat. Prodest multis infirmitatibus , quod magis mirandum, morbos curat inter se contrarios, ita ut comeniat calidioribus aeque ac frigidioribus Idoneum tempus
509쪽
tempus utendi est ab initio Μ i ad finem usque Augusti. 1580.
iisque mentibus magnus est ibi diVersarum nationum concursus. Vtendi modus hic est Ante earum usum praeparantur affecta corpora purgationibus , deinde eunt quotidie prima diei luce egroti pedites, si possim fere omnes ad fontem
nemoris, ubi moris es adesse mulierculas, cum assis vitreis, seX, septem Octo, OVem, a decem Unciarum, amplius. Adsert secum aegrotus capsulam, cum sachar Condito cumaniso, coriandro, petit ab illis mulierculis Vasculum ejus quam Vult magnitudinis, impletumque ebibit, statimque sumit aliquantum dicti sachari, atque se ad deambulationem, qua digeretur aqua excitatur urinae ejectio. Deinde redit ad secundum haustum, atque sic vicisti ad alios , donec ebiberit eam quantitatem unciarum, quam Medicus praeseripserit, aut per se sibi convenire intelligit. Qui bono methodo uti volunt parva mensura incipiunt, in diesque potionem adaugentusque ad dimidium temporis, quo eo potu uti statuerint, qui aliis est triginta dierum , aliis se hebdominadum, ut duorum mensium, imo & aliquibus trium. Et a me bo illo tempore usque ad finem, aequali utuntur dimunitione, 'uidam
sumunt usque ad uncias centum, alii ad centum c. quadragilita , alii ad ducentas, nonnulli etiam adtrecentas secundum utilitatem , quam sentiunt , aut spem convalescendi, quam sibi proponunt. Exercitantur deambulatione sumpta aquam que ad prandium, ad quod non accedunt, donec eandem saltem majori ex parte ejecerint , Nullus ciborum delectus, dummodo sint ne gravis, nec durae concostionis, neque esu etiam piscium abstinent, potusque est Vinum, aut cerevissia, aut utrumque ad cujusque palatum Quod ante prandium, quisque consuevit bibere, hora quarta pomeridiana dimidiam ejus partem repetit, idque tam in sumptione aquae quae est in pago, quam altera matutino Potissimum tempore Opera turin plerumque per urinas, aliquoties per alvi dejectionem,
sudorem sed primum aegrotis magis prodest , visaeque ibi
saepenumero magnarum, imo desperatarum infirmitatum curationes si upendae, quarum non infima merito narrabitur ea,
quam hoc anno adeptus fuit Pammensu, qui cum eo venisset hydropicus fere omnino confirmatus ex tympanite, cinitar utris aqua repleti inflatus, trium mensum spatio ad ta- Rr a tem
510쪽
r 29. lem corporis habitum rediit, ut triennium adhuc supervixerit, praeclarasque aliquot bellicas X peditiones summa cum laude peregerit, majora forsitan adhuc praeititurus , nisi in obstidione Landebeca Normanniae parvulo, d indigno tanti Ducis vuliere oppidulo scio peti in brachio ictus, viribus ex eo tempore omnino decidere caepisset unde paulatim exhausto humido radicali , ut vocant, tandem ita cessit, ut suo loco dicetur Venerat post eam Curationem in chium, ut se ex infirmitate reficeret, unde miserat cum A reo ut supradictum i Tossum Lutetiavi. LIX. timenaeus post Henrici tertii decessum Carolum Cardinalem orboviam . Henrici quarti patruum in Regem proclamari, ac nomine Caroli decimi, autetiae publicari curavit, nec defuere juris periti, qui S hoc jure fastum, ac eundem Regni legitimum esse haeredem consi anter asse Verarent , Sed cum captivus detineretur, Prove et aeque omnino esset aetatis, nihil hoc unioni prosuit cumque haud diu post vita cessis et, quicquis ex astu tali Dumenaeus speraverat, Prorsus Uanuit. Lutetiam p unia allata refecit quidem nonnihil umenaeum, sed cum uec nihil inter tantos, statim cum Bernardino, Moreo . presente agro, de pecuniae subsidio continuando agere cae Dere si enim fuerant, atque etiam tum utebantur, tam confusa in Galliis imperata pecuniae collectatione, tamque negligenter de re pecuniaria usui publico applicanda agebant vacabant enim unusquisque suo magis commodo, quam generali Et tam Vasta machina brevi ruinam minaretur, ni Philippus longe majora pecuniaria subsidia, quam antea suppeditaret acciditque id ipsum , de quo supra memini: nempe Voluisse quam plurimos, unionis partibus adhaerere, cae- Llgo terum ad ejusdem conservationem, lamplificationem, noluisho ec de quicquam de suis conferre, immo potius multos in ea pers j ii sim verasse, in eum tantum finem , ut X cessibus, ac libertate,
, ,hιιh licentiaque militari, nec non Hispanica liberalitate locupl
Iludem I X. Decreverat summus Pontifex mittere adiumenaeum Legatum Cardinalem Caγetanum ut super rebus unionis
I Inter plures hujus agnominis, est Henricus Getanus, de quo hic, qui anno 158I. a Sixto V. S. R. L. Cardinalis creat est,