De morbis internis, Lib. II

251쪽

intelligimus.Cuius causa licet in multis praesens semper adsit, grauius tamen spirant commota materia, ut& iu- ω ι . plς vritide, Duo habet perpetua sympicum ata,&signi L hmqtη quibus facile ab omnibus vel solo intuitu internosci ἐμο ρtvttμέ potest: angustiam seu arctationem partium thoraeis, B tρmqt quam aegri sensu manifesto deprehendunt: ος ρη Oφοκνοω, id est,rectam spirationem, quod aegri non nisi recta ceruice spirare queant. Cdm enim aspera aridiria a gutture in pulmonε porrecta,ibi scindatur in mill tas propagines, per quas spiritus diffuit, si thorax eum collo curvetur,meatus comprimi necesse est,ae spiritum magis in tercipi, unde capite & xhorace sibi euato state

coguntur.

4 Mmatis Causam duplicem quidam constituunt,crassum & vi, ea se d*4 scosum humorem, non in leuibus, sed asperis arteriis, μlgo si quae sunt respirationis instrumenta: unde obstructiorumturi sussicientem effationem &inspiratione prohibens, quq facit ut parua sit, densia, ae velox respiratio. Velocitate enim,& densitate compesare nititur natura, quod deest ad refrigerationem cordis, aut excrementorum fuliginosorum excretionem, ob paucitatem aeris ingredien- Itbmotis iis,& expirationis. Altera causa est tuberculum aliquoi causam ustu audum in pulmonibus gen1tum. Causiam tamen huius semer tvvi symp ismatis, siue morbum ipsum, non semper in fista' monum cavi' lis aut eauitatibus pulmonis consistere,experientia con talibuε stat. Anno Is '. mense Septembri Monachus quia mymre. in Collegio d'Arias breui, asthmate interiit. Corporo Monacbm csisiecto abscessus repertus est in vena arteriosa, & sinoushmας μ' pati, integris omnino pulmonibus. In quodam inomi ne Britto asthmate mortuo in via Calendar,pulmo,tan Britiai Ubet quam ψ'ngia, imbutus multo humore pituitoso inu male mortuo tus est. Fit & a resiccatione, ut in aurificibus, chrmistit, inuem put- fabris serrariis,& similibus. Quibus addi pollunt,inud mo multapor ctiones& remedia amorbo gallido.Rhaetes libro qd xxstrui imb- --onianentis adiecit pectus strictum,&paruum pulm bmo ρυμ nem. Qui naturalem constitutionem habet, iugitςxpero a res inquitὶ sit asthmaticus. Hippoc. vero Apho. 46. liby catione. fieri significat aliquando a tuberculo nato in spina , yx

'bhi , Dd si magnum est, & durum, siue crudumi sthma facit: si non ira durum, & aliqu1d desudat in x

252쪽

terram tussim Aliquado etiam suppuratur & interimit.

Si fuerit in collo, asperam arteriam contrahit in dorlo, pulmonem dc vicina corpora: sub septo, renes & lumbos : urinam quoque intercipit. Huiusmodi tuberculorum materia potest cieri e cerebro in spinam per tunam. Vel causae sunt, ictus, casus, non conueniens decubitus pueris,in cocinna deligatio, gestus deformis. Moriuntur fere suffocati pure, vel cum adolescunt, ad incrementueordis de pulmonis non accrescεte thorace, iugulantur. Philotimus ab influente sanguine,sed contra rationem, fieri selibit. Sunt igitur in uniuersum Asthmatis causae, erassus humor,vel tuberculum in cauitatibus asperat ar- ς set teriae: bronchia intercepta multa & visci da materia: re- Mersem secatio vehemens: abscessus: strictura pecto is, & pub. it t. monis compressio: tubercula in spina, siue sponte en ta, siue a causa externa: flatus multi septum trasuersum distendentes,ex quibus sequitur viis interclusis, neq; expilationem, neque inspirationem satis conueniente fieri.

Peticulum autem maximum imminet, cum omnes m

seuli intercostales, superiores scapulae, & omoplatae trahuntur, virium imbecillitas, vehemens calor, angustia partium spiritalium conspicitur. Vbi omnes, aut plures concurrunt, aeger morti proΣimus est: ubi duae, non sa-cile seruari potest.

In abscessu, totius corporis habita ratione, attenuantibus, ut aromatis & siccatibus: in crassis & viscidis humoribus,attenuatibus sine manifesto calore,& detergetibus utendu.Syrupi,pitula purgantiaJ6seruGeclegmata, laguenta,apoSemeia,status discutietis. Augenda vis medicamentorum, si materia non in bronchiis pulmonis,sed in spatio thoracis,& membrana succingente hinret.Sufiumigia,dropax,si napismus, phoenigmuS, cucurbitulae sub mammis. Quidam in medio thorace cauterium laudant, alij v num in brachio quatuor digitis sub osse scapulari, alterum in crure quatuor digitis supra

genu inter duos musculos. Clysteribus utendum, potapλ flore, sed paulo crassiore, dum materia coquitur: largiore & dilutiore, dum expurgatur: phlebotomia intate media, suppressis mensibus, haemorrhoidibus,& si

febris adsit.

253쪽

DE MORB. INTERNI sANΤΟ. VALETII EXERCIT. XXV.

Irespnoeae genus est asthma, motricis facultati, l

symptoma, in quo crebra tussi correptus aeget spiritum sine sono & anhelatione ducere nequit. Huic malo causa est & flatus, pituitaeque multae, crassae praesertim & viscidae, e capite in pulmonishronchia per asperam arteriam delapsus, vel plem tritis in ea translata. Eo confluentes, aut ibi sensim congesti humores,cum effervescunt ac tumet, asperam arteriam haud aliter occupant, quam quum arietinum pulmone cum aspera arteria elixamus: quo tempore cogimur ipsum asperae arteriae caput extra vas deducere, ut conceptae intus pituitae multae sit exitus.

Laboriosa & difficilis est asthmatis curatio. EF enim neque venae sectio, nisi aeger sanguine abundet hic multum iuuat, quod quae obstruit materia, viscida sit & crassa: neque purgantia medicamen ta,quia vix ad pulmones pertingunt: neque clyst res, qui aluum distendendo diaphragma premunt,& grauiorem inducunt spirandi difficultate. Dante tame inducias affectu apparabitur ad eductionem infatcta pituita hoc apoZemate.

254쪽

LIBER I. Io Ab his pugatio sequitur. Quae quia saepe iteranis ga est,ex superiori apoZemate, additis semi. cartha.& folior. sennae mundat. ana I. agar. trochiscati strupus solennis bis in hebdomade ad I. r. vel 3.in singul.dos cum M. hyssop.aut scabiosexhibe-dus,prcscribetur. Vel haec cocinnabuntur catapotia.

Conferent interea, quae maturiam fluere paratam avertant, errhina, apophlegmatismi, caustica, de quibus cap. de catarrh.& tussi. H uc etiam pertinebunt sputum promouentia, ut strup.thoracici, de glycyrrhiaa, hyssopo, iuiub.prassio. & linctus, quae vulgo loliot seu eclegmata appellatur. Quanquam liqc peritioribus quibusdam Medicis non ita probantur,quod lentore suo in ipso transitu ad has restant, & propterea expecto ato viam minus liberam relinquant. Euporistum est,& Graeciae plebeculae hac etiam tempestate usitatum remedium ad pulmones imfarctubus a crassis humoribus liberandos: quod ipse alias ab Angelo Vergecio natione Graeco,R gio nuper Scriptore,viro omnis cultioris literaturae Protomystae, & mihi studiosa necessitudine con- De miss*eiunctissimo,accepi.Animalcula Millepedae & aselli tD ρ .Latinis, Graecis 2οὶ, Gallis Cloportes appellat ac

quae sub aquariis vasis stabulantur,panno lineo in- lib. u. de co uoluta in vino albo macerantur, hinc facta expres posib r-ms potui datur. Dictu mirum,quam breui saburra V νν'

xQ. pulmones depleat. Id quod obseruare licuit in

255쪽

DE MORB. INTERNII Ludovico Iouin, scriba & bibliopola, in Edilh, lD. Ioannis Lateranens. e regione collegii Trique lici: qui tamen inueterato tandem asthmate coa. tabuit. Probatum est ad leuandum asthma quantumuis magnum, tabellam unam diatragacanthi guttuli, aliquot olei saluioanisi, aut rosmarini arte chymica extracti, irrigatam,praestentaneum afferre adiumenatum. Optimum quoque erit thoracem totum illi nere , ut sese facilius explicare atque colligere ae uitionem queat.

Dein veniendum ad suffumigia, quae materiam reliquam absumant,& cerebri catarrhum haud albter absorbeat,quam si quis colluuialem in cloacam vivam calceminiiciat. Ore per tubulum excipium tur. Iisdem capitis integumenta sussiuntur. Interedum capiti emplastrum aptatur sistendae fiuriosis gratia.

v. pic. naual. mastich. ammoniae. ana 3.1. emplastr. contr. ruptur.I.s nuc. mosch. 5.1. ex his emollitis fem plastrum.

Adhaec si subitaneum ab asthmate periculsim immineat, nec seperioribus detur locus remediii, quamprimum cucurbitulae lumborum partissi)paulo supra renes, quo diaphragma peruenit, pulmonis portio, admouendae, quia conscendetp tem ad aheram arteriam pituitam promptis is

revellunt.

256쪽

Leuriris dolor est lateris acutus, i pum eaeostasAu et ens, cui assidua febris, s difficultas seia omitu is situs coniuncta sunt.Pulsus durus & ser

ratus, supinus fere decubistus. Nam in latus sanum statium, q-i- conuersis tumor suspenditur, atque ita distenditur b' illa acta- membrana,quae patitur, ideoque ita asperatur dolor. Vbi vero aegro lateri incumbunt, ex eo, quod subiecto corpore supprimitur, ampliatur doloris quisssensus, fusa latius materia. Tum quia pulmo lateri reler ter ab affecto innititur. Hic tamen decubitus altero tole--biam' rabilior est. Optimus autem, qui in asthmate pret scriptus est. 7 Noctu fere exacerbatur, ac diebus i Eis. imparibus. Ab exercitio frigidae 3 potus, vini ' in- ram. temperantia,inspiratio io gelida & Aquilonia,mul- Ob cordisto magis, si praecessit Auster,ac de repente succedit

Ingus,venena H interim, concultio etiam externa 'ijisivi f. huic malo occasio esse consueuerunt. stiratio par-

Materia fere in biliosa,aut sanguinea quod par ua μ' eques. tim sputis, partim aliis is ex cretionibus & antecedente vita coniicies. Raro pituitosa & i melati cholica. Interrogandus aeger est, num suppressa sit in eoiaem. solennis aliqua purgatio, ut in mulieribus menses, T Pleuritis

noctu magismgrauescit, quod in somno partes interna viseera magii incales aut, cum calor asuperficie corporis ad centrum se recipit. 8 Quia frigida, eonstringendo meatus, sanguinem in eo,EM exprimit. 9 de materia oe αγρος, ω catarrhi generatio. Io Pracipue s Austirante diu uit. Nam cum A. trina tempsas bellum cerebro indieat, corpM replet bumoribus, quos' quilonia eoustranodo exprimit: tum vero dum frigus ipsi thoraci no φet, Moui exeipienda se idonem, hinc pleuritis. II me L eporis marin vis . I α Quod tunieam costas succingentem, quae densa es, crassa mMte ri μbire nequeat. 13 Vt alia, in νrinarini. 14 Qua ferφ funeR ,

257쪽

DE MORB. INTERNI sin viris haemorrho 1 des, aut anniuersarium pro qua's . N ' si uiurri, aut alioqui statu certis interuallis,ut ex aluo, se nari, Us , vlieribus. Ex his enim vitium lateri con iis easse vio trahi potest, praecipue Π quibus ea pars infirmib- ut, cst. Quae etiam hyeme ideo facilius patitur, quod isilas tr infirmatur frigore. Frigus is enim omnibus pari, - bus thoracis inimicissimum est. Hoc modo igitur ac bb.1 . methodum distinguendae pleuritidis instituito. lib., M pleuritidem imitantur. a radi η'i Quibusdam corporibus a natura datum est , ut

uis ἡ; - Τ7 hepar fibris quibusdam costis inferioribus co dis iis,luiu, puletur. Itaque laborante hepate imago pleuritidis; latomo quo repraesentatur. Aliis materia quaedam crassa & v, da, cμ- be' scida in membranis pectoris colligitur, toto etiam

h thorace, unde dolor grauis, tussis, 18 dyspnoea,&5, O fb is V ficta pleuritis Nam nec pungit dolor, nec febris

relligabatur. incenditur, ut nec si flatus membranis, aut interco-18 Paraa s stilibus musculis impactus est. Aliquando etiam musculi inflammatur, *o sed pulsus hic alius,nem-2bis. ' pe mollis.Dolor grauis est,non pungens, & omnia

19 Nesmo fere leuiora sunt. Membranae quoque thoracem raria, distinguentes, si ingam mantur, par negotium vitae φρ ' ΙΣ.- faciunt, atque verus lateris dolor. Saepe etiam infe--ει histuli rioribuS costis inflammatis,diaphragma,atque hinc magum est stomachus grauiter laborat magno periculo. MODD. - σθς bus hic proximo vere, Anno Is s I. ante Pasichia, plin rimosin eos maxime,qui vel temere,vel negligen in . a uis ter curati sunsi sustulit. Omnia ergb via ac rationeto duris. distinguenda sunt, ut etiam uniuersalia ra morbi

dii prin* temporale sputis maxime,lum urini sui excretio

258쪽

tempora distingues, tempus euentumq; crisis pronunciabis, meliusque auxilia -- institues. M

armaria,

u curatis. . Ecbirurgia.

Vitae ratio a methodo illa uniuersali, quae ab H Hippocrate primo *s Aphorismorum indicatur, Iὸufitis aestimanda est.Nunc etiam consuetudo adiungen-μν eat se Mda, cum aegri inediam Hippocratis non serant, & motionem re- aliis ciborum, potusq; generibus assileti sint. Initio aqua hordet,ex hordeo pulticula. Principiis , V li- ' - . squidior: post etiam *7 crassior,ac deinceps mixtis sitius manet, amygdalis, tum amygdalogala. Post etiam eadem si vim ma- ex pullorum iusculis dissoluta.Tenella pulloru car i quisve in nes,intrita madida, quae & infriatas carnes, & i. I. Iterimata appelles licet, vulgo coliria, & colatilia , i mo,biiuscula.Praeter haec, vulgi expressione tortiua iura, incubamus, atque iis omnibus liquidiora instaurativa distillata, qμ m 'utu

appellat Pauli Aeg. cap.rs.lib. 7. in de reliquas id genus potiones referti possunt. His autem *' defe-prascriba ctis viribus uti mos est. Nam integra virtute nu- η tenuem,

tries δ' tenuius Synterimata ergo e pulpis galli de 'si crepiti, postquam longa decoctione remolliueris, is , - Γώ,& exacte instiaueris, conficies. Atque eo iure, in pa M κβ- quo gallus coxerit,dissolues. Alioqui id quod con- mel se exb Mitur a natura, melius ex assis pulpis, quae alis co- ἡ 'ν μ'

pulantur,& sub iis positae sunt.In capis, perdicibus, 2 2,

& iuuenibus gallinis detrahendu lardum est, prius- iis morb G- quam infrientur , atque dum assantur, aqua viola- tis. Ium,scabiose, borraginis, conspergi possunt. Tor- λε Neptφη

clavi anhelosum. 27 Cum humescere os coeperit. 28 Paulus seegin tu lib. T. 29 Vt aeque natura sudeas' pugnes eum morso. o Sibr si sit morbi blitina, O eum mirium integritate adflatum peruenire queat.

259쪽

DE MORB. INTERNI stiua iura, id est, expressiones ex eodem modo ita capis, perdicibus & caeteris succulentis. Ideoque priusquam legitime coctae sint carnes, etiamdum succosae praelo bene mundo supprimantur. Sed &exossari prius melius est: deinde ita contorqueri, ut uberem succum reddant,qui interim hyos acclia. ra id est, saccham violato dulcari potest. Instaura

titia hac conuenient sermula. v. Conseruae borragi.violarum, capiti. n.ana I.I.conseruae enulae I s. diam argariti Bgidi,trias an ,r cinu=bi- tali ana C. quatuor Si semin. frigid. excorticat,

melonum in rum distillatarum e violis, scabiosa, borragine, b 'si' glosso ungula caball. an.I. . aquae decoctioni galli decrepiti,alterati cum borragine, M osso,caled Pis est la, & ἶλ modico hyssopi m cum carnibus unius amarat dine. capi iuuenis bene carnosi, & ;3 mica panis fiat d, 33 Q stillatio in alembico secundum artem.

G hac. radictae distillationis d. se cum sacchari

violati & 9.I. cinamomi. Coletur per mani

cam Hippoc. Iollauratisium pro pauperibu Minori sumptu gallus decrepitus ad putrilagi' inem coquitur cum vitulina : expressio fortis cum iustulo sorbetur, cuius alimenti vim maiorem e bstimant,si cum numis aureis, aliquado etiam Vm mis nodulo inclusis & inditis ventri galli. Praeter Vocata gelatina, concreto succo carnium vires sinuenta sunt. Permulti pleuritici vinum appetuβ- P., is i. I9 Rmςn interdicendum est, nisi virtute coibia. rubente animi deliquium metuatur. Tuinqueb '

260쪽

LIBER I. IN cella panis in vino tenui, & modico aquae violarii immergatur. Saepius naribus admoueatur, fugatur interuallis.Acida adstringentia, quae restigerδnt ve n Hae eiam hementius aut calfaciunt 3s vitanda sunt.

36 Loco lucido mediocriter elato,molli culcitra, ccapite ac thorace subleuato,collocandi sunt. Qui si iis f. ., ἡ

decidunt 37 in pedes, lignu aliquod, aut aliud cois retur, γ r pus pedibus obiicitur, ut in ea figura persistant. frigeretur Haec ubi ita fuerint 3 prouisa, statim initio de 'VI .a μs' maioribus remediis cogitandum est, lactati , , IMaiora remedia sunt,purgatio & phlebotomia. ,isia i. Si subsistit aluus, clyster mollis iniici debet. 2p. mal. Qitate. bismal.violariana M.1.ssersur.hordei ana M. g.viol. V Adbibita p.2.f. decoct. ad 1b. I. plus, minusive: pueris enim selibra, aliquando unciae nouem satis esse possimi. .i, O In colatura dissolue cassiae 3.6. vel II. sacchari cino bitus. soris I.1.mellis rosacei colati I. g.olei violac.I. 3. vel 3' iuris pro I 2. Purgatio interim satis esse potest. Nec perpeia ptyr ' ε'

tuo M phlebotomia opus est. T. V

Placuit enim Hippocrati, cum dolor ad hypo- μο vita ea-chondrium inclinaret, ut pharmaco I potius, rare neqvit, quam phlebotomo uteremur.Pharmaca vero prς p se mcipipua credidit helleborum nigrum, aut pepli R. T.rib S,

Gal. vero hieram diaco. quae helleborum, non quam naturast mmonium,ut peplion, recipit. Posteritas Μedi dendum. ςorum, leuioribus inuentis, veterum pharmacare- Α' liquit. Leuissimum ac plurimum usurpatum Cassii Mis, iss, Datur haec ad I.1. ς 3.1o. I.i. 5.6. eaque dissoluenda Drilaqueeα- est aqua hordei, sero lactis, passularum, glycyrrhi- ωtitur. ηα,riusmodique pectoralium decocto,vel cum fac '

charo in bolum cogenda est. ' C se .

laommentario insent. II. lib. 2. de ratione via. in morb. acutiF.