장음표시 사용
481쪽
menta aliquot bellica, quibus murus quateretur. Erant tamen tam pauci in ea praesidiarii hostes, ut obsessi binis illis millibus Regiis, non dubitaretur de victoria. Itaque dispositis opportune omnibus, discessit Lamottius ut sua praesentia conductionem tormentorum eorumque apparatus festinaret. Sed accidit hostes , cognito certo exitio ad desperationem animum Uertere armarunt se tamquam ad certam ituri mortem , quadraginta et circiter, tantaque violentia atque impetu in Regios qui proximi erant irruerunt, ut hi nihil tale suspicantes, terrore panico concus fugam arripuerint, O-rumque exemplo Omnes, qui retro erant longiusque aberant, consternati in fugam versi fuerintra ita ut plurimi fugerent, fugae metusque causam ignorarent Brevi unusquisque pro se qua potnit salutem quaesivit civitas antiqua omnino derelicta, amottiique labor atque industri , minimo temporis momento perpaucos ejusdem mensis 29 in ventum effusus, Flandriae procul dubio incredibile detrimento. XL. An tueuienses quamvis longe admodum, attamen Peri culose obsessi, nihil quod saluti aliquo modo fore sperabant, Omittebant. Habebant opificem quemdam mirifice doctum Conficere atque occuliare in navigiis ignem artificialem minas vulgo compositum ex lapidibus & magnis saxis, ita cum Pulvere bombardico conjunctis ac coagmentatis, ut simul ac stupet funis contacta fuerint, incredibili fragore ac impetu saxa distiliant, dejirianturque, stragemque omnium quae conti gerint essiciant maximam. Haec ita composita navigia deferri ynebant secundo fluminis es u igne accens , atque tem Pori, quo necessse erat ad pontem delabi, ita accommodato, ut solummodo cum ibi essent , igne pulverem attingente, appareret effectus Talia aliquot misere navigia quarto Aprilis, quorum duo cum ad pontem usque pervenisssent , tam horrendo fragore ac violentia ignis vim suam Xercuit, ut Caelum ruere videretur diruptus magna e parte pons,
plurimi in ipsa luminis ripa , imo procul inde disi antes op- Presti atque exanimati Bilibus ' ' ac Marobi De Obaix flumine '' Bisidus Lege Billius. Est G par Robles, Dominus De
Billy. Non fuit mihi hactenus moris, exercituum duce S, Ordinum militarium praefectos, Centuriones c multis illustrare, quod illi, vel ob generis claritudiaemet vel ob res fortiter
482쪽
' SIS flumine absorpti, parumque abfuit, quino idem accideret Parmeris , qui cum taret eodem in loco quo illi, eumdem
ter gestas ab editis scriptoribus celebrati satis superque solo
nomme essent cogniti. Hic agam praeter consuetudinem,
quod Billius ille, Vigho amicissimus, praefectus seu Gubernator Frisia fuerit, ut hinc intelligas, quibus hominibus Patronum se exhibuerit. Ejus fortitudinis elogium lege apud Stradam. Sed de ejus natalibus, ortuque ibi ne gry quidem Zi-gIius prodit, eum haud nobili prosapia genitum, quum illum Commendaret ad praefecturam Frisiae post caedem Comitis Arembergi , voluit Regem non tam generiS, quam Virtutis rationem habere. Haec legis in ejus Epistolis ad Hon rum sed non faciunt satis. Audi Reinicum Fresi agam apud Gerardum Dumbar AnaIecf. to 3 pag. O. . De semc par a Uanis Per cleinen hooch pgehomen: ebore synde Yt Portuis gal an e Dor Roblas, o Wy verstaen Maer midis, clien syn moeder e schoon Urou e Was, eri y VerkO- , re tot en laygam me de Princen an Spaengien Philippi; ,, ende alio et syner moede aent offityuende, ert hyri lange tyt ongeides Princen an rangien Van de Welc- is kencia nae mal doen hy te hove by a de groote Heerenis see lie*etallicli as, o allerte aeri an elicheit aer, hy meeste in Was Q see gevorderi meri, dati trou is de e schoon see ryche docliter ny Walschlant. Die. Wel ke, hoe et sy benem Was an geriemelicheit, brachi, hem to sommige eerliche eden, ais Bilb, Malepari, en, andere, aer deur hy ic Wert gemaec Coronne vanis en Regimen voethne cliten Ende aer nae, deur unitis des Grave van Arenburg , dicWil bewin gehad hebbenis de van synent ege de regering in Fries lant, eri y, , nae de do oti essetve ende nae de Grave an Megem, , en de de Hyheere an rombeeck, b de Coninc ge- mae Gouuerneur a Friectant, Grueningen, Omlandenis ende Drente. elcke an de hy alnu lange ty in be--χWanc geliouden adde deur de ude Casleelen, vanis Leuxverden Hertingen, Staveren, en de de ni euwe ost- mahorn, Lemmerci loten Maelium eiade et tela raso, dat hymiet ander e regeerde, an o hy eis Coninck, in deni de geWeest maere at wast dat me hem anders, niet en noemde an de Coronet. Gesta ejus non excutio , quae ibidem prosequitur Reinicus, .narrant Strata ebsrrius Frisiae defensiorem, virum strenuum C animo jum pellat Sibrandus eo in Vitis abbatum in idiati apud Ant. Mati. Analae'. t0 3. M. J88. 0U. edit in .
483쪽
casum Tubiisset, mi praesectus quidam Hispanus momine a S85.
Vega periculum praevidens tam nili institisset ut recederet, ut tandem quamvis invitus ei fuerit obsecutus Hαι Brevi tanto exercitum horrore affecerant dicta aVigia mira his, .estibili eo effectu, contra quem nulla Valebat Virium a Virtutis e Famia oppositio, ut omnia ad desperationem Viderentur esse redacta is Stra
Sed post ridie summo mane Parmensis imperterritus, quanta i*, χ' Potuit diligentia pontem reficere coepit, ac tandem omnino ς' qins auravit. Nec exinde defuere ingeniosi , qui ad simili
artificia sua etiam advenere remedia, nempe cum Viderent
adventare aliqua, obviam facti , longis contis is fas igio
ferro munitis, paulatim ad ripam vacuam nulloque milite munitam attrahebant, ubi sato tempore innocue ignis erumpens praeter terrorem nihil damni adferebat Construxere aliud navigii genus quo utebantur in aquis quas discissis aggeribus, immiserant in prata quae habet Antverpia ad partem Brabantiae valde spatiosa, quae attingebant aggeres a Regiis occupatos . . Erat navigium mirae magnitudinis ac roboris , sed valde humile. Extructa in eo erant aliqua Unimenta unde
secure hostem ferire pos ent, selopetarii sub eo dispositi.
Erat Iocus ad sex tormenta bellica collocanda, habebatque binos malos rotundis turribus in summitate constuctis, ubi continere sese potcrant quadraginta clopetarii, qui navigio ad aggerem appulso, ex alto secure hosti nocere poterant, imposuere ei nomen uar*nte Maula ob enormem magnitudinem , eaque ipsa de causa ad praxim reductum, inventum fuit parum utile, nec ita diu si etit quin caperetur a Regiis. XLI. Fuit Maliud insigne quod tentarunt Anrve ienses ad sui defensionem. Tons a Parmens constructus, utraque X Parte ' De hoc navigio Vide Orrium ib. O DL 3. prim.
edit. Et tradam Dec. a. lib. c. ad an. 1585. FabriCatore eorumque affectae ei nomen dederunt Finem beIli. in de a guerre. Sed cum speciem magis quam usum haberet, is machinam, illam suam veriore vocabulo, Perditas expensas Veriore et se exinde appellavere. Et Hispani milites, a quibus post pri- mum aspectum Congressumque militari oCO, Cora amaula, is quasi ingens spectrum, terriculumque puerorum, Omina ui coepta est inquit Strada χοῦ cit. p. O3. edit Antυ. 6 8 in S.
484쪽
parte attingebat aggeres, quibus contineretur alveus fluvii, ex illa parte ponti quae Brabantiam spectabat, agger qui ibi erat L 3lloum usque redi tramite Perrigebatur, in me di que via erat alius agger antiquus , sed ita humilis ut potius
via dici posset, qua labroucum quod est in continenti ad
alteram pratorum partem satis magnus pagus ibatur Parmensis cum pontem facere coepisset, in ea conjunctione viae cum aggere, castellum e trui curarat, cumque esset tam depressa ea via, ut facile fuisset ex parte Ant verti ac L3lio ita excrescere flumen , Ut ex una ad alteram Posset navigari, idque solum, omnem laborem suminum quem in conficiendo ponte susceperat, inutilem reddidisset, nihilque civitati incommodi inferre potuisset, alim eum extrui jussit, idque tandem maximo labore multisque impensis effecit: praeterea Per totam eam de tractu in tractum callelix, quibus satis illi periculo provisum esse videbatur nive piens es interea haud ignari nullam reliquam sibi esse salutis spem quam tentareri decreVere Regios de ista via vi dejicere. Construxere itaque complurima naVigia proposito accommodata, multisque tormentis bellicis, it neque i pioso munita idem quoque fecere 3lloen es , ac tandem et O. asini 58S. prima luce cXtraque i tandem ardore atque impetu iam illam invasere ut poli multam pugnam dejectis Regiis
eamdem in Potellatem suam redegeriti t. spatioque trium horarum tenuerint , ac novem in locis aggerem transfodere aggressi, libere ultro citroque Per eum navigandi ut potestatem fecerint quod procul dubio , dummodo perseverare potuissent, civitati certam attulisset salutem conatusque Parmen sis , totque dierum labores prorsus Vertisset. ed Mansfidius, qui rebus Stabruucii praeerat, secum ue habebat inter alios multos milites , legionem unam Hispanorum, prudenter considerans actum esse de obsidione, nil agger ille statim recuperaretur, Leglon id tentatum ire jussit, quae recta in hostem signa inferens tam animose fortiterque pugnavit, ut eum tandem superaVerit, fuderit lue, res iue regias lapsas, ac propemodum desperata S, memorabili, ac insigni vicistoria prorsus erexerit, occilis bis mille hostis mci captisque muliis navibus, quibus eo aduecti fuerant, fuitque haud dubium
Palmens, dies ille primum infeliX, sed postea felicii simus:
485쪽
utpote quod jam tam certo sperare poterat, brevi voti com- 4so potem se futurum , Hispanis sero , quod tam egregie ac viriliter sese gessissent, admodum gloriosus Nec etiam ei
defuit, antequam niverpia potiretur, aliud Ommopere gratum, rebusque regii Valde accommodum, nempe Mechliniae
deditio decima septima Iulii. Tandem 17. Augusti Ant
serpia, facta deditione Regi se reconciliaVit, eamque ingressus sis. Moest Parmenses 28 ejusdem mensis, utque nihil eodem anno non ut Delicitatis desideraretur, I9. postea NOUembris, petentibus de piat, ipsis me civibus arcem interius civitatem versus demolita ii reaedificare inccepit, nec ab opere destitit, donec ad anti . quam perfectionem esset reducta, elesto in arcis Praefectum Mondragonio cum praesidio Hispanico, ita ut deinceps tanta, tamque munita civitas ad gremiam sui Principis reversa denuo secura in fide permanere potuerit. XLl I. Recepta nive id , Parmens Carolo an eldio ex 1386.ercitum ducendum Campiniam versus commisit, cum mandatis, ut primo quoque idone tempore Gradam obsessum iret;
ille sese itineri accinxit, cumque jam illam civitatem obsidione cinxisset, misere Rebelles Muritium Anglum scienti
rei militaris Clarum, ac strenuum Ducem, cum satis bona militum manu, ut obsidione civitatem liberare tentaret Venit is ea ex parte quae imminet ciUitati, Megam versus; contra Carolus eidem obviam ire Volens, primo legionem unam Hispanicam, deinde alios aliquot milites aggeri imposuit illi vero continuo munitionem Unam, quam hostes transversam in aggere habebant, Occuparunt, ac Virtute quidvis posse sibi persuadentes, ulterius hostem versus intrepide contenderunt , sed eundem tam bene invenere munitum ut tandem de reditu cogitare fuerint coacti, quod cum raro
sine confusione soleat accidere, brevi res eo fuit redacta, ut caesas quam plurimis, vexilla opera Augustini de Herrer aegre fuerint servata. Haud tamen idcirco Noritius voto est potitus, continuataque gravis ' obsessio, donec tandem eo pro . hfectus Parmens ad deditionem eandem coegit eXta Junii Grauiae anno 1586. celeriterque inde Ventoum sese transserena , id , -his etiam eo mense deditione in suam Potestatem redegit. s Gra-XLIII. ceterum Rebelles amisso Auraico continuo de re viam
486쪽
gime Angliae, cui pro auxilio illis sub
Angliae agitum sese receperant, Cumque Regina transeg rant hisce conditionibus ut sese in ejus protectionem , ac fidem dederent, ipsaque eos pecunia, Milite uvaret. Illi Vero Reginae pignoris loco traderent talis in gavi, Ostendam i , Arcem, quae est ad mare haud procul a B fili ι, terga in quam Vocant Opz0om , quod utrimque effectum venitque Duc a)Lec6lmtιs, ac pro- Regem apud Hollandos egit. Angli etiam hoc anno oppidulum Axe Flandria ditionis occuparunt decima sexta Julii, Parmensis Vento recepto, dit avi quae est Electoris &Aniensis , ad Rhenum non igno Dile oppidum, post multam muri ruinam Vi Xpugnavit. XLIV. Moreus cum in Britanniam venisset, potuisset quidem Anthonium capere si voluisset Du Mercurae, sed ille indignum existimans, opera sua virum illum, qui se in suam fidem dederat, in hostis sui manus venire, permisit eum tempestive de Arei adventuin intentione certiorem fieri. Itaque cum per Ventiti et Moreus ad arcem, ubi Antonius agebat , ille jam fuga stiluti consulerat, Roschellamque ' versus sese con Lulerat. Unde pollea, cum ob unionem confectam in Gallia male sibi fideret, in Angliam naVigaVit. XLV. Moarrus haud ignarus eorum, quae contra se intentabantur, statuit ipse armis sibi non deesse, egitque tandem cum suae Religionis amicis Germanis, ut anno 18OS. cum millibus aliquot Equitum Germanicae militiae praest o sibi esse vellent, uti fecere: Re etiam eodem anno exercitum cons ruxit, eique praesecit Gui Ωιm publicatumque in Hugenoitus hunc belli apparatum fieri. Non defuere tamen, qui judicarunt haec ab utroque Rege eo fuisse inchoata, ut bellum in Galliae viscera conversum, populum ad clamores, pacisque 1 Hic fallitur a silas. Nec ostenda, nec Berga ad rimam in pignus venerunt, sed RUFinga Cum Castro Rammehens in Walachria, rarita cum duobus fortalitiis, ut loquimur, in Hodandia. HI Borrium lib. o. fol. 68. 0. 10I. 71. tradaΠδDec. 2. Iib. 7. pag. mihi 63.
et Robertus Comes Leycestriae, Baro demenbigh, Consiliarius in Consilio privato Angliae Eques Ordinis Peri- stelidis
3 Narratio brius articuli est turbatissima, vitio descriptoris.
487쪽
que desiderium incitaret, ita ut denuo de pace inter Restem, Hugenottos ageretur, eaque ratione Uni , Gulsique authoritas omnino evanesceret Rescivis continuo Dux Lotharingite, Nauarri Germanicas illas copias per Lotharingiam in Galliam contendere statuisse , cumque esset tam propinquus uisoruin
Consanguineus, nec non amicus intimus , etiamsi nondum eorumdem partes esset ampleXu , merito tamen metuebat
Guisi Oites , soli ipsi i amico, quod os ni damnum,
incommodumque illaturos. Itaque, ipse ad res suas armis tutandas animum Vertit, eumque in finem auxilia a Parmens mitti sibi petiit, qui secreto Duci permisit, proprio conscribere nomine quaterna equitum Germanorum millia, promis aeorumdem solutione, quibus copiis, nec non aliquot quitum Cataphractorum turmis e Belgio missis, commis a Praefectura, Marchioni de mure, securitati Ducis videbatur satis esse provisum Non tamen eam tantum ob causam 4aec instituta fuere, Verum etiam Volebat Parmensis iis auxiliis conservari, quantum fieri pos et unionem GD 9s Certum enim erat, Regem ah nihil ardentius animo Olutare , quam amborum Xitium. Cumque verisimile esset, id ipsum tentaturun cum quidquid copiarum haberet usus , soli Regi sacramento militari siet astrictum, necessarium visum praeparare uiso occultas Germanici illius exercitus suppetias, quibus in Proprio nomine, tanquam consanguineus, de amicus, necessitate urgente ei praest itis t. 4 Quod cum persensisset Rex, summo rigore, ac seVeritate Duc interminatus est, ne cum suis copiis solum Gallicum attingeret. Caeterum tantum fortuna uis favit ut non fuerit necesse eo fine uti, avarricis enim Germanis, cum Lotharingiam transiissent in Burgondiae finibus uisus cum expedito equitum numero occurrens, Primo eos congressu valde afflixit, ulteriusque exinde tendentes adeo VeXaVit, ut tandem, qui supererant
1 Quantum assequor, legendum : soli sibi amico Guisii. si De Galliae Rege id intellig0. a De eodem aege hic sermo est. 4 Olscura sane verba Qtsi s ita quasi Dux Lotharin-giae proprio nomine, tamquam Consanguineus, δε amicus, necessitate urgente has ei praes itisset Z
488쪽
7386. erant sudentibus similes, Germaniam versus se recipere coe gerit, Vittembergic0que fines usque Victor persecutus fuerit. Unde cum re tam praeclare gesta, in Galliam esset reversus, si ante apud populum valebat gratia , duplicato tum favore, vi quisquam erat , qui uictu Virtutem ad caelum
XLVI. At Henricus cujus animo fixum immotumque sedebat,
unionem, aut horitatemque uisiorum omnino abolere, anno
id si sequent 88 aliud molitus est. Sciebat cardinem unionis 538. esse Lutetiam praecipuosque ibi agere, qui eandem, nec non Gui librum potentiam obstinat DVebant, maXimaque atque opulentissima urbe, omnigenumque commoditatum abundantissima, totius insuper Regni capite sub jugum missa, non dubitabat, quin de caeteris paulatim sibi triumphare contingeret. Uahebat continenter apud se praetextu custodiae corporis, s na millia peditu in Helvetiorum, Gallorum, hos ibi agens
quodam die sumnio mane centrum adusque ciVitatis intrare, Pallii plateas Occupare, nemini tamen nocere, jussit; eo con-lilio, ut cum armorum Via secura haberet omnia, quos praecipuos tumultuum sciebat esse authores,in fautores, comprehenderentur Cives sima ulatque quo ea tenderent sensere, undiquaque ad arma concurrere, tantoque ardore, ac Vehementia desensioni incubuere, ut nullus es et, ne vicus quidem, qui contra Regios, munitionibus maXima celeritate extructis Barricadas vocabant non inveniretur munitus Gui sus, qui Suesone erat, celeriter ea de re certior factus, nulla interposita mora, septem tantum comitatu equis, eo adUolavit,
Regem adiit S tandem sua opera tumultus sedatus, regiis que militibus nullo eis illato damno, secure urbe excedere
permissum. Verum Re urbe e X cedens, cum animadverteret ad finem, quem animo conceperat desi ruendi unionem, Guisos, nulla valelae se ratagemata quod iis obtinere non terat, id tandem dolo, ac fraude secum tentare si aluit. Est Regibus, praecipue in Gallia usus certumque antidotum in rebus magni momenti, quae statum publicum, ut dicitur, plurimum attingunt , conVocare Regni Ordines quos vocant compositos scilicet ex tribus classibus Ecclesias icorium,
Nobilium, ac populi qui Ordines publico omnium nomine deputant, qui eo , quo Regi placet sese transferunt, ut e
489쪽
Reipublicae aegritudine tractantes, tandem de remediis qui I386. bus curari possit , i commvnjbus Votis inter se conveniant. Nullus erat honestus praetextus rejiciendi hanc Regis mentem, immo laudabatur ab ipso Gmso, Catholicis, utpote qui certo sibi fidebant effecturos , ut nemo mitteretur ad conventum, qui Zelo Religioni non Polleret, unionique esset add diu , unde certo sperabant , quicquid inde emanaret
futurum eorumdem intentioni, a mensi accommodatum cindixit Rex convent .m Bles, eoque cum matre Pros eius est, cumque ad Uentassent delegati, Ptim conventus die orationem habuit satis luculentam, speciosam erat enim in suo idiomate valde eloquens y multa in ea miro, ut videbatur animi affectu, pollicebatur, Proponebatque in commodum, atque utilitatem Catholicae Religionis, haeresumque extirpationem, quibus promjssis , tam Catholicis ac regiis, O ut animos auditorum, quantum fieri Posset captare, ac persuaso recidere, sese ea, quae diceret, Vere usque X Nimo proferre, nihilque aliud diversum ab eo in pectoris scrinio tenere, ut sic remota omni contraria suspicione, facilius finem, quo secreto tendebat, adipisceretur.
XLVII. Trasitabant congregati quotidie , Regique communicatum quidquid agebant, nihilque propositum qi od ille
plaCide, a serena fronte molin admitteret approbaret. Ante omnes Gessium , qua mali ima Potuit arte, ac dissimulatione ad sui confidentiam attrahere studebat adeoque ' ut b que fama sit . eum die quodam cum celebrato Ilsae Sacrifici, obundat. Sacram synaxim quam alli Volunt Ostiam non consecratam praesentes uiso, quem Voluerat addesse . sibi parari jussisset, antequam sumeret, Protestatum fuisse, optareque 'LEO:
sibi animae suae Xitio esse, id quod sumere volebat, si male 9 erga eum esset affectus, ni etiam X animo, omni gratia, s 'ac benevolentia eum Prosequeretur, uni Ceque amarCt. Brevi, quibus potuit artificiis quorum magnus erat artifex Guisum circumvim ire, ac ab omni timore liberum reddere tentavit,
quod tamen nihil profecisset, si fidem usus adhibere voluisse iis qui eum tempestive satis de Regis occulto in eum animo, odioque certiorem faciebant; non adeo ibi persuasisset, numquam Regem certo se ipsum perdendi periculo tantum contra se facinus aggredi ausurum Quatavi autem
490쪽
r586. ea in re de Regis ruina non temere judicaret sicut post experientia docuit nihil tamen minus nimia ea secus opinio sese, fratrem, aliosque complure minimo temporis momento perdidit, unionemque tantum in discrimen conjecit; ut parum abfuerit, qui S ea prorsus occideret. XLVIII. Est Bles domus regia in arei morem eXtructa, Principum praerogativa , ubiVis locorum una cum Rege commorari. Itaque Guiis scin regia illa domo diversabatur, sed frater Cardinalis in oppido , eo, quod esset supremus Ecclesiasticorum ad Conventum deputatus , necesseque eis esJet saepius per diem cum eo communicare. Erat Praeterea jam antiqua Regis consuetudo ut supra dictum, habere ad corporis praesidium, ubicumque ageret, Helvetiorum, Gallorumque legiones, quorum quaedam cohortes alternis excubiis quotidie vacabant , quod solum si ponderasset uisus sciebat enim, qui intus erant, domus arcisque esse dominos facile perspexis et Regem suorum armis circumseptum , ac munitum, libere quidvis Posse tentare; sed credendum fata- Iem adiis e horam. Ille vero, Vocatis Ι7. Decembris I 388.
ad consilium Guisio , fratre Cardinate. Archiepiscopo Lugdunensi uisii intimo , una cum aliis consciis suae mentis, quos volebat tragediae interes e, cum jam una essent, misit cubuecularium, qui Guisum accersiret habere quod seorsim cum eo tractare vellet. Vitiustus cum ex cubiculo Regis nocturno ad aliud ubi tunc erat Rex, transeundum ei es et, quidam qui ad facinus perpetrandum constituti, nullo dato defensioni loco , multis eum vulneribus transfossum trucidarunt, continuo in Consilii cubiculo detenti captivi, a dinalis, rarchiepiscopus, ne non in conUentu Congregatione illi, quos Rex male erga se assectos esse credebat, qui passim in oppido conclusi. Sed Cardinalem , archiepiscopum servari jussit in turri quadam arcis , ubi postero die, quae fuit decima flava , misit quatuor ex militibus, qui Cardinalem interficerent, uti lachre. Nec adhuc eo satiatus, eorum sepulturae invidens jussit fratrum amborum cadavera flammis devorari, cineresque in Ligeris flumen , quod Blesos interluit, dispergi Captus etiam Cardinalis orboniiιs, nec non primogenitus Glisi, quem ad pila ludum intra arcem
eo mane studio allexerat, atque baud diu post flumine devectu